Լավ տետրակ․ կարճ քերականական զվարճություններ պարունակող ժողովածու

Religion

Ժողովածուն ներկայացնում է քրիստոնեական եկեղեցու նշանավոր հայրերից մեկի՝ Հովհան Ոսկեբերանի գրական և աստվածաբանական ժառանգության ընտրված երկերը, ճառերն ու ներբողյանները։ Որպես Կոստանդնուպոլսի արքեպիսկոպոս՝ նա մեծ ազդեցություն է ունեցել վաղ քրիստոնեական աստվածաբանական մտքի, եկեղեցական քարոզչության և հոգևոր դաստիարակության զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործություններին բնորոշ են Սուրբ Գրքի խորքային մեկնաբանությունը, բարոյական հարցերի շուրջ հետևողական դատողությունները, հավատքի և առաքինության փոխկապակցված դիտարկումը, ինչպես նաև հասարակական կյանքի խնդիրների նկատմամբ ընդգծված ուշադրությունը։ Ճառերում կարևոր տեղ են զբաղեցնում քրիստոնեական սիրո, ողորմածության, խոնարհության, արդարության, ապաշխարության և հոգևոր պատասխանատվության թեմաները։ Հեղինակը հավատացյալին հորդորում է ոչ միայն ճանաչել քրիստոնեական ուսմունքը, այլև այն կյանքի կոչել՝ սեփական վարքով, մարդկանց հանդեպ վերաբերմունքով և հասարակական պարտականությունների գիտակցմամբ։ Ներբողյանները բացահայտում են եկեղեցական խոսքի հանդիսավոր ու գեղարվեստական կողմը, իսկ աստվածաբանական դատողությունները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու վաղ եկեղեցու վարդապետական պատկերացումներին։ Հատորն արժեքավոր է նաև հայերեն թարգմանական գրականության և հայրաբանական մտքի ուսումնասիրության համար, քանի որ ներկայացնում է համաքրիստոնեական նշանակություն ունեցող հեղինակի երկերի հայալեզու ընկալման ու տարածման ավանդույթը։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբանությամբ, եկեղեցու պատմությամբ, քրիստոնեական բարոյագիտությամբ և հին գրականության ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։

Religion

Այս կրոնական հրատարակությունը նվիրված է սաղմոսների կանոնական կիրառությանը և ներկայացնում է Հայ Առաքելական Եկեղեցու աղոթական ու ծիսական ավանդության կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Սաղմոսերգությունը քրիստոնեական պաշտամունքի հնագույն և հիմնարար ձևերից է, որի միջոցով արտահայտվում են Աստծո փառաբանությունը, հավատացյալի աղոթքը, երախտագիտությունը, ապաշխարությունը և աստվածային օգնության հայցումը։ Կանոնի կառուցվածքային սկզբունքը ենթադրում է սաղմոսների որոշակի հերթականությամբ և ծիսական կարգով միավորում ու ընթերցում՝ ապահովելով դրանց հետևողական կիրառությունը եկեղեցական արարողությունների և հոգևոր կյանքի ընթացքում։ Սաղմոսների բովանդակության մեջ միահյուսվում են հավատարմության, արդարության, խոնարհության, ողորմածության, հույսի և հոգևոր տոկունության գաղափարները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն քրիստոնեական բարոյական դաստիարակության համար։ Դրանց բանաստեղծական լեզուն, աղոթական արտահայտչականությունը և խորհրդանշական պատկերները սաղմոսերգությունը դարձնում են ոչ միայն պաշտամունքային ընթերցանության նյութ, այլև հոգևոր խորհրդածության ու անձնական աղոթքի միջոց։ Կանոնական դասավորությունը նպաստում է սաղմոսների համակարգված ընթերցմանը, ծիսական հիշողության պահպանմանը և եկեղեցական արարողությունների շարունակականությանը։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել հոգևորականների և հավատացյալների աղոթական կյանքի կազմակերպման, եկեղեցական երգեցողության ու ընթերցանության ավանդույթների փոխանցման գործում։ Գիրքը արժեքավոր է հայ եկեղեցական ծիսագիտության, սաղմոսերգության պատմության, աստվածաշնչյան գրականության և հայկական հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության համար՝ ներկայացնելով սաղմոսների՝ որպես աղոթքի և պաշտամունքի անբաժանելի մասի նշանակությունը։

Sociology

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայ հասարակության սոցիալական շերտավորման կառուցվածքի, դրա փոփոխության հիմնական միտումների և այդ գործընթացներում գենդերային գործոնի նշանակության սոցիոլոգիական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հասարակության տարբեր խմբերի միջև տնտեսական, մասնագիտական, կրթական, կարգավիճակային և սոցիալական հնարավորությունների բաշխման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ձևավորվում և վերարտադրվում են սոցիալական անհավասարությունները։ Քննվում են հասարակության շերտավորման հիմնական չափանիշները՝ եկամուտը, զբաղվածությունը, մասնագիտական դիրքը, կրթությունը, սոցիալական հեղինակությունը, սեփականության և տարբեր ռեսուրսների հասանելիությունը՝ դրանք դիտարկելով կանանց և տղամարդկանց սոցիալական դիրքերի համեմատության տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատանքի շուկայի գենդերային կառուցվածքին, մասնագիտական բաժանմանը, կարիերային շարժունակության հնարավորություններին, ղեկավար և որոշումների ընդունման դիրքերում ներկայացվածությանը, ինչպես նաև ընտանիքում և հասարակական կյանքում դերերի բաշխմանը։ Վերլուծվում է, թե տնտեսական և սոցիալական փոխակերպումները ինչպես կարող են տարբեր կերպ անդրադառնալ հասարակության տարբեր խմբերի վրա և փոփոխել նրանց դիրքը սոցիալական հիերարխիայում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սոցիալական շարժունակության ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու այն պայմանները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են անհատի անցմանը մի սոցիալական շերտից մյուսը։ Գենդերային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս սոցիալական շերտավորումը դիտարկել ոչ միայն եկամտային կամ դասային տարբերությունների, այլև հասարակական դերերի, հնարավորությունների և ռեսուրսների հասանելիության փոխկապակցված համակարգի տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կրթության, ընտանիքի, զբաղվածության, ժողովրդագրական գործընթացների և սոցիալական քաղաքականության նշանակությանը հասարակության կառուցվածքային փոփոխությունների ձևավորման մեջ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել սոցիոլոգիական հարցումների, վիճակագրական տվյալների և համեմատական վերլուծության մեթոդներ՝ սոցիալական խմբերի դիրքերի ու փոփոխությունների ընդհանուր օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական շերտավորման տեսության, գենդերային սոցիոլոգիայի և սոցիալական կառուցվածքի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայ հասարակության սոցիալական տարբերակման և շարժունակության գործընթացների բազմագործոն վերլուծություն։

Literature

Հրատարակությունը կենսամատենագիտական բնույթի աշխատություն է, որը համակարգում և ներկայացնում է 2001–2020 թվականներին Հովհաննես Թումանյանի կյանքի, ստեղծագործական ժառանգության, գրական գործունեության և նրա ստեղծագործությունների ուսումնասիրության վերաբերյալ հրատարակված նյութերը։ Այն նպատակ ունի մեկտեղել տվյալ ժամանակահատվածի մատենագիտական տեղեկությունները և հետազոտողներին տրամադրել անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման ու կողմնորոշման համակարգված գործիք։ Ներառվող նյութերը կարող են ընդգրկել գրողի ստեղծագործությունների նոր հրատարակությունները, ժողովածուները, վերահրատարակությունները, թարգմանությունները, գիտական մենագրությունները, հոդվածները, գրախոսությունները, գիտաժողովների նյութերը, հուշագրական հրապարակումները և նրա կյանքին ու գրական ժառանգությանը նվիրված այլ ուսումնասիրություններ։ Առանձին նշանակություն ունեն ստեղծագործությունների գրականագիտական մեկնաբանություններին, լեզվաոճական առանձնահատկություններին, բանահյուսական ակունքներին, ազգային մշակույթի հետ կապերին և հայ գրականության զարգացման մեջ ունեցած դերին վերաբերող աղբյուրները։ Կենսամատենագիտական սկզբունքով նյութերի կազմակերպումը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն գտնել անհրաժեշտ հրատարակությունները, այլև հետևել թումանյանագիտության զարգացմանը, հետազոտական հետաքրքրությունների փոփոխություններին և նոր թեմատիկ ուղղությունների ձևավորմանը երկու տասնամյակների ընթացքում։ Մատենագիտական տվյալները կարող են ընդգրկել նաև գրողի ստեղծագործությունների բեմական, երաժշտական և մշակութային այլ մեկնաբանությունների, հոբելյանական միջոցառումների, գիտաժողովների, ցուցահանդեսների և նրա ժառանգության հանրայնացման վերաբերյալ հրապարակումներ։ Հատուկ արժեք է ներկայացնում տարբեր բնույթի աղբյուրների մեկ համակարգում համախմբումը, ինչը հնարավորություն է տալիս գրողի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն գրականագիտական, այլև պատմամշակութային, լեզվաբանական, բանահյուսական և արվեստագիտական տեսանկյուններից։ Ժամանակագրական ընդգրկումը նպաստում է XXI դարի առաջին երկու տասնամյակներում իրականացված ուսումնասիրությունների ընդհանուր պատկերի ձևավորմանը և հնարավորություն է տալիս բացահայտել նախկինում ուսումնասիրված թեմաների նոր մեկնաբանություններն ու հետազոտական մոտեցումները։ Հրատարակությունն ունի տեղեկատվական, գիտահետազոտական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ շարունակելով հայ մեծ գրողի վերաբերյալ մատենագիտական նյութերի հավաքագրման և համակարգման ավանդույթը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, թումանյանագետների, մատենագետների, գրադարանային և թանգարանային աշխատողների, բանասերների, դասախոսների, ուսանողների և հայ գրական ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է արդի աշխարհաբարի քերականական կառուցվածքի գործնական ուսումնասիրությանը և հայերենի կանոնների համակարգված ուսուցմանը։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու աշխարհաբարի լեզվական առանձնահատկություններին, խոսքի կառուցման սկզբունքներին և քերականական ձևերի ճիշտ կիրառությանը։ Գործնական ուղղվածությունը ենթադրում է լեզվական կանոնների ներկայացում՝ դրանց կիրառությունը պարզաբանելու և լեզվական հմտություններ զարգացնելու նպատակով։ Քերականական ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում բառերի ձևափոխությունը, խոսքի մասերը, նախադասության կառուցվածքը, բառերի միջև քերականական կապերը և գրավոր ու բանավոր խոսքի ճիշտ կազմության սկզբունքները։ Նման աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել աշխարհաբարի ուսուցման և գրական լեզվի կանոնակարգման գործընթացում՝ նպաստելով լեզվական գիտելիքների տարածմանը և հայերենով գրագետ հաղորդակցվելու հմտությունների զարգացմանը։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է XIX դարի վերջի հայ լեզվաբանական մտքի, արևմտահայերենի քերականական նկարագրության և հայերեն ուսումնական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արտացոլում է ժամանակաշրջանի կրթական միջավայրում մայրենի լեզվի ուսուցմանն ու գործնական կիրառությանը տրված կարևորությունը։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի էկոլոգագեոմորֆոլոգիական պայմանների համալիր ուսումնասիրությանը՝ աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում ռելիեֆի ձևերի, երկրաբանական և գեոմորֆոլոգիական գործընթացների, բնական միջավայրի վիճակի ու մարդածին ազդեցությունների տարածական փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում են տարածքի ձևաբանական առանձնահատկությունները, բարձրաչափական տարբերությունները, լանջերի թեքությունն ու կողմնադրությունը, էրոզիոն գործընթացները, սողանքային երևույթները, գետային համակարգերի գործունեությունը և ռելիեֆի զարգացման այլ գործոններ՝ դրանց հնարավոր բնապահպանական հետևանքների տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական և մարդածին գործոնների համատեղ ազդեցության գնահատմանը, քանի որ բնակավայրերի ընդլայնումը, հողօգտագործումը, ճանապարհաշինությունը, արդյունաբերական գործունեությունը և տնտեսական այլ գործընթացներ կարող են փոփոխել բնական լանդշաֆտների ու ռելիեֆային համակարգերի կայունությունը։ Աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերը դիտարկվում են որպես տարբեր աղբյուրներից ստացված տարածական տվյալների հավաքագրման, համակարգման, համադրման, վերլուծության և քարտեզագրման արդյունավետ գործիք։ Թվային ռելիեֆային մոդելների և թեմատիկ տարածական շերտերի կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարածքային օրինաչափությունները, առանձնացնել առավել զգայուն հատվածները և կազմել տարբեր բնույթի գնահատողական քարտեզներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում էկոլոգագեոմորֆոլոգիական շրջանացման խնդիրը, որի միջոցով տարածքները կարող են տարբերակվել ըստ ռելիեֆի առանձնահատկությունների, բնական գործընթացների ակտիվության և մարդածին ծանրաբեռնվածության ընդհանուր բնույթի։ Դիտարկվում են նաև տարածական տվյալների համադրման և բազմագործոն գնահատման հնարավորությունները՝ շրջակա միջավայրի վիճակի վերաբերյալ առավել ամբողջական պատկեր ստանալու նպատակով։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է կարևոր տեղեկատվական հիմք հանդիսանալ տարածքային պլանավորման, բնական ռեսուրսների կառավարման, հողերի օգտագործման և բնական վտանգների գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գեոմորֆոլոգիայի, բնապահպանության, ֆիզիկական աշխարհագրության, հեռազննման և գեոինֆորմատիկայի մեթոդները՝ տարածքի էկոլոգիական ու գեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունները միասնական տարածական համակարգում գնահատելու նպատակով։