Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Հայկազյան լեզվի քերականություն
Աշխատությունը ներկայացնում է հայկազյան լեզվի՝ գրաբարի քերականական համակարգը և նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնելու դասական հայերենի կառուցվածքին, կանոններին ու լեզվական առանձնահատկություններին։ Գրաբարը հայ մշակույթի և մատենագրության կարևորագույն հիմքերից է․ դրանով են ստեղծվել պատմական, կրոնական, փիլիսոփայական, գեղարվեստական և գիտական բազմաթիվ երկեր, ուստի դրա քերականության իմացությունը կարևոր նախապայման է հին հայերեն բնագրերի ուսումնասիրման համար։ Նման բնույթի ձեռնարկներում սովորաբար ընդգրկվում են հնչյունաբանության, բառագիտության, ձևաբանության և շարահյուսության հիմնական հարցերը՝ տառերի ու հնչյունների առանձնահատկություններից մինչև բառերի կազմություն, խոսքի մասերի դասակարգում, հոլովում, խոնարհում և նախադասության կառուցման կանոններ։ Համակարգված քերականական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու լեզվի ներքին օրինաչափությունները, հասկանալու բառերի ձևափոխության սկզբունքները և տարբերելու գրաբարի ու աշխարհաբարի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական ձեռնարկ՝ նպաստելով լեզվական գիտելիքների ամրապնդմանը, գրավոր խոսքի ճշգրտությանը և դասական գրականության ինքնուրույն ընթերցման կարողությանը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայ կրթական պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ վկայում է գրաբարի ուսուցման և լեզվական ժառանգության պահպանման շարունակական ձգտման մասին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ քերականագիտության, գրաբարագիտության և 19-րդ դարի Արցախի կրթամշակութային կյանքի ուսումնասիրողների համար՝ որպես դասական հայերենի ուսուցման ու տարածման պատմական վկայություն։
Updated: 2026-11-09
Medicine
Նորածին հորթերի դիսպեպսիայի ախտածնության որոշ հարցերը և բուժումը
Աշխատանքը նվիրված է նորածին հորթերի շրջանում լայնորեն հանդիպող մարսողական խանգարման՝ դիսպեպսիայի, ախտածնության առանձնահատկությունների և բուժման հիմնական մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են հիվանդության առաջացմանը նպաստող պատճառներն ու պայմանները, դրա զարգացման մեխանիզմները, կլինիկական դրսևորումները և օրգանիզմում առաջացող ֆունկցիոնալ ու նյութափոխանակային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նորածին հորթերի օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկություններին, իմունային պաշտպանության դեռևս ոչ լիարժեք ձևավորված համակարգին և արտաքին միջավայրի գործոնների նկատմամբ բարձր զգայունությանը։ Դիսպեպսիայի առաջացման մեջ կարևոր դեր կարող են ունենալ կերակրման սխալները, կաթի կամ կաթնախառնուրդի ոչ պատշաճ օգտագործումը, կերակրման ռեժիմի խախտումները, հիգիենիկ պայմանների անբավարարությունը, ինչպես նաև պահվածքի և խնամքի հետ կապված գործոնները։ Հիվանդության ախտածնությունը ներկայացվում է մարսողական համակարգի բնականոն գործունեության խանգարման, աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության փոփոխության, սննդանյութերի յուրացման վատացման և օրգանիզմի ջրաէլեկտրոլիտային հավասարակշռության խախտման տեսանկյունից։ Հիվանդության զարգացման ընթացքում հատկապես վտանգավոր են հեղուկի և էլեկտրոլիտների կորուստը, ջրազրկումը, թթվահիմնային հավասարակշռության փոփոխությունները և ընդհանուր նյութափոխանակային խանգարումները, որոնք ծանր դեպքերում կարող են հանգեցնել կենդանու ընդհանուր վիճակի կտրուկ վատացման։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում նաև կլինիկական նշանների գնահատմանը, որոնց շարքում կարող են դիտվել ախորժակի նվազում, լուծ, թուլություն, ջրազրկման տարբեր աստիճաններ և ընդհանուր ակտիվության անկում։ Բուժման բաժնում կարևորվում է համալիր և ժամանակին օգնության անհրաժեշտությունը՝ առաջնահերթ ուղղված ջրազրկման և էլեկտրոլիտային խանգարումների շտկմանը, մարսողական համակարգի ֆունկցիայի վերականգնմանը և հիվանդության առաջացման պատճառների վերացմանը։ Քննարկվում են հեղուկաբուժության, էլեկտրոլիտային լուծույթների կիրառման, սնուցման ճիշտ կազմակերպման և հորթի ընդհանուր խնամքի նշանակությունը։ Ընդգծվում է, որ բուժական միջոցառումների ընտրությունը պետք է պայմանավորված լինի կենդանու վիճակի ծանրությամբ և իրականացվի անասնաբույժի գնահատման հիման վրա, հատկապես այն դեպքերում, երբ առկա են արտահայտված ջրազրկում, երկարատև լուծ, բարձր ջերմություն, ուժեղ թուլություն կամ այլ բարդացնող նշաններ։ Աշխատանքը կարևորում է նաև կանխարգելումը՝ ճիշտ կերակրման կազմակերպումը, կաթի որակի և ջերմաստիճանի վերահսկումը, կերակրման ռեժիմի պահպանումը, ծննդաբերությունից հետո պատշաճ խնամքը, մաքրության և սանիտարահիգիենիկ պայմանների ապահովումը և հորթերի առողջական վիճակի կանոնավոր վերահսկումը։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ցույց է տալիս, որ նորածին հորթերի դիսպեպսիայի արդյունավետ վերահսկումը պահանջում է ոչ միայն հիվանդության ախտանիշների վերացում, այլև դրա առաջացման պատճառների և ախտածնային մեխանիզմների ճիշտ ըմբռնում, ժամանակին ախտորոշում, նպատակային բուժում և կանխարգելիչ միջոցառումների հետևողական իրականացում։
Updated: 2026-09-02
Economics
Անցումային զարգացում և մարդկային կապիտալ․ համակարգը և հիմնախնդիրները
Այս աշխատությունը նվիրված է անցումային զարգացման գործընթացների և մարդկային կապիտալի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում ունենալով այն համակարգային փոփոխությունները և հիմնախնդիրները, որոնք առաջանում են հասարակության ու տնտեսության վերափոխման պայմաններում։ Աշխատանքում մարդկային կապիտալը դիտարկվում է որպես տնտեսական աճի, արտադրողականության բարձրացման, նորարարությունների, զբաղվածության ընդլայնման և հասարակության երկարաժամկետ զարգացման կարևորագույն գործոն։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են կրթության, մասնագիտական պատրաստվածության, առողջապահության, աշխատանքային հմտությունների և գիտելիքի դերը տնտեսության կառուցվածքային փոփոխությունների պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անցումային տնտեսություններին բնորոշ խնդիրներին, այդ թվում՝ աշխատաշուկայի վերափոխմանը, գործազրկությանը, մասնագիտական անհամապատասխանությանը, եկամուտների անհավասարությանը, մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման սահմանափակումներին և արտագաղթի հետևանքով առաջացող կորուստներին։ Աշխատությունը փորձում է բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մարդկային կապիտալի որակն ու կուտակումը կարող են նպաստել տնտեսական և սոցիալական համակարգերի կայուն զարգացմանը։ Միաժամանակ դիտարկվում են պետական քաղաքականության հնարավոր ուղղությունները՝ կրթության և գիտության զարգացում, մասնագիտական վերապատրաստում, առողջապահական համակարգի բարելավում, զբաղվածության խթանում և մարդկային ներուժի պահպանման ու արդյունավետ օգտագործման պայմանների ստեղծում։ Աշխատանքը կարևոր է նրանով, որ անցումային զարգացումը ներկայացնում է ոչ միայն տնտեսական ցուցանիշների փոփոխության, այլև մարդկանց գիտելիքների, կարողությունների և սոցիալական հնարավորությունների վերափոխման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, կառավարման, սոցիալական քաղաքականության և զարգացման խնդիրներով զբաղվող ուսանողների, հետազոտողների ու մասնագետների համար։
Updated: 2026-09-23
Literature
Երկու բարեկամ կամ Պետրոսի ճանապարհորդությունը դեպի Ճապոնիա
Գիրքը պատմողական և արկածային բնույթի ստեղծագործություն է, որի սյուժետային առանցքում երկու բարեկամների հարաբերություններն ու Պետրոսի՝ դեպի Ճապոնիա կատարած ճանապարհորդությունն են։ Ճանապարհորդության թեման հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ծանոթանալու հեռավոր երկրների, անծանոթ աշխարհագրական միջավայրերի և տարբեր ժողովուրդների կյանքի նկատմամբ հետաքրքրության գրական արտահայտությանը։ Պատմության մեջ բարեկամության գաղափարը համադրվում է ուղևորության, նոր միջավայրի բացահայտման և անհայտի ճանաչման ձգտման հետ։ Նման ստեղծագործությունները կարևոր դեր են ունեցել հատկապես պատանի ընթերցողների աշխարհայացքի ընդլայնման, աշխարհագրական գիտելիքների նկատմամբ հետաքրքրության խթանման և ընթերցանության մշակույթի ձևավորման գործում։ Ճանապարհորդական պատումը գեղարվեստական գրականության մեջ հաճախ ծառայում է ոչ միայն որպես իրադարձությունների զարգացման միջոց, այլև որպես տարբեր մշակույթների ու կենսակերպերի հետ ծանոթանալու հնարավորություն։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ տպագիր գրականության, ճանապարհորդական թեմատիկայի և հայերեն մանկապատանեկան ընթերցանության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, մանկապատանեկան գրականությամբ, թարգմանական արձակով և 19-րդ դարի հայ գրահրատարակչական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։
Updated: 2026-10-31
Other Subjects
Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Փետրվար, թիվ 2)
Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։
Updated: 2026-11-02
Law
Ձերբակալման տեսական և գործնական հիմնախնդիրները քրեական դատավարությունում
Գիրքը նվիրված է քրեական դատավարության շրջանակներում ձերբակալման ինստիտուտի տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ձերբակալման իրավական բնույթը, դրա կիրառման հիմքերը, ընթացակարգային առանձնահատկությունները և դատավարական նշանակությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է անձի իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության, իրավապահ մարմինների լիազորությունների սահմանների, ինչպես նաև ձերբակալման ընթացքում իրավական երաշխիքների ապահովման հարցերին։ Ներկայացվում են քրեական դատավարության տեսության մեջ առկա մոտեցումները, օրենսդրական կարգավորումները և իրավակիրառ պրակտիկայում հանդիպող խնդիրները՝ առաջարկելով դրանց լուծման հնարավոր ուղիներ։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի քրեական դատավարության ոլորտի մասնագետների, իրավաբանների, դատավորների, քննիչների, փաստաբանների և իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար՝ որպես տեսական գիտելիքների և գործնական կիրառության ուսումնասիրության աղբյուր։
Updated: 2026-09-13