Կրծքագեղձի բազմաօջախային և բազմակենտրոն քաղցկեղի բուժման արդյունքները

Biology

Աշխատությունը նվիրված է վերջին սառցադաշտային ժամանակաշրջանի ընթացքում Փոքր Կովկասի՝ որպես կենդանի օրգանիզմների պահպանման հնարավոր ապաստարանային տարածքի ուսումնասիրությանը՝ մոլեկուլային տվյալների և գենետիկական վերլուծությունների միջոցով։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ռեֆուգիումի, այսինքն՝ սառցադաշտային անբարենպաստ պայմանների ժամանակ տեսակների պահպանման համար նպաստավոր աշխարհագրական տարածքի, վարկածը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են այն հնարավոր գործընթացները, որոնց արդյունքում Փոքր Կովկասի որոշ տարածքներում բուսական և կենդանական տեսակներ կարող էին պահպանվել այն ժամանակաշրջանում, երբ ավելի հյուսիսային կամ բարձրադիր շրջաններում կլիմայական պայմանները զգալիորեն խստացել էին։ Մոլեկուլային տվյալների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ժամանակակից պոպուլյացիաների գենետիկական բազմազանությունը, դրանց միջև ազգակցական կապերը և պատմական տարածման հնարավոր ուղիները։ Գենետիկական կառուցվածքի և տարածական բաշխվածության համադրումը կարող է բացահայտել հնագույն պոպուլյացիաների մեկուսացման, պահպանման, ընդլայնման կամ հետագա տարածման հետքեր։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հարցի պարզաբանումը, թե արդյոք տարածաշրջանի ներկայիս կենսաբազմազանության որոշ առանձնահատկություններ կարող են կապված լինել սառցադաշտային ժամանակաշրջանում գոյություն ունեցած ապաստարանային պոպուլյացիաների հետ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կապել ժամանակակից մոլեկուլային տվյալները տարածաշրջանի երկրաբանական, կլիմայական և պալեոէկոլոգիական պատմության հետ՝ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու տեսակների էվոլյուցիոն պատմության վերաբերյալ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Կովկասի կենսաբազմազանության ձևավորման և պահպանման պատմությունը հասկանալու համար, քանի որ տարածաշրջանը գտնվում է տարբեր կենսաաշխարհագրական գոտիների շփման տարածքում և առանձնանում է բարձր էկոլոգիական ու գենետիկական բազմազանությամբ։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել տեսակների տարածման պատմության վերականգնման, պոպուլյացիաների գենետիկական կառուցվածքի գնահատման, կենսաբազմազանության պահպանության և կլիմայական փոփոխությունների նկատմամբ տեսակների արձագանքի ուսումնասիրման ոլորտներում։ Այն հատկապես հետաքրքիր է էվոլյուցիոն կենսաբանությամբ, մոլեկուլային գենետիկայով, կենսաաշխարհագրությամբ, պալեոէկոլոգիայով և Կովկասի բնական պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է սուրբ կույս Մարիանեի կյանքին, քրիստոնեական հավատքին և նրա վկայության հոգևոր ու բարոյական նշանակությանը։ Վկայաբանական գրականության ավանդույթի համաձայն՝ նման երկերը ներկայացնում են սրբի կյանքի կարևոր դրվագները, հավատքի պահպանման ճանապարհին նրա կրած փորձությունները, քրիստոնեական համոզմունքներին նվիրվածությունը և հոգևոր տոկունությունը։ Պատմության կենտրոնում սրբության գաղափարն է՝ արտահայտված մաքրության, խոնարհության, հավատարմության, համբերության և աստվածային ճշմարտության հանդեպ անսասան նվիրվածության միջոցով։ Սրբերի վարքագրություններն ու վկայաբանությունները նպատակ են ունեցել ոչ միայն պահպանել հիշողությունը քրիստոնեական հավատի համար առանձնացած անձանց մասին, այլև նրանց կյանքը ներկայացնել որպես բարոյական ու հոգևոր օրինակ հետագա սերունդների համար։ Այսպիսի ստեղծագործություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում հավատքի փորձությունը, երկրային դժվարությունների հաղթահարումը, աղոթքի ուժը և հոգևոր արժեքների գերակայությունը նյութական շահերի նկատմամբ։ Աշխատությունը կարող էր օգտագործվել եկեղեցական ընթերցանության, հոգևոր ուսուցման և քրիստոնեական դաստիարակության ընթացքում՝ ընթերցողին ծանոթացնելով սրբերի պաշտամունքի ու վկայաբանական ավանդույթի առանձնահատկություններին։ Այն արժեքավոր է հայ կրոնական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես սրբախոսական ժանրի պահպանման և տարածման վկայություն, ինչպես նաև որպես նյութ քրիստոնեական բարոյական պատկերացումների ու հոգևոր իդեալների հետազոտման համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է մի քանի լեզուների քերականական կառուցվածքների ներկայացմանն ու համադրմանը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել տարբեր լեզվական համակարգերի ընդհանուր սկզբունքներին և առանձնահատկություններին։ Բազմալեզու քերականական ձեռնարկների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ լեզվական կանոնները ներկայացվում են մեկից ավելի լեզուների օրինակներով՝ հնարավորություն տալով համեմատելու բառերի ձևափոխությունը, նախադասության կառուցվածքը, քերականական կարգերը և արտահայտման տարբեր միջոցները։ Նման աշխատություններում սովորաբար ուսումնասիրվում են խոսքի մասերը, գոյականների հոլովման ու թվի ձևերը, բայերի խոնարհումը, ժամանակների և եղանակների կազմությունը, դերանունների ու ածականների գործածությունը, ինչպես նաև շարահյուսական կապերն ու բառերի դասավորությունը։ Լեզուների համադրությունը նպաստում է քերականական երևույթների ավելի խոր ընկալմանը և ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են տարբեր լեզուներ նույն միտքն արտահայտել տարբեր կառուցվածքներով։ Այն օգտակար հիմք է օտար լեզուների ուսուցման, թարգմանության և միջլեզվային հաղորդակցության համար, քանի որ զարգացնում է լեզվական համեմատության ու վերլուծության կարողությունները։ Աշխատանքի առանձնահատկությունն ու արժեքը պայմանավորված են նաև բազմալեզու կրթության պատմական նշանակությամբ․ այն արտացոլում է տարբեր լեզուներ ուսումնասիրելու, դրանց կանոնները համակարգելու և լեզվական գիտելիքները համադրական եղանակով փոխանցելու ձգտումը։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել հայ ընթերցողի լեզվական աշխարհայացքի ընդլայնման և եվրոպական ու այլ լեզվական ավանդույթների հետ ծանոթացման գործում։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է նոր հիպոթալամուսային ցիտոկինի ազդեցության ուսումնասիրությանը իոնացնող ճառագայթման պայմաններում կենսաթաղանթների ֆոսֆոլիպիդային բաղադրիչների նյութափոխանակության վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օրգանիզմի կարգավորիչ համակարգերի և բջջային թաղանթների կենսաքիմիական գործընթացների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը ճառագայթային ազդեցության պայմաններում։ Քննարկվում են իոնացնող ճառագայթման հետևանքով բջիջներում առաջացող կենսաքիմիական փոփոխությունները, մասնավորապես՝ կենսաթաղանթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ ամբողջականության վրա հնարավոր ազդեցությունները և ֆոսֆոլիպիդների փոխանակության խանգարումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիպոթալամուսային ցիտոկինի կարգավորիչ դերին և դրա հնարավոր ազդեցությանը ֆոսֆոլիպիդների սինթեզի, քայքայման ու վերափոխման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել բջջաթաղանթների լիպիդային կազմի փոփոխությունները, ֆոսֆոլիպիդային նյութափոխանակության հիմնական ցուցանիշները և ճառագայթային ազդեցության պայմաններում դրանց հնարավոր կարգավորումը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են հասկանալու համար, թե ինչպես են նեյրոէնդոկրին և իմունակարգավորիչ ազդակները փոխազդում բջջային մակարդակում և ինչպիսի մեխանիզմներով կարող են ազդել օրգանիզմի պաշտպանական ու հարմարվողական պատասխանների վրա։ Աշխատությունը միավորում է կենսաքիմիայի, կենսաֆիզիկայի և ճառագայթային կենսաբանության խնդիրները՝ ուսումնասիրելով բջջային թաղանթների լիպիդային փոխանակության փոփոխությունները որպես ճառագայթային ազդեցության կարևոր կենսաքիմիական հետևանք։ Այն կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, կենսաֆիզիկոսներին, ճառագայթային կենսաբանության և բջջային կենսաբանության մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտներում գիտական հետազոտություններ իրականացնող ուսանողներին և հետազոտողներին։

Religion

Աշխատությունը քրիստոնեական աղոթական և հոգևոր-դավանաբանական բնույթի ժողովածու է, որը նվիրված է Սուրբ Կույս Մարիամ Աստվածածնի յոթ վերքերի խորհրդածությանը և դրանց առնչությամբ կազմված աղոթքների ներկայացմանը։ Ժողովածուի բովանդակային առանցքը Աստվածածնի վշտերի, տառապանքների և մայրական ցավի հոգևոր իմաստի բացահայտումն է՝ քրիստոնեական հավատքի, աղոթքի և աստվածապաշտության տեսանկյունից։ Յոթ վերքերի խորհրդաբանությունը քրիստոնեական ավանդության մեջ կապված է Մարիամ Աստվածածնի կյանքի այն ծանր իրադարձությունների հետ, որոնց ընթացքում նա խորապես կիսել է իր Որդու՝ Հիսուս Քրիստոսի երկրային կյանքի, չարչարանքների և խաչելության տառապանքները։ Այդ խորհրդածությունների միջոցով բացահայտվում է Աստվածածնի կերպարը՝ որպես մայրական սիրո, հավատարմության, խոնարհության, համբերության և անսասան հավատի օրինակ։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ընթերցողին առաջնորդել աղոթական խորհրդածության՝ ներկայացնելով սուրբ գրքերից քաղված և համառոտ ձևով ընտրված աղոթքներ, որոնք նպաստում են Աստվածածնի վշտերի հոգևոր ընկալմանը և քրիստոնյայի անձնական բարեպաշտության խորացմանը։ Աղոթական նյութի հիմքում ընկած է այն համոզմունքը, որ Աստվածածնի տառապանքների խորհրդածությունը հավատացյալին հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ ըմբռնելու Քրիստոսի փրկագործական առաքելության նշանակությունը, խաչի խորհուրդը և մարդկության փրկության համար կրած չարչարանքների հոգևոր արժեքը։ Մարիամ Աստվածածնի վշտերը ներկայացվում են ոչ միայն որպես անձնական մայրական ողբերգության արտահայտություն, այլև որպես քրիստոնեական հավատի կարևոր խորհրդանշական իրողություն, որը հավատացյալին մղում է կարեկցանքի, ապաշխարության, խոնարհության և հոգևոր ինքնաքննության։ Յոթ վերքերի ավանդական խորհրդաբանությունը կապված է Սիմեոն ծերունու մարգարեության, Եգիպտոս փախուստի, Երուսաղեմում մանուկ Հիսուսի որոնման, Որդուց բաժանման, խաչի ճանապարհին նրա տառապանքներին ականատես լինելու, խաչելության և խաչից իջեցված Քրիստոսի մարմինը գրկելու դրվագների հետ։ Այս իրադարձությունները կազմում են Աստվածածնի վշտերի քրիստոնեական խորհրդածության կարևոր հիմքը և արտահայտում են մայրական սիրո ու հավատի անսահման խորությունը։ Ժողովածուի աղոթական բնույթը կարևորում է անձնական աղոթքի, հոգևոր կենտրոնացման և սրբազան խորհրդածության դերը հավատացյալի կյանքում։ Աղոթքները կարող են ծառայել որպես Աստվածածնի բարեխոսությանը դիմելու, նրա օրինակով քրիստոնեական առաքինություններ զարգացնելու և սեփական հոգևոր կյանքի դժվարությունները հավատի ու համբերության միջոցով հաղթահարելու միջոց։ Դրանց գաղափարական բովանդակության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունեն վշտի և մխիթարության, տառապանքի և հույսի, մարդկային թուլության և աստվածային շնորհի փոխհարաբերությունները։ Մարիամ Աստվածածնի կերպարը հանդես է գալիս որպես վշտի մեջ գտնվող մարդու հոգևոր մխիթարության խորհրդանիշ՝ հավատացյալին ներշնչելով տոկունություն, վստահություն և աղոթական նվիրում։ Գրական առումով ժողովածուն պատկանում է քրիստոնեական աղոթագրության և մարիամաբանական հոգևոր գրականության ավանդույթին։ Դրան բնորոշ են աղոթական խոսքը, աստվածաշնչյան պատկերների օգտագործումը, խորհրդանշական մտածողությունը և հուզական ու հոգևոր ներգործության ձգտումը։ Սուրբ գրքերից քաղված նյութերի համառոտ ընտրությունը ժողովածուին հաղորդում է հավաքածուային և գործնական բնույթ՝ այն դարձնելով անձնական ու եկեղեցական բարեպաշտության համար նախատեսված հոգևոր ընթերցանության միջոց։ Պատմամշակութային տեսանկյունից աշխատությունը կարևոր վկայություն է XIX դարի սկզբի հայ կրոնական գրականության և կաթոլիկ հոգևոր ավանդության մեջ մարիամաբանական պաշտամունքի տարածման ուսումնասիրության համար։ Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել հայերեն կրոնական գրականության հրատարակության, հոգևոր կրթության զարգացման և քրիստոնեական գրական ժառանգության պահպանման գործում։ Նման աղոթագրքերի ստեղծումն ու հրատարակությունը նպաստում էին աղոթական մշակույթի տարածմանը, Աստվածածնի նկատմամբ բարեպաշտության խորացմանը և քրիստոնեական խորհրդաբանության մատչելի ներկայացմանը հայ ընթերցողին։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ աղոթագրության պատմության, մարիամաբանության, կաթոլիկ հոգևոր գրականության, քրիստոնեական ծիսական ու բարեպաշտական ավանդությունների և Մխիթարյան հրատարակչական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, կրոնագետների, եկեղեցական պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, աղոթագրության մասնագետների և հայ հին տպագիր գրքի ուսումնասիրողների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է Աստվածածնի յոթ վշտերի քրիստոնեական խորհրդաբանությանը ծանոթանալու, աղոթական ավանդության առանձնահատկությունները ճանաչելու և հայ հոգևոր գրականության մեջ Մարիամ Աստվածածնի պաշտամունքի արտահայտությունները բացահայտելու հնարավորությամբ։ Ժողովածուն ներկայացնում է քրիստոնեական բարեպաշտության այն ավանդույթը, որտեղ աղոթքն ու խորհրդածությունը դառնում են հոգևոր մխիթարության, հավատի ամրապնդման և աստվածային սիրո խոր ըմբռնման միջոց։

Culture

Այս հրատարակությունների ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի Հանրապետությունում 2019 թվականին տպագրված գիտական, մշակութային և հասարակական բնույթի գրքերն ու ամսագրերը, ընդգրկելով տարբեր ոլորտներ՝ կրթություն, պատմություն, տնտեսագիտություն, բժշկություն, արվեստ և տեխնոլոգիա։ Նյութը ընդգծում է հրատարակչական գործընթացների ակտիվությունը, հրատարակված աշխատանքի բազմազանությունը և դրանց ազդեցությունը գիտության ու մշակույթի զարգացման վրա՝ մատնանշելով նաև հեղինակների, հրատարակիչների և թեմատիկ ուղղությունների դերը։ Զեկուցվում է հանրապետության հրատարակչական շուկայի հիմնական միտումները, նորություններն ու ոլորտում առկա հետաքրքրությունները, ինչպես նաև ընթերցողներին մատչելիության և տեղեկատվության տարածման հարցերը։ Հրատարակությունների վերլուծությունը օգնում է գնահատել գիտական և մշակութային գործունեության ծավալը և ուղղությունները, ինչպես նաև հանրապետությունում հրատարակչության զարգացման դինամիկան։