Պատմությունը և ավանդությունը Դանիել Վարուժանի պոետիկայում

Technology

Աշխատությունը նվիրված է լանթանի և երկաթի հիմքով բարդ օքսիդային նյութերի ստացման գիտատեխնոլոգիական սկզբունքների մշակմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության կենտրոնում բազմաբաղադրիչ օքսիդային համակարգերի ձևավորման օրինաչափություններն են, սկզբնական բաղադրության և մշակման ընդհանուր պայմանների ազդեցությունը վերջնական նյութի ֆազային կազմի, բյուրեղային կառուցվածքի, միկրոկառուցվածքի և գործառական բնութագրերի վրա։ Քննվում են լանթան և երկաթ պարունակող օքսիդային միացությունների առաջացման առանձնահատկությունները և տարբեր կառուցվածքային վիճակների միջև հնարավոր փոխակերպումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նյութի բաղադրության, կառուցվածքի և հատկությունների միջև կապի բացահայտմանը, քանի որ բարդ օքսիդների էլեկտրական, մագնիսական, ջերմային և կատալիտիկ բնութագրերը զգալիորեն պայմանավորված են դրանց ֆազային մաքրությամբ, բյուրեղային ցանցի առանձնահատկություններով և կառուցվածքային արատներով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նյութագիտական բնութագրման տարբեր մեթոդներով ստացված տվյալները՝ ձևավորված նյութերի ֆազային և կառուցվածքային վիճակի գնահատման նպատակով։ Կարևորվում է նաև մասնիկների և հատիկների կառուցվածքի, նյութի համասեռության ու մակերևութային առանձնահատկությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ հնարավոր կիրառական հատկությունների տեսանկյունից։ Տեխնոլոգիական մոտեցման մշակումը դիտարկվում է որպես վերահսկելի և վերարտադրելի հատկություններով նյութերի ստացման պայմանների գիտական հիմնավորման խնդիր՝ առանց սահմանափակվելու միայն առանձին բաղադրության ստացմամբ։ Ստացված արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե նյութի կառուցվածքային փոփոխություններն ինչպես են անդրադառնում դրա ֆունկցիոնալ վարքի վրա և ինչպիսի հատկությունների համակցություններ կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել ժամանակակից նյութագիտության համար։ Լանթանի և երկաթի հիմքով բարդ օքսիդները կարող են ուսումնասիրվել էլեկտրոնային, մագնիսական, էներգետիկ և կատալիտիկ համակարգերում կիրառման հեռանկարների տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անօրգանական քիմիայի, պինդ մարմնի քիմիայի և նյութագիտության մոտեցումները՝ նոր ֆունկցիոնալ օքսիդային նյութերի ձևավորման օրինաչափությունների բացահայտման և դրանց հատկությունների նպատակային կառավարման գիտական հիմքերի զարգացման նպատակով։

History

Արիական ինքնաստությունը աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի ազգային ինքնագիտակցության և մշակութային ինքնության ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով հին սերնդերի ոգևորությունը, ազգային արժեհամակարգերի պահպանման կարևորությունը և մշակութային ինքնատիպության զարգացման անհրաժեշտությունը։ Գրքում վերլուծվում են ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացները, ազգային արժեքների և հային հատուկ սովորույթների նշանակությունը, ինչպես նաև մշակութային և պատմական ժառանգության դերակատարը՝ ապահովելով ժողովրդին բնորոշ ինքնագիտակցության հստակ պատկերացում։ Հեղինակը անդրադառնում է հայ հասարակության տարբեր ժամանակաշրջաններում ազգային ինքնության մարտահրավերներին, արտաքին ազդեցությունների և պատմական փորձությունների ազդեցությանը, ինչպես նաև արտահայտում է տեսակետներ ազգային համախմբվածության, հայրենասիրության և մշակութային ինքնատիպության ամրապնդման մասին։ Աշխատությունը համադրում է պատմական վերլուծություններ, մշակութաբանական դիտարկումներ և տեսական ուսումնասիրություններ՝ ընթերցողին տրամադրելով համապարփակ գիտելիքներ ազգային ինքնության մասին, նպաստելով ազգային ինքնագիտակցության խորացմանը և մշակութային արժեքների պահպանմանը։ Գիրքը օգտակար է թե պատմաբանների, թե մշակութաբանների, թե սովորող ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ազգային ինքնության, հայ մշակույթի և պատմության ուսումնասիրությամբ։

History

Այս աշխատանքը նվիրված է «Հայկական հարցի» քննարկմանը Լոզանի կոնֆերանսի (1922–1923 թթ.) շրջանակում՝ ընդգծելով Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված միջազգային քաղաքական իրավիճակը և Օսմանյան կայսրության ժառանգության վերաձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես Հայկական հարցը, որը XIX դարի վերջից և հատկապես 1915 թվականի իրադարձություններից հետո դարձել էր միջազգային դիվանագիտության կարևոր թեմա, աստիճանաբար կորցրեց իր կենտրոնական տեղը մեծ տերությունների օրակարգում՝ նոր աշխարհաքաղաքական հավասարակշռության ձևավորման պայմաններում։ Լոզանի կոնֆերանսում, որտեղ որոշվում էր Թուրքիայի Հանրապետության միջազգային իրավական կարգավիճակը և սահմանները, հայկական պատվիրակությունները և սփյուռքյան կազմակերպությունները փորձում էին բարձրացնել հայ ժողովրդի անվտանգության, տարածքային պահանջների և պետականության վերականգնման հարցերը, սակայն այդ ջանքերը բախվում էին մեծ տերությունների քաղաքական շահերին և Թուրքիայի դիրքորոշմանը։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում է դիվանագիտական պայքարը, տարբեր առաջարկների քննարկումը, ինչպես նաև այն հանգամանքը, որ Սևրի պայմանագրով նախատեսված հայկական պետականության գաղափարը Լոզանում փաստացի չիրագործվեց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային հարաբերությունների իրական քաղաքականությանը (realpolitik), որտեղ իրավական և բարոյական հիմնավորումները հաճախ զիջում էին ռազմավարական և տնտեսական շահերին։ Նշվում է նաև հայկական պատվիրակությունների գործունեությունը, նրանց ներկայացրած հուշագրերն ու փորձերը՝ ստանալու միջազգային երաշխիքներ կամ հովանավորություն, որոնք սակայն մնացին առանց գործնական արդյունքի։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայկական հարցի աստիճանական մարգինալացումը Լոզանի գործընթացում և դրա հետևանքները հայ ժողովրդի քաղաքական և տարածքային խնդիրների լուծման համար XX դարի առաջին կեսում։

Culture

Երաժշտագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1960–1980-ական թվականների հայ կոմպոզիտորական արվեստում դաշնամուրային շարքերի ձևավորման, զարգացման և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի դաշնամուրային երաժշտության ոճական միտումները, ստեղծագործությունների կառուցվածքային սկզբունքները և երաժշտական արտահայտչամիջոցների կիրառման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շարքի ժանրային բնույթին, առանձին մասերի փոխկապակցվածությանը, երաժշտական կերպարների զարգացման տրամաբանությանը և ամբողջական ստեղծագործական մտահղացման ձևավորմանը։ Վերլուծվում են մեղեդային, ռիթմական, հարմոնիկ և փաստուրային միջոցները, ինչպես նաև ազգային երաժշտական ավանդույթների և ժամանակակից կոմպոզիտորական մտածողության փոխազդեցությունը։ Քննարկվում են դաշնամուրի կատարողական հնարավորությունների օգտագործման եղանակները և դրանց նշանակությունը ստեղծագործությունների գեղարվեստական բովանդակության բացահայտման գործում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու նշված ժամանակաշրջանի հայկական դաշնամուրային երաժշտության զարգացման հիմնական միտումների և ժանրային առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, դաշնակահարների, երաժշտական կրթության ոլորտի մասնագետների և հայ երաժշտության պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Geography

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ջրօգտագործման տարածքային բաշխման և կառավարման աշխարհագրական հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների անհամաչափ տեղաբաշխումը, արդյունաբերական կենտրոնների դիրքավորումը և բնապահպանական սահմանափակումները։ Հայաստանը համարվում է ջրային ռեսուրսներով համեմատաբար սահմանափակ երկիր, որտեղ ջրերի հիմնական պաշարները կենտրոնացած են լեռնային շրջաններում և գետային ավազաններում, մինչդեռ արդյունաբերական արտադրության զգալի մասը կենտրոնացած է քաղաքային և ցածրադիր գոտիներում, հատկապես Երևանում և մի շարք արդյունաբերական հանգույցներում։ Այս անհամապատասխանությունը ստեղծում է ջրի տեղափոխման, բաշխման և արդյունավետ օգտագործման լուրջ խնդիրներ։ Արդյունաբերական ջրօգտագործման կարևոր խնդիրներից է նաև ջրային ռեսուրսների որակի վատթարացումը՝ կապված արտադրական արտանետումների, անբավարար մաքրման համակարգերի և տեխնոլոգիական հին ենթակառուցվածքների հետ։ Բացի այդ, որոշ արդյունաբերական ճյուղեր՝ հատկապես քիմիական, մետաղագործական և սննդարդյունաբերական ոլորտները, ունեն բարձր ջրատարածական պահանջներ, ինչը ուժեղացնում է ճնշումը սահմանափակ ջրային պաշարների վրա։ Աշխարհագրական տեսանկյունից խնդիր է նաև ջրային ռեսուրսների անհավասար տարածաշրջանային հասանելիությունը, երբ որոշ մարզերում կա ջրի սեզոնային պակաս, իսկ մյուսներում՝ հարաբերական առատություն, սակայն թույլ արդյունաբերական զարգացում։ Այս իրավիճակը պահանջում է արդյունավետ տարածքային պլանավորում, ջրի ռացիոնալ օգտագործման տեխնոլոգիաների ներդրում, վերամշակված ջրի կիրառման ընդլայնում և ջրային տնտեսության պետական կառավարման կատարելագործում։ Այսպիսով, Հայաստանի արդյունաբերական ջրօգտագործման հիմնախնդիրների լուծումը կախված է ինչպես աշխարհագրական առանձնահատկությունների ճիշտ հաշվառումից, այնպես էլ ժամանակակից տեխնոլոգիաների և կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրումից։

Literature

Աշխատանքը նվիրված է Նոր Ջուղայի գրական-մշակութային կյանքի ուսումնասիրությանը XVII–XVIII դարերում՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանում հայկական համայնքի ձևավորած հարուստ հոգևոր, կրթական, գրական և մշակութային միջավայրը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է Նոր Ջուղան որպես հայկական սփյուռքի կարևոր մշակութային կենտրոն, որտեղ ձևավորվել և զարգացել են գրական ստեղծագործությունը, ձեռագրական ավանդույթը, կրթությունը, տպագրությունը և եկեղեցական մշակույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրական կյանքի հիմնական ուղղություններին, ստեղծագործողների գործունեությանը, ձեռագիր և տպագիր գրականության տարածմանը, ինչպես նաև հայկական մտավոր ավանդույթի պահպանման ու փոխանցման գործընթացներին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ Նոր Ջուղայի դպրոցներին, կրթական հաստատություններին, գրատներին, ձեռագրերի ստեղծման և ընդօրինակման կենտրոններին, ինչպես նաև համայնքի հոգևոր ու կրթական կառույցների ունեցած դերակատարությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տպագրական գործունեության ուսումնասիրությունը, քանի որ գիրքը և տպագրությունը կարևոր միջոցներ էին հայ մշակութային ինքնության պահպանման, գիտելիքի տարածման և տարբեր հայկական համայնքների միջև կապերի ամրապնդման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել ժամանակաշրջանի գրական ժանրերը, կրոնական և աշխարհիկ երկերը, պատմագրական ու բարոյախրատական ստեղծագործությունները, ինչպես նաև դրանցում արտացոլված հասարակական, հոգևոր և ազգային գաղափարները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել Նոր Ջուղայի մշակութային կապերին Հայաստանի, Պարսկաստանի և հայկական այլ գաղթօջախների հետ, ինչպես նաև տարածաշրջանի այլ ժողովուրդների մշակութային միջավայրի ազդեցությանը։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու, թե ինչպես է XVII–XVIII դարերում հայկական համայնքը պահպանել և զարգացրել իր լեզվական, կրոնական ու ազգային ինքնությունը՝ միաժամանակ ձևավորելով նոր մշակութային արժեքներ և ներգրավվելով տարածաշրջանի հասարակական ու առևտրական կյանքում։ Նոր Ջուղայի գրական-մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայկական սփյուռքի մշակույթի պատմության, հայ գրականության զարգացման և վաղ նոր շրջանի հայկական մտավոր կյանքի առանձնահատկությունների բացահայտման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, մշակութաբաններին, ձեռագրագետներին և հայկական սփյուռքի պատմությամբ ու մշակույթով հետաքրքրվող հետազոտողներին։