More in Geography

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Management

    Экономика и менеджмент некоммерческих организаций

    В книге рассматривается специфика некоммерческого сектора, который отличается от коммерческого тем, что его главная цель не получение прибыли, а решение социальных, культурных, образовательных и иных общественно значимых задач. Автор объясняет, как формируется экономическая база таких организаций и какие источники финансирования они используют (гранты, пожертвования, государственная поддержка и др.). Особое внимание уделяется вопросам менеджмента: планированию деятельности, организационной структуре, управлению персоналом и привлечению ресурсов. Также рассматриваются методы повышения эффективности работы и оценки результатов деятельности некоммерческих организаций. В книге подчеркивается важность стратегического управления, прозрачности и ответственности перед обществом, а также роль социального эффекта в оценке деятельности. В целом, пособие даёт системное представление об экономике и менеджменте некоммерческого сектора и помогает понять, как организуется и управляется деятельность организаций, ориентированных на общественную пользу.

    Updated: 2026-08-24
    Экономика и менеджмент некоммерческих организаций
    Online

    Literature

    Քարը երգում է

    Ստեղծագործության վերնագիրը քարն ու երգը համադրում է խորհրդանշական պատկերում՝ անշունչ նյութին վերագրելով ձայնի, արտահայտության և ներքին կյանքի հատկանիշներ։ Այսպիսի գեղարվեստական պատկերավորումը կարող է կապել բնության աշխարհը մարդկային զգացմունքների, հիշողության և երևակայության հետ՝ բացահայտելով առօրյա առարկաների մեջ թաքնված գեղագիտական իմաստը։ Քարը կարող է խորհրդանշել ժամանակի խորությունը, ամրությունը, լռությունը և պատմական հիշողությունը, իսկ երգը՝ կենդանություն, հուզական արտահայտություն ու ստեղծագործական ոգի։ Դրանց համադրությունը հնարավորություն է ստեղծում բնության և արվեստի փոխհարաբերությունը դիտարկելու բանաստեղծական կամ այլ գեղարվեստական ձևով։ Վերնագիրը կարող է նաև հուշել, որ նույնիսկ լուռ թվացող առարկաները կարող են իրենց մեջ պահպանել անցյալի հետքեր և դառնալ պատմությունների, զգացմունքների կամ խորհրդածությունների աղբյուր։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում քսաներորդ դարասկզբի հայերեն տպագիր գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից, հատկապես՝ ռուսալեզու կամ ռուսական գրական միջավայրի հետ առնչվող ստեղծագործությունների շրջանառության համատեքստում։ Հեղինակի և ստեղծագործության բովանդակության վերաբերյալ լրացուցիչ տվյալների բացակայության պայմաններում թեմատիկ մեկնաբանությունը սահմանափակվում է վերնագրի գեղարվեստական իմաստով։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, ընթերցանության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և բնության ու գեղարվեստական խորհրդանիշների թեմայով գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-10-28
    Քարը երգում է
    Online

    Political Science

    Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ յոթերորդ

    Աշխատությունը պարունակում է Ազգային ժողովի յոթերորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովական գործունեության փաստաթղթային գրանցումը։ Նման նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու 19-րդ դարի հայ համայնքային ինքնակառավարման համակարգը, ազգային հաստատությունների կազմակերպված աշխատանքը և հասարակական հարցերի քննարկման մեխանիզմները։ Արձանագրություններում սովորաբար արտացոլվում են նիստի ընթացքը, քննարկման ներկայացված հարցերը, մասնակիցների ելույթները, առաջարկությունները և կայացված որոշումները՝ պահպանելով դրանց պաշտոնական ձևակերպումները։ Այս փաստաթուղթը կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի կառավարման պատմության, ազգային ներկայացուցչական կառույցների գործունեության և համայնքային պատասխանատվության ձևերի ուսումնասիրության համար։ Դրա միջոցով հետազոտողները կարող են ուշադրություն դարձնել ժողովական ընթացակարգերին, վարչական հարաբերություններին, որոշումների հիմնավորման եղանակներին և ժամանակաշրջանի հասարակական մտածողությանը բնորոշ արտահայտություններին։ Արձանագրության լեզուն ու կառուցվածքը արժեքավոր են նաև հայերեն պաշտոնական գրագրության և հասարակական-քաղաքական բառապաշարի պատմական զարգացման տեսանկյունից։ Թեև այն ներկայացնում է առանձին նիստի փաստաթղթային պատկերը, այլ նիստերի արձանագրությունների հետ համադրությամբ կարող է նպաստել Ազգային ժողովի գործունեության ավելի ամբողջական ուսումնասիրությանը։ Այն կարևոր նյութ է հայոց նոր շրջանի պատմությամբ, ազգային հաստատություններով և համայնքային կառավարման ավանդույթներով հետաքրքրվողների համար։

    Updated: 2026-11-06
    Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ յոթերորդ
    Online

    Literature

    Антиутопия и миф в контексте развития русской литературы II половины XX века

    Գիրքը նվիրված է հակաուտոպիայի և առասպելի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը ռուս գրականության զարգացման համատեքստում XX դարի երկրորդ կեսին։ Աշխատության մեջ հակաուտոպիան դիտարկվում է որպես հասարակական և քաղաքական իրականության քննադատական արտացոլման կարևոր գրական ձև, որը թույլ է տալիս հեղինակներին պատկերել ապագայի կամ այլընտրանքային հասարակությունների միջոցով ժամանակակից իրականության հակասություններն ու վտանգները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առասպելական մտածողության և առասպելաբանական կառուցվածքների ներթափանցմանը հակաուտոպիական ստեղծագործությունների պոետիկայի մեջ, ինչպես նաև դրանց միջոցով պատմական փորձի, հասարակական հիշողության և մարդկային վարքագծի խորքային իմաստների բացահայտմանը։ Հեղինակը վերլուծում է ռուս գրականության XX դարի երկրորդ կեսի զարգացման միտումները՝ դիտարկելով գրական գործընթացի վրա հասարակական և գաղափարական փոփոխությունների ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում են հակաուտոպիական տեքստերի ժանրային առանձնահատկությունները, կերպարների կառուցման սկզբունքները, ժամանակի և տարածության կազմակերպումը, խորհրդանիշների ու փոխաբերությունների կիրառությունը, ինչպես նաև առասպելական սյուժեների և մոտիվների վերաիմաստավորման եղանակները։ Գիրքը ցույց է տալիս, որ առասպելը կարող է հակաուտոպիայում հանդես գալ ոչ միայն որպես հին պատմությունների կամ պատկերների օգտագործման միջոց, այլև որպես իրականության կառուցվածքը մեկնաբանող և դրա թաքնված մեխանիզմները բացահայտող գեղարվեստական համակարգ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մարդու և իշխանության փոխհարաբերություններին, անհատի ազատության սահմանափակմանը, զանգվածային գիտակցության ձևավորմանը, սոցիալական վերահսկողությանը և հասարակության ապամարդկայնացման վտանգին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են XX դարի երկրորդ կեսի ռուս գրողները հակաուտոպիական և առասպելական ձևերի միջոցով արձագանքել իրենց ժամանակի պատմական ու հասարակական իրողություններին։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուս գրականության պատմությամբ և տեսությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրականագետներին, մշակութաբաններին, փիլիսոփաներին, դասախոսներին, ուսանողներին և հակաուտոպիայի ու առասպելի գեղարվեստական փոխազդեցությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին։

    Updated: 2026-09-15
    Антиутопия и миф в контексте развития русской литературы II половины XX века
    Online

    Law

    Պետական ապարատը և նրա զարգացման հիմնական միտումները (ԼՂՀ նյութերի հիման վրա)

    Աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղում ձևավորված պետական ապարատի կառուցվածքի, գործառույթների և զարգացման հիմնական միտումների տեսական ու պատմաիրավական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական ապարատ հասկացությունն է՝ որպես պետական իշխանության և կառավարման գործառույթներ իրականացնող մարմինների ու հաստատությունների կազմակերպված համակարգ։ Քննվում են պետական կառույցների ձևավորման նախադրյալները, դրանց իրավական կարգավիճակը, լիազորությունների բաշխումը և տարբեր մարմինների միջև փոխգործակցության մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում օրենսդիր, գործադիր և դատական մարմինների ձևավորման ու ինստիտուցիոնալ զարգացման գործընթացներին։ 2006 թվականին ընդունված սահմանադրական կարգավորումները պետական իշխանության իրականացումը կառուցում էին օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների բաժանման ու հավասարակշռման սկզբունքի հիման վրա, իսկ պետական մարմինների իրավասությունները սահմանափակում էին սահմանադրությամբ և օրենքներով նախատեսված լիազորություններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև պետական կառավարման կենտրոնական և տարածքային մարմինների հարաբերությունները, տեղական ինքնակառավարման կազմակերպումը, պետական ծառայության համակարգը և կառավարման ապարատի կազմակերպական կառուցվածքը։ Առանձին նշանակություն ունի տարբեր ժամանակաշրջաններում կառավարման մոդելի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը. մասնավորապես՝ 2017 թվականի սահմանադրական փոփոխությունները նախատեսում էին անցում նախագահական կառավարման ձևի, որի պայմաններում վերափոխվում էին նախագահի, կառավարության և գործադիր իշխանության մյուս մարմինների փոխհարաբերությունները։ Պետական ապարատի զարգացումը կարող է դիտարկվել կառավարման կենտրոնացման և ապակենտրոնացման, իրավասությունների հստակեցման, պետական մարմինների մասնագիտացման, կառավարման արդյունավետության և իրավական կարգավորման կատարելագործման տեսանկյուններից։ Կարևորվում է նաև պետական մարմինների գործունեության կազմակերպական և իրավական հիմքերի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինստիտուցիոնալ փոփոխություններն ինչպես են անդրադարձել որոշումների ընդունման և պետական գործառույթների իրականացման մեխանիզմների վրա։ Թեմայի ուսումնասիրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել նաև Լեռնային Ղարաբաղի վիճելի միջազգային կարգավիճակը և դրա ազդեցությունը պետական ինստիտուտների ձևավորման ու գործունեության պայմանների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետության և իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, հանրային կառավարման և պետական ինստիտուտների պատմության մոտեցումները՝ համակարգված ներկայացնելով պետական ապարատի կառուցվածքային փոփոխություններն ու զարգացման հիմնական ուղղությունները։

    Updated: 2026-09-27
    Պետական ապարատը և նրա զարգացման հիմնական միտումները (ԼՂՀ նյութերի հիման վրա)
    Online

    Linguistics

    Նոր դասագիրք հայերենի գրաբարի և աշխարհաբարի քերականության

    Այս հրատարակությունը հայոց լեզվի ուսումնասիրությանն ու ուսուցմանը նվիրված քերականական դասագիրք է, որի վերնագիրը հստակորեն ընդգծում է հայերենի երկու կարևոր լեզվական ձևերի՝ գրաբարի և աշխարհաբարի համատեղ ներկայացումը։ Այն պատկանում է հայերեն լեզվաբանական և ուսումնական գրականության այն շրջանակին, որը նպատակ է ունեցել սովորողներին ծանոթացնել լեզվի կառուցվածքին, քերականական կանոններին և գրավոր խոսքի կազմակերպման սկզբունքներին։ Գրաբարը հայերենի պատմական գրական լեզուն է, որի հիման վրա ստեղծվել է հայ մատենագրության մեծ մասը։ Այն երկար ժամանակ օգտագործվել է կրոնական, պատմագիտական, փիլիսոփայական, իրավական և այլ բնույթի գրավոր աշխատություններում՝ պահպանելով իր նշանակությունը նաև այն ժամանակաշրջաններում, երբ կենդանի խոսքում զարգանում էին հայերենի նոր ձևերը։ Գրաբարի ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ հին գրականությունը, պատմական աղբյուրները և եկեղեցական տեքստերը հասկանալու համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայերենի պատմական քերականական համակարգին, հոլովման ու խոնարհման ձևերին, բառապաշարին և գրավոր խոսքի ավանդական կանոններին։ Աշխարհաբարը, իր հերթին, հայերենի նոր գրական ձևերի ընդհանուր անվանումն է, որոնք զարգացել են կենդանի խոսակցական լեզվի հիմքի վրա և ժամանակի ընթացքում դարձել կրթության, գրականության, մամուլի ու հասարակական հաղորդակցության կարևոր միջոցներ։ Տասնիններորդ դարում աշխարհաբարի զարգացումն ու տարածումը հայ կրթական և գրական կյանքի կարևոր գործընթացներից էին։ Այդ ժամանակաշրջանում մեծացել էր մայրենի լեզվով կրթություն ստանալու, լեզուն ավելի համակարգված ուսումնասիրելու և քերականական գիտելիքները սովորողների համար հասանելի դարձնելու անհրաժեշտությունը։ Գրաբարի և աշխարհաբարի համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն էր տալիս համեմատելու հայերենի պատմական և ժամանակակից ձևերը՝ հասկանալու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Նման համեմատությունը կարող էր օգնել սովորողներին տարբերակելու լեզվական հին և նոր ձևերը, ճանաչելու գրաբարյան տեքստերի առանձնահատկությունները և զարգացնելու աշխարհաբարով ճիշտ գրելու ու արտահայտվելու հմտությունները։ Վերնագրում «նոր դասագիրք» բնորոշման առկայությունը ցույց է տալիս, որ աշխատությունը նախատեսված է ուսումնական նպատակների համար և ներկայացվել է որպես քերականության ուսումնասիրման դասագիրք։ Այդպիսի գրքերը սովորաբար ձգտում են լեզվական նյութը կազմակերպել որոշակի հաջորդականությամբ՝ կանոնների, բացատրությունների և հնարավոր վարժությունների միջոցով։ Քերականական դասագրքերում կարող են քննարկվել խոսքի մասերը, գոյականի և դերանվան ձևերը, բայի խոնարհումը, հոլովական հարաբերությունները, նախադասության կառուցվածքը, բառերի կապակցման եղանակները և ուղղագրական կանոնները։ Գրաբարի և աշխարհաբարի համատեղ ընդգրկումը կարող էր նաև ենթադրել լեզվական ձևերի համեմատություն՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես են պատմականորեն փոխվել բառաձևերը և քերականական կառուցվածքները։ Այնուամենայնիվ, նշված թեմաները բնորոշ են նման դասագրքերի ընդհանուր ուղղվածությանը և չեն կարող համարվել այս կոնկրետ հրատարակության հաստատված բովանդակությունը՝ առանց գրքի տեքստը ուսումնասիրելու։ Միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ որոշել, թե դասագիրքը որքան մանրամասն է ներկայացնում յուրաքանչյուր լեզվական ձևը, արդյոք պարունակում է համեմատական աղյուսակներ, օրինակներ կամ վարժություններ, և ինչ ուսումնական մեթոդ է կիրառվում։ Այս հրատարակության նշանակությունը կարելի է դիտարկել նաև հայերենի դասավանդման պատմության համատեքստում։ Տասնիններորդ դարի հայ կրթական միջավայրում դասագրքերի ստեղծումն ու հրատարակումը նպաստել են լեզվական գիտելիքների համակարգմանը, գրագիտության տարածմանը և ուսուցման համար անհրաժեշտ նյութերի հասանելիությանը։ Քերականական աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել լեզվի կանոնների բացատրման և գրավոր խոսքի մշակույթի զարգացման գործում։ Գրաբարի ուսուցումը պահպանում էր կապը հայ հին գրական և հոգևոր ժառանգության հետ, իսկ աշխարհաբարի ուսուցումը նպաստում էր ժամանակակից հաղորդակցության և կրթության պահանջներին համապատասխան լեզվական հմտությունների ձևավորմանը։ Այս երկու ուղղությունների համադրությունը հատկապես նշանակալի էր այն ժամանակաշրջանում, երբ հայերեն գրական լեզվի զարգացումը, կրթական բարեփոխումները և տպագրության ընդլայնումը սերտորեն կապված էին ազգային մշակութային կյանքի վերելքի հետ։ Կոստանդնուպոլիսը հայ գրքի հրատարակության և կրթական մտքի կարևոր կենտրոններից էր։ Այստեղ տպագրված դասագրքերն ու լեզվաբանական աշխատությունները տարածվում էին հայ կրթական միջավայրում և նպաստում մայրենի լեզվի ուսումնասիրության զարգացմանը։ Հետևաբար, այս գիրքը կարող է հետաքրքրել հայոց լեզվի պատմությամբ, հայերենի քերականության զարգացման ընթացքով, գրաբարի և աշխարհաբարի հարաբերություններով, ինչպես նաև տասնիններորդ դարի հայ կրթական գրականությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Այն կարող է օգտագործվել նաև պատմական քերականական դասագրքերի համեմատական ուսումնասիրության, լեզվական տերմինաբանության զարգացման և հայերեն ուսումնական գրականության պատմության հետազոտության համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարելի է բնութագրել որպես հայերենի գրաբարի և աշխարհաբարի քերականության ուսուցմանն ուղղված դասագիրք, որն արտացոլում է լեզվական գիտելիքը համակարգելու և տարբեր լեզվական ձևերի ուսումնասիրությունը կրթական գործընթացում միավորելու ձգտումը։ Դրա իրական կառուցվածքը, կիրառված քերականական մոտեցումները, օրինակների բնույթը և լեզվական կանոնների ներկայացման եղանակները հստակեցնելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել հրատարակության բնագիրը։

    Updated: 2026-10-24
    Նոր դասագիրք հայերենի գրաբարի և աշխարհաբարի քերականության