Նոր գրքեր: Հայաստան: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги. Арменика. Информационный указатель (1977, Մարտ, թիվ 3)

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է հարկային քաղաքականության ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը պետական կառավարման և տնտեսական զարգացման համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է գործող հարկային համակարգի կառուցվածքը, հարկատեսակների կիրառման առանձնահատկությունները, հարկային վարչարարության արդյունավետությունը և դրանց ազդեցությունը տնտեսության տարբեր ճյուղերի վրա։ Ուսումնասիրվում են հարկային բեռի բաշխման մեխանիզմները, բիզնես միջավայրի խթանման հնարավորությունները, ներդրումային գրավչության բարձրացման ուղիները և պետական բյուջեի եկամուտների կայուն ապահովման գործոնները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հարկային բարեփոխումների միջազգային փորձը, տնտեսական քաղաքականության առաջնահերթությունները և այն ռազմավարական մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել տնտեսության մրցունակության աճին, ստվերային տնտեսության կրճատմանը և ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը։ Հետազոտությունը ներառում է տնտեսական ցուցանիշների, օրենսդրական կարգավորումների և կառավարման գործիքների համակողմանի վերլուծություն՝ առաջարկելով հարկային համակարգի զարգացման և արդիականացման հնարավոր ուղղություններ։

Other Subjects

Հրատարակությունը նախատեսված է 1872 թվականի՝ նահանջ տարվա համար և ներկայացնում է ժամանակի հաշվարկման ու օրացուցային տեղեկությունների համակարգված ժողովածու։ «Բնական տարեցույց» անվանումը մատնանշում է բնության պարբերական երևույթների և ժամանակի բնական ընթացքի հետ կապված տեղեկությունների ընդգրկումը։ Նմանատիպ տարեցույցները սովորաբար պարունակում էին տարվա ամիսների և օրերի դասավորությունը, շաբաթների հերթականությունը, տոնական ու հիշատակի օրերի նշումները, ինչպես նաև արևի և լուսնի շարժման, եղանակների փոփոխության և աստղագիտական երևույթների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նահանջ տարվա առանձնահատկությունը՝ փետրվարին լրացուցիչ օրվա ավելացումը, օրացուցային հաշվարկների կարևոր բաղադրիչներից է և ապահովում է օրացուցային տարվա համապատասխանությունը արեգակնային տարվա տևողությանը։ Տարեցույցները XIX դարում կարևոր դեր ունեին առօրյա կյանքի կազմակերպման, ժամանակի հաշվառման, տոնացույցի պահպանման և հասարակական գործունեության պլանավորման մեջ։ Դրանք ծառայում էին որպես գործնական տեղեկատու նյութ՝ օգտակար լինելով տարբեր մասնագիտությունների տեր մարդկանց, ուսուցիչների, սովորողների և ընթերցողների համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև Կոստանդնուպոլսի հայալեզու տպագրության և XIX դարի օրացուցային մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ արտացոլելով ժամանակի գիտական ու գործնական տեղեկատվության տարածման ավանդույթները։

Journalism

Այս բառարանը նվիրված է «Մշակ» պարբերականի էջերում օգտագործված ծածկանունների հավաքագրմանը, նույնականացմանը և համակարգված ներկայացմանը։ Հրատարակությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի, քանի որ 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ մամուլում հեղինակները տարբեր պատճառներով հաճախ իրենց անունները փոխարինում էին ծածկանուններով, սկզբնատառերով, կրճատումներով կամ այլ պայմանական նշումներով։ Այդպիսի ծածկանունների բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ճշգրտել մամուլում հրապարակված նյութերի հեղինակային պատկանելությունը և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել պարբերականի խմբագրական ու հեղինակային կազմի մասին։ Բառարանում նյութը ներկայացվում է տեղեկատու բնույթի սկզբունքով՝ յուրաքանչյուր ծածկանուն կապելով համապատասխան հեղինակի հետ, ինչի շնորհիվ ընթերցողը կամ հետազոտողը կարող է արագ պարզել, թե տվյալ պայմանական ստորագրության տակ ով է հանդես եկել։ Նման աշխատանքը պահանջում է մեծածավալ մամուլի նյութի ուսումնասիրություն, տարբեր հրապարակումների համադրում և հնարավոր նույնականացումների աղբյուրագիտական ստուգում, քանի որ նույն հեղինակը կարող էր տարբեր ժամանակներում հանդես գալ մեկից ավելի ծածկանուններով, իսկ նույնանման պայմանական նշումները երբեմն կարող էին պատկանել տարբեր անձանց։ Հատուկ արժեք ունի նաև «Մշակ»-ի՝ որպես հայ հասարակական, քաղաքական և մշակութային մտքի պատմության կարևոր պարբերականի ուսումնասիրության համատեքստը։ Ծածկանունների բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ ուսումնասիրել թերթի հեղինակային շրջանակը, տարբեր թեմաների շուրջ հրապարակումների իրական հեղինակներին և տվյալ ժամանակաշրջանի մտավորականների ու լրագրողների գործունեությունը։ Բառարանը կարող է օգտակար լինել հայ մամուլի պատմությամբ, գրականագիտությամբ, հայագիտությամբ, լրագրության պատմությամբ և 19-րդ դարի ու 20-րդ դարի սկզբի հասարակական-քաղաքական մտքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է մատենագիտական և աղբյուրագիտական աշխատանքների ժամանակ, երբ անհրաժեշտ է ճիշտ վերագրել պարբերական մամուլում տպագրված հոդվածները, գրական ստեղծագործությունները, հրապարակախոսական նյութերը կամ քննադատական գրությունները։ Հրատարակության տեղեկատու բնույթը այն դարձնում է նաև գործնական գործիք գրադարանավարների, մատենագետների և մամուլի թվայնացված կամ տպագիր հավաքածուներով աշխատող մասնագետների համար։ Ընդհանուր առմամբ, բառարանը նպաստում է «Մշակ»-ի հրապարակումների հեղինակային կազմի բացահայտմանը և հայ պարբերական մամուլի ժառանգության առավել ճշգրիտ ուսումնասիրությանը՝ ծածկանունների և իրական հեղինակների միջև կապը համակարգված կերպով ներկայացնելու միջոցով։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կեղտաջրերի մաքրման արդիական կայանների շահագործման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց տեխնոլոգիական, կազմակերպչական և բնապահպանական արդյունավետության խնդիրները։ Հեղինակը վերլուծում է կեղտաջրերի մաքրման բազմաստիճան գործընթացները՝ մեխանիկական, կենսաբանական և քիմիական մաքրման փուլերը, ինչպես նաև դրանց համակցված կիրառման նշանակությունը արտահոսքային ջրերի որակի ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից մաքրման կայաններում կիրառվող տեխնոլոգիաներին՝ ակտիվ տիղմի համակարգեր, կենսաֆիլտրեր, աերացիոն բաքեր և նիտրիֆիկացիա-դենիտրիֆիկացիայի գործընթացներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել աղտոտող նյութերի կոնցենտրացիան և ապահովել ջրի վերօգտագործման հնարավորությունը։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է Հայաստանի պայմաններում կեղտաջրերի մաքրման կայանների շահագործման առանձնահատկությունները՝ կապված կլիմայական պայմանների, էներգետիկ ծախսերի, ենթակառուցվածքային սահմանափակումների և ֆինանսավորման խնդիրների հետ։ Ներկայացվում են շահագործման արդյունավետության բարձրացման ուղիներ՝ ավտոմատացված վերահսկման համակարգերի ներդրում, էներգախնայող տեխնոլոգիաների կիրառություն և տեխնիկական սպասարկման կատարելագործում։ Շեշտվում է, որ կեղտաջրերի արդյունավետ մաքրումը հանդիսանում է շրջակա միջավայրի պահպանության, հանրային առողջության և կայուն զարգացման կարևոր բաղադրիչ, որը պահանջում է համակարգված պետական քաղաքականություն և ժամանակակից ինժեներական լուծումների ներդրում։

Medicine

Այս թեման վերաբերում է վաղաժամ ծնված նորածինների շնչառական խանգարումների ժամանակակից բուժման մոտեցումներին, որտեղ կենտրոնական ուշադրություն է դարձվում թոքերի անբավարար հասունության հետևանքով առաջացող շնչառական դիստրեսի համախտանիշին և դրա կառավարման կլինիկական ռազմավարություններին։ Նման վիճակներում բուժման հիմնական նպատակը շնչառության կայունացման ապահովումն է, թթվածնային անբավարարության կանխումը և թոքային հյուսվածքի հասունացման աջակցումը՝ օգտագործելով ինչպես ոչ ինվազիվ, այնպես էլ անհրաժեշտության դեպքում ինվազիվ շնչառական օժանդակության մեթոդներ։ Ժամանակակից մոտեցումները ներառում են վաղ փուլում կիրառվող շարունակական դրական ճնշմամբ օդափոխություն, մեխանիկական արհեստական շնչառություն՝ խիստ ցուցումներով, ինչպես նաև մակերևութային ակտիվ նյութերի (սուրֆակտանտների) փոխարինող թերապիա, որը զգալիորեն բարելավում է թոքերի ալվեոլային կայունությունը և նվազեցնում բարդությունների ռիսկը։ Բացի դրանից, կարևոր դեր ունի ինտենսիվ խնամքի բազմակողմանի համակարգը՝ ջերմակարգավորման, հեղուկային հավասարակշռության և վարակների կանխարգելման խիստ վերահսկմամբ, քանի որ վաղաժամ նորածինների օրգանիզմը առանձնահատուկ խոցելի է արտաքին գործոնների նկատմամբ։ Վերջին տարիներին զարգանում են նաև նվազ ինվազիվ տեխնոլոգիաներ և անհատականացված բուժման մոտեցումներ, որոնք հիմնված են նորածնի հղիության ժամկետի, կլինիկական վիճակի և կենսաքիմիական ցուցանիշների մանրակրկիտ գնահատման վրա՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել մահացությունը և երկարաժամկետ բարդությունները, ինչպիսիք են քրոնիկ թոքային հիվանդությունները։