Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1973: Ապրիլ, մայիս, հունիս

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Other Subjects

Մեթոդական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մասսայական գրադարաններում ընթերցողական կոնֆերանսների նախապատրաստման և անցկացման կազմակերպական սկզբունքներին։ Քննության են առնվում միջոցառման թեմայի և քննարկվող գրականության ընտրության, մասնակիցների ներգրավման, նախապատրաստական աշխատանքների պլանավորման և քննարկման ընթացքի կազմակերպման հիմնական հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարի դերին՝ որպես ընթերցողների հետ աշխատանքի համակարգողի, քննարկումների ուղղորդողի և գրականության նկատմամբ հետաքրքրություն ձևավորող մասնագետի։ Ներկայացվում են ընթերցողների ակտիվ մասնակցությունը խթանելու, կարծիքների փոխանակումը կազմակերպելու, ստեղծագործությունների բովանդակային ու գաղափարական քննարկումն արդյունավետ դարձնելու մեթոդական մոտեցումներ։ Քննարկվում են նաև տարբեր տարիքային և հետաքրքրությունների խմբերի համար համապատասխան թեմաների ընտրության, միջոցառումների տեղեկատվական ապահովման և արդյունքների ամփոփման հարցերը։ Աշխատանքը նպաստում է գրադարանային զանգվածային միջոցառումների կազմակերպման մասնագիտական հմտությունների զարգացմանը և ընթերցողների հետ աշխատանքի ձևերի կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, գրադարանային գործի ուսանողների և ընթերցանության խթանմամբ ու մշակութային միջոցառումների կազմակերպմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Macrophomina phaseolina (Tassi) Goid. սնկատեսակի տարբեր մեկուսացումների գենոտիպային բազմազանության ուսումնասիրությանը, որոնք առանձնացվել են Իրանի Մազանդարան նահանգում տարածված տարբեր սուբստրատներից։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այս բուսախտածին սնկի պոպուլյացիոն և գենետիկական բազմազանության առանձնահատկությունները և պարզել, թե որքանով են տարբեր միջավայրերից ստացված մեկուսացումները տարբերվում միմյանցից գենոտիպային մակարդակում։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ տվյալ սնկատեսակը կարող է ախտահարել տարբեր մշակաբույսեր և առաջացնել հիվանդություններ, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ բույսերի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են տարբեր հողային, բուսական կամ այլ բնական սուբստրատներից ստացված սնկային մեկուսացումները՝ նպատակ ունենալով համեմատել դրանց գենետիկական առանձնահատկությունները և գնահատել պոպուլյացիայի ներսում առկա բազմազանության մակարդակը։ Գենոտիպային բազմազանության բացահայտումը կարևոր է սնկի տարածման, հարմարվողականության և տարբեր էկոլոգիական պայմաններում գոյատևման մեխանիզմները հասկանալու համար։ Հետազոտությունը կարող է ներառել սնկային նմուշների առանձնացման, մաքուր կուլտուրաների ստացման, ԴՆԹ-ի մեկուսացման, մոլեկուլային գենետիկական մարկերների կիրառման և ստացված տվյալների համեմատական վերլուծության փուլեր։ Մոլեկուլային մեթոդների օգնությամբ հնարավոր է տարբերակել արտաքին կամ մշակութային հատկանիշներով իրար մոտ մեկուսացումները և բացահայտել դրանց միջև առկա գենետիկական տարբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել տարբեր սուբստրատներից ստացված մեկուսացումների միջև գենետիկական նմանության և տարբերության աստիճանին, ինչպես նաև դրանց հնարավոր խմբավորմանը։ Այդպիսի վերլուծությունը կարող է ցույց տալ, թե արդյոք գենոտիպային կառուցվածքը կապված է մեկուսացման աղբյուրի, աշխարհագրական դիրքի կամ որոշակի էկոլոգիական պայմանների հետ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև բուսախտաբանական տեսանկյունից, քանի որ սնկի գենետիկական բազմազանության իմացությունը կարող է նպաստել հիվանդությունների տարածման օրինաչափությունների, պաթոգենության տարբեր ձևերի և հնարավոր հարմարվողական մեխանիզմների ավելի լավ ըմբռնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հիվանդությունների ախտորոշման, կանխարգելման և կառավարման ռազմավարությունների մշակման համար, քանի որ գենետիկորեն բազմազան պոպուլյացիաների առկայությունը կարող է ազդել պայքարի միջոցների արդյունավետության և հիվանդության զարգացման դինամիկայի վրա։ Մազանդարանի տարածաշրջանը որպես ուսումնասիրության տարածք կարևոր է իր գյուղատնտեսական նշանակությամբ և տարբեր էկոլոգիական պայմանների առկայությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պաթոգենի գենետիկական կառուցվածքը բազմազան բնական և ագրոէկոլոգիական միջավայրերում։ Աշխատությունը համադրում է միկոլոգիայի, բուսախտաբանության, գենետիկայի, մոլեկուլային կենսաբանության և պոպուլյացիոն կենսաբանության մեթոդներն ու խնդիրները։ Այն կարող է հետաքրքրել բուսախտաբաններին, միկոլոգներին, գենետիկներին, մոլեկուլային կենսաբաններին, գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետներին և բույսերի հիվանդությունների ուսումնասիրմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ թույլ է տալիս գնահատել բուսախտածին սնկի ներպոպուլյացիոն բազմազանությունը և դրա հնարավոր կապը տարբեր սուբստրատների ու էկոլոգիական պայմանների հետ՝ ստեղծելով հիմք հետագա համաճարակաբանական, էվոլյուցիոն և գործնական բուսապաշտպանական ուսումնասիրությունների համար։

Culture

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է իմպրեսիոնիզմի գեղարվեստական ժառանգության ազդեցությանը հայ գեղանկարչության զարգացման վրա XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին կեսը՝ ընդգծելով եվրոպական արվեստի նորարարական ուղղությունների ներթափանցումը և դրանց տեղայնացման առանձնահատկությունները հայկական մշակութային միջավայրում։ Աշխատանքը կենտրոնանում է իմպրեսիոնիզմի հիմնական գեղարվեստական սկզբունքների վրա՝ լույսի և գույնի փոփոխական ընկալում, ակնթարթային տպավորությունների փոխանցում, բնության և առօրյա կյանքի անմիջական պատկերում, և վերլուծում է, թե ինչպես են այս գաղափարները վերամշակվել հայ արվեստագետների ստեղծագործական պրակտիկայում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հայ նկարիչների գործունեությանը, ովքեր կրթություն էին ստացել եվրոպական արվեստի կենտրոններում և վերադարձից հետո նպաստել են ազգային գեղանկարչական դպրոցի արդիականացմանը՝ ներմուծելով նոր տեխնիկական և ոճական լուծումներ։ Նյութը վերլուծում է նաև ազգային թեմաների և իմպրեսիոնիստական արտահայտչամիջոցների համադրությունը, որտեղ հայկական բնաշխարհը, քաղաքային միջավայրը և կենցաղային տեսարանները ստացել են նոր գեղարվեստական մեկնաբանություն։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ այս փոխազդեցությունը նպաստել է հայ գեղանկարչության անցմանը ավանդական ակադեմիզմից դեպի ավելի ազատ և զգացմունքային արտահայտչաձևեր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ իմպրեսիոնիզմի ժառանգությունը կարևոր դեր է խաղացել հայ գեղանկարչության արդիականացման գործընթացում՝ ձևավորելով նոր գեղարվեստական մտածողություն և ընդլայնելով ազգային արվեստի արտահայտչական հնարավորությունները։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Համադանի և Ֆարսի շրջանների հետ կապված ֆահլավիյաթի՝ միջնադարյան իրանական տեղական լեզուներով ու բարբառներով ստեղծված բանաստեղծական ժառանգության լեզվական, գրական և պատմամշակութային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն չափածո բնագրերն են, որոնք արժեքավոր նյութ են իրանական լեզուների պատմական զարգացման, տարածաշրջանային խոսվածքների և դասական պարսկերենի հետ դրանց փոխհարաբերությունների բացահայտման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պահպանված տեքստերի բառապաշարին, հնչյունական և քերականական առանձնահատկություններին, ձևաբանական կառուցվածքներին ու բարբառային տարրերին, որոնց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական պատկերի առանձին կողմեր։ Համադանի և Ֆարսի նյութերը դիտարկվում են ինչպես առանձին տարածաշրջանային ավանդույթների, այնպես էլ իրանական լեզվամշակութային ընդհանուր տարածքի համատեքստում։ Քննվում է ֆահլավիյաթ հասկացության պատմական բովանդակությունը, դրա կիրառությունը միջնադարյան աղբյուրներում և այդ անվան տակ պահպանված ստեղծագործությունների լեզվական պատկանելության որոշման խնդիրը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ձեռագրերում և գրական աղբյուրներում պահպանված տարբերակների տեքստաբանական քննությունը, քանի որ տեղական խոսքի առանձնահատկությունները հետագա ընդօրինակման ընթացքում կարող էին փոփոխվել կամ հարմարեցվել դասական պարսկերենի նորմերին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բանաստեղծական ձևերին, պատկերային համակարգին, սիրային, փիլիսոփայական, կենցաղային և ժողովրդական մոտիվներին՝ ցույց տալով լեզվաբանական նյութի և գեղարվեստական ավանդույթի փոխկապակցվածությունը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տարբեր շրջանների լեզվական ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև դրանց կապերը հին և միջին իրանական լեզուների ու նոր իրանական բարբառների հետ։ Այս նյութերի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական բարբառագիտության համար, քանի որ որոշ տեղական լեզվական ձևեր առավել ամբողջական կերպով պահպանվել են հենց բանաստեղծական հատվածների միջոցով։ Միաժամանակ ֆահլավիյաթը դիտարկվում է որպես տարածաշրջանային մշակութային ինքնության և բանավոր ու գրավոր ավանդույթների փոխազդեցության արտահայտություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրանագիտության, պատմական լեզվաբանության, բարբառագիտության, տեքստաբանության և գրականագիտության մեթոդները՝ նպաստելով միջնադարյան Իրանի լեզվական բազմազանության և տեղական բանաստեղծական մշակույթի առավել ամբողջական ընկալմանը։

Literature

«Խոսող կաղնի» վերնագրով ստեղծագործությունը պատկանում է այն գեղարվեստական գրականության շրջանակին, որտեղ բնության կերպարները կարող են հանդես գալ որպես մարդկային կյանքի, հասարակական հարաբերությունների և բարոյական արժեքների խորհրդանշական արտահայտություններ։ Կաղնին տարբեր մշակույթներում ընկալվում է որպես երկարակեցության, ամրության, իմաստության և պատմական հիշողության խորհրդանիշ, իսկ նրան խոսելու հատկություն վերագրելը հնարավորություն է ստեղծում բնության միջոցով ներկայացնելու մտքեր, դիտարկումներ և խրատական գաղափարներ։ Այսպիսի պատումներում ծառը կարող է հանդես գալ որպես անցյալի վկան, կյանքի փորձի կրող կամ մարդկային վարքագիծը գնահատող խորհրդանշական կերպար։ Բնության անձնավորման գեղարվեստական հնարքը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս սովորական երևույթներին նայել այլ տեսանկյունից, նկատել մարդու և շրջակա աշխարհի փոխհարաբերությունները և խորհել բնության պահպանման, կյանքի շարունակականության ու մարդկային պատասխանատվության մասին։ Ստեղծագործության վերնագիրը թույլ է տալիս այն դիտարկել նաև որպես ընթերցողական հետաքրքրություն առաջացնող, պատկերավոր մտածողությանն ու երևակայությանը նպաստող գրական երկ։ XIX դարի հայերեն գեղարվեստական հրատարակությունների համատեքստում նման ստեղծագործությունները կարևոր էին ընթերցանության մշակույթի ընդլայնման և բարոյական ու ճանաչողական գաղափարները գրական ձևով ներկայացնելու տեսանկյունից։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հին հայերեն գրականության, բնության կերպարների գեղարվեստական կիրառության և խրատական պատումի ավանդույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, մանկապատանեկան ընթերցանության պատմությամբ հետաքրքրվողներին և հայ գրականության մեջ խորհրդանշական պատկերների ու անձնավորման հնարքի կիրառությունն ուսումնասիրող ընթերցողներին։