More in Mathematics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Езидский пантеон

    Աշխատությունը նվիրված է եզդիների կրոնական հավատալիքների, դիցաբանական պատկերացումների և սրբազան կերպարների համակարգի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են եզդիական կրոնական ավանդույթի ձևավորման պատմական և մշակութային նախադրյալները, աստվածային ու սրբազան էակների վերաբերյալ պատկերացումները, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը եզդիների հոգևոր կյանքում և աշխարհընկալման համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միաստվածային հավատքի առանձնահատկություններին, Մալաքե Թաուսի՝ Սիրամարգ հրեշտակի կերպարին, յոթ սրբազան էակների մասին պատկերացումներին և նրանց վերագրվող խորհրդանշական գործառույթներին։ Ուսումնասիրվում են կրոնական առասպելները, բանավոր ավանդությունները, ծիսական սովորույթները, սրբավայրերի պաշտամունքը և կրոնական խորհրդանիշների իմաստային նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում եզդիական կրոնական պատկերացումների և Մերձավոր Արևելքի հնագույն հավատալիքների հնարավոր պատմամշակութային առնչություններին, ինչպես նաև կրոնական ավանդույթների պահպանման և սերնդեսերունդ փոխանցման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են եզդիների հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրությունը, կրոնական ինքնության ձևավորման գործընթացները, ավանդական հավատալիքների և համայնքային կյանքի փոխհարաբերությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել կրոնագետների, ազգագրագետների, պատմաբանների, մշակութաբանների, դիցաբանության հետազոտողների և եզդիական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-13
    Езидский пантеон
    Online

    Other Subjects

    Ակսել Բակունց։ Կենսագրություն և մատենագիտություն

    Կենսագրական և մատենագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հայ արձակագիր Ակսել Բակունցի կյանքի, գրական գործունեության և ստեղծագործական ժառանգության համակարգված ներկայացմանը։ Քննության են առնվում գրողի կենսագրության հիմնական փուլերը, կրթական և մասնագիտական գործունեությունը, գրական ասպարեզ մուտք գործելու հանգամանքները և ստեղծագործական ուղու ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա արձակ ստեղծագործություններին, գրական հետաքրքրություններին, թեմատիկ ուղղություններին և հայ գրականության մեջ ունեցած տեղին։ Ներկայացվում են նաև հեղինակի ստեղծագործությունների հրատարակությունները, նրա կյանքին ու գրական ժառանգությանը վերաբերող ուսումնասիրությունները, հոդվածները և այլ մատենագիտական նյութեր։ Մատենագիտական բաժինը հնարավորություն է տալիս համակարգված տեղեկություններ ստանալու ինչպես գրողի երկերի, այնպես էլ նրա գործունեության վերաբերյալ ստեղծված գրականության մասին։ Կենսագրական և մատենագիտական նյութերի համադրումը նպաստում է հեղինակի ստեղծագործական ուղու և գրական ժառանգության առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, մատենագետների, գրադարանավարների, ուսանողների և հայ գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-10-06
    Ակսել Բակունց։ Կենսագրություն և մատենագիտություն
    Online

    History

    Կինը Արևելքում․ առաջին պրակ

    Աշխատությունն անդրադառնում է արևելյան հասարակություններում կնոջ դիրքին, հասարակական կարգավիճակին, իրավունքներին, պարտականություններին և կյանքի տարբեր ոլորտներում նրա ունեցած դերին։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու կնոջ հասարակական ու ընտանեկան դիրքի ձևավորման վրա ազդող պատմական, կրոնական, մշակութային և սոցիալական գործոնները, ինչպես նաև հասկանալու արևելյան ժողովուրդների ավանդույթների և հասարակական պատկերացումների ազդեցությունը կանանց առօրյայի ու հնարավորությունների վրա։ Գրքում ներկայացվող թեմատիկ ուղղությունը կարևոր է Արևելքի հասարակական կառուցվածքի, ընտանեկան հարաբերությունների, գենդերային պատկերացումների և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Նյութը հետաքրքրություն է ներկայացնում այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ ծանոթանալ արևելյան հասարակությունների զարգացման առանձնահատկություններին, կնոջ պատմական փորձառությանը և հասարակական կյանքում նրա տեղի փոփոխություններին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արևելագիտությամբ, պատմությամբ, հասարակագիտությամբ, մշակութաբանությամբ և կանանց հիմնահարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ որպես թեմայի ուսումնասիրության և տարբեր հասարակական միջավայրերի համեմատական դիտարկման նյութ։

    Updated: 2026-11-16
    Կինը Արևելքում․ առաջին պրակ
    Online

    Literature

    Մայքլ Առլենը և նրա վիպաշխարհի կերպարները

    Աշխատությունը նվիրված է հայազգի անգլիագիր գրող Մայքլ Առլենի գրական ստեղծագործության, նրա վեպերի գեղարվեստական առանձնահատկությունների և կերպարային համակարգի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հեղինակի գրական աշխարհայացքը, ստեղծագործական մտածողության յուրահատկությունները, կերպարակերտման սկզբունքները և դրանց կապը ժամանակաշրջանի հասարակական ու մշակութային միջավայրի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիպական հերոսների հոգեբանական նկարագրին, նրանց ներաշխարհի բացահայտմանը, անհատական ձգտումներին, բարոյական ընտրություններին և հասարակության հետ ունեցած հակասություններին։ Ուսումնասիրվում են կերպարների բնավորության ձևավորման առանձնահատկությունները, նրանց փոխհարաբերությունները, սոցիալական դիրքը և գեղարվեստական զարգացման ընթացքը։ Դիտարկվում են սիրո, մարդկային հարաբերությունների, անձնական ազատության, հասարակական պայմանականությունների, ինքնության և բարոյական արժեքների արտացոլումները գրողի վիպական ստեղծագործություններում։ Կարևորվում են հերոսների հոգեբանական բարդությունը, ներքին հակասությունները, վարքագծի շարժառիթները և անհատի ու հասարակության փոխհարաբերությունների գեղարվեստական մեկնաբանությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել գլխավոր և երկրորդական կերպարների գործառույթները, նրանց միջև ձևավորվող հակադրությունները և սյուժետային զարգացման մեջ ունեցած նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում հեղինակի պատմողական ոճին, երկխոսությունների կառուցմանը, գեղարվեստական նկարագրությունների առանձնահատկություններին և կերպարների անհատականացման լեզվաոճական միջոցներին։ Առանձնացվում են գրողի ստեղծագործություններում արևմտյան հասարակության բարքերի, մշակութային արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում են նաև հեղինակի հայկական ծագման, մշակութային ինքնության և անգլալեզու գրական միջավայրի փոխառնչությունների ուսումնասիրության հնարավորությունները՝ առանց դրանք կերպարների մեկնաբանության միակ հիմք դիտարկելու։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել գրողի վեպերի համեմատական վերլուծություն, կերպարների տիպաբանական դասակարգում և դրանց գեղարվեստական նշանակության գնահատում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է Մայքլ Առլենի գրական ժառանգության, XX դարի անգլալեզու արձակի և կերպարակերտման գեղարվեստական սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, սփյուռքահայ գրականության հետազոտողների, համեմատական գրականագիտության մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-15
    Մայքլ Առլենը և նրա վիպաշխարհի կերպարները
    Online

    Law

    Մարդու իրավունքների հայեցակարգի էությունը, բովանդակությունը և իրավքաղաքական ասպեկտները

    Աշխատությունը նվիրված է մարդու իրավունքների գաղափարի տեսական հիմքերի, բովանդակային կառուցվածքի և իրավական ու քաղաքական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում մարդու իրավունքների՝ որպես անձի արժանապատվության, ազատության և հասարակական հարաբերություններում նրա ինքնուրույնության ապահովման հիմնարար սկզբունքների համակարգի ընկալումն է։ Քննվում են մարդու իրավունքների ձևավորման պատմափիլիսոփայական նախադրյալները, բնական իրավունքի, ազատության, հավասարության և արդարության գաղափարների ազդեցությունը դրանց զարգացման վրա, ինչպես նաև այն գործընթացները, որոնց արդյունքում մարդու իրավունքները աստիճանաբար ամրագրվել են իրավական համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավունքների և ազատությունների էության, դրանց փոխկապակցվածության ու դասակարգման խնդիրներին՝ դիտարկելով քաղաքացիական, քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և մշակութային իրավունքների ընդհանուր բնութագրերը։ Վերլուծվում է մարդու, հասարակության և պետության փոխհարաբերությունը՝ պարզաբանելով պետության դերը իրավունքների ճանաչման, պաշտպանության և դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ իրավական մեխանիզմների ձևավորման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարդու իրավունքների սահմանադրական ամրագրման, իրավական երաշխիքների, դատական պաշտպանության և իրավական պատասխանատվության ընդհանուր նշանակության ուսումնասիրությունը։ Իրավաքաղաքական տեսանկյունից քննարկվում է մարդու իրավունքների ազդեցությունը պետական իշխանության կազմակերպման, իրավական պետության, ժողովրդավարական հաստատությունների և քաղաքացիական հասարակության զարգացման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում նաև անհատի իրավունքների և հանրային շահերի հարաբերակցության խնդրին, քանի որ իրավունքների իրականացումը հասարակական կյանքում կարող է առնչվել այլ անձանց իրավունքների պաշտպանության և իրավաչափ հանրային նպատակների ապահովման անհրաժեշտությանը։ Միջազգային իրավական հարթության դիտարկումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու մարդու իրավունքների պաշտպանության համընդհանուր և տարածաշրջանային սկզբունքների ձևավորման նշանակությունը և դրանց փոխազդեցությունը ներպետական իրավակարգավորումների հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև իրավունքների իրավական ամրագրման և դրանց գործնական իրականացման միջև տարբերությունը՝ ընդգծելով արդյունավետ պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրավունքի տեսության, սահմանադրական իրավունքի, քաղաքական գիտության և իրավունքի փիլիսոփայության մոտեցումները՝ մարդու իրավունքները ներկայացնելով որպես ժամանակակից իրավական ու քաղաքական համակարգերի հիմնարար արժեքային և նորմատիվ հիմքեր։

    Updated: 2026-09-19
    Մարդու իրավունքների հայեցակարգի էությունը, բովանդակությունը և իրավքաղաքական ասպեկտները
    Online

    History

    Արագածոտնի վաղմիջնադարյան նյութական մշակույթը

    Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի պատմական Արագածոտն գավառի վաղմիջնադարյան նյութական մշակույթի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի հնագիտական հուշարձանները, բնակավայրերի կառուցվածքը, ճարտարապետական ժառանգությունը, արհեստագործական արտադրությունը, կենցաղային առարկաները, թաղման սովորույթները և հասարակական կյանքի նյութական արտահայտությունները։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է վաղ միջնադարում Արագածոտնի պատմամշակութային զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտման, հնագիտական գտածոների դասակարգման, դրանց ժամանակագրական պատկանելության որոշման և Հայաստանի ընդհանուր մշակութային գործընթացների համատեքստում տարածաշրջանի ունեցած նշանակության գնահատման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է հիմնականում 4–7-րդ դարերի պատմական և մշակութային իրողությունները, երբ Հայաստանում տեղի էին ունենում քաղաքական, կրոնական, հասարակական և տնտեսական կարևոր փոփոխություններ։ Քրիստոնեության տարածումը, եկեղեցական կազմակերպությունների զարգացումը, բնակավայրերի կառուցվածքային վերափոխումները և ճարտարապետական նոր ձևերի առաջացումը էական ազդեցություն են ունեցել այդ ժամանակաշրջանի նյութական մշակույթի ձևավորման վրա։ Արագածոտնի աշխարհագրական դիրքը, բնական պայմանները, լեռնային և նախալեռնային տարածքների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հաղորդակցության պատմական ուղիները նպաստել են բնակավայրերի զարգացմանը և տարածաշրջանի տնտեսական ու մշակութային կապերի ձևավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վաղմիջնադարյան բնակավայրերի ուսումնասիրությունը՝ ուշադրություն դարձնելով բնակելի կառույցների հատակագծային առանձնահատկություններին, շինարարական նյութերին, բնակավայրերի տեղաբաշխմանը և շրջակա բնական միջավայրի հետ դրանց փոխհարաբերություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն եկեղեցական ճարտարապետության հուշարձանները, որոնց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու վաղքրիստոնեական Հայաստանի շինարարական ավանդույթները, կրոնական պատկերացումների նյութական արտահայտությունները և ճարտարապետական ձևերի զարգացման օրինաչափությունները։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում Արագածոտնի վաղմիջնադարյան եկեղեցիները, պաշտամունքային կառույցները, դրանց կառուցվածքային լուծումները, հարդարանքի տարրերը և քարարվեստի առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված խեցեղենի, մետաղյա իրերի, աշխատանքային գործիքների, զարդերի, կենցաղային պարագաների և արտադրական գործունեության հետ կապված նյութերի ուսումնասիրությանը։ Խեցեգործական արտադրանքի ձևաբանական, տեխնոլոգիական և զարդարական առանձնահատկությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տարածաշրջանի արհեստագործական ավանդույթների, կենցաղային մշակույթի և տնտեսական հարաբերությունների մասին։ Մետաղագործական առարկաների, գյուղատնտեսական գործիքների և այլ նյութական գտածոների ուսումնասիրությունը կարևոր է բնակչության զբաղմունքների, արտադրական կարողությունների և առօրյա կյանքի վերակազմության տեսանկյունից։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում թաղման հուշարձանները, գերեզմանային կառույցները և դրանց հետ կապված նյութական վկայությունները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել հասարակության կրոնական պատկերացումների, ծիսական սովորույթների և մշակութային փոփոխությունների վերաբերյալ։ Վաղմիջնադարյան նյութական մշակույթի ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում քրիստոնեական և ավելի վաղ շրջանի մշակութային ավանդույթների փոխհարաբերությունը, քանի որ նոր կրոնական համակարգի հաստատումը միշտ չէ, որ հանգեցրել է նախկին կենցաղային և արհեստագործական ձևերի ամբողջական վերացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է մշակութային շարունակականության և փոփոխության օրինաչափությունների բացահայտումը՝ հնագիտական նյութերի համեմատության և պատմական աղբյուրների տվյալների համադրման միջոցով։ Արագածոտնի վաղմիջնադարյան հուշարձանների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու նաև տարածաշրջանի կապերը Հայաստանի մյուս պատմական գավառների հետ, բացահայտելու ընդհանուր մշակութային հատկանիշներն ու տեղական առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն ունեն նյութական մշակույթի ժամանակագրական դասակարգման, հուշարձանների թվագրման և տարբեր հնագիտական համալիրների փոխհարաբերությունների որոշման մեթոդաբանական հարցերը։ Այս նպատակով կարևոր են հնագիտական շերտագրության, գտածոների տիպաբանական համեմատության, ճարտարապետական վերլուծության և պատմական աղբյուրագիտության մեթոդները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է վաղմիջնադարյան Հայաստանի տարածաշրջանային մշակույթի ուսումնասիրության, բնակավայրերի պատմական զարգացման վերակազմության և նյութական ժառանգության միջոցով հասարակական ու տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունների բացահայտման անհրաժեշտությամբ։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև Հայաստանի հնագիտական քարտեզագրման, պատմամշակութային հուշարձանների գիտական հաշվառման, պահպանության և հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետներին, պատմաբաններին, միջնադարագետներին, ճարտարապետության պատմաբաններին, մշակութաբաններին, ազգագրագետներին, թանգարանագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին, ինչպես նաև Հայաստանի վաղմիջնադարյան պատմությամբ ու մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունն ունի հնագիտական, պատմագիտական, մշակութաբանական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով Արագածոտնի վաղմիջնադարյան բնակավայրերի, ճարտարապետական հուշարձանների, արհեստագործական ավանդույթների և նյութական մշակույթի զարգացման առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

    Updated: 2026-10-11
    Արագածոտնի վաղմիջնադարյան նյութական մշակույթը