Պարսկերենի և հայերենի բայական համակարգերի զուգադրական քննություն

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի գործունեության հիմնախնդիրների տեսական և կիրառական ուսումնասիրությանը՝ մարդու իրավունքների պաշտպանության եվրոպական համակարգում դրա դերի, լիազորությունների և գործունեության արդյունավետության համակողմանի վերլուծությամբ։ Աշխատանքում դատարանը դիտարկվում է որպես մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության կարևոր միջազգային դատական մեխանիզմ, որի գործունեությունը հիմնված է Եվրոպայի մարդու իրավունքների և հիմնարար ազատությունների պաշտպանության կոնվենցիայի դրույթների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում դատարանի իրավազորությանը, անհատական և միջպետական գանգատների քննության առանձնահատկություններին, ընդունելիության չափանիշներին և դատական որոշումների կայացման սկզբունքներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի դատարանի նախադեպային իրավունքի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրա որոշումները կարևոր դեր են խաղում մարդու իրավունքների եվրոպական չափանիշների մեկնաբանման և անդամ պետությունների ազգային իրավական համակարգերում դրանց կիրառման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ կյանքի իրավունքի, խոշտանգումների և անմարդկային վերաբերմունքի արգելքի, արդար դատաքննության, անձնական և ընտանեկան կյանքի, արտահայտվելու ազատության, սեփականության իրավունքի և այլ հիմնարար իրավունքների պաշտպանության վերաբերյալ դատական պրակտիկային։ Կիրառական վերլուծության շրջանակում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել դատարանի վճիռների կատարման խնդիրը, ինչպես նաև ազգային դատարանների և պետական մարմինների կողմից եվրոպական չափանիշների ներպետական կիրառումը։ Ուսումնասիրվում են նաև դատարանի գործունեության արդյունավետության վրա ազդող խնդիրները՝ գործերի մեծ քանակը, դատական գործընթացների տևողությունը, ընդունելիության խիստ չափանիշները և դատական որոշումների արդյունավետ կատարման անհրաժեշտությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դատարանի և ազգային իրավական համակարգերի փոխհարաբերությանը, պետությունների հայեցողության սահմաններին և եվրոպական վերահսկողության ու ազգային ինքնիշխանության միջև հավասարակշռությանը։ Հայաստանի Հանրապետության համար թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ դատարանի նախադեպային իրավունքը և նրա որոշումների կատարման գործընթացը անմիջականորեն կապված են մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային մեխանիզմների կատարելագործման հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համադրել մարդու իրավունքների պաշտպանության տեսական հիմքերը և դատարանի իրական դատական պրակտիկան՝ բացահայտելով առկա խնդիրներն ու դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիները։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է անիզոտրոպ շերտերի և թիթեղների ոչ դասական ստատիկական ու դինամիկական խնդիրների լուծման տեսական և հաշվարկային մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այնպիսի կառուցվածքային տարրեր, որոնց մեխանիկական հատկությունները կախված են նյութի ուղղությունից, ինչի պատճառով դրանց լարվածադեֆորմացիոն վիճակի նկարագրումը պահանջում է ավելի բարդ մաթեմատիկական մոդելներ, քան իզոտրոպ նյութերի դեպքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր տեսակի արտաքին բեռնվածությունների ազդեցությամբ շերտերում և թիթեղներում առաջացող լարումների, տեղաշարժերի ու դեֆորմացիաների որոշմանը, ինչպես նաև դրանց տարածական բաշխման օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Ստատիկական խնդիրների շրջանակում ուսումնասիրվում է կառուցվածքային տարրերի վարքը հաստատուն կամ դանդաղ փոփոխվող մեխանիկական ազդեցությունների պայմաններում՝ հաշվի առնելով նյութի անիզոտրոպ հատկությունները, երկրաչափական պարամետրերը և եզրային պայմանները։ Դինամիկական խնդիրների դեպքում դիտարկվում են ժամանակից կախված բեռնվածությունները, տատանումները, ալիքային գործընթացները և կառուցվածքի արձագանքը փոփոխական ազդեցություններին։ Կարևորվում է ոչ դասական մոդելների կիրառումը, որոնք հնարավորություն են տալիս հաշվի առնել այնպիսի գործոններ, որոնք պարզեցված դասական տեսություններում կարող են անտեսվել, սակայն էական նշանակություն ունենալ բարակ կամ հատուկ կառուցվածքով տարրերի մեխանիկական վարքի ճշգրիտ նկարագրման համար։ Վերլուծվում են համապատասխան դիֆերենցիալ հավասարումների համակարգերը, սկզբնական և եզրային պայմանները, ինչպես նաև դրանց լուծման վերլուծական, թվային կամ համակցված եղանակները։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել տարբեր ամրացման պայմաններ, նյութի առաձգական հաստատունների հարաբերակցություններ, բեռնվածության տեսակներ և երկրաչափական չափեր՝ պարզելու դրանց ազդեցությունը ստացվող արդյունքների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի լարվածությունների կենտրոնացման և դինամիկական արձագանքի առանձնահատկությունների գնահատումը, քանի որ դրանք անմիջականորեն կապված են կառուցվածքային տարրերի ամրության, կայունության և հուսալիության հետ։ Տեսական արդյունքների և հաշվարկային մեթոդների զարգացումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ կանխատեսել անիզոտրոպ նյութերից պատրաստված կառուցվածքների վարքը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել կոմպոզիտային և ուղղորդված հատկություններով նյութերից պատրաստված տարրերի նախագծման, ամրության հաշվարկման և կառուցվածքային պարամետրերի ընտրության ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել պինդ մարմնի մեխանիկայի, առաձգականության տեսության, կիրառական մաթեմատիկայի, կառուցվածքային մեխանիկայի և անիզոտրոպ ու կոմպոզիտային նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Արփիար Արփիարյանի գիտական, գրականագիտական և հասարակական գործունեության ուսումնասիրությանը՝ նրան ներկայացնելով միաժամանակ որպես պատմաբան, գրականության քննադատ և ազգային-հասարակական մտքի կարևոր ներկայացուցիչ։ Գրքում վերլուծվում են նրա պատմագիտական և գրաքննադատական աշխատությունները, դրանց մեթոդաբանական առանձնահատկությունները, թեմատիկ ընդգրկումը և նշանակությունը հայ մշակութային ու մտավոր կյանքի զարգացման համատեքստում։ Հեղինակը անդրադառնում է Արփիարյանի պատմական մտածողության ձևավորմանը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման եղանակներին և անցյալի ուսումնասիրության նկատմամբ նրա մոտեցումներին՝ ընդգծելով պատմության և ազգային ինքնագիտակցության փոխկապակցվածությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նրա գրաքննադատական հայացքներին, գրական ստեղծագործությունների գնահատման սկզբունքներին և հայ գրականության զարգացման ընթացքի վերաբերյալ դիտարկումներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է այն միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են նրա գաղափարական և գրականագիտական հայացքները, ինչպես նաև ժամանակի հասարակական, քաղաքական և մշակութային իրադարձությունների ազդեցությունը նրա գործունեության վրա։ Գրքում բացահայտվում են նաև նրա քննադատական ժառանգության այն առանձնահատկությունները, որոնք կապված են գրականության հասարակական դերի, ազգային խնդիրների, գրողի պատասխանատվության և գեղարվեստական արժեքի գնահատման հետ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս Արփիարյանի ժառանգությունը դիտարկել ոչ միայն առանձին պատմագիտական կամ գրականագիտական ուսումնասիրությունների ամբողջություն, այլև որպես ժամանակաշրջանի հայ մտավոր կյանքի կարևոր արտահայտություն։ Հեղինակը համադրում է պատմագիտական և գրականագիտական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմության ընկալումն ու գրականության քննադատությունը փոխլրացնում միմյանց և արտացոլում տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային ու հասարակական մտահոգությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության և պատմագրության մասնագետներին, գրականագետներին, պատմաբաններին, մշակութաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են հայ մտավորականության պատմությամբ և Արփիարյանի թողած գրականագիտական ու պատմագիտական ժառանգությամբ։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ նոր գրականության մեջ ժողովրդական հեքիաթների գրական մշակման առանձնահատկությունների, գեղարվեստական սկզբունքների և մշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հայ ժողովրդական բանահյուսության և գրավոր գրականության փոխհարաբերությունները, բանավոր ավանդույթից գրական ստեղծագործություն անցման գործընթացները և հեքիաթային նյութի վերաիմաստավորման հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական հեքիաթների սյուժեների, կերպարների, խորհրդանիշների և պատկերավորման միջոցների պահպանման ու փոփոխման օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են գրողների անհատական ստեղծագործական մոտեցումները, հեղինակային միջամտության ձևերը, լեզվաոճական վերամշակումները և ժողովրդական պատմությունների գաղափարական ու գեղագիտական նոր մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Հովհաննես Թումանյանի, Ղազարոս Աղայանի և ժամանակաշրջանի այլ հեղինակների ստեղծագործություններում հեքիաթային ավանդույթների դրսևորումներին, ժողովրդական խոսքի գեղարվեստական օգտագործմանը և ազգային մտածողության արտահայտման միջոցներին։ Կարևորվում են հեքիաթների բարոյախրատական, դաստիարակչական և հասարակական գործառույթները, ինչպես նաև դրանցում արտացոլված արդարության, բարության, իմաստության և մարդկային հարաբերությունների վերաբերյալ պատկերացումները։ Դիտարկվում են ժողովրդական սկզբնաղբյուրների և գրական տարբերակների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները, հեքիաթների ժանրային փոխակերպումները և դրանց ազդեցությունը հայ մանկական ու ընդհանուր գեղարվեստական գրականության զարգացման վրա։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի հայ գրականության պատմության, բանահյուսության և գրական փոխառնչությունների ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանագետների, հայ գրականության պատմության մասնագետների, մանկավարժների, հետազոտողների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Mathematics

Գիրքը թվաբանության ուսուցման համար նախատեսված ուսումնական աշխատություն է, որի նպատակն է ներկայացնել թվերի և դրանց հետ կատարվող գործողությունների հիմնական սկզբունքները։ Առաջին հատորի նյութը կարող է ընդգրկել թվերի տեսակները, թվային գրառման սկզբունքները, թվաբանական հիմնական գործողությունները՝ գումարում, հանում, բազմապատկում և բաժանում, ինչպես նաև դրանց կիրառությունը հաշվարկային խնդիրներում։ Նման դասագրքերը սովորողներին օգնում էին զարգացնել մաթեմատիկական մտածողությունը, ճշգրիտ հաշվարկներ կատարելու կարողությունը և խնդիրների լուծման հմտությունները։ Թվաբանության ուսուցումը կարևոր նշանակություն ուներ XIX դարի կրթական համակարգում՝ թե՛ ընդհանուր կրթության, թե՛ առևտրի, արհեստների և առօրյա գործնական հաշվարկների համար անհրաժեշտ գիտելիքների ձեռքբերման տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել հայալեզու մաթեմատիկական դասագրքերի զարգացման, մաթեմատիկական տերմինաբանության ձևավորման և Կոստանդնուպոլսի հայ կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար։

Other Subjects

Նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում ստեղծված լարված իրավիճակին և Գերմանիայի այն ժամանակվա դաշնային կանցլեր Օլաֆ Շոլցի արձագանքին։ Ներկայացվում է ռազմական գործողությունների սրման պայմաններում Գերմանիայի կառավարության դիրքորոշումը և հակամարտության խաղաղ կարգավորման անհրաժեշտության վերաբերյալ հնչեցված կոչը։ Շոլցը հայտարարել էր, որ ռազմական գործողությունները պետք է դադարեցվեն, իսկ կողմերը պետք է վերադառնան դիվանագիտական գործընթացին և բանակցությունների միջոցով փորձեն հասնել փոխհամաձայնեցված խաղաղ լուծման։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանում անվտանգության և հումանիտար իրավիճակի վատթարացմանը, խաղաղ բնակչության պաշտպանության անհրաժեշտությանը և ռազմական էսկալացիայի հնարավոր հետևանքներին։ Քննարկվում է նաև միջազգային հանրության արձագանքը և դիվանագիտական մեխանիզմների նշանակությունը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առկա խնդիրների կարգավորման գործում։ Գերմանական պաշտոնական դիրքորոշման համատեքստում կարևորվում են բանակցությունների վերսկսումը, բռնության դադարեցումը և հակամարտության քաղաքական ճանապարհով կարգավորումը։ Գերմանիայի կառավարությունը տվյալ ժամանակահատվածում իրավիճակը գնահատում էր որպես խիստ մտահոգիչ և շեշտում էր դիվանագիտական ճանապարհին վերադառնալու անհրաժեշտությունը։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն 2023 թվականի սեպտեմբերյան իրադարձությունների նկատմամբ Գերմանիայի արձագանքը, այլև Հարավային Կովկասում խաղաղության և կայունության ապահովման հարցում միջազգային դիվանագիտության դերը։ Այն կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, ժամանակակից պատմության և տարածաշրջանային հակամարտությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։