Նոր գրքեր։ Հասարակական-քաղաքական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն: Լեզվաբանություն։ Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Աշխարհագրություն։ Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցա (1976, Դեկտեմբեր, թիվ 12)

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մակերևութային ջրերի աղտոտվածության մակարդակի գնահատման և դրա վերլուծության համար տնտեսագիտամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ջրային ռեսուրսների որակի վերաբերյալ առկա տվյալների համակարգումն ու քանակական գնահատումն է՝ հնարավորություն ստեղծելով ոչ միայն արձանագրելու աղտոտվածության ներկայիս վիճակը, այլև բացահայտելու դրա ձևավորման հիմնական գործոններն ու հնարավոր փոփոխությունների օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել գետերի, ջրամբարների և այլ մակերևութային ջրային օբյեկտների ջրի որակի վրա ազդող քիմիական, արդյունաբերական, գյուղատնտեսական և կենցաղային աղտոտման աղբյուրները, ինչպես նաև տարբեր աղտոտիչների կոնցենտրացիաների փոփոխությունները տարածության և ժամանակի ընթացքում։ Տնտեսագիտամաթեմատիկական մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս մշակել գնահատման չափանիշներ, կառուցել մաթեմատիկական մոդելներ, բացահայտել աղտոտվածության և դրա վրա ազդող տնտեսական ու բնական գործոնների միջև փոխկապակցվածությունները և կատարել կանխատեսումներ։ Կարևոր ուղղություն է նաև մակերևութային ջրերի որակի տնտեսական գնահատումը, քանի որ ջրային ռեսուրսների վատթարացումը կարող է առաջացնել լրացուցիչ ծախսեր բնակչության, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և բնապահպանական համակարգերի համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրային ռեսուրսների կառավարման, բնապահպանական քաղաքականության մշակման, աղտոտման կանխարգելման և բնապահպանական միջոցառումների տնտեսական արդյունավետության գնահատման նպատակով։ Աշխատանքը միավորում է բնապահպանական վիճակի քանակական գնահատման և տնտեսական վերլուծության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով մակերևութային ջրերի աղտոտվածությունը դիտարկել ոչ միայն որպես էկոլոգիական, այլև որպես տնտեսական կառավարման խնդիր։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, էկոլոգների, բնապահպանության մասնագետների, ջրային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի հետազոտողների և տնտեսագիտամաթեմատիկական մոդելավորմամբ զբաղվող ուսանողների համար։

Literature

Այս ժողովածուն նվիրված է անգլիացի բանաստեղծների ստեղծագործություններին և նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնել անգլիական բանաստեղծական ավանդույթի տարբեր դրսևորումներին։ «Ծաղկաքաղ» հասկացությունը մատնանշում է տարբեր հեղինակների երկերից ընտրված հատվածների կամ առանձին ստեղծագործությունների հավաքածու, որի միջոցով ներկայացվում են տվյալ գրականության ուշագրավ նմուշները։ Նման ժողովածուներում կարող են ընդգրկվել տարբեր թեմաներով բանաստեղծություններ՝ սիրո, բնության, մարդկային զգացմունքների, բարոյական արժեքների, հասարակական կյանքի և փիլիսոփայական մտորումների մասին։ Հրատարակությունը կարող էր ծառայել ինչպես գեղագիտական ընթերցանության, այնպես էլ անգլիական գրականության ուսումնասիրության և այլ ժողովուրդների գրական ժառանգության ճանաչման նպատակներին։ XIX դարում նման գրական ընտրանիները կարևոր դեր ունեին եվրոպական գրականության տարածման, թարգմանական մշակույթի զարգացման և հայ ընթերցողին օտարալեզու գրական ավանդույթներին ծանոթացնելու գործում։ Ժողովածուի վերնագիրը հստակորեն մատնանշում է անգլիացի բանաստեղծների ստեղծագործությունների ընտրանի լինելը, սակայն առանց բովանդակության ցանկի կամ բնագրի հնարավոր չէ որոշել ընդգրկված հեղինակների անունները, ստեղծագործությունների վերնագրերը, դրանց բնագրային կամ թարգմանական ձևը և գրական ժամանակաշրջանների ընդգրկումը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում անգլիական պոեզիայի տարածման, հայ գրական միջավայրում եվրոպական գրականության ընկալման և XIX դարի գրական-կրթական հրատարակությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

Biology

Գիրքը նվիրված է Culicidae ընտանիքին պատկանող մոծակների ֆաունայի ժամանակակից բնութագրմանը և դրանց ուսումնասիրության նշանակությանը մալարիայի կանխարգելման համալիր միջոցառումների կազմակերպման ու կատարելագործման գործում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում է մոծակների կենսաբանական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների, տեսակային կազմի, տարածվածության, կենսամիջավայրերի և պոպուլյացիաների փոփոխության վերաբերյալ գիտական մոտեցում, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու մալարիայի փոխանցման գործընթացում այս միջատների դերի մասին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում մոծակների տարածման և բազմացման պայմանների ուսումնասիրությանը, քանի որ դրանց թվաքանակի, սեզոնային ակտիվության և կենսաբանական առանձնահատկությունների փոփոխությունները կարող են անմիջականորեն անդրադառնալ վարակիչ հիվանդությունների տարածման ռիսկի վրա։ Հեղինակը դիտարկում է մալարիայի կանխարգելումը ոչ թե որպես առանձին միջոցառումների ամբողջություն, այլ որպես փոխկապակցված և համակարգված մոտեցում, որի արդյունավետությունը պայմանավորված է միջատաբանական տվյալների, շրջակա միջավայրի առանձնահատկությունների, համաճարակաբանական իրավիճակի և կանխարգելիչ գործողությունների համադրմամբ։ Նյութը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ մոծակների դեմ պայքարի ռազմավարությունների մշակման, փոխանցողների նկատմամբ հսկողության, ռիսկային տարածքների գնահատման և կանխարգելիչ ծրագրերի արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է բժշկական միջատաբանության և հանրային առողջության տեսանկյունից, քանի որ փոխանցողների տեսակային և էկոլոգիական առանձնահատկությունների ճիշտ գնահատումը համարվում է մալարիայի տարածման կանխարգելման կարևոր նախապայման։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել միջատաբաններին, համաճարակաբաններին, վարակաբաններին, հանրային առողջության մասնագետներին, կենսաբաններին, բժշկական և կենսաբանական ուղղությունների ուսանողներին, ինչպես նաև մոծակների միջոցով փոխանցվող հիվանդությունների կանխարգելմամբ և վերահսկմամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Other Subjects

Այն նախատեսված է կենսաբանության, գյուղատնտեսության, կենսատեխնոլոգիայի և հարակից ոլորտների ուսանողների ու մասնագետների համար՝ նպատակ ունենալով ձևավորել գիտական պատկերացում ժառանգականության և կենդանի օրգանիզմների փոփոխականության մասին։ Նյութում մանրամասն բացատրվում են բջջի կառուցվածքն ու գործառույթները, բջջային բաժանման (միտոզ և մեյոզ) գործընթացները, ինչպես նաև դրանց դերը օրգանիզմների զարգացման և ժառանգական տեղեկատվության փոխանցման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գենետիկայի հիմնական օրենքներին՝ Մենդելի օրենքներ, ժառանգականության մոլեկուլային հիմքերը, գեների փոխազդեցությունը և մուտացիոն փոփոխությունները։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև սելեկցիայի տեսական հիմքերը՝ ընտրություն, հիբրիդացում և արտադրողական հատկանիշների բարելավման մեթոդներ, ինչպես բույսերի, այնպես էլ կենդանիների դեպքում։ Նյութը ընդգրկում է նաև ժամանակակից կենսաբանական մոտեցումներ՝ գենետիկական բազմազանության պահպանություն, սելեկցիոն գործընթացների արդյունավետության բարձրացում և կենսատեխնոլոգիական մեթոդների կիրառման հնարավորություններ։ Ընդհանուր առմամբ, այս ձեռնարկը համադրում է բջջաբանության և գենետիկայի հիմնարար գիտելիքները սելեկցիայի գործնական խնդիրների հետ՝ ապահովելով ոլորտի ամբողջական և կիրառական պատկերացում։

Economics

Այս գիտական-տնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արդյունաբերական քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և զարգացման հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են արդյունաբերության դերի ու նշանակության տեսական հիմքերը ազգային տնտեսության կառուցվածքում, ինչպես նաև դիտարկվում են պետական կարգավորման մեխանիզմները, որոնք ուղղված են արդյունաբերական հատվածի մրցունակության բարձրացմանը և տնտեսական աճի խթանմանը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է Հայաստանի արդյունաբերական համակարգի ներկա վիճակը, ճյուղային կառուցվածքը, արտադրողականության մակարդակը, ներդրումային միջավայրը և արտաքին ու ներքին շուկաների ազդեցությունը ոլորտի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական քաղաքականության գործիքակազմին՝ հարկային և մաքսային քաղաքականություն, պետական աջակցության ծրագրեր, ինովացիոն զարգացում, տեխնոլոգիական արդիականացում և արտահանման խթանում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև զարգացման հիմնական խոչընդոտները՝ փոքր ներքին շուկա, տեխնոլոգիական հետամնացություն, կապիտալի սահմանափակ հասանելիություն և ինստիտուցիոնալ խնդիրներ։ Հեղինակը առաջարկում է արդյունաբերական քաղաքականության կատարելագործման ուղղություններ՝ ներառյալ բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրությունների զարգացում, կլաստերային մոտեցումների ներդրում և պետական-մասնավոր համագործակցության ընդլայնում։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Psychology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է երիտասարդների սթրեսակայունության ձևավորման և դրսևորման հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սահմանամերձ գոտում ապրող երիտասարդների փորձառությանը։ Աշխատության կենտրոնական թեման այն է, թե ինչպես են երկարատև լարվածությունը, անորոշությունը, անվտանգային սպառնալիքները և կյանքի անբարենպաստ պայմանները անդրադառնում երիտասարդի հոգեբանական վիճակի, հուզական հավասարակշռության, վարքի և առօրյա գործունեության վրա։ Սահմանամերձ միջավայրը դիտարկվում է որպես առանձնահատուկ սոցիալ-հոգեբանական պայման, որտեղ մարդը կարող է պարբերաբար բախվել սթրեսածին իրավիճակների, ինչի պատճառով սթրեսին դիմակայելու կարողությունը ձեռք է բերում ոչ միայն անհատական, այլև սոցիալական նշանակություն։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակում կարևոր են այնպիսի երևույթներ, ինչպիսիք են հուզական լարվածությունը, տագնապայնությունը, հարմարվողականությունը, ինքնակարգավորումը, հոգեբանական կայունությունը, ֆրուստրացիային դիմակայելու կարողությունը և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը։ Սթրեսակայունությունը կարելի է հասկանալ որպես մարդու կարողություն՝ պահպանելու հարաբերական հոգեբանական հավասարակշռությունը, արդյունավետ գործելու և իրավիճակին հարմարվելու նույնիսկ դժվարություններն ու ուժեղ սթրեսային ազդեցությունները հաղթահարելիս։ Նման մոտեցումը հատկապես կարևոր է երիտասարդության շրջանում, քանի որ այս փուլում շարունակվում են անձի ինքնության, ինքնագնահատականի, ապագայի պատկերացումների և սոցիալական հարաբերությունների ձևավորման գործընթացները։ Աշխատանքի վերաբերյալ հասանելի ակադեմիական աղբյուրը հաստատում է, որ թեման ուսումնասիրում է սահմանամերձ գոտու երիտասարդների սթրեսակայունության և գործառական վիճակների դրսևորման հոգեբանական կողմերը, իսկ հրապարակումը ներկայացվել է 2010 թվականին «Կանթեղ» գիտական հոդվածների ժողովածուում։ Հետազոտության կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ սթրեսի ազդեցությունը չի սահմանափակվում միայն կարճաժամկետ հուզական արձագանքով․ երկարատև և կուտակվող սթրեսային գործոնները կարող են միաժամանակ ներգործել մարդու հոգեբանական, սոցիալական և ֆիզիկական վիճակների վրա։ Ժամանակակից հետազոտություններում ևս ընդգծվում է կուտակային սթրեսի բազմագործոն բնույթը և դրա գնահատման անհրաժեշտությունը կենսահոգեբանական ու սոցիալական փոխկապակցվածության շրջանակում։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից մեկն այն է, որ սահմանամերձ բնակավայրերի երիտասարդներին դիտարկում է ոչ միայն որպես սթրեսային պայմանների ազդեցությունը կրող խումբ, այլև որպես այդ պայմաններին ակտիվորեն հարմարվող անհատներ, որոնց հոգեբանական ռեսուրսները կարող են նպաստել դժվար իրավիճակների հաղթահարմանը։ Այս համատեքստում նշանակություն են ստանում սոցիալական աջակցությունը, ընտանիքի և համայնքի դերը, ապագայի նկատմամբ վերաբերմունքը, լավատեսությունը, սեփական ուժերի նկատմամբ վստահությունը և արդյունավետ հաղթահարման ռազմավարությունները։ Հետազոտության թեման գործնական նշանակություն ունի նաև հոգեբանական աջակցության կազմակերպման տեսանկյունից, քանի որ սթրեսակայունության բարձրացմանն ուղղված աշխատանքները կարող են ներառել հոգեբանական խորհրդատվություն, ինքնակարգավորման հմտությունների զարգացում, սթրեսի կառավարման մեթոդների ուսուցում, սոցիալական կապերի ամրապնդում և վերականգնողական ծրագրեր։ Այս ուղղությամբ ժամանակակից Հայաստանում նույնպես իրականացվում են երիտասարդների հոգեկան բարեկեցության, սթրեսի կառավարման և ինքնօգնության հմտությունների զարգացման ծրագրեր, այդ թվում՝ համայնքային երիտասարդական կենտրոնների միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր է նրանով, որ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու, թե ինչ հոգեբանական գործընթացներ են տեղի ունենում երիտասարդների մոտ երկարատև լարված և անորոշ պայմաններում, ինչ գործոններ կարող են նպաստել նրանց դիմակայունության պահպանմանը և ինչպիսի աջակցություն կարող է անհրաժեշտ լինել հոգեբանական կայունության ամրապնդման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների, երիտասարդության հարցերով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և սահմանամերձ համայնքների սոցիալ-հոգեբանական խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների։