Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionTechnology
Հայաստանի բնական բենտոնիտների հիմքով պլաստիկ յուղման նյութերի ստեղծումն ու սահմանային յուղման շփահանգույցներում դրանց հետազոտումը
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բնական բենտոնիտային հումքի կիրառմամբ պլաստիկ քսանյութերի մշակմանը և սահմանային յուղման պայմաններում աշխատող շփման հանգույցներում դրանց հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում բնական բենտոնիտները դիտարկվում են որպես հանքային ծագման նյութեր, որոնց կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները հնարավորություն են տալիս դրանք կիրառել քսանյութերի բաղադրության մեջ՝ անհրաժեշտ խտություն, կայունություն և շահագործական հատկություններ ապահովելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են հումքի հանքաբանական կազմը, մասնիկների կառուցվածքը, մակերևութային հատկությունները և դրանց ազդեցությունը ստացվող նյութերի կառուցվածքամեխանիկական բնութագրերի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պլաստիկ քսանյութերի կայունությանը, մածուցիկությանը, ջերմաստիճանային վարքին, մեխանիկական ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրությանը և աշխատանքային մակերևույթների վրա պաշտպանիչ շերտ ձևավորելու կարողությանը։ Քննության են առնվում սահմանային յուղման պայմանները, երբ շփվող մակերևույթները բաժանող քսանյութի շերտը շատ բարակ է, և շփման ու մաշման նվազեցման համար մեծ նշանակություն են ստանում քսանյութի բաղադրությունը և մակերևույթի հետ դրա փոխազդեցությունը։ Փորձարարական հետազոտությունների միջոցով գնահատվում են շփման գործակիցը, մաշման ինտենսիվությունը, հակամաշային և հակաշփական հատկությունները, ինչպես նաև տարբեր աշխատանքային բեռնվածությունների և ջերմաստիճանների ազդեցությունը քսանյութերի արդյունավետության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բենտոնիտային բաղադրիչների քանակի և հատկությունների ազդեցության գնահատմանը՝ առավել արդյունավետ բաղադրություններ ընտրելու նպատակով։ Ուսումնասիրվում են նաև քսանյութի կառուցվածքային կայունության պահպանման հնարավորությունները երկարատև մեխանիկական ազդեցության և շահագործման փոփոխվող պայմանների դեպքում։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տեղական բնական հումքի օգտագործման տեխնոլոգիական և տնտեսական նպատակահարմարությունը՝ ներմուծվող որոշ բաղադրիչների փոխարինման և տեղական հանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Ստացված նյութերը կարող են կիրառական հետաքրքրություն ներկայացնել մեքենաշինության, տրանսպորտի և տարբեր մեխանիկական սարքավորումների շփման հանգույցների սպասարկման համար։ Աշխատությունը նպաստում է նոր քսանյութերի ստեղծման գիտական հիմքերի զարգացմանը, շփման ու մաշման գործընթացների ավելի խորքային ուսումնասիրմանը և Հայաստանի բնական բենտոնիտների արդյունաբերական կիրառման հնարավորությունների ընդլայնմանը։
Updated: 2026-09-29Economics
Պարենային անվտանգության ապահովման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում
Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պարենային անվտանգության ապահովման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղիների վերլուծությանը։ Հեղինակը դիտարկում է պարենային անվտանգության տնտեսական, սոցիալական և ռազմավարական նշանակությունը՝ անդրադառնալով գյուղատնտեսական արտադրության զարգացմանը, սննդամթերքի ինքնաբավության մակարդակին, ներմուծումից կախվածությանը, շուկայի կայունությանը և բնակչության համար անվտանգ ու մատչելի սննդի հասանելիությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ներքին և արտաքին գործոնները, որոնք ազդում են պարենային համակարգի կայունության վրա, այդ թվում՝ կլիմայական փոփոխությունները, բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների զարգացումը, պետական աջակցության մեխանիզմները և միջազգային տնտեսական գործընթացների ազդեցությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական քաղաքականության կատարելագործման, գյուղատնտեսության մրցունակության բարձրացման, ռիսկերի կառավարման, պարենային պաշարների ձևավորման և երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարությունների մշակման հարցերին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, գյուղատնտեսության ոլորտի ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են պարենային անվտանգության, կայուն զարգացման և ազգային տնտեսական քաղաքականության ուսումնասիրությամբ։
Updated: 2026-09-14Economics
Ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացումը ԼՂՀ –ում
Աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության ձևավորման, զարգացման և տնտեսական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով տարածաշրջանի առանձնահատուկ սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պայմանների ազդեցությունը բիզնես միջավայրի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնական փուլերը, տնտեսության տարբեր ոլորտներում մասնավոր նախաձեռնությունների տարածումը և փոքր ու միջին ձեռնարկությունների դերը տնտեսական ակտիվության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկատիրական միջավայրի ձևավորմանը, պետական տնտեսական քաղաքականությանը, հարկային և ֆինանսական պայմաններին, ներդրումային հնարավորություններին, ինչպես նաև բիզնեսի զարգացմանը խոչընդոտող գործոններին։ Քննարկվում են գյուղատնտեսության, արտադրության, առևտրի, ծառայությունների և այլ ոլորտներում ձեռնարկատիրական գործունեության առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը զբաղվածության, եկամուտների ստեղծման և տեղական շուկայի զարգացման վրա։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում փոքր և միջին բիզնեսի ֆինանսավորման, վարկավորման, ներդրումների ներգրավման և պետական աջակցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են նաև ձեռնարկությունների մրցունակության, շուկաների հասանելիության, ենթակառուցվածքների, աշխատուժի և մարդկային կապիտալի հետ կապված խնդիրները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ բիզնեսի կայունության և ընդլայնման հնարավորությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ձեռնարկատիրության դերը տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման և տնտեսական ինքնուրույնության ապահովման գործընթացում, ինչպես նաև բացահայտելու այն պայմանները, որոնք կարող են նպաստել նոր ձեռնարկությունների ստեղծմանը և գործող բիզնեսների զարգացմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ներկայացվել նաև ձեռնարկատիրական գործունեության խթանման հնարավոր ուղղություններ՝ ներառյալ գործարար միջավայրի բարելավումը, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության ընդլայնումը, ներդրումային ակտիվության բարձրացումը և արտադրական ու ծառայությունների ոլորտների դիվերսիֆիկացումը։ Թեման կարևոր է տարածաշրջանային տնտեսության կառուցվածքը, մասնավոր հատվածի դերակատարությունը և տնտեսական զարգացման մեխանիզմները հասկանալու տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, կառավարման, ձեռնարկատիրության և տարածաշրջանային զարգացման ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների ու մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-22Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1988, Նոյեմբեր, թիվ 11)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-09-20Economics
Պահանջարկ
Պահանջարկը տնտեսագիտության հիմնական հասկացություններից մեկն է, որը արտահայտում է սպառողների պատրաստակամությունն ու կարողությունը ձեռք բերելու որոշակի ապրանք կամ ծառայություն տվյալ ժամանակահատվածում՝ որոշակի գնով։ Այն ցույց է տալիս ոչ միայն մարդկանց ցանկությունը, այլ նաև նրանց իրական գնողունակությունը, այսինքն՝ ֆինանսական հնարավորությունները։ Պահանջարկի մեծությունը կախված է մի շարք գործոններից, որոնցից ամենակարևորը ապրանքի գինն է․ սովորաբար գործում է պահանջարկի օրենքը, ըստ որի՝ գնի բարձրացման դեպքում պահանջարկը նվազում է, իսկ գնի նվազման դեպքում՝ աճում։ Բացի գնից, պահանջարկի վրա ազդում են նաև եկամուտների մակարդակը, սպառողների նախասիրությունները, փոխարինող և լրացնող ապրանքների գները, ինչպես նաև սպասումները ապագա գների վերաբերյալ։ Պահանջարկը ներկայացվում է պահանջարկի կորի միջոցով, որը ցույց է տալիս գնի և պահանջվող քանակի միջև կապը։ Այն կարևոր դեր ունի շուկայական տնտեսության գործում, քանի որ արտադրողները իրենց արտադրական որոշումները հաճախ հիմնավորում են պահանջարկի փոփոխությունների վրա՝ փորձելով համապատասխանել սպառողների կարիքներին։ Պահանջարկի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս հասկանալ շուկայի վարքագիծը, կանխատեսել տնտեսական փոփոխությունները և մշակել արդյունավետ տնտեսական քաղաքականություն։
Updated: 2026-09-13Pedagogy
Педагогические условия формирования воспитательных умений у будущих учителей
Աշխատությունը նվիրված է ապագա ուսուցիչների մասնագիտական պատրաստության ընթացքում դաստիարակչական կարողությունների ձևավորման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն գիտելիքների, հմտությունների, արժեքային կողմնորոշումների և գործնական կարողությունների ամբողջությունն է, որոնք անհրաժեշտ են ուսուցչին սովորողների դաստիարակության նպատակները սահմանելու, համապատասխան գործունեություն պլանավորելու, կազմակերպելու և դրա արդյունքները գնահատելու համար։ Դաստիարակչական աշխատանքը դիտարկվում է որպես ուսուցչի մասնագիտական գործունեության կարևոր բաղադրիչ, որը սերտորեն կապված է ուսուցման, հաղորդակցության, դասարանի սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի և սովորողի անհատական զարգացման հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բուհական մանկավարժական կրթության բովանդակությանը և այն պայմաններին, որոնց առկայությունը կարող է նպաստել տեսական գիտելիքները գործնական մանկավարժական գործողությունների վերածելուն։ Քննվում են ուսանողների մասնագիտական մոտիվացիայի զարգացումը, մանկավարժական իրավիճակների վերլուծությունը, դաստիարակչական աշխատանքի նախագծումը, հաղորդակցական կարողությունների ձևավորումը և ինքնուրույն որոշումներ ընդունելու պատրաստվածությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մանկավարժական պրակտիկան, որի ընթացքում ապագա ուսուցիչը հնարավորություն է ստանում իրական կրթական միջավայրում կիրառել ձեռք բերած գիտելիքները, դիտարկել սովորողների վարքը, կազմակերպել անհատական ու խմբային աշխատանք և գնահատել սեփական գործունեության արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում են նաև ռեֆլեքսիան և ինքնագնահատումը՝ որպես մասնագիտական զարգացման միջոցներ, որոնք օգնում են բացահայտել հաջողված գործողություններն ու հետագա կատարելագործման կարիքները։ Անդրադարձ է կատարվում դասախոսների և պրակտիկայի ղեկավարների մասնագիտական աջակցության, համագործակցային ուսուցման, խնդրահարույց մանկավարժական իրավիճակների քննարկման և ակտիվ ուսուցման մեթոդների նշանակությանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սովորողների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունները հաշվի առնելու, հարգալից հաղորդակցություն ձևավորելու, դասարանական համայնքը կազմակերպելու և ընտանիքի հետ համագործակցելու կարողություններին։ Դաստիարակչական պատրաստվածությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես առանձին մեթոդների մեխանիկական յուրացում, այլ որպես ուսուցչի մասնագիտական մտածողության, պատասխանատվության և մանկավարժական մշակույթի համակարգային բաղադրիչ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության տեսության, ուսուցիչների մասնագիտական կրթության և դաստիարակության մեթոդիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ապագա ուսուցչի արդյունավետ դաստիարակչական գործունեության համար անհրաժեշտ կրթական պայմանները։
Updated: 2026-09-23