Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1983, Մարտ, թիվ 6)

Literature

Ժողովածուն արևմտահայ քնարերգության ամենանուրբ, երաժշտական և զգացմունքային էջերից մեկն է։ Մեծարենցը հայ գրականության ամենաինքնատիպ ու ողբերգական ճակատագիր ունեցող բանաստեղծներից է, որի ստեղծագործությունները լի են կյանքի, բնության, սիրո և մարդկային հոգու գեղեցկության հանդեպ խոր զգայունությամբ։ Նրա պոեզիան առանձնանում է մեղմ քնարականությամբ, երազային պատկերներով, ներքին մաքրությամբ և զգացմունքների բացառիկ նրբությամբ։ Ժողովածուում ընդգրկված բանաստեղծություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում բնության պատկերները՝ գարնանային այգիները, ծաղիկները, անձրևը, արևը, գիշերվա լռությունը և գյուղական խաղաղ տեսարանները, որոնք հաճախ դառնում են մարդու ներաշխարհի ու ապրումների խորհրդանիշներ։ Մեծարենցի ստեղծագործություններում բնությունը կենդանի է և շնչող, այն միաձուլվում է բանաստեղծի հոգեվիճակին՝ արտահայտելով նրա ուրախությունը, թախիծը, կարոտն ու կյանքի անցողիկության զգացումը։ Նրա պոեզիայի կարևոր թեմաներից են նաև սերը, երիտասարդության փխրունությունը, երազանքները և մահվան մշտական ներկայությունը։ Քանի որ բանաստեղծը տառապում էր ծանր հիվանդությամբ և մահացավ շատ երիտասարդ տարիքում, նրա ստեղծագործություններում հաճախ զգացվում է կյանքի կարճատևության և անխուսափելի վախճանի գիտակցությունը, սակայն այդ ցավը ներկայացվում է բացառիկ գեղեցկությամբ և հոգևոր լույսով։ Մեծարենցի լեզուն հարուստ է երաժշտականությամբ, գունեղ պատկերներով և նուրբ հնչերանգներով, ինչի շնորհիվ նրա բանաստեղծությունները համարվում են հայ սիմվոլիստական և իմպրեսիոնիստական պոեզիայի լավագույն օրինակներից։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ քնարերգության զարգացման վրա և մինչ օրս շարունակում են հուզել ընթերցողներին իրենց անկեղծությամբ ու մարդկային ջերմությամբ։ «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն կարևոր տեղ ունի հայ դասական գրականության մեջ և հանդիսանում է արևմտահայ պոեզիայի ամենասիրելի ու արժեքավոր գրքերից մեկը։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է պատմական Երևանի նահանգի Շարուր-Դարալագյազի գավառում գտնվող Գյումուշլուղի կապարի հանքաքարի հանքավայրի երկրաբանական և հանքագիտական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հանքավայրի աշխարհագրական դիրքը, տեղանքի բնական պայմանները, երկրաբանական կառուցվածքը և մետաղական հանքայնացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կապար պարունակող հանքաքարերի տարածվածությանը, դրանց հանքաբանական կազմին, հանքային մարմինների տեղադրման պայմաններին և հանքավայրի առաջացման երկրաբանական նախադրյալներին։ Ուսումնասիրման շրջանակում կարող են ներկայացվել հանքային ապարների բնութագրերը, հանքաքարերի արտաքին հատկանիշները, հանքայնացման գոտիները և օգտակար հանածոյի արդյունաբերական նշանակության գնահատման մոտեցումները։ Դիտարկվում են տարածաշրջանի լեռնային ռելիեֆի, ապարների շերտագրության, տեկտոնական կառուցվածքի և հանքային կուտակումների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Կարևորվում են հանքավայրի հետախուզման, հանքաքարի որակի որոշման, պաշարների նախնական գնահատման և արդյունահանման տնտեսական նպատակահարմարության հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ կարող է կատարվել նաև հանքարդյունաբերության զարգացման պատմական պայմաններին, հանքային հարստությունների ուսումնասիրման ժամանակ կիրառված մեթոդներին և տարածաշրջանի տնտեսական ներուժի գնահատմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հատկապես պատմական երկրաբանական հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանում հանքավայրերի նկարագրման, հանքային պաշարների գնահատման և երկրաբանական տեղեկատվության համակարգման մոտեցումները։ Այն կարող է օգտագործվել պատմական հանքավայրերի վերաբերյալ տվյալների համեմատական ուսումնասիրության, տարածաշրջանի երկրաբանական հետազոտությունների պատմության վերականգնման և հանքարդյունաբերական ժառանգության ուսումնասիրության նպատակներով։ Աշխատությունն օգտակար է երկրաբանների, հանքագետների, հանքարդյունաբերության պատմաբանների, տնտեսական աշխարհագրության մասնագետների և տարածաշրջանի բնական պաշարների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հիմնական դպրոցում առողջ ապրելակերպի մշակույթի ձևավորման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով կրթական միջավայրի և դաստիարակության գործընթացի դերը սովորողների առողջության պահպանման ու բարելավման գործում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են առողջ ապրելակերպի մշակույթի բովանդակությունը, դրա բաղադրիչները, ձևավորման մեխանիզմները և դպրոցական տարիքի երեխաների գիտելիքների, արժեքային համակարգի ու վարքային սովորությունների զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ուսուցման և դաստիարակության արդյունավետ մեթոդները, ուսուցիչների, ընտանիքի և կրթական հաստատության համագործակցության նշանակությունը, ինչպես նաև այն մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են առողջությանը նպաստող վարքագծի ձևավորմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է առողջության պահպանման, ֆիզիկական ակտիվության, ճիշտ սննդակարգի, հիգիենայի, հոգեբանական բարեկեցության և առողջ որոշումներ ընդունելու կարողությունների զարգացման ուղիները դպրոցական կրթության շրջանակում։ Աշխատությունում ներառված են տեսական հիմնավորումներ, գործնական առաջարկություններ և մեթոդական մոտեցումներ, որոնք կարող են կիրառվել ուսումնական գործընթացի կազմակերպման ժամանակ՝ սովորողների առողջության վերաբերյալ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորման նպատակով։ Այն նախատեսված է մանկավարժների, դասվարների, կրթության կազմակերպիչների, առողջապահական կրթության մասնագետների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են դպրոցական կրթության միջոցով առողջ ապրելակերպի արժեքների տարածմամբ։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է պետական իշխանության դեմ ուղղված շահադիտական հանցագործությունների համար իրավական պատասխանատվության կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը և տարբեր իրավական համակարգերի համեմատական վերլուծությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն հանցավոր արարքներն են, որոնց կատարման շարժառիթում առկա է նյութական կամ այլ անձնական շահ, և որոնք միաժամանակ վնաս են հասցնում պետական կառավարման բնականոն գործունեությանը, հանրային շահին և իշխանության նկատմամբ հասարակական վստահությանը։ Աշխատության մեջ քննության են առնվում համապատասխան հանցակազմերի իրավական բնութագրերը, դրանց օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, հանցագործությունների սահմանազատման չափանիշները, ինչպես նաև իրավական որակավորման ընթացքում առաջացող բարդությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավակիրառ պրակտիկային՝ ուսումնասիրելով այն իրավիճակները, երբ նույն կամ նմանատիպ փաստական հանգամանքները կարող են տարբեր կերպ գնահատվել իրավապահ և դատական մարմինների կողմից։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր պետությունների քրեական օրենսդրության և դատական պրակտիկայի համեմատությունը, որի միջոցով բացահայտվում են իրավական կարգավորումների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, պատասխանատվության սահմանները և հանցագործությունների որակավորման մոտեցումները։ Համեմատական մեթոդը հնարավորություն է տալիս գնահատել տարբեր իրավական լուծումների արդյունավետությունը և առանձնացնել այն մեխանիզմները, որոնք կարող են նպաստել ազգային իրավակիրառ պրակտիկայի կատարելագործմանը։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ապացուցման խնդիրներին, հանցավոր շահի բացահայտմանը, պաշտոնեական դիրքի օգտագործման հանգամանքի գնահատմանը, հանցագործության հետևանքների որոշմանը և մեղավորության ձևերի ճիշտ հաստատմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում իրավակիրառման միասնականության ապահովմանը, քանի որ քրեական պատասխանատվության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն օրենսդրական նորմերի առկայությամբ, այլև դրանց հետևողական և կանխատեսելի կիրառմամբ։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել պետական իշխանության դեմ ուղղված շահադիտական հանցագործությունների իրավական բնույթի առավել հստակ ընկալմանը, դրանց որակավորման վերաբերյալ խնդիրների բացահայտմանը և իրավական կարգավորման ու դատական պրակտիկայի բարելավման հնարավոր ուղղությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, իրավաբան-հետազոտողներին, դասախոսներին և իրավագիտության ուսանողներին։

Biology

Այս աշխատությունը վերաբերում է շիզոֆրենիայի էթիոպաթոգենեզում օրգանիզմի նեյրոիմունային ստատուսի ցուցանիշների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նյարդաբանության, իմունոլոգիայի և հոգեբուժության փոխկապակցված մեխանիզմները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել իմունային համակարգի և կենտրոնական նյարդային համակարգի փոխազդեցությունները շիզոֆրենիայի զարգացման և ընթացքի տարբեր փուլերում՝ գնահատելով նեյրոիմունային դիսբալանսի դերը հիվանդության առաջացման և սրացման մեջ։ Ուսումնասիրվում են իմունաբանական հիմնական ցուցանիշները՝ ցիտոկինների մակարդակ, բորբոքային միջնորդներ, լիմֆոցիտների ենթաբնակչություններ, ինչպես նաև նյարդաքիմիական փոփոխությունները՝ դոպամինային և գլուտամատային համակարգերի ակտիվություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոիմունային փոխազդեցության մեխանիզմներին, որոնք կարող են նպաստել ուղեղի նյարդաբորբոքային գործընթացների ակտիվացմանը և ճանաչողական խանգարումների առաջացմանը։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է կլինիկական տվյալների վերլուծությունը՝ հիվանդների տարբեր խմբերում նեյրոիմունային ցուցանիշների համեմատական գնահատմամբ, ինչպես նաև դրանց կապը կլինիկական ախտանիշների ծանրության հետ։ Միաժամանակ քննարկվում են նեյրոիմունային մարկերների կիրառման հնարավորությունները շիզոֆրենիայի վաղ ախտորոշման, ընթացքի կանխատեսման և բուժման անհատականացման նպատակով։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է հոգեբուժության և նյարդաիմունոլոգիայի ոլորտներում՝ նպաստելով շիզոֆրենիայի պաթոգենեզի ավելի խորքային ընկալմանը և նոր ախտորոշիչ մոտեցումների զարգացմանը։

Finance

Աշխատությունը նվիրված է ֆինանսական ռիսկերի համալիր գնահատման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության առևտրային կազմակերպությունների գործունեության օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության և արդյունավետության վրա ազդող ռիսկերի բացահայտման, չափման, վերլուծության և կառավարման հիմնախնդիրներն են։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ֆինանսական ռիսկերի հիմնական տեսակները՝ կապված իրացվելիության, վարկային պարտավորությունների, տոկոսադրույքների, արժութային տատանումների, շուկայական պայմանների և կազմակերպությունների ֆինանսական կառուցվածքի փոփոխությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկերի գնահատման համալիր մոտեցմանը, որը հնարավորություն է տալիս առանձին ռիսկերը դիտարկել ոչ թե մեկուսացված, այլ դրանց փոխկապակցվածության և կազմակերպության ընդհանուր ֆինանսական վիճակի համատեքստում։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են ֆինանսական հաշվետվությունների և այլ տնտեսական ցուցանիշների հիման վրա ռիսկերի գնահատման հնարավոր մեթոդները, դրանց տեղեկատվական հիմքը և կիրառական արդյունավետությունը։ Քննարկվում են ինչպես ավանդական ֆինանսական գործակիցների, այնպես էլ քանակական գնահատման, կանխատեսման և մոդելավորման ժամանակակից մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև ռիսկերի կառավարման համակարգի ձևավորումը՝ սկսած ռիսկերի վաղ հայտնաբերումից և դրանց հնարավոր ազդեցության գնահատումից մինչև համապատասխան կանխարգելիչ և կարգավորող միջոցառումների իրականացումը։ Հայաստանի առևտրային կազմակերպությունների օրինակով ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տեղական տնտեսական միջավայրի, շուկայի անկայունության, ֆինանսավորման պայմանների և այլ գործոնների ազդեցությունը կազմակերպությունների ֆինանսական ռիսկայնության վրա։ Աշխատության մեջ կարևորվում են նաև ռիսկերի նվազեցման ռազմավարությունների մշակումը, ֆինանսական որոշումների հիմնավորվածության բարձրացումը և կազմակերպությունների դիմակայունության ամրապնդումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ ՀՀ առևտրային կազմակերպություններում ֆինանսական ռիսկերի գնահատման և կառավարման ավելի ամբողջական համակարգերի ներդրման համար՝ նպաստելով ֆինանսական կայունության և կառավարչական որոշումների արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսական կառավարիչներին, ռիսկերի կառավարման մասնագետներին, աուդիտորներին, կազմակերպությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տնտեսագիտական ուղղությունների ուսանողներին։