Մեղքի հետ կատակ չեն անում

History

Աշխատությունը նվիրված է XVII դարի հայ մտավոր և մշակութային կյանքի նշանավոր ներկայացուցիչ Երեմիա Քյոմուրճյանի պատմագրական գործունեության ու նրա թողած գրավոր ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում հեղինակի պատմագիտական հայացքների, պատմական նյութի ընտրության և շարադրման սկզբունքների, աղբյուրների օգտագործման առանձնահատկությունների ու իր ժամանակաշրջանի իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակների բացահայտումն է։ Նրա երկերը դիտարկվում են XVII դարի Օսմանյան կայսրության, Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի և ընդհանրապես հայ հասարակական ու մշակութային կյանքի պատմության ուսումնասիրման կարևոր սկզբնաղբյուրների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել այն հանգամանքին, թե պատմագիրը ինչպես է համադրում իրադարձությունների ժամանակագրական ներկայացումը անձնական դիտարկումների, ժամանակակիցների մասին տեղեկությունների, հասարակական կյանքի նկարագրությունների և ավանդված պատմական նյութի հետ։ Այս տեսանկյունից նրա ժառանգությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունները, այլև քաղաքային առօրյան, համայնքային հարաբերությունները, եկեղեցական կյանքը, կրթամշակութային միջավայրը և հայ բնակչության կապերը տարածաշրջանի այլ հասարակական խմբերի հետ։ Կարևորվում է նաև հեղինակի՝ որպես իր ժամանակի ականատեսի և տեղեկություններ հավաքող մտավորականի դերը, քանի որ պատմական հաղորդումների աղբյուրագիտական արժեքը գնահատելիս անհրաժեշտ է տարբերակել անմիջական դիտարկումները, փոխանցված տեղեկությունները և ավելի վաղ աղբյուրներից վերցված նյութերը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նրա պատմագրական լեզվին, պատմական կերպարների ներկայացման եղանակներին, ժամանակի և պատճառահետևանքային կապերի ընկալմանը, ինչպես նաև կրոնական ու բարոյական պատկերացումների ազդեցությանը պատմական իրադարձությունների մեկնաբանության վրա։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը ևս կարևոր ուղղություն է՝ հնարավորություն տալով պարզելու երկերի պահպանման, ընդօրինակման, խմբագրման և հետագա շրջանառության առանձնահատկությունները։ Նրա ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակակից և նախորդ հայ պատմագիրների աշխատությունների հետ նպաստում է XVII դարի հայ պատմագրության զարգացման միտումների և հեղինակային առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը միավորում է պատմագրության պատմության, աղբյուրագիտության, ձեռագրագիտության և հայ մշակույթի պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հեղինակի ժառանգության նշանակությունը վաղ նոր շրջանի հայ հասարակության, Կոստանդնուպոլսի հայկական միջավայրի և հայ պատմական մտքի զարգացման ուսումնասիրման համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքային տնտեսության զարգացման հիմնական հիմնախնդիրների բացահայտմանը, դրանց պատճառների ուսումնասիրությանը և լուծման հնարավոր ուղիների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքային տնտեսությունը դիտարկվում է որպես քաղաքի բնականոն կենսագործունեությունն ապահովող տնտեսական, սոցիալական և ենթակառուցվածքային համակարգերի ամբողջություն, որի արդյունավետ կառավարումը կարևոր նշանակություն ունի բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, քաղաքային միջավայրի բարելավման և համայնքների կայուն զարգացման համար։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում քաղաքների տնտեսական ներուժին, տեղական բյուջեների ձևավորմանն ու օգտագործմանը, քաղաքային ենթակառուցվածքների զարգացմանը, բնակարանային տնտեսությանը, տրանսպորտին, կոմունալ ծառայություններին, աղբահանությանը և քաղաքային ծառայությունների արդյունավետ կազմակերպմանը։ Առանձին խնդիրներ կարող են կապված լինել քաղաքային տնտեսության ֆինանսավորման սահմանափակ հնարավորությունների, ենթակառուցվածքների մաշվածության, ներդրումների պակասի, տարածքային անհավասարությունների, գործազրկության, բնակչության արտահոսքի և քաղաքային կառավարման արդյունավետության հետ։ Աշխատությունը կարևորում է նաև քաղաքների տնտեսական զարգացման և տարածքային քաղաքականության փոխկապակցվածությունը՝ դիտարկելով քաղաքները որպես երկրի տնտեսական ակտիվության, ծառայությունների, ձեռնարկատիրության և մարդկային կապիտալի կենտրոններ։ Հեղինակը վերլուծում է քաղաքային տնտեսության կառավարման գործող մեխանիզմները և քննարկում դրանց կատարելագործման հնարավորությունները՝ ներառյալ տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության բարձրացումը, համայնքային ֆինանսների ամրապնդումը, ներդրումային միջավայրի բարելավումը, մասնավոր հատվածի ներգրավումը և քաղաքային ենթակառուցվածքների արդիականացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև քաղաքային զարգացման երկարաժամկետ ծրագրավորմանը, նոր տեխնոլոգիաների կիրառմանը, բնակավայրերի մրցունակության բարձրացմանը և բնակչության համար ավելի հարմարավետ ու կայուն քաղաքային միջավայրի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, քաղաքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, համայնքային իշխանություններին, հետազոտողներին, ուսանողներին և Հայաստանի քաղաքների սոցիալ-տնտեսական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Linguistics

Գիրքը նվիրված է անգլերենում ’s-ով և of-ով կազմվող կառույցների իմաստաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ համադրական վերլուծության միջոցով դրանք դիտարկելով հայերենի և իսպաներենի համապատասխան լեզվական երևույթների հետ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են պատկանելության, հարաբերության, ծագման, ամբողջի և մասի, բնութագրման և այլ իմաստային հարաբերությունների արտահայտման եղանակները տարբեր լեզուներում։ Հեղինակը վերլուծում է անգլերենում գոյականների կապակցման այս երկու հիմնական ձևերի գործառույթները, դրանց ընտրության պայմանները և իմաստային տարբերությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են նույն հարաբերությունները տարբեր լեզուներում արտահայտվում տարբեր քերականական միջոցներով։ Գրքում ներկայացվում են անգլերենի, հայերենի և իսպաներենի կառուցվածքային ու իմաստային առանձնահատկությունները, ուսումնասիրվում են լեզվական նմանություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը թարգմանության և օտար լեզվի ուսուցման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցերին, թե ինչպես է լեզվական համակարգը ձևավորում իրականության մասին պատկերացումների արտահայտումը և ինչ դեր ունեն քերականական կառույցները իմաստի փոխանցման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական լեզվաբանական մոտեցումները և գործնական վերլուծությունները՝ նպաստելով տարբեր լեզուների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, անգլերենի մասնագետների, թարգմանիչների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզուների համեմատական քերականությամբ և իմաստաբանությամբ։

Economics

Գիտատնտեսագիտական և ագրարային բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի պտղաբուծության ոլորտում արտադրական գործընթացների և աշխատանքի կազմակերպման արդյունավետության բարձրացման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ տնտեսական նոր հարաբերությունների ձևավորման պայմաններում։ Վերլուծվում են պտղաբուծական տնտեսությունների արտադրական կառուցվածքը, աշխատանքային ռեսուրսների օգտագործումը, աշխատանքի բաժանումն ու կազմակերպումը, արտադրական ծախսերը և տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շուկայական հարաբերությունների զարգացման պայմաններում տնտեսավարման ձևերի փոփոխությանը, սեփականության տարբեր ձևերի ազդեցությանը և գյուղատնտեսական արտադրողների գործունեության կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Քննարկվում են այգեգործական աշխատանքների պլանավորման, սեզոնային աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման, տեխնիկական միջոցների կիրառման, արտադրողականության բարձրացման և արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են նաև արտադրության մասնագիտացման, համագործակցության, նյութական խրախուսման և կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունները։ Կարևորվում է արտադրական ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը և աշխատանքի կազմակերպման այնպիսի համակարգերի ձևավորումը, որոնք կարող են նպաստել պտղաբուծական տնտեսությունների մրցունակության ու եկամտաբերության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագետների, գյուղատնտեսական կազմակերպությունների ղեկավարների, ոլորտի հետազոտողների, կառավարման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

French

Աշխատությունը ֆրանսերենի ուսուցմանն ուղղված ձեռնարկ է, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել լեզվի հիմնական առանձնահատկություններին և նպաստել դրա գործնական յուրացմանը։ «Առաջնորդ» բնորոշումը մատնանշում է ուղեցույցային նշանակություն՝ լեզուն սովորելու և այն կիրառելու սկզբնական քայլերը ներկայացնելու առումով։ Նման ուսումնական գրքերում սովորաբար կարևորվում են այբուբենի և հնչյունների ճանաչումը, բառապաշարի ընդլայնումը, քերականական հիմնական ձևերի ըմբռնումը, պարզ նախադասությունների կազմումն ու ընթերցանության հմտությունների զարգացումը։ Ֆրանսերենի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու ոչ միայն լեզվին, այլև ֆրանսալեզու մշակութային միջավայրին և գրավոր հաղորդակցության ավանդույթներին։ Հայերեն լեզվով կազմված ուղեցույցը կարող էր օժանդակել հայախոս սովորողներին՝ լեզվական նյութը յուրացնելու և նոր գիտելիքները համակարգված կիրառելու գործընթացում։ Այն նաև արտացոլում է XIX դարի հայ կրթական միջավայրում օտար լեզուների ուսուցման նկատմամբ հետաքրքրությունը և ֆրանսերենի տարածման կարևորությունը։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ֆրանսերենի դասավանդման պատմության, հայերեն լեզվաուսուցողական գրականության և հայ-ֆրանսիական մշակութային կապերի ուսումնասիրության համար։

Biology

Կոլոիդ արծաթի և նանոկոմպոզիտային ֆիլտրերի հակամանրէային ազդեցության ուսումնասիրությունը վերաբերում է արծաթի նանոմասնիկների կենսաբանական ակտիվությանը, դրանց փոխազդեցությանը մանրէային բջիջների հետ և կիրառությանը ջրի մաքրման ու կենսաբժշկական համակարգերում։ Կոլոիդ արծաթը հայտնի է իր լայն սպեկտրի հակամանրէային հատկություններով, որոնք պայմանավորված են արծաթի իոնների (Ag⁺) արտազատմամբ և դրանց փոխազդեցությամբ բակտերիալ բջջաթաղանթի, սպիտակուցների և նուկլեինաթթուների հետ։ Նանոկոմպոզիտային ֆիլտրերում արծաթի նանոմասնիկները ինտեգրվում են պոլիմերային կամ կերամիկական մատրիցների մեջ՝ ստեղծելով բազմաֆունկցիոնալ համակարգեր, որոնք միաժամանակ ապահովում են մեխանիկական ֆիլտրացիա և ակտիվ հակամանրէային ազդեցություն։ Հակամանրէային ազդեցության մեխանիզմները ներառում են բջջաթաղանթի կառուցվածքի խախտում, մեմբրանային թափանցելիության աճ, ռեակտիվ թթվածնային տեսակների (ROS) առաջացում և բակտերիալ ԴՆԹ-ի ռեպլիկացիայի արգելակում։ Արծաթի նանոմասնիկները կարող են կպչել բջջային մակերեսին, ներթափանցել բջիջ և խանգարել կենսական ֆերմենտային համակարգերին, ինչը հանգեցնում է բջջի մահվան։ Մեմբրանային մեխանիզմների մակարդակում կարևոր դեր ունեն լիպիդային երկշերտի կառուցվածքային փոփոխությունները, իոնային հոմեոստազի խախտումը և էներգետիկ գործընթացների (ATP սինթեզ) արգելակումը։ Նանոկոմպոզիտային ֆիլտրերի կիրառությունը լայն է՝ սկսած խմելու ջրի մաքրումից մինչև բժշկական սարքավորումների ստերիլիզացիա և օդային ֆիլտրացիա։ Դրանց առավելություններից են բարձր արդյունավետությունը, երկարատև հակամանրէային ակտիվությունը և համեմատաբար ցածր էներգետիկ պահանջները։ Միաժամանակ կարևոր են նաև հնարավոր սահմանափակումները՝ կապված արծաթի նանոմասնիկների արտահոսքի, շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության և ցիտոտոքսիկության ռիսկերի հետ, որոնք պահանջում են տեխնոլոգիական օպտիմալացում և անվտանգ կիրառման վերահսկում։