Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1987, Փետրվար, թիվ 2)

Technology

Աշխատությունը նվիրված է երկաթի հիմքով երկմետաղական հակաշփական փոշեհամաձուլվածքների կառուցվածքի և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը տաք արտամղման տեխնոլոգիայի կիրառմամբ։ Քննության են առնվում փոշեմետալուրգիական եղանակներով ստացվող երկմետաղական նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բաղադրիչների փոխազդեցությունը և տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են սկզբնական փոշենյութերի կազմի և հատկանիշների, խտացման պայմանների, ջերմաստիճանի, ճնշման ու դեֆորմացման աստիճանի ազդեցությունները նյութի կառուցվածքի ձևավորման գործընթացի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաք արտամղման ընթացքում ծակոտկենության նվազեցմանը, նյութի խտության բարձրացմանը, կառուցվածքային համասեռության ապահովմանը և տարբեր մետաղական շերտերի միջև ամուր կապի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են ստացված համաձուլվածքների կարծրությունը, ամրությունը, մաշակայունությունը, շփման բնութագրերը և շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական ազդեցություններին դիմադրելու կարողությունը։ Քննարկվում է միկրոկառուցվածքի և հակաշփական հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև նյութի բաղադրության և մշակման ռեժիմների օպտիմալ ընտրության նշանակությունը։ Կարևորվում է այնպիսի կառուցվածքի ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս համատեղելու բավարար մեխանիկական ամրությունը շփման և մաշման բարենպաստ ցուցանիշների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական գործընթացի կատարելագործման և ստացված նյութերի որակի բարձրացման հնարավորություններին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել մեքենաշինության և այլ տեխնիկական ոլորտներում աշխատող շփման հանգույցների, առանցքակալային տարրերի և մաշման նկատմամբ բարձր դիմադրություն պահանջող դետալների համար արդյունավետ երկմետաղական նյութերի մշակման և արտադրության ժամանակ։

Other Subjects

Մեթոդական նյութերը նվիրված են գյուղական գրադարանների գործունեության կազմակերպման, աշխատանքների հաշվառման և արդյունավետ պլանավորման հիմնական սկզբունքներին ու գործնական մոտեցումներին։ Ներկայացվում են գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները գյուղական համայնքներում՝ հաշվի առնելով բնակչության տեղեկատվական, կրթական և մշակութային պահանջմունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանի գործունեության հիմնական ուղղությունների հաշվառմանը, ընթերցողների գրանցմանը, գրքային ֆոնդի շարժի վերահսկմանը, գրքերի տրամադրման և վերադարձի փաստաթղթավորմանը, ինչպես նաև սպասարկման ցուցանիշների ամփոփմանը։ Քննարկվում են գրադարանային վիճակագրության վարման, հաշվետվությունների կազմման և աշխատանքի արդյունքների գնահատման մեթոդական պահանջները։ Դիտարկվում են տարեկան, եռամսյակային և ամսական աշխատանքային պլանների մշակման սկզբունքները, առաջադրանքների սահմանման, միջոցառումների ժամանակացույցի կազմման և դրանց իրականացման վերահսկման հնարավորությունները։ Կարևորվում են ընթերցողների ներգրավման, գրքի և ընթերցանության տարածման, մշակութային ու կրթական միջոցառումների կազմակերպման, ինչպես նաև տարբեր տարիքային խմբերի հետ տարվող աշխատանքների պլանավորման հարցերը։ Մեթոդական նյութերում կարող են ներկայացվել հաշվառման մատյանների, աշխատանքային պլանների, վիճակագրական աղյուսակների և հաշվետվությունների կազմման օրինակներ՝ գրադարանավարների ամենօրյա աշխատանքը համակարգելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում գրքային ֆոնդի համալրման, պահպանության, դասակարգման և օգտագործման արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին։ Առանձնացվում են գյուղական գրադարանի համագործակցության հնարավորությունները դպրոցների, մշակութային հաստատությունների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և համայնքային կազմակերպությունների հետ։ Կարևորվում են նաև գրադարանավարի մասնագիտական պարտականությունները, աշխատանքային ժամանակի նպատակային բաշխումը, սպասարկման որակի բարելավումը և համայնքի ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը։ Նյութերը կարող են նպաստել գրադարանային գործունեության կանոնակարգմանը, կազմակերպչական գործընթացների կատարելագործմանը և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Հրատարակությունը գործնական նշանակություն ունի հատկապես սահմանափակ նյութական և մարդկային ռեսուրսներով գործող գյուղական գրադարանների համար՝ առաջարկելով աշխատանքի հաշվառման և պլանավորման համակարգված մոտեցումներ։ Այն նախատեսված է գրադարանավարների, գրադարանային գործի կազմակերպիչների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և գրադարանագիտություն ուսումնասիրողների համար։

Law

Այս ռեֆերատը վերաբերում է հարկային իրավունքին, որը իրավունքի ճյուղ է և կարգավորում է պետության և հարկ վճարողների միջև ձևավորվող հարաբերությունները՝ կապված հարկերի սահմանման, հաշվարկման, վճարման և վերահսկման գործընթացների հետ։ Հարկային իրավունքի հիմնական նպատակն է ապահովել պետական բյուջեի կայուն եկամուտների ձևավորումը, ինչպես նաև ստեղծել արդար և կանխատեսելի հարկային համակարգ, որը կկարգավորի տնտեսական գործունեությունը և կնպաստի երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։ Հարկերը պարտադիր և անհատույց վճարներ են, որոնք գանձվում են ֆիզիկական և իրավաբանական անձանցից օրենքով սահմանված կարգով, և դրանք հանդիսանում են պետական ֆինանսական համակարգի հիմնական աղբյուրը։ Հարկային իրավունքի շրջանակներում սահմանվում են հարկերի տեսակները, հարկ վճարողների իրավունքներն ու պարտականությունները, հարկային մարմինների լիազորությունները, ինչպես նաև հարկային վերահսկողության և պատասխանատվության մեխանիզմները։ Հարկային համակարգը ներառում է ուղղակի հարկեր, որոնք գանձվում են եկամուտներից կամ ունեցվածքից, և անուղղակի հարկեր, որոնք ներառված են ապրանքների և ծառայությունների գների մեջ, օրինակ՝ ավելացված արժեքի հարկը։ Հարկային իրավունքի կարևոր սկզբունքներից են օրինականությունը, հավասարությունը, արդարությունը և կանխատեսելիությունը, որոնք ապահովում են համակարգի արդյունավետ և թափանցիկ գործունեությունը։ Այս ոլորտը նաև կարևոր դեր ունի տնտեսական քաղաքականության իրականացման մեջ, քանի որ հարկային գործիքների միջոցով պետությունը կարող է խթանել կամ սահմանափակել որոշ տնտեսական գործընթացներ։ Այսպիսով, հարկային իրավունքը հանդիսանում է պետական ֆինանսական համակարգի հիմնարար բաղադրիչ և ապահովում է պետության և հասարակության տնտեսական հարաբերությունների իրավական կարգավորումը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Ներսես Շնորհալու բանաստեղծական ժառանգության գեղարվեստական և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ միջնադարյան հայ գրականության զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում հեղինակի ստեղծագործական աշխարհընկալումն է, բանաստեղծական մտածողությունը, լեզվաոճական համակարգը և այն գեղարվեստական միջոցները, որոնց շնորհիվ նրա երկերը դարձել են հայ միջնադարյան գրականության կարևորագույն ձեռքբերումներից։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել նրա հոգևոր և աշխարհիկ թեմատիկ ուղղությունները, կրոնական ու բարոյախրատական գաղափարները, մարդու ներաշխարհի, մեղքի, ապաշխարության, հավատքի, սիրո և աստվածայինի հետ մարդու հարաբերության գեղարվեստական արտահայտությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բանաստեղծական ձևի և բովանդակության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ հեղինակի ստեղծագործություններում գաղափարական ասելիքը հաճախ միահյուսվում է մշակված տաղաչափական կառուցվածքի, հնչերանգային բազմազանության և երաժշտականության հետ։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տաղերի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, հանգավորման ու ռիթմի կիրառությանը, կրկնությունների, զուգահեռ կառույցների, հակադրությունների, դիմելաձևերի և այլ գեղարվեստական հնարների գործածությանը։ Նրա ստեղծագործական ոճի կարևոր կողմերից է խոսքի պարզության և գեղարվեստական հարստության համադրումը․ բարդ աստվածաբանական և բարոյական գաղափարները հաճախ արտահայտվում են մատչելի, պատկերավոր և հուզական լեզվով։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել բնության և առօրյա կյանքի պատկերների կիրառությունը, որոնք հոգևոր բովանդակության հետ համադրվելով՝ ընդլայնում են բանաստեղծական պատկերների համակարգը։ Կարևոր է նաև ժողովրդական-բանահյուսական մտածողության և միջնադարյան գրական ավանդույթի փոխազդեցությունը, քանի որ այդ համադրությունը նպաստում է ստեղծագործությունների արտահայտչականությանը և ընթերցողի հետ անմիջական հաղորդակցությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև հեղինակի ստեղծագործությունների լեզվական առանձնահատկությունները՝ բառապաշարի ընտրությունը, պատկերավոր արտահայտությունները, դարձվածքները, հռետորական կառույցները և գրաբարյան լեզվի գեղարվեստական հնարավորությունների օգտագործումը։ Ներսես Շնորհալու բանաստեղծական արվեստի կարևոր առանձնահատկություններից է նաև երաժշտականության նկատմամբ հատուկ զգայունությունը․ նրա բազմաթիվ ստեղծագործություններ կապված են հոգևոր երգարվեստի և ծիսական մշակույթի հետ, ինչի շնորհիվ բանաստեղծական խոսքն ու երաժշտական կառուցվածքը փոխլրացնում են միմյանց։ Աշխատությունը կարող է ընդգծել նաև հեղինակի ստեղծագործության մարդասիրական և բարոյական ուղղվածությունը՝ ցույց տալով, որ նրա պոեզիան սահմանափակված չէ միայն կրոնական քարոզչությամբ, այլ անդրադառնում է մարդու հոգեբանական ապրումներին, բարոյական ընտրությանը և հասարակական հարաբերություններին։ Նրա բանաստեղծական ժառանգությունը կարևոր է նաև հայ գրականության հետագա զարգացման տեսանկյունից, քանի որ ձևի, լեզվի, թեմատիկայի և երաժշտականության բնագավառներում ստեղծված ավանդույթները ազդեցություն են ունեցել հետագա հոգևոր ու աշխարհիկ բանաստեղծության վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հետաքրքրել հայ գրականության պատմաբաններին, միջնադարագետներին, բանասերներին, լեզվաբաններին և հայ մշակույթի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Ներսես Շնորհալու բանաստեղծական արվեստը որպես թեմատիկ, գաղափարական, լեզվական, տաղաչափական և երաժշտական բաղադրիչների ամբողջություն՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործական ինքնատիպությունը և նշանակալի ներդրումը հայ միջնադարյան գեղարվեստական մշակույթի զարգացման գործում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում իրացվելիության ապահովման, գնահատման և կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ֆինանսական կայունության և առևտրային բանկերի արդյունավետ գործունեության համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է բանկերի՝ իրենց ընթացիկ և սպասվող պարտավորությունները ժամանակին կատարելու կարողության վրա, ինչպես նաև այն գործոնների վերլուծությանը, որոնք կարող են առաջացնել իրացվելիության պակաս կամ ավելցուկ։ Քննության են առնվում բանկային ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքը, ավանդների ու վարկային միջոցների հարաբերակցությունը, դրամական հոսքերի կառավարումը, բարձր իրացվելի ակտիվների ձևավորումը և ֆինանսավորման աղբյուրների կայունությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իրացվելիության ռիսկին՝ որպես բանկային գործունեության կարևորագույն ռիսկերից մեկին, և դրա փոխկապակցվածությանը վարկային, տոկոսադրույքային, արժութային ու շուկայական ռիսկերի հետ։ Ուսումնասիրվում են իրացվելիության գնահատման հիմնական ցուցանիշներն ու մեթոդները, ակտիվների և պարտավորությունների ժամկետային համապատասխանության խնդիրները, հնարավոր դրամական արտահոսքերի կանխատեսումը և սթրեսային իրավիճակներում բանկերի ֆինանսական դիմակայունության գնահատումը։ Կարևորվում է Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի դերը բանկային համակարգի կարգավորման, վերահսկողության և ընդհանուր ֆինանսական կայունության ապահովման գործում, ինչպես նաև պարտադիր նորմատիվների և դրամավարկային քաղաքականության գործիքների ազդեցությունը առևտրային բանկերի իրացվելիության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում միջբանկային շուկայի, վերաֆինանսավորման մեխանիզմների և ֆինանսական շուկայի զարգացման նշանակությանը՝ ժամանակավորապես ազատ միջոցների վերաբաշխման և իրացվելիության պահանջարկի բավարարման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև տնտեսության ընդհանուր վիճակի, տոկոսադրույքների փոփոխության, ազգային արժույթի տատանումների, ավանդատուների վարքագծի և արտաքին տնտեսական զարգացումների ազդեցությունները բանկային համակարգի իրացվելիության վրա։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ճգնաժամային իրավիճակներում իրացվելիության կառավարմանը, երբ ֆինանսական միջոցների արագ արտահոսքը կամ ֆինանսավորման աղբյուրների սահմանափակումը կարող են մեծացնել առանձին բանկերի և ամբողջ համակարգի խոցելիությունը։ Իրացվելիության արդյունավետ կառավարումը դիտարկվում է որպես ակտիվների և պարտավորությունների հավասարակշռված կառավարման, ռիսկերի գնահատման, պահուստների ձևավորման և ֆինանսական պլանավորման միասնական գործընթաց։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել Հայաստանի բանկային համակարգին բնորոշ խնդիրները, գնահատել գործող կառավարման մեխանիզմների արդյունավետությունը և հիմնավորել ֆինանսական կայունության ամրապնդման հնարավոր ուղղությունները։ Նյութը կարող է օգտակար լինել բանկային գործի, ֆինանսների, դրամավարկային քաղաքականության, ռիսկերի կառավարման և ֆինանսական համակարգի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, տնտեսագետների, բանկային ոլորտի մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է պոլիմերային նյութերի կենսաքայքայմանը մասնակցող միկրոօրգանիզմների վերաբերյալ տվյալների հավաքագրման, համակարգման, պահպանման և վերլուծության համար նախատեսված տեղեկատվական-վերլուծական համակարգի ստեղծման գիտական ու տեխնոլոգիական հիմքերին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են տարբեր միկրոօրգանիզմների՝ բակտերիաների, սնկերի և այլ կենսաբանական գործոնների հատկությունները, որոնք բնական կամ վերահսկվող միջավայրերում կարող են մասնակցել որոշակի պոլիմերների կառուցվածքային փոփոխությանը և քայքայմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոօրգանիզմների տեսակային պատկանելության, կենսաբանական առանձնահատկությունների, ֆերմենտային ակտիվության, կենսաքայքայվող պոլիմերների տեսակների և գործընթացի վրա ազդող միջավայրային պայմանների վերաբերյալ տեղեկատվության դասակարգմանը։ Տեղեկատվական համակարգի կառուցման ընթացքում կարևոր խնդիր է տարբեր աղբյուրներից ստացվող կենսաբանական, քիմիական և տեխնոլոգիական տվյալների միասնական կառուցվածքի ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա իրականացնել նպատակային որոնում, համեմատական վերլուծություն և տվյալների արդյունավետ մշակում։ Քննության են առնվում տվյալների բազայի կառուցվածքի, տեղեկատվական դաշտերի, դասակարգման չափանիշների և միկրոօրգանիզմների ու համապատասխան պոլիմերների միջև կապերի ներկայացման սկզբունքները։ Վերլուծական բաղադրիչը կարող է հնարավորություն տալ համեմատելու տարբեր կենսաքայքայող միկրոօրգանիզմների հատկությունները, առանձնացնելու որոշակի նյութերի նկատմամբ առավել ակտիվ խմբերը և բացահայտելու կենսաբանական ու միջավայրային գործոնների միջև օրինաչափություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև պոլիմերային թափոնների բնապահպանական խնդիրը, քանի որ կենսաքայքայման գործընթացների վերաբերյալ համակարգված տեղեկատվությունը կարող է նպաստել թափոնների կենսատեխնոլոգիական մշակման և շրջակա միջավայրում դրանց կուտակման նվազեցման վերաբերյալ հետագա հետազոտություններին։ Համակարգը կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական գործիք մանրէաբանների, կենսատեխնոլոգների, նյութագետների և բնապահպանական հետազոտություններով զբաղվող մասնագետների համար՝ հեշտացնելով գիտական տվյալների որոնումն ու համադրումը։ Աշխատությունն ունի միջգիտակարգային նշանակություն՝ միավորելով մանրէաբանության, կենսատեխնոլոգիայի, պոլիմերային նյութագիտության, բնապահպանության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մոտեցումները և նպաստելով պոլիմերների կենսաքայքայման վերաբերյալ գիտելիքների համակարգված ներկայացման ու հետագա կիրառական հետազոտությունների զարգացմանը։