Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1982, թիվ 2)

Law

Սահմանադրության գերակայության ապահովումը հանդիսանում է սահմանադրականության հաստատման կարևորագույն երաշխիքներից մեկը, քանի որ այն ապահովում է պետության իրավական համակարգի կայունությունը, օրենքի գերակայությունը և պետական իշխանության գործունեության սահմանափակումը սահմանադրական նորմերով։ Սահմանադրությունը պետության հիմնական օրենքն է, որն ունի բարձրագույն իրավական ուժ և որի դրույթներին պետք է համապատասխանեն բոլոր օրենքները, ենթաօրենսդրական ակտերը և պետական մարմինների որոշումները։ Սահմանադրության գերակայությունը նշանակում է, որ ոչ մի պետական մարմին, պաշտոնատար անձ կամ քաղաքացի իրավունք չունի գործել սահմանադրությանը հակասող ձևով։ Իրավական պետության պայմաններում սահմանադրության գերակայությունը հանդիսանում է ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների պաշտպանության և պետական իշխանության օրինականության հիմքը։ Սահմանադրականության հաստատման համար կարևոր է, որ պետությունում գործեն արդյունավետ իրավական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ, որոնք կապահովեն սահմանադրական նորմերի իրականացումն ու պաշտպանությունը։ Այս գործընթացում առանձնահատուկ դեր ունի սահմանադրական դատարանը, որը վերահսկում է օրենքների և այլ իրավական ակտերի համապատասխանությունը սահմանադրությանը և կանխում սահմանադրական կարգի խախտումները։ Սահմանադրության գերակայության ապահովումը կապված է նաև իշխանությունների տարանջատման սկզբունքի հետ, որի շնորհիվ օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունները գործում են փոխադարձ վերահսկողության պայմաններում՝ կանխելով իշխանության կենտրոնացումը և կամայականությունը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև անկախ դատական համակարգի առկայությունը, քանի որ միայն անկախ դատարաններն են կարող ապահովել սահմանադրական իրավունքների արդյունավետ պաշտպանությունը։ Սահմանադրության գերակայությունը նպաստում է մարդու և քաղաքացու հիմնական իրավունքների ու ազատությունների իրականացմանը, քանի որ սահմանադրությունն ամրագրում է անձի իրավական կարգավիճակի հիմնական սկզբունքները և պետության պարտավորությունները մարդու նկատմամբ։ Եթե սահմանադրության գերակայությունը չի պահպանվում, ապա առաջանում են իրավական անկայունություն, իշխանության չարաշահումներ, կոռուպցիա և մարդու իրավունքների խախտումներ, որոնք վտանգում են սահմանադրականության հիմքերը։ Ժամանակակից ժողովրդավարական պետություններում սահմանադրության գերակայությունը համարվում է ոչ միայն իրավական, այլ նաև քաղաքական մշակույթի կարևոր ցուցանիշ, քանի որ այն արտահայտում է պետության և հասարակության հարգանքը իրավունքի և ժողովրդավարական արժեքների նկատմամբ։ Սահմանադրական նորմերի իրականացումը, իրավական գիտակցության զարգացումը և քաղաքացիների մասնակցությունը պետական կառավարմանը նպաստում են սահմանադրականության ամրապնդմանը և իրավական պետության կայացմանը։ Այսպիսով, սահմանադրության գերակայության ապահովումը հանդիսանում է սահմանադրականության հաստատման հիմնական երաշխիքներից մեկը, որն ապահովում է պետական իշխանության օրինականությունը, մարդու իրավունքների պաշտպանությունը և հասարակության կայուն զարգացումը։

Economics

Գիրքը՝ «Մաքսային գործի հիմունքներ», հեղինակը Ճուղուրյան Ա.Գ., հանդիսանում է ուսումնական և մասնագիտական ձեռնարկ, որը ներկայացնում է մաքսային գործի տեսական հիմքերը և գործնական կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Այն ընդգրկում է մաքսային համակարգի կառուցվածքը, գործունեության նպատակներն ու խնդիրները, ինչպես նաև արտաքին տնտեսական գործունեության կարգավորման մեջ մաքսային մարմինների դերը։ Գրքում մանրամասն բացատրվում են մաքսային ռեժիմների տեսակները, ապրանքների ներմուծման և արտահանման կարգը, մաքսային ձևակերպումների փուլերը և համապատասխան փաստաթղթերի լրացման կանոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված մաքսային վերահսկողության մեթոդներին, մաքսային արժեքի որոշման սկզբունքներին, մաքսային վճարների հաշվարկման համակարգին և սահմանային վերահսկողության կազմակերպմանը։ Ներառված են նաև միջազգային մաքսային համագործակցության հիմնական ձևերը, մաքսային օրենսդրության կիրառման առանձնահատկությունները և ռիսկերի կառավարման մոտեցումները։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, տնտեսագետների, լոգիստիկայի և արտաքին առևտրի ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով մաքսային գործի հիմնարար գիտելիքների և գործնական հմտությունների ձևավորմանը։

History

Ազգերի լիգան միջազգային կազմակերպություն է, որը ստեղծվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո 1920 թվականին՝ նպատակ ունենալով կանխարգելել պատերազմները, ապահովել միջազգային խաղաղություն և համագործակցություն, կարգավորել տնտեսական, քաղաքական և սոցիալական հակասությունները երկրների միջև, ինչպես նաև զարգացնել համագործակցություն կրթության, առողջապահության և մշակույթի ոլորտներում։ Լիգան նախաձեռնեց հակամարտությունների լուծման խաղաղ միջոցներ, դիտորդական առաքելություններ և միջնորդություն էր իրականացնում միջազգային վիճելի հարցերի լուծման համար, սակայն նրա ուժերի և իրավական լիազորությունների սահմանափակ լինելու պատճառով մեծ խնդիրներ ունեին՝ հատկապես վճռորոշ ուժի կիրառման հարցում։ Ազգերի լիգան նշանակալի ազդեցություն ունեցավ միջազգային իրավունքի և դիվանագիտության զարգացման վրա, թեև չի կարողացել կանխարգելել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի բռնկումը։ Այն ծառայեց որպես փորձագիտական և կազմակերպչական հարթակ՝ հետագայում հիմք հանդիսանալով ՄԱԿ-ի ստեղծման համար՝ ավելի հզոր միջազգային կազմակերպության ձևավորման նպատակով։ Այսպիսով, Ազգերի լիգան ժամանակակից միջազգային կազմակերպությունների զարգացման պատմական և գաղափարական նախադեպ է, որը նպաստեց միջազգային համագործակցության և խաղաղապահ մեխանիզմների ձևավորմանը։

History

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է տարվա ընթացքում նշվող հիշարժան տարեթվերի, նշանակալի պատմական իրադարձությունների, մշակութային, գիտական և հասարակական կարևոր հոբելյանների համակարգված ժողովածու։ Նյութերը դասավորված են օրացուցային սկզբունքով՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հեշտությամբ ծանոթանալ տարբեր օրերին վերաբերող պատմական փաստերին, նշանավոր անձանց ծննդյան և մահվան տարելիցներին, ինչպես նաև ազգային և միջազգային նշանակության իրադարձություններին։ Հրատարակությունը նպաստում է պատմական հիշողության պահպանմանը, կրթական և մշակութային գործունեության կազմակերպմանը՝ ծառայելով որպես արժեքավոր տեղեկատու ուսուցիչների, գրադարանավարների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, հետազոտողների և պատմությամբ հետաքրքրվող լայն շրջանակի ընթերցողների համար։ Այն կարող է օգտագործվել հոբելյանական միջոցառումների, թեմատիկ ցուցահանդեսների, դասախոսությունների և կրթական ծրագրերի նախապատրաստման ընթացքում՝ ապահովելով հակիրճ, համակարգված և գործնականում կիրառելի տեղեկատվություն։

History

Այս նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական սրման և Ադրբեջանի կողմից իրականացված լայնածավալ ռազմական գործողություններին։ Նյութում ներկայացվում է հակամարտության այդ փուլի զարգացումը, երբ ադրբեջանական զինված ուժերը հրթիռային, հրետանային և այլ ռազմական միջոցներով հարձակումներ սկսեցին տարածաշրջանի հայկական ուժերի դիրքերի ուղղությամբ։ Հաղորդագրության համաձայն՝ ռազմական գործողությունների հետևանքով արձանագրվել էին բազմաթիվ զոհեր և վիրավորներ, այդ թվում՝ քաղաքացիական բնակչության շրջանում, իսկ մի շարք բնակավայրերից իրականացվել էր բնակչության տարհանում։ Նյութում անդրադարձ է կատարվում նաև Ստեփանակերտի և շրջակա բնակավայրերի իրավիճակին, քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին հասցված վնասներին և բնակչության համար ստեղծված հումանիտար ծանր պայմաններին։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Ադրբեջանի և հայկական կողմերի՝ ռազմական գործողությունների վերաբերյալ միմյանցից էապես տարբերվող դիրքորոշումներին։ Ադրբեջանի իշխանությունները գործողությունները ներկայացնում էին որպես սահմանափակ հակաահաբեկչական միջոցառում՝ ուղղված հայկական զինված ուժերի դիրքերի և ենթակառուցվածքների դեմ, մինչդեռ հայկական կողմը դրանք բնութագրում էր որպես լայնածավալ հարձակում և Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության նկատմամբ լուրջ սպառնալիք։ Նյութը նաև ներկայացնում է միջազգային հանրության արձագանքը՝ ռազմական գործողությունների անհապաղ դադարեցման կոչերը և տարածաշրջանում խաղաղապահ ուժերի դերակատարությունը։ Հակամարտության այդ փուլը տեղի էր ունենում երկարատև շրջափակման և հումանիտար ճգնաժամի պայմաններում, ինչն ավելի էր խորացնում բնակչության խոցելիությունը և ռազմական գործողությունների հետևանքները։ Լայն պատմական համատեքստում նյութը անդրադառնում է հայ-ադրբեջանական հակամարտության նախապատմությանը, 2020 թվականի պատերազմին և դրանից հետո ձևավորված իրավիճակին։ 2023 թվականի սեպտեմբերյան ռազմական գործողությունները հանգեցրին հայկական կողմի զինված դիմադրության դադարեցմանը և տարածաշրջանի նկատմամբ Ադրբեջանի վերահսկողության հաստատմանը, որից հետո Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության գերակշիռ մասը հեռացավ տարածաշրջանից և տեղափոխվեց Հայաստան։ Այս իրադարձությունները դարձան հակամարտության պատմության կարևորագույն հանգրվաններից մեկը՝ առաջացնելով անվտանգության, մարդու իրավունքների, տեղահանության, հումանիտար պաշտպանության և տարածաշրջանային կայունության վերաբերյալ բազմաթիվ հարցեր։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ժամանակակից պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, Հարավային Կովկասի քաղաքականությամբ, հակամարտությունների ուսումնասիրությամբ և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներով զբաղվող ընթերցողներին։

Culture

Հայ ընտանիք աշխատությունը նվիրված է հայ ընտանիքի կառուցվածքին, ավանդույթներին, բարոյական և մշակութային արժեքներին, ինչպես նաև նրա դերին հայ ժողովրդի սոցիալական և պատմական կյանքում։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են ընտանեկան հարաբերությունները, ծնողների ու երեխաների դերերը, ամուսնական և տոհմային կապերը, ընտանիքում ընդունված սովորույթները և ավանդույթների փոխանցման մեխանիզմները, ինչպես նաև սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը ընտանիքի գործունեության վրա։ Հեղինակը առանձնացնում է հայ ընտանիքի յուրահատուկ ինքնությունը, նշում նրա դերը ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման և մշակութային ժառանգության պահպանման գործում, դիտարկում է ընտանիքի սոցիալական, տնտեսական և դաստիարակչական նշանակությունը։ Աշխատությունը համադրում է պատմական, մշակութաբանական և սոցիոլոգիական վերլուծություններ, տալիս օրինակներ և դիտարկումներ՝ ընթերցողին տրամադրելով ամբողջական պատկերացում հայ ընտանիքի էության և արժեքների մասին։ Գիրքը օգտակար է թե ուսանողների, թե մշակութաբանների, թե սոցիոլոգների, ինչպես նաև լայն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ուսումնասիրել հայկական ընտանիքի կառուցվածքը, ավանդույթները և հասարակության մեջ նրա դերը։