Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Chemistry

    Сольватация ионов хлорида и нитрата в водно-диметилсульфоксидных растворах алюминия, нитрата цинка и перхлората магния

    Ֆիզիկական քիմիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քլորիդ և նիտրատ իոնների սոլվատացման գործընթացների ուսումնասիրությանը ջուր-դիմեթիլսուլֆօքսիդային խառը լուծիչներում՝ տարբեր մետաղական աղերի լուծույթների պայմաններում։ Քննության են առնվում իոնների և լուծիչի մոլեկուլների փոխազդեցությունները, սոլվատային թաղանթների ձևավորման առանձնահատկությունները և լուծույթի բաղադրության ազդեցությունը միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների բնույթի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խառը լուծիչի բաղադրիչների հարաբերակցության, կատիոնների հատկությունների և աղերի բնույթի ազդեցությանը անիոնների սոլվատացման բնութագրերի վրա։ Վերլուծվում են իոն-դիպոլային և այլ միջմոլեկուլային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև լուծույթների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների հնարավոր փոփոխությունները։ Քննարկվում են սոլվատացման գործընթացների ուսումնասիրման փորձարարական և տեսական մոտեցումները, դրանց միջոցով ստացվող տվյալների մեկնաբանման սկզբունքները և տարբեր համակարգերի համեմատական բնութագրերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները բազմաբաղադրիչ էլեկտրոլիտային լուծույթներում իոնների վարքի և լուծիչի կառուցվածքային դերի վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆիզիկական քիմիայի, լուծույթների տեսության, էլեկտրոլիտների քիմիայի և քիմիական թերմոդինամիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-06
    Сольватация ионов хлорида и нитрата в водно-диметилсульфоксидных растворах алюминия, нитрата цинка и перхлората магния
    Online

    Medicine

    Клиническая характеристика и распространенность различных форм рассеянного склероза

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ցրված սկլերոզի տարբեր ձևերի կլինիկական առանձնահատկությունների, տարածվածության և հիվանդության ընթացքի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հիվանդության զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական դրսևորումների բազմազանությունը, ախտորոշման առանձնահատկությունները և տարբեր ձևերի տարբերակման սկզբունքները։ Հեղինակը վերլուծում է ցրված սկլերոզի տարածվածության ցուցանիշները, հիվանդության ընթացքի վրա ազդող գործոնները, նյարդաբանական ախտանշանների առանձնահատկությունները և հիվանդների կլինիկական վիճակի գնահատման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիվանդության տարբեր ընթացաձևերի բացահայտմանը, դրանց զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրմանը և ժամանակակից բժշկական մոտեցումների կիրառմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նյարդաբանական հիվանդությունների ախտորոշման և բուժման արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից՝ նպաստելով հիվանդների վիճակի ավելի ամբողջական գնահատմանը և անհատականացված բուժական ռազմավարությունների մշակմանը։ Գիրքը նախատեսված է նյարդաբանների, բժիշկների, բժշկական գիտաշխատողների, ռեզիդենտների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ցրված սկլերոզի կլինիկական դրսևորումների ու համաճարակաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ։

    Updated: 2026-09-08
    Клиническая характеристика и распространенность различных форм рассеянного склероза
    Online

    Religion

    Սուրբ հայր Բենեդիկտոսի կանոնները՝ Մխիթար աբբահոր աշակերտների թարգմանությամբ

    Աշխատությունը ներկայացնում է Սուրբ Բենեդիկտոսի վանական կանոնները, որոնք քրիստոնեական արևմտյան վանականության պատմության մեջ կարևոր դեր են ունեցել համայնքային կյանքի կազմակերպման և հոգևոր կարգապահության ձևավորման գործում։ Բենեդիկտյան կանոնադրությունը հիմնված է աղոթքի, աշխատանքի, հնազանդության, խոնարհության և եղբայրական համակեցության սկզբունքների վրա՝ սահմանելով վանական համայնքի առօրյայի, պարտականությունների, ներքին հարաբերությունների և հոգևոր զարգացման ընդհանուր կարգը։ Այն անդրադառնում է վանահոր պատասխանատվությանը, միաբանների վարքին, ընդհանուր աղոթքի կազմակերպմանը, աշխատանքի ու հանգստի հերթագայությանը, համայնքի անդամների փոխադարձ վերաբերմունքին և վանական կյանքի կարգապահությանը։ Կանոնների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ հոգևոր կատարելագործումը կապվում է առօրյա պարտականությունների բարեխիղճ կատարման, ինքնազսպման և համայնքի ընդհանուր բարօրության հետ։ Հայերեն թարգմանությունը հնարավորություն է տվել հայ ընթերցողին ծանոթանալու քրիստոնեական վանական մշակույթի ազդեցիկ ավանդույթներից մեկին և դրա կազմակերպչական ու բարոյական սկզբունքներին։ Հրատարակության կապը Մխիթարյան միաբանության հետ կարևոր է նաև հայ կաթոլիկ հոգևոր և թարգմանական գրականության պատմության տեսանկյունից՝ արտացոլելով եվրոպական քրիստոնեական ժառանգությունը հայերենով ներկայացնելու միաբանության կրթական ու մշակութային գործունեությունը։ Գիրքը արժեքավոր է վանական կյանքի պատմությամբ, քրիստոնեական կանոնադրություններով, հոգևոր դաստիարակությամբ և Մխիթարյան մատենագրությամբ հետաքրքրվողների համար։

    Updated: 2026-11-09
    Սուրբ հայր Բենեդիկտոսի կանոնները՝ Մխիթար աբբահոր աշակերտների թարգմանությամբ
    Online

    Literature

    Խոսող կաղնի

    «Խոսող կաղնի» վերնագրով ստեղծագործությունը պատկանում է այն գեղարվեստական գրականության շրջանակին, որտեղ բնության կերպարները կարող են հանդես գալ որպես մարդկային կյանքի, հասարակական հարաբերությունների և բարոյական արժեքների խորհրդանշական արտահայտություններ։ Կաղնին տարբեր մշակույթներում ընկալվում է որպես երկարակեցության, ամրության, իմաստության և պատմական հիշողության խորհրդանիշ, իսկ նրան խոսելու հատկություն վերագրելը հնարավորություն է ստեղծում բնության միջոցով ներկայացնելու մտքեր, դիտարկումներ և խրատական գաղափարներ։ Այսպիսի պատումներում ծառը կարող է հանդես գալ որպես անցյալի վկան, կյանքի փորձի կրող կամ մարդկային վարքագիծը գնահատող խորհրդանշական կերպար։ Բնության անձնավորման գեղարվեստական հնարքը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս սովորական երևույթներին նայել այլ տեսանկյունից, նկատել մարդու և շրջակա աշխարհի փոխհարաբերությունները և խորհել բնության պահպանման, կյանքի շարունակականության ու մարդկային պատասխանատվության մասին։ Ստեղծագործության վերնագիրը թույլ է տալիս այն դիտարկել նաև որպես ընթերցողական հետաքրքրություն առաջացնող, պատկերավոր մտածողությանն ու երևակայությանը նպաստող գրական երկ։ XIX դարի հայերեն գեղարվեստական հրատարակությունների համատեքստում նման ստեղծագործությունները կարևոր էին ընթերցանության մշակույթի ընդլայնման և բարոյական ու ճանաչողական գաղափարները գրական ձևով ներկայացնելու տեսանկյունից։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հին հայերեն գրականության, բնության կերպարների գեղարվեստական կիրառության և խրատական պատումի ավանդույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրականագետներին, մանկապատանեկան ընթերցանության պատմությամբ հետաքրքրվողներին և հայ գրականության մեջ խորհրդանշական պատկերների ու անձնավորման հնարքի կիրառությունն ուսումնասիրող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-10-25
    Խոսող կաղնի
    Online

    Technology

    Մոլիբդենիտային խտանյութերից բարձր մաքրությամբ և դիսպերսայնությամբ մոլիբդենի դիսուլֆիդի ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը

    Աշխատությունը նվիրված է մոլիբդենիտային խտանյութերի վերամշակման և դրանցից բարձր մաքրության ու մանրադիսպերս կառուցվածքի մոլիբդենի դիսուլֆիդի ստացման արդյունավետ տեխնոլոգիական եղանակների մշակման գիտական, տեսական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են մոլիբդեն պարունակող հանքային հումքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությունը, խտանյութերի բաղադրության առանձնահատկությունների բացահայտումը, անցանկալի խառնուրդների հեռացման մեթոդների կատարելագործումը և ստացվող նյութի որակական ցուցանիշների վերահսկման տեխնոլոգիական հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոլիբդենիտի բյուրեղային կառուցվածքին, քիմիական բաղադրությանը, շերտավոր կառուցվածքով պայմանավորված ֆիզիկական հատկություններին և արդյունաբերական տարբեր բնագավառներում դրա կիրառման հեռանկարներին։ Ուսումնասիրվում են մոլիբդենիտային խտանյութերում առկա մետաղական ու ոչ մետաղական խառնուրդների բնույթը, դրանց ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի մաքրության աստիճանի վրա, ինչպես նաև հումքի նախնական մշակման և հարստացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են մոլիբդենի դիսուլֆիդի ստացման ու մաքրման ֆիզիկական, քիմիական և ֆիզիկաքիմիական մոտեցումները, որոնց ընտրությունը պայմանավորված է ելակետային հումքի հատկություններով, պահանջվող մաքրության աստիճանով և արտադրանքի մասնիկների չափային բնութագրերով։ Կարևորվում են նյութի դիսպերսայնության կարգավորման, մասնիկների չափերի բաշխման, տեսակարար մակերեսի մեծացման և կառուցվածքային միատարրության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում տեխնոլոգիական գործընթացների ընթացքում նյութի բյուրեղային կառուցվածքի պահպանման, հնարավոր կառուցվածքային փոփոխությունների վերահսկման և ստացվող փոշենման արտադրանքի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների գնահատման հարցերին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում խտանյութերի վերամշակման ընթացքում տեղի ունեցող ֆիզիկաքիմիական փոխակերպումները, տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունները և տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը նյութի վերջնական հատկությունների վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են մաքրման արդյունավետության գնահատման չափանիշները, խառնուրդների մնացորդային պարունակության որոշման մեթոդները և բարձր մաքրությամբ արտադրանքի ստացման համար անհրաժեշտ որակի վերահսկման սկզբունքները։ Կարևորվում է նյութի կառուցվածքի և բաղադրության հետազոտման ժամանակակից վերլուծական մեթոդների կիրառությունը, այդ թվում՝ ռենտգենաֆազային վերլուծության, էլեկտրոնային մանրադիտակման, սպեկտրային հետազոտությունների և մասնիկների չափերի որոշման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ստացվող մոլիբդենի դիսուլֆիդի ֆունկցիոնալ հատկությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով դրա շերտավոր կառուցվածքը, շփման փոքր գործակիցը, ջերմային և քիմիական կայունության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տարբեր տեխնիկական միջավայրերում կիրառելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում բարձր մաքրությամբ և վերահսկվող դիսպերսայնությամբ նյութերի օգտագործմանը հակաշփական ծածկույթների, պինդ քսանյութերի, կոմպոզիտային նյութերի և հատուկ նշանակության տեխնիկական արտադրատեսակների ստեղծման գործում։ Քննարկվում են նաև մոլիբդենի դիսուլֆիդի կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից նյութագիտության, էլեկտրոնիկայի, կատալիզի և նանոտեխնոլոգիաների ոլորտներում, որտեղ նյութի մաքրությունը, մասնիկների չափերը և մակերևութային հատկությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ դրա ֆունկցիոնալ արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարևոր տեղ են զբաղեցնում տեխնոլոգիական գործընթացների նյութական հաշվեկշռի, հումքի օգտագործման արդյունավետության, արտադրանքի ելքի և ստացման եղանակների տնտեսական նպատակահարմարության գնահատման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արդյունաբերական վերամշակման ընթացքում առաջացող թափոնների նվազեցմանը, նյութական ռեսուրսների խնայողությանը և բնապահպանական պահանջների պահպանմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրության է արժանի մոլիբդեն պարունակող հանքային հումքի համալիր օգտագործման նշանակությունը Հայաստանի հանքարդյունաբերության և մետալուրգիական արտադրության զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտության թեմատիկան հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեղական հանքային հումքից բարձր ավելացված արժեք ունեցող նյութերի ստացման հեռանկարները, հումքային արտադրանքից դեպի խորքային վերամշակում անցնելու հնարավորությունները և գիտատար տեխնոլոգիաների ներդրման նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել նաև մշակված տեխնոլոգիական լուծումների լաբորատոր փորձարկման, ստացված արդյունքների համեմատական գնահատման, արտադրական մասշտաբավորման և տեխնոլոգիական գործընթացների կայունության ապահովման հարցերը։ Կարևորվում է արտադրանքի մաքրության, դիսպերսայնության և կառուցվածքային հատկությունների փոխկապակցվածության բացահայտումը, որը կարող է հիմք ծառայել տարբեր կիրառությունների համար նախատեսված մոլիբդենի դիսուլֆիդի նպատակային արտադրության կազմակերպման գործում։ Հետազոտությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով հանքային հումքի վերամշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բարձր մաքրությամբ անօրգանական նյութերի ստացման մեթոդաբանության զարգացմանը և ժամանակակից արդյունաբերության համար պահանջված ֆունկցիոնալ նյութերի արտադրության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել քիմիկոսների, նյութագետների, մետալուրգների, հանքային հումքի վերամշակման մասնագետների, քիմիական տեխնոլոգիաների ինժեներների, նանոնյութերի հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և մոլիբդենի միացությունների ստացման ու կիրառման տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-10-10
    Մոլիբդենիտային խտանյութերից բարձր մաքրությամբ և դիսպերսայնությամբ մոլիբդենի դիսուլֆիդի ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը
    Online

    History

    Իգիթ Գարեգինի Ղարիբյան․ կենսամատենագիտություն

    Հրատարակությունը ներկայացնում է Իգիթ Գարեգինի Ղարիբյանի կյանքը, մասնագիտական ուղին և գիտական գործունեությունը՝ համադրելով կենսագրական տեղեկություններն ու մատենագիտական նյութերը։ Կենսամատենագիտական այս աշխատությունը նպատակ ունի համակարգված ձևով ներկայացնելու գիտնականի գործունեության և ստեղծագործական ժառանգության վերաբերյալ տեղեկությունները՝ հնարավորություն տալով ծանոթանալու նրա մասնագիտական վաստակին ու հրապարակումներին։ Կենսագրական բաժինը կարևոր է անձի կրթական և մասնագիտական ուղու, գիտական հետաքրքրությունների և գործունեության հիմնական փուլերի մասին պատկերացում կազմելու համար, իսկ մատենագիտական ցանկը ծառայում է նրա աշխատությունները բացահայտելու, որոնելու և հետագա ուսումնասիրությունների ընթացքում օգտագործելու նպատակին։ Հրատարակությունը գիտական տեղեկատու նշանակություն ունի՝ ապահովելով տվյալ անձի գիտական ժառանգության վերաբերյալ նյութերի համակարգված ներկայացումը։ Այն կարող է օգտակար լինել հետազոտողներին, ուսանողներին, մատենագետներին և տվյալ գիտնականի գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Աշխատությունը նպաստում է գիտական ժառանգության պահպանմանը, մասնագիտական գործունեության փաստագրմանը և գիտության պատմության ուսումնասիրությանը։ Կենսամատենագիտական նյութերի մեկտեղումը նաև հնարավորություն է տալիս հետագա հետազոտողների համար ստեղծելու հուսալի տեղեկատու հիմք՝ գիտական հրապարակումների և կենսագրական տվյալների որոնման ու համադրման նպատակով։

    Updated: 2026-10-31
    Իգիթ Գարեգինի Ղարիբյան․ կենսամատենագիտություն