Լուսաբեր․ Ա տարի

Chemistry

Պլաստմասաները սինթետիկ կամ կիսասինթետիկ պոլիմերային նյութեր են, որոնք ստացվում են բնական հումքի՝ հիմնականում նավթի, գազի կամ ածխի վերամշակման արդյունքում և ունեն լայն կիրառություն արդյունաբերության, կենցաղի, բժշկության և տեխնիկայի տարբեր ոլորտներում։ Դրանք բնութագրվում են ցածր խտությամբ, բարձր ձևափոխելիությամբ, լավ մեկուսիչ հատկություններով և դիմացկունությամբ խոնավության, քիմիական նյութերի ու կոռոզիայի նկատմամբ, ինչը դրանց դարձնում է շատ գործնական և տնտեսապես արդյունավետ նյութեր տարբեր արտադրությունների համար։ Պլաստմասաների կառուցվածքը հիմնված է երկար մոլեկուլային շղթաների վրա, որոնք կարող են ունենալ տարբեր կառուցվածքային ձևեր՝ գծային, ճյուղավորված կամ ցանցային, և հենց այդ կառուցվածքն է պայմանավորում դրանց ֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունները։ Ըստ իրենց վարքագծի տաքացման ժամանակ պլաստմասաները հիմնականում բաժանվում են երկու մեծ խմբի՝ ջերմապլաստիկներ և ջերմահաստատիչներ։ Ջերմապլաստիկները տաքացնելիս փափկում են և կարող են բազմիցս ձևափոխվել ու վերամշակվել՝ օրինակ պոլիէթիլենը և պոլիպրոպիլենը, մինչդեռ ջերմահաստատիչները տաքացման ժամանակ կարծրանում են և այլևս չեն կարող վերաձևավորվել՝ օրինակ էպօքսիդային խեժերը կամ ֆենոլֆորմալդեհիդային պլաստմասաները։ Բացի այս հիմնական բաժանումից, պլաստմասաները կարելի է դասակարգել նաև ըստ կիրառության՝ կառուցվածքային, փաթեթավորման, էլեկտրամեկուսիչ, բժշկական և այլ տեսակների, ինչպես նաև ըստ քիմիական կազմի՝ պոլիէթիլեններ, պոլիվինիլքլորիդ, պոլիստիրոլ և այլ պոլիմերներ, որոնք ունեն տարբեր հատկություններ և կիրառման ոլորտներ։ Պլաստմասաների լայն տարածումը պայմանավորված է դրանց արտադրության համեմատաբար ցածր արժեքով, հեշտ մշակմամբ և բազմաֆունկցիոնալությամբ, սակայն միաժամանակ դրանք առաջացնում են նաև բնապահպանական խնդիրներ, քանի որ շատ տեսակներ դժվար են քայքայվում և կուտակվում են շրջակա միջավայրում՝ պահանջելով վերամշակման և վերօգտագործման արդյունավետ համակարգերի զարգացում։

Mathematics

Սա տեսական ֆիզիկայի հետազոտություն է, որը նվիրված է քվանտային երևույթների ուսումնասիրությանը գրավիտացիոն դաշտերում, որտեղ վերլուծվում է քվանտային մեխանիկայի և ընդհանուր հարաբերականության փոխազդեցությունը, մասնավորապես՝ ինչպես են տարրական մասնիկների և քվանտային դաշտերի հատկությունները փոխվում կորացված տարածաժամանակում, աշխատանքը ընդգրկում է այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են քվանտային վակուումի տատանումները ուժեղ գրավիտացիոն դաշտերում, մասնիկների ստեղծման գործընթացները հորիզոնների մոտ, ինչպես նաև գրավիտացիոն դաշտի ազդեցությունը քվանտային համահունչության և խճճվածության վրա, միաժամանակ դիտարկվում են սև խոռոչների ֆիզիկային առնչվող էֆեկտներ՝ ներառյալ ճառագայթման քվանտային բնույթը և տեղեկատվության պահպանման խնդիրները, նպատակ ունենալով խորացնել հասկանալը քվանտային տեսության և գրավիտացիայի միավորման հիմնարար խնդիրների վերաբերյալ։

Philosophy

Փիլիսոփայական և պատմափիլիսոփայական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայական ժառանգության մեջ մարդու էության, բնության և աշխարհում նրա տեղի վերաբերյալ պատկերացումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մարդու՝ որպես բանական և ճանաչող էակի մասին գաղափարները, հոգու և մարմնի փոխհարաբերության, գիտելիքի ձեռքբերման, մտածողության ու ինքնաճանաչման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու բանական կարողությունների, բարոյական կատարելագործման և իմացական գործունեության նշանակությանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են մարդաբանական հարցադրումները փոխկապակցվում գոյաբանական, իմացաբանական, տրամաբանական և բարոյագիտական խնդիրների հետ՝ ձևավորելով մարդու վերաբերյալ ամբողջական փիլիսոփայական պատկերացում։ Քննարկվում են նաև անտիկ փիլիսոփայական ավանդույթի ազդեցությունը, դրա յուրացման ու մեկնաբանման առանձնահատկությունները և Դավիթ Անհաղթի գաղափարների տեղը հայ միջնադարյան փիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու մարդու ինքնաճանաչման, բանականության, հոգևոր զարգացման և բարոյական արժեքների վերաբերյալ միջնադարյան հայ փիլիսոփայական ընկալումները։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփայության պատմությամբ, հայ միջնադարյան մշակույթով և մարդաբանական խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Culture

Ջուղա — հայ պատմաբան, հուշարձանագետ և հետազոտող Արգամ Այվազյան-ի կարևոր աշխատություններից է, որը նվիրված է պատմական Ջուղայի (Նախիջևանի հայկական միջավայրի) մշակութային ժառանգության, հատկապես աշխարհահռչակ հայկական խաչքարերի գերեզմանատան ուսումնասիրությանը, փաստագրմանն ու հիշողության պահպանմանը։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է Ջուղայի պատմական զարգացումը, այնտեղ ձևավորված հայկական հոգևոր և մշակութային կյանքը, ինչպես նաև այն ողբերգական իրադարձությունները, որոնք հանգեցրել են հուշարձանների մեծ մասի ոչնչացմանը։ Այվազյանը գիտական և փաստագրական մոտեցմամբ նկարագրում է խաչքարերի յուրահատուկ արվեստը, դրանց զարդանախշերը, խորհրդանշական իմաստները և դրանց տեղը հայկական միջնադարյան մշակույթի մեջ։ Ստեղծագործությունը միաժամանակ նաև հիշողության պահպանման փորձ է՝ ցույց տալու, թե ինչ նշանակություն ունի մշակութային ժառանգությունը ժողովրդի ինքնության համար և ինչ կորուստներ կարող են լինել դրա ոչնչացման հետևանքով։ Գրքում ընդգծվում է նաև պատմական արդարության և մշակութային ժառանգության պահպանության կարևորությունը միջազգային համատեքստում։ Այս աշխատանքը արժեքավոր է ոչ միայն որպես գիտական ուսումնասիրություն, այլ նաև որպես վկայություն հայկական մշակույթի կորսված և վտանգված արժեքների մասին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում նորամուծական գործունեության պետական կարգավորման տեսական, տնտեսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում է պետության դերը գիտատեխնիկական առաջընթացի խթանման, նոր տեխնոլոգիաների ստեղծման և ներդրման, գիտական արդյունքների առևտրայնացման ու տնտեսության մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորամուծական գործունեության զարգացման համար անհրաժեշտ իրավական, ֆինանսական, հարկային և ինստիտուցիոնալ պայմանների ձևավորմանը, ինչպես նաև պետական աջակցության մեխանիզմների արդյունավետությանը։ Վերլուծվում են գիտության, կրթության, արտադրության և ձեռնարկատիրության միջև համագործակցության հնարավորությունները, նորարարական ենթակառուցվածքների զարգացման առանձնահատկությունները և մասնավոր ներդրումների ներգրավման խթանները։ Քննարկվում են գիտահետազոտական աշխատանքների ֆինանսավորման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, նորարարական ձեռնարկությունների աջակցության, մտավոր սեփականության արդյունքների տնտեսական օգտագործման և մասնագետների ներուժի արդյունավետ կիրառման հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային փորձի ուսումնասիրման և Հայաստանի տնտեսական պայմաններին համապատասխան պետական կարգավորման արդյունավետ գործիքների ընտրության հնարավորություններին։ Կարևորվում է երկարաժամկետ նորարարական քաղաքականության ձևավորումը, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության զարգացումը և գիտելիքահենք տնտեսության համար նպաստավոր միջավայրի ստեղծումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել պետական քաղաքականության կատարելագործման, ֆինանսավորման մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացման և նորամուծությունների ստեղծումից մինչև դրանց գործնական կիրառումն ընդգրկող համակարգի զարգացման ուղղություններ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի, նորարարական ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Environmental Science

Էկոլոգիայի և բնության պահպանության հիմունքներ-ը բնագիտական և էկոլոգիական ուղղվածության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է էկոլոգիայի հիմնական օրենքները և բնության պահպանության գիտական հիմքերը, աշխատությունում բացատրվում են էկոհամակարգերի կառուցվածքն ու գործունեությունը, կենդանի օրգանիզմների և միջավայրի փոխազդեցությունները, սննդային շղթաների և էներգիայի շրջանառության սկզբունքները, ինչպես նաև կենսաբազմազանության նշանակությունը, միաժամանակ դիտարկվում են մարդու գործունեության ազդեցությունները բնության վրա՝ աղտոտում, ռեսուրսների սպառում, կլիմայական փոփոխություններ և էկոլոգիական հավասարակշռության խախտում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում բնության պահպանության մեթոդներին՝ պահպանվող տարածքներ, կայուն զարգացում, էկոլոգիական քաղաքականություն և բնապահպանական կրթություն, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել բնապահպանական գիտակցություն և պատասխանատու վերաբերմունք բնական միջավայրի նկատմամբ։