Նոր Ուխտը, այսինքն՝ Սուրբ Ավետարանը

History

Նախիջևանի հայկական հուշարձանները գիրքը նվիրված է հայկական պատմամշակութային ժառանգության կարևորագույն հատվածներից մեկին՝ Նախիջևան տարածքում գտնվող հայկական եկեղեցիների, վանքերի, խաչքարերի, գերեզմանատների և այլ հուշարձանների պատմությանն ու նշանակությանը։ Ստեղծագործությունը ներկայացնում է դարերի ընթացքում ձևավորված հայկական մշակութային ներկայությունը Նախիջևանում՝ բացահայտելով այդ տարածքի հոգևոր, ճարտարապետական և ազգային արժեքները։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են բազմաթիվ հուշարձանների կառուցման պատմությունները, ճարտարապետական առանձնահատկությունները, արձանագրությունները և դրանց ունեցած դերը հայ ժողովրդի մշակութային ու կրոնական կյանքում։ Հեղինակները կարևոր ուշադրություն են դարձնում նաև հայկական ժառանգության պահպանման խնդրին՝ ներկայացնելով պատմական փաստեր և վկայություններ, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես են ժամանակի ընթացքում որոշ հուշարձաններ ավերվել, վնասվել կամ անհետացել։ Գիրքը ոչ միայն գիտական ուսումնասիրություն է, այլ նաև մշակութային հիշողության պահպանման կարևոր փորձ, որը նպատակ ունի փաստագրել և փոխանցել ապագա սերունդներին հայկական ներկայության հետքերը Նախիջևանում։ Ստեղծագործությունը հարուստ է պատմական տվյալներով, լուսանկարներով, քարտեզներով և վերլուծություններով, ինչի շնորհիվ այն արժեքավոր աղբյուր է ինչպես պատմաբանների, արվեստաբանների և մշակութային հետազոտողների, այնպես էլ յուրաքանչյուր ընթերցողի համար, ով հետաքրքրված է հայկական պատմությամբ և մշակութային ժառանգությամբ։ «Նախիջևանի հայկական հուշարձանները» ընթերցողին հիշեցնում է մշակույթի պահպանման կարևորության, ազգային հիշողության արժեքի և պատմական ժառանգության նկատմամբ պատասխանատվության մասին՝ ներկայացնելով հայկական քաղաքակրթության հարուստ հետքը տարածաշրջանում։

Literature

Հրատարակության վերնագիրը մատնանշում է Պոնտոսի թագավորի և յոթ գիտնականների մասնակցությամբ պատմողական ստեղծագործություն։ Այն առնչվում է արևելյան պատմողական գրականության այն ավանդույթին, որտեղ իշխանության, իմաստության և գիտելիքի հարաբերությունները ներկայացվում են թագավորական ու գիտնական կերպարների միջոցով։ Թագավորի և իմաստունների փոխհարաբերությունը գրականության մեջ հաճախ ծառայում է որպես իշխանության, դատողության, մարդկային փորձի և գիտելիքի արժեքի շուրջ մտորումների շրջանակ։ Գիտնականների կերպարները խորհրդանշում են բանականությունը, կրթվածությունը և կյանքի տարբեր իրավիճակների վերաբերյալ իմաստուն դատողություններ անելու կարողությունը, իսկ թագավորական կերպարը ներկայացնում է իշխանության և որոշումների պատասխանատվության թեման։ Այսպիսի պատմությունները կարող են համադրել զրույցը, խրատը, խորհրդածությունը և գեղարվեստական պատմումը՝ ընթերցողին փոխանցելով բարոյական ու ճանաչողական գաղափարներ։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն թարգմանական և պատմողական գրականության, ինչպես նաև արևելյան գրական ավանդույթների հայ ընթերցողական միջավայրում տարածման ուսումնասիրության համար։ Այն արժեքավոր է հայ տպագիր ժառանգության և տարբեր մշակույթների գրական փոխազդեցությունների պատմության տեսանկյունից։

Other Subjects

Այս ուղեցույցը նվիրված է «Հայ տպագիր գրքի ցուցահանդես (1512–1962)» նյութերի համակարգված ներկայացմանը՝ ընդգրկելով հինգ դարերի ընթացքում հայ գրատպության զարգացման հիմնական փուլերը, տպագրական կենտրոնները և արժեքավոր գրքային հուշարձանները։ Այն պատրաստվել է որպես ցուցահանդեսային ուղեցույց՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել հայ տպագիր գրքի պատմական ուղին՝ սկսած 1512 թ․ Վենետիկում Հակոբ Մեղապարտի կողմից հայերեն առաջին տպագրություններից մինչև XX դարի կեսերի հրատարակչական հարուստ գործունեությունը։ Աշխատության մեջ առանձնացվում են հայ գրատպության կարևոր կենտրոնները՝ Վենետիկ, Կոստանդնուպոլիս, Ամստերդամ, Հռոմ, Նոր Ջուղա, Մադրաս և այլ վայրեր, որտեղ ձևավորվել և զարգացել է հայկական տպագրական մշակույթը՝ հաճախ սփյուռքի պայմաններում։ Ուղեցույցը ներկայացնում է ցուցադրված գրքերի նկարագրությունները, դրանց տպագրության տարեթվերը, բովանդակային առանձնահատկությունները և պատմամշակութային նշանակությունը՝ ընդգծելով դրանց դերը հայ մշակույթի պահպանման և տարածման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հնատիպ գրքերին՝ կրոնական, պատմական, լեզվաբանական և գրական բնույթի հրատարակություններին, որոնք արտացոլում են հայ մտավոր կյանքի զարգացման տարբեր փուլերը։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ հայ տպագիր գիրքը ոչ միայն գիտական և մշակութային արժեք ունի, այլև ազգային ինքնության պահպանման կարևոր գործոն է եղել առանց պետականության երկարատև ժամանակաշրջաններում։ Ընդհանուր առմամբ, ուղեցույցը ներկայացնում է «Հայ տպագիր գրքի ցուցահանդեսը (1512–1962)» որպես հայ գրատպության պատմության համապարփակ հանրահռչակման փորձ, որը միավորում է հինգ դարի մշակութային ժառանգությունը մեկ ցուցադրական համակարգում։

Linguistics

Այս աշխատանքը նվիրված է պատմականության արտահայտման լեզվական և ոճական միջոցների ուսումնասիրությանը Ստեփան Զորյանի պատմավեպերում՝ բացահայտելով այն գեղարվեստական հնարքները, որոնց միջոցով ստեղծվում է պատմական իրականության համոզիչ և գեղարվեստորեն մշակված պատկեր։ Հեղինակը վերլուծում է լեզվական տարբեր շերտերի կիրառությունը՝ հնաբանությունները, պատմական բառապաշարը, բարբառային տարրերը և շարահյուսական կառուցվածքները, որոնք միասին նպաստում են պատմական միջավայրի վերարտադրմանը և ժամանակի զգացողության ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմողական ոճին, նկարագրական դետալների ընտրությանը և կերպարների խոսքի առանձնահատկություններին, որոնք արտացոլում են տվյալ դարաշրջանի սոցիալ-մշակութային իրականությունը։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է հեղինակի լեզվական ընտրության և պատմական նյութի գեղարվեստական վերափոխման հարաբերակցությունը՝ ընդգծելով փաստականության և գեղարվեստականության համադրության կարևորությունը պատմավեպի կառուցվածքում։ Ներկայացվում է, թե ինչպես է լեզուն ծառայում ոչ միայն որպես հաղորդակցության միջոց, այլ նաև որպես պատմական միջավայրի վերակերտման հիմնական գործիք՝ ապահովելով ընթերցողի ընկալման խորացում և ժամանակաշրջանի հոգեբանական մթնոլորտի փոխանցում։ Շեշտվում է, որ Ստեփան Զորյանի պատմավեպերում լեզվական միջոցները կատարում են ոչ միայն նկարագրական, այլև գաղափարական դեր՝ նպաստելով ազգային պատմության և մշակութային հիշողության գեղարվեստական արտահայտմանը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է հայ դասական գրականության մեջ աստվածաշնչյան ավանդույթի գեղարվեստական արտահայտությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով կրոնական պատկերների, խորհրդանիշների, սյուժետային տարրերի և բարոյափիլիսոփայական գաղափարների դերը գրողի ստեղծագործական աշխարհում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում այն ստեղծագործությունները, որոնցում ուղղակի կամ անուղղակի կերպով արտահայտվում են աստվածաշնչյան պատմությունների, կերպարների, գաղափարների և պատկերային համակարգի ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարու և չարի, մեղքի և հատուցման, արդարության, սիրո, գթասրտության, զոհաբերության, հավատի, ներողամտության, մարդկային արժանապատվության և բարոյական ընտրության խնդիրների գեղարվեստական մեկնաբանությանը։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են ավանդական կրոնական պատկերներն ու գաղափարները վերաիմաստավորվում ազգային մշակույթի, ժողովրդական աշխարհընկալման և հեղինակի մարդասիրական հայեցակարգի շրջանակում։ Քննության են առնվում աստվածաշնչյան ակնարկները, խորհրդանիշները, համեմատությունները, փոխաբերությունները և կերպարային զուգահեռները՝ պարզելու դրանց նշանակությունը ստեղծագործությունների գաղափարական ու գեղարվեստական կառուցվածքում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քրիստոնեական բարոյական արժեքների և ժողովրդական մտածողության փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն հարցին, թե համամարդկային բարոյական գաղափարներն ինչպիսի նոր արտահայտություն են ստանում ազգային գրական միջավայրում։ Ուսումնասիրվում են նաև մարդու և Աստծո, մարդու և հասարակության, անհատի և բարոյական պատասխանատվության հարաբերությունների գեղարվեստական ընկալումները։ Աստվածաշնչյան շերտի քննությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ բացահայտելու ստեղծագործությունների ենթատեքստը, խորհրդանշական իմաստները և փիլիսոփայական ընդհանրացումները։ Միաժամանակ դիտարկվում են ժողովրդական բանահյուսության և քրիստոնեական մշակույթի փոխազդեցությունները, որոնք կարող են միավորվել նույն գեղարվեստական համակարգում և ձևավորել յուրահատուկ ազգային պատկերաշխարհ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գրողի աշխարհայացքի, գեղագիտական մտածողության և բարոյափիլիսոփայական գաղափարների առավել ամբողջական ընկալման համար՝ միաժամանակ հնարավորություն տալով գնահատել աստվածաշնչյան մշակութային ժառանգության դերը հայ գրականության զարգացման և ազգային գրական մտածողության ձևավորման գործընթացներում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է բնակելի շինարարության տարածքային նպատակահարմար տեղաբաշխման և քաղաքաշինության ոլորտում կապիտալ ներդրումների արդյունավետության միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակելի կառուցապատման համար տարածքների ընտրության տնտեսական, քաղաքաշինական և կազմակերպական հիմնավորումն է՝ հաշվի առնելով քաղաքի տարածական կառուցվածքը, բնակչության տեղաբաշխումը, տրանսպորտային հասանելիությունը, ինժեներական ենթակառուցվածքների առկայությունը և սոցիալական սպասարկման օբյեկտների համակարգը։ Քննության են առնվում այն գործոնները, որոնք ազդում են նոր բնակելի թաղամասերի կառուցման ընդհանուր ծախսերի վրա՝ ներառյալ տարածքի նախապատրաստումը, ճանապարհային և կոմունալ ենթակառուցվածքների զարգացումը, հասարակական նշանակության օբյեկտների ստեղծումը և կառուցապատվող տարածքի կապը քաղաքի արդեն ձևավորված հատվածների հետ։ Ռացիոնալ տեղաբաշխումը դիտարկվում է որպես սահմանափակ ֆինանսական ու տարածքային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման միջոց, որը կարող է նպաստել ներդրումային ծախսերի և ստացվող քաղաքաշինական արդյունքների միջև ավելի հիմնավորված հարաբերակցության ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կառուցապատման խտության, հողային ռեսուրսների օգտագործման, բնակելի և հասարակական գործառույթների փոխադարձ տեղաբաշխման ու տրանսպորտային կապերի կազմակերպման տնտեսական հետևանքներին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել բնակելի շինարարության տեղաբաշխման տարբեր տարբերակների համեմատական գնահատում՝ կապիտալ ներդրումների ծավալի, ենթակառուցվածքային ծախսերի, տարածքի օգտագործման արդյունավետության և բնակչության սպասարկման պայմանների տեսանկյունից։ Կարևորվում է նաև քաղաքաշինական որոշումների երկարաժամկետ բնույթը, քանի որ սկզբնական փուլում տարածքի ընտրությունը կարող է հետագայում էական ազդեցություն ունենալ քաղաքի զարգացման ծախսերի և ենթակառուցվածքների շահագործման արդյունավետության վրա։ Տնտեսական հաշվարկների և տարածական պլանավորման համադրումը հնարավորություն է տալիս բնակարանաշինությունը դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին շինարարական գործընթաց, այլև որպես քաղաքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ընդհանուր համակարգի բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է քաղաքաշինության, շինարարության տնտեսագիտության և տարածքային պլանավորման մոտեցումները՝ բնակելի կառուցապատման տեղաբաշխման միջոցով կապիտալ ներդրումների արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։