Ոչ ստացիոնար շարժումը ճյուղավորված ջրատարներում

Linguistics

«Հավելված» բառը հայերենում բազմիմաստ է և կիրառվում է տարբեր ոլորտներում՝ ըստ համատեքստի։ Ամենատարածված իմաստով այն նշանակում է որևէ հիմնական փաստաթղթին, օրենքին, գրքին կամ աշխատանքին կցված լրացուցիչ նյութ, որը պարզաբանում կամ ընդլայնում է հիմնական բովանդակությունը։ Օրինակ՝ իրավական փաստաթղթերում հավելվածը կարող է պարունակել լրացուցիչ պայմաններ, աղյուսակներ կամ բացատրություններ, որոնք անհրաժեշտ են ամբողջական ընկալման համար, բայց չեն ներառվել հիմնական տեքստում։ Կրթական և գիտական աշխատանքներում հավելվածը հաճախ օգտագործվում է որպես հավելյալ նյութերի բաժին, որտեղ տեղադրվում են գծագրեր, հաշվարկներ, վիճակագրական տվյալներ կամ այլ օժանդակ տեղեկություններ։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում «հավելված» բառը կարող է նշանակել նաև ծրագրային հավելում (application), այսինքն՝ ինքնուրույն գործող ծրագրային համակարգ կամ բջջային հավելված, որը կատարում է որոշակի գործառույթներ օգտատիրոջ համար։ Բառի ընդհանուր իմաստային առանձնահատկությունն այն է, որ այն միշտ կապված է հիմնական բովանդակությանը լրացնող կամ ընդլայնող տեղեկատվության հետ։ Հավելվածները կարևոր դեր ունեն տեղեկատվության կառուցվածքային ներկայացման մեջ, քանի որ թույլ են տալիս հիմնական տեքստը պահել հստակ և համառոտ, իսկ մանրամասները ներկայացնել առանձին բաժնում։ Այսպիսով, «հավելված» հասկացությունը կիրառվում է ինչպես իրավական, գիտական և կրթական ոլորտներում, այնպես էլ տեխնոլոգիական միջավայրում՝ ունենալով լրացնող և ընդլայնող նշանակություն։

Geography

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ակտիվ խզվածքների մերձմակերեսային դրսևորումների ուսումնասիրությանը և դրանց ազդեցությանը շրջակա միջավայրի վրա։ Գրքում ներկայացվում են տեկտոնական խզվածքների ձևավորման մեխանիզմները, դրանց ակտիվացման գործընթացները և երկրաբանական կառուցվածքներում արտահայտվող հիմնական նշանները։ Հեղինակը վերլուծում է մերձմակերեսային դեֆորմացիաները, ռելիեֆի փոփոխությունները, սեյսմիկ ակտիվության հետ կապված երևույթները և դրանց ազդեցությունը հողի, ջրային համակարգերի ու ինժեներական ենթակառուցվածքների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև դաշտային հետազոտությունների, գեոդեզիական չափումների և հեռահար զոնդավորման մեթոդների կիրառությունները խզվածքային գոտիների բացահայտման և գնահատման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սեյսմիկ վտանգի գնահատմանը, ռիսկերի քարտեզագրմանը և տարածքային պլանավորման համար ստացված տվյալների կիրառմանը։ Գիրքը նախատեսված է երկրաբանների, սեյսմոլոգների, բնապահպանների, ինժեներ-երկրաբանների և համապատասխան ոլորտների հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական մոտեցումներ ակտիվ տեկտոնիկ գործընթացների ուսումնասիրման համար։

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսության սուբսիդավորման քաղաքականության, պետական աջակցության գործող մեխանիզմների և դրանց կատարելագործման ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ բարձր լեռնային գյուղական համայնքների առանձնահատկությունների հաշվառմամբ։ Վերլուծվում է պետական աջակցության դերը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման, գյուղացիական տնտեսությունների ֆինանսական կայունության ապահովման, արտադրական ծախսերի նվազեցման և գյուղատնտեսական գործունեության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր լեռնային բնակավայրերում գյուղատնտեսական գործունեությունը սահմանափակող բնական, կլիմայական, տնտեսական և ենթակառուցվածքային գործոններին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը արտադրության ծավալների, ինքնարժեքի, եկամտաբերության և գյուղական բնակչության սոցիալ-տնտեսական վիճակի վրա։ Քննարկվում են սուբսիդավորման տարբեր ձևերի, արտոնյալ ֆինանսավորման, գյուղատնտեսական ռեսուրսների ձեռքբերմանն ուղղված աջակցության և այլ պետական ծրագրերի արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում պետական միջոցների նպատակային բաշխման, աջակցության հասանելիության, շահառուների ընտրության և իրականացվող ծրագրերի արդյունքների վերահսկման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսական արտադրողների կարիքներին պետական քաղաքականության առավել արդյունավետ համապատասխանեցման, աջակցության մեխանիզմների կատարելագործման և տարածքային առանձնահատկությունների հաշվառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է բարձր լեռնային համայնքների համար տարբերակված մոտեցումների կիրառումը՝ գյուղատնտեսական արտադրության շարունակականությունը, զբաղվածությունը և գյուղական տարածքների սոցիալ-տնտեսական զարգացումը խթանելու նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել ագրարային քաղաքականության և պետական աջակցության ծրագրերի կատարելագործման, դրանց արդյունավետության բարձրացման և գյուղատնտեսական տնտեսությունների զարգացման համար առավել նպաստավոր պայմանների ձևավորման նպատակով։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է միկրոպոլյար առաձգական բարակ հեծանների և թիթեղների կիրառական մոդելների ուսումնասիրմանը՝ աստիճանական շարքերի և վերջավոր տարրերի մեթոդի կիրառմամբ։ Վերլուծվում են միկրոկառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեցող նյութերի մեխանիկական վարքի նկարագրման տեսական հիմքերը, առաձգականության ընդլայնված մոդելները և դրանց կիրառումը բարակ կառուցվածքային տարրերի հաշվարկներում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման մոտեցումները, մոտավոր մեթոդների արդյունավետությունը, թվային մոդելավորման ալգորիթմները և ստացված արդյունքների կիրառությունը ինժեներական խնդիրներում։ Քննարկվում են բարակ հեծանների և թիթեղների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի գնահատման, կայունության, տատանումների և բեռնվածքների ազդեցության տակ վարքագծի կանխատեսման խնդիրները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից նյութերի մեխանիկայի, միկրոկառուցվածքային համակարգերի մոդելավորման և ինժեներական հաշվարկային մեթոդների զարգացման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով մեխանիկների, մաթեմատիկոսների, ինժեներների և կիրառական մոդելավորման ոլորտի մասնագետների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է V–XII դարերում հայոց տոմարական համակարգի վերաբերյալ ձևավորված մեկնությունների պատմական և աղբյուրագիտական ուսումնասիրությանը՝ միջնադարյան հայկական ժամանակագրական գիտելիքի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրավոր սկզբնաղբյուրներն են, որոնցում պահպանվել են տարվա կառուցվածքի, ամիսների և օրերի հաշվարկի, տոմարական շրջանների, շարժական ու անշարժ տոների, թվականների համապատասխանեցման և ժամանակի հաշվարկման այլ խնդիրների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Տոմարական մեկնությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես գործնական հաշվարկների համար նախատեսված նյութեր, այլև որպես միջնադարյան գիտական մտքի կարևոր արտահայտություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել ժամանակի ընկալման, աստղագիտական գիտելիքների և եկեղեցական ժամանակագրության փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր հեղինակների և ձեռագրական ավանդույթների մեջ պահպանված տոմարագիտական պատկերացումների համեմատությանը, դրանց ձևավորման պատմական պայմաններին և ժամանակի ընթացքում կատարված փոփոխություններին։ Աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու տեքստերի ծագումը, փոխադարձ կապերը, հնարավոր խմբագրումները և հետագա ընդօրինակումների ընթացքում առաջացած տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական տոմարական համակարգի հարաբերակցությունը հարևան և քրիստոնեական այլ ժամանակագրական ավանդույթների հետ, քանի որ միջնադարյան հեղինակները ժամանակի հաշվարկման խնդիրները հաճախ դիտարկել են ավելի լայն գիտական ու եկեղեցական միջավայրում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են քննվել նաև տոմարական բարեփոխումների անհրաժեշտության վերաբերյալ պատկերացումները, տարբեր թվագրական համակարգերի համապատասխանեցման եղանակները և պատմական իրադարձությունների թվականները ճշգրտելու համար կիրառված հաշվարկային սկզբունքները։ Տոմարական նյութերի վերլուծությունը կարևոր նշանակություն ունի պատմական սկզբնաղբյուրների ճիշտ թվագրման համար, քանի որ միջնադարյան տարեգրություններում, հիշատակարաններում և այլ գրավոր հուշարձաններում հանդիպող թվականների մեկնաբանությունը հաճախ պահանջում է տվյալ ժամանակաշրջանի տոմարական համակարգերի իմացություն։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանում մաթեմատիկական և աստղագիտական գիտելիքների զարգացման որոշ դրսևորումներին և դրանց կիրառությանը ժամանակագրության բնագավառում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է տոմարագիտության, պատմագիտության, ձեռագրագիտության և աղբյուրագիտության մեթոդները՝ միջնադարյան հայկական տոմարական մեկնությունների ձևավորման, փոխանցման և պատմագիտական արժեքի համակարգված բացահայտման նպատակով։

Philosophy

Այս աշխատությունը նվիրված է փոխակերպվող հասարակության ուսումնասիրմանը՝ որպես սոցիոմշակութային այլընտրանքների բազմաշերտ համակարգի, որտեղ հասարակական, մշակութային, քաղաքական և տնտեսական փոփոխությունները ձևավորում են նոր արժեքներ, վարքագծային մոդելներ և սոցիալական հարաբերություններ։ Նյութում վերլուծվում են հասարակական անցումային գործընթացների ազդեցությունը անհատի, համայնքի և սոցիալական ինստիտուտների վրա՝ բացահայտելով, թե ինչպես են ավանդական և ժամանակակից արժեքային համակարգերը փոխազդում և ձևավորում հասարակության զարգացման տարբեր սցենարներ։ Քննարկվում են գլոբալացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, ժողովրդավարացման, սոցիալական շարժունակության և մշակութային բազմազանության ազդեցությունները հասարակական վերափոխումների վրա՝ ընդգծելով դրանց դերը ինքնության, սոցիալական համախմբվածության և հանրային մասնակցության վերաիմաստավորման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիոմշակութային այլընտրանքների ձևավորմանը՝ որպես հասարակության հարմարվողականության, նորարարության և զարգացման ներուժի արտահայտություն, ինչպես նաև տարբեր սոցիալական խմբերի արժեքային ընտրությունների և փոխազդեցությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը համադրում է սոցիոլոգիական տեսությունները, մշակութաբանական մոտեցումները և ժամանակակից հասարակական գործընթացների վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել փոխակերպվող հասարակության զարգացման օրինաչափությունները և սոցիոմշակութային փոփոխությունների հիմնական ուղղությունները։