Միջնադարյան հայ ճարտարապետներ և քարագործ վարպետներ

Religion

Գիրքը նվիրված է Դավթին վերագրվող սաղմոսներին և մարգարեական օրհնություններին, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում աստվածաշնչյան և քրիստոնեական հոգևոր ավանդության մեջ։ Սաղմոսները ներկայացնում են աղոթքի, փառաբանության, գոհության, ապաշխարության և Աստծուն ուղղված հոգևոր դիմումների հարուստ աշխարհ՝ արտահայտելով մարդու հավատը, հույսը, վիշտը, երախտագիտությունն ու աստվածային օգնության ակնկալիքը։ Դավթի անվան հետ կապված սաղմոսերգությունը դարեր շարունակ եղել է ինչպես անհատական աղոթքի, այնպես էլ եկեղեցական պաշտամունքի կարևոր բաղադրիչ։ Գրքում ընդգրկված օրհնություններն ու մարգարեական բնույթի հոգևոր խոսքերը ևս արտացոլում են աստվածային փառքի, ողորմության, արդարության և փրկության գաղափարները։ Այս նյութերը կարևոր նշանակություն ունեն աստվածաշնչյան պոեզիայի, կրոնական խորհրդածության և քրիստոնեական դավանանքի ուսումնասիրության համար։ Սաղմոսների լեզուն և պատկերային համակարգը հարուստ են խորհրդանշական արտահայտություններով, որոնք փոխանցում են հավատացյալի հոգևոր ապրումները և Աստծո հետ հարաբերության տարբեր կողմերը։ Գիրքը կարող է ծառայել որպես աղոթքի և հոգևոր ընթերցանության նյութ, ինչպես նաև հետաքրքրել աստվածաշնչագիտությամբ, սաղմոսերգության պատմությամբ և հայ եկեղեցական գրական ժառանգությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու ուսումնասիրողներին։

Culture

Արվեստաբանական, պատմամշակութային և հայագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ արվեստագետների ներդրման ուսումնասիրությանը Իրանի նոր և նորագույն շրջանների նկարչության ձևավորման ու զարգացման գործընթացներում։ Քննության են առնվում Իրանի գեղանկարչության պատմական զարգացման առանձնահատկությունները, գեղարվեստական ավանդույթների վերափոխումները և հայ նկարիչների ստեղծագործական գործունեության մշակութային նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Իրանի հայկական համայնքի գեղարվեստական կյանքին, հայ արվեստագետների մասնագիտական կրթությանը, ստեղծագործական միջավայրին և իրանական արվեստի զարգացման հետ նրանց փոխառնչություններին։ Վերլուծվում են հայ նկարիչների ստեղծագործություններում ազգային գեղարվեստական ավանդույթների, իրանական մշակութային ազդեցությունների և եվրոպական նկարչական ուղղությունների համադրության առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են դիմանկարչության, բնանկարչության, կենցաղային և պատմական թեմատիկայի, ինչպես նաև գեղանկարչական տեխնիկաների զարգացման գործում հայ արվեստագետների ունեցած դերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տարբեր ժամանակաշրջաններում գործունեություն ծավալած հայ նկարիչների ստեղծագործական ժառանգությունը, նրանց անհատական ոճերը, գեղարվեստական նորարարությունները և մասնակցությունը Իրանի մշակութային հաստատությունների ու արվեստագիտական կրթության զարգացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում հայ և իրանական գեղարվեստական ավանդույթների փոխազդեցությանը, մշակութային ինքնության պահպանման առանձնահատկություններին և բազմամշակութային միջավայրում ստեղծագործական համագործակցության նշանակությանը։ Կարևորվում է հայ արվեստագետների գործունեության ուսումնասիրությունը՝ Իրանի նկարչության պատմության ամբողջական ներկայացման, հայ-իրանական մշակութային կապերի բացահայտման և տարածաշրջանային արվեստի զարգացման օրինաչափությունների գնահատման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանության, գեղանկարչության պատմության, հայագիտության, իրանագիտության և հայ-իրանական մշակութային հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է ացետիլենային համակարգերի հիման վրա սնդիկ պարունակող օրգանական միացությունների ստացման, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և քիմիական փոխարկումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են չհագեցած ածխածնային համակարգերի և սնդիկ պարունակող բաղադրիչների փոխազդեցությունների ընդհանուր օրինաչափությունները, առաջացող մետաղօրգանական միացությունների կառուցվածքը, կայունությունը և ռեակցունակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ացետիլենային կապի մասնակցությամբ ընթացող ռեակցիաների մեխանիզմներին և այն կառուցվածքային ու էլեկտրոնային գործոններին, որոնք կարող են ազդել փոխարկումների ուղղության և վերջնական նյութերի հատկությունների վրա։ Վերլուծվում է տարբեր տեղակալիչների ազդեցությունը սկզբնական նյութերի ռեակցունակության վրա, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են առաջացող միացությունների հետագա քիմիական փոփոխությունների հնարավոր ուղղությունները։ Քննության են առնվում կառուցվածքի և ռեակցունակության միջև կապերը, միջանկյալ մասնիկների առաջացման առանձնահատկությունները և տարբեր ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը փոխարկումների ընթացքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստացված նյութերի նույնականացմանն ու կառուցվածքի հաստատմանը՝ ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտության մեթոդների կիրառմամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց բաղադրությունը և մոլեկուլային կառուցվածքի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը կապված է ացետիլենային համակարգերի և մետաղօրգանական միացությունների քիմիայի վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնման, ինչպես նաև տարբեր կառուցվածքային գործոնների ազդեցության բացահայտման հետ։ Միաժամանակ աշխատանքը կարող է նպաստել օրգանական սինթեզում նոր փոխարկումների և միջանկյալ միացությունների ուսումնասիրմանը՝ մետաղօրգանական քիմիայի ընդհանուր օրինաչափությունների տեսանկյունից։ Քանի որ սնդիկը և դրա միացությունները բարձր թունավորություն ունեցող նյութեր են, նման հետազոտություններն իրականացվում են մասնագիտացված լաբորատոր պայմաններում՝ համապատասխան անվտանգության և թափոնների կառավարման խիստ պահանջների պահպանմամբ։ Աշխատանքը գիտական նշանակություն ունի օրգանական և մետաղօրգանական քիմիայի զարգացման, ացետիլենային համակարգերի ռեակցունակության ուսումնասիրման և սնդիկ պարունակող օրգանական նյութերի կառուցվածքաքիմիական առանձնահատկությունների բացահայտման համար։

Economics

Նյութը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական շուկայի զարգացմանը, դրա ձևավորման ու գործունեության առանձնահատկություններին, առկա խնդիրներին և հետագա զարգացման հնարավորություններին։ Այն ուսումնասիրում է ապահովագրության դերը երկրի ֆինանսական համակարգում՝ որպես տնտեսական և սոցիալական ռիսկերի կառավարման, քաղաքացիների ու կազմակերպությունների ֆինանսական պաշտպանվածության ապահովման և երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման կարևոր գործիք։ Ապահովագրական շուկայի արդյունավետ զարգացումը պայմանավորված է մի շարք փոխկապակցված գործոններով, այդ թվում՝ բնակչության և բիզնեսի ապահովագրական ծառայությունների նկատմամբ պահանջարկով, ֆինանսական գրագիտության մակարդակով, ապահովագրական ընկերությունների մրցունակությամբ, օրենսդրական և կարգավորող միջավայրով, ապահովագրական արտադրանքների բազմազանությամբ և ոլորտի նկատմամբ հասարակության վստահությամբ։ Հայաստանի պայմաններում կարևոր խնդիրներից մեկը ապահովագրական մշակույթի և իրազեկվածության զարգացումն է, քանի որ ապահովագրության անհրաժեշտության վերաբերյալ սահմանափակ պատկերացումները կարող են նվազեցնել կամավոր ապահովագրական ծառայությունների պահանջարկը։ Միաժամանակ նշանակություն ունեն ապահովագրական ծառայությունների հասանելիությունը, դրանց արժեքը, պայմանների թափանցիկությունը և ապահովագրական հատուցումների նկատմամբ սպառողների վստահությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև շուկայի մրցակցային միջավայրին, ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական կայունությանը, ռիսկերի գնահատման և կառավարման մեխանիզմներին, վերաապահովագրության դերին և տեխնոլոգիական նորարարությունների ազդեցությանը ոլորտի զարգացման վրա։ Թվայնացումը կարող է նպաստել ապահովագրական ծառայությունների մատուցման արագացմանը, առցանց պայմանագրերի և վճարումների տարածմանը, հաճախորդների սպասարկման բարելավմանը և տվյալների ավելի արդյունավետ օգտագործմանը։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի նաև պարտադիր ապահովագրության և կամավոր ապահովագրության հարաբերակցությունը, քանի որ դրանք տարբեր կերպ են ձևավորում շուկայի պահանջարկն ու ապահովագրական ընկերությունների գործունեության ծավալները։ Շուկայի զարգացմանը կարող են նպաստել նոր ապահովագրական պրոդուկտների ստեղծումը, սպառողների իրավունքների առավել արդյունավետ պաշտպանությունը, ոլորտի թափանցիկության բարձրացումը, ֆինանսական գրագիտության ընդլայնումը և միջազգային փորձի կիրառումը՝ Հայաստանի տնտեսական ու սոցիալական առանձնահատկություններին համապատասխանեցված ձևով։ Նյութը կարող է օգտակար լինել նաև ապահովագրության միջոցով սոցիալական և տնտեսական ռիսկերի նվազեցման, ներդրումային հնարավորությունների ընդլայնման և ֆինանսական համակարգի կայունության ամրապնդման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, թեման հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Հայաստանի ապահովագրական շուկայի զարգացման խոչընդոտների և հնարավորությունների մասին՝ ընդգծելով այն գործոնները, որոնց բարելավումը կարող է նպաստել ոլորտի մրցունակության, վստահելիության և երկարաժամկետ կայունության բարձրացմանը։

Biology

Այս գիրքը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի պայմաններում բնական հանքանյութերի և օրգանական պարարտանյութերի կիրառման միջոցով հողի մակերեսից ջրի գոլորշիացման նվազեցման և ագրոֆիզիկական հատկությունների բարելավման ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում ներկայացվում են հողի խոնավության պահպանման ժամանակակից մոտեցումները, տարբեր բնական և օրգանական նյութերի ազդեցությունը հողի կառուցվածքի, ջրաֆիզիկական հատկությունների և բերրիության վրա, ինչպես նաև դրանց կիրառման արդյունավետությունը գյուղատնտեսական արտադրության պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են հողի ռացիոնալ օգտագործման, ջրային ռեսուրսների խնայողության և մշակաբույսերի աճի համար բարենպաստ պայմանների ստեղծման գիտագործնական լուծումները՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի կլիմայական և հողային առանձնահատկությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, հողագետների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և հողի պահպանման ու կայուն գյուղատնտեսությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Երևան քաղաքի բնակչության առողջության պահպանման ընթացքում առաջացող աղետալի առողջապահական ծախսերի ռիսկերի գնահատմանը և դրանց նվազեցմանն ուղղված միջոցառումների հիմնավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն իրավիճակներն են, երբ բժշկական ծառայությունների, դեղորայքի, ախտորոշման և բուժման համար կատարվող վճարումները կարող են զգալի ֆինանսական բեռ ստեղծել տնային տնտեսությունների համար և բացասաբար անդրադառնալ ընտանիքների սոցիալական ու տնտեսական կայունության վրա։ Ուսումնասիրվում են առողջապահական ծախսերի ձևավորման հիմնական աղբյուրները, դրանց կառուցվածքը և բնակչության տարբեր խմբերի վրա ֆինանսական բեռի բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք մեծացնում են աղետալի ծախսերի առաջացման հավանականությունը՝ եկամտի մակարդակը, ընտանիքի կազմը, առողջական ծառայությունների օգտագործման հաճախականությունը, քրոնիկ կամ ծանր հիվանդությունների առկայությունը, դեղորայքային ծախսերը և բժշկական ծառայությունների հասանելիությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են առողջապահական ծախսերի գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները և այն չափորոշիչները, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել, թե տնային տնտեսությունների առողջապահական վճարումները երբ են հասնում ֆինանսապես ծանրաբեռնող մակարդակի։ Երևան քաղաքի բնակչության օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել սոցիալ-տնտեսական տարբեր խմբերի միջև ռիսկերի անհամաչափությունը և գնահատել ֆինանսական պաշտպանության գործող մեխանիզմների արդյունավետությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև բնակչության կողմից առողջապահական ծառայությունների օգտագործման և ֆինանսական սահմանափակումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ բարձր ծախսերի վտանգը կարող է հանգեցնել անհրաժեշտ բժշկական օգնության հետաձգման կամ չստացման։ Աշխատության մեջ հիմնավորվում են աղետալի ծախսերի ռիսկերի նվազեցման հնարավոր ուղղությունները՝ առողջապահական ֆինանսավորման և ապահովագրական մեխանիզմների կատարելագործում, սոցիալապես խոցելի խմբերի նպատակային աջակցություն, դեղորայքի ֆինանսական հասանելիության բարձրացում և կանխարգելիչ ու առաջնային բժշկական օգնության զարգացում։ Կարևորվում է նաև առողջապահական ծառայությունների ֆինանսական պաշտպանության համակարգի արդյունավետության բարձրացումը, որպեսզի բուժօգնության անհրաժեշտությունը չվերածվի տնային տնտեսությունների համար ծանր սոցիալ-տնտեսական հետևանքների։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ առողջապահական քաղաքականության մշակման, ֆինանսական պաշտպանության ծրագրերի կատարելագործման և բնակչության սոցիալական խոցելիության նվազեցման գործընթացներում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել առողջապահության տնտեսագետների, հանրային առողջապահության մասնագետների, առողջապահական կառավարման ոլորտի աշխատակիցների, տնտեսագետների, սոցիալական քաղաքականության մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար։