Пространственно-энергетические распределения электронной и высокоэнергичной адронной компонент космических лучей на уровне гор при первичных энергиях 10¹⁴ -10¹⁶ эВ

Informatics

Տեխնիկական գիտությունների, բնապահպանական մոնիթորինգի և տեղեկատվական համակարգերի մշակման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է շրջակա միջավայրի ծծմբի երկօքսիդով (SO₂) աղտոտվածության վերլուծության ավտոմատացված համակարգի նախագծման և մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում ծծմբի երկօքսիդի առաջացման հիմնական աղբյուրները, մթնոլորտում դրա տարածման առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի որակի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղտոտող նյութի կոնցենտրացիայի չափման, տվյալների հավաքագրման, մշակման և պահպանման տեխնիկական ու ծրագրային մեթոդներին։ Վերլուծվում են ավտոմատացված դիտարկման համակարգերի կառուցվածքը, չափիչ սարքավորումների աշխատանքի սկզբունքները և տեղեկատվության փոխանցման ու մշակման գործընթացները։ Քննարկվում են ծծմբի երկօքսիդի պարունակության որոշման համար կիրառվող վերլուծական մեթոդները, չափումների ճշգրտության ապահովման և հնարավոր սխալների գնահատման խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել տվիչների, տվյալների հավաքագրման սարքերի, ծրագրային ալգորիթմների և տեղեկատվական շտեմարանների փոխկապակցված աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում աղտոտվածության մակարդակի ժամանակային և տարածական փոփոխությունների գնահատմանը, վիճակագրական վերլուծությանը և ստացված արդյունքների գրաֆիկական ներկայացման հնարավորություններին։ Կարևորվում է ավտոմատացված համակարգի միջոցով սահմանված բնապահպանական նորմերի նկատմամբ չափումների համեմատումը, աղտոտվածության բարձր մակարդակների ժամանակին հայտնաբերումը և համապատասխան տեղեկատվության տրամադրումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը, բնապահպանական տվյալների մշակման արդյունավետության բարձրացմանը և օդի որակի վերահսկման գործընթացների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպանական ճարտարագիտության, ավտոմատացման, կիրառական ծրագրավորման, մթնոլորտային օդի մոնիթորինգի և էկոլոգիական տեղեկատվական համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Ավետիք Իսահակյանի պոեզիայի ուսումնասիրությանը՝ նրա ստեղծագործական ժառանգության հիմնական թեմաների, գաղափարների, գեղարվեստական առանձնահատկությունների և բանաստեղծական մտածողության բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանաստեղծի քնարերգությունն է, որի միջոցով արտահայտվում են սիրո, կարոտի, հայրենիքի, մարդկային ճակատագրի, մենության, բնության և հոգևոր որոնումների թեմաները։ Ուսումնասիրվում է Իսահակյանի պոեզիայի ձևավորման ընթացքը, դրա կապը հայ ազգային գրական ավանդույթի, ժողովրդական բանահյուսության և համաշխարհային գրական-գեղագիտական ազդեցությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծական հերոսի ներաշխարհին, նրա զգացմունքային ապրումներին, հիշողություններին և կյանքի իմաստի որոնումներին։ Աշխատությունը բացահայտում է նաև հայրենիքի թեմայի կարևորությունը, որը բանաստեղծի ստեղծագործության մեջ հաճախ միահյուսվում է ժողովրդի պատմական ճակատագրի, կորստի, օտարության և վերադարձի գաղափարների հետ։ Սիրային քնարերգության ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են սիրո, բաժանման, սպասման և կարոտի հոգեբանական նրբերանգները, ինչպես նաև կնոջ կերպարի գեղարվեստական ներկայացումը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բնության պատկերներին, որոնք հաճախ ոչ միայն նկարագրական նշանակություն ունեն, այլև արտացոլում են քնարական հերոսի ներքին վիճակը և հոգեբանական ապրումները։ Հետազոտվում են բանաստեղծական լեզվի պարզությունն ու երաժշտականությունը, ժողովրդական խոսքի և պատկերավորման տարրերի կիրառությունը, կրկնությունները, խորհրդանիշները, մակդիրները, համեմատությունները և այլ գեղարվեստական միջոցները։ Իսահակյանի պոեզիան դիտարկվում է նաև ազգային ինքնության և համամարդկային արժեքների համադրության տեսանկյունից, քանի որ նրա ստեղծագործություններում հայկական պատմական ու մշակութային փորձառությունը հաճախ ստանում է համամարդկային հնչեղություն։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանաստեղծի անհատական ոճի ձևավորման առանձնահատկությունները և նրա տեղը հայ նորագույն քնարերգության զարգացման պատմության մեջ։ Այն կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, բանասերներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և հայ պոեզիայի սիրահարներին՝ որպես Ավետիք Իսահակյանի ստեղծագործական աշխարհի և գեղարվեստական մտածողության ուսումնասիրության նյութ։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է լապարոսկոպիկ վիրահատությունների ընթացքում կիրառվող բարձր ճնշում ունեցող ածխաթթու գազով պնևմոպերիտոնեումի ազդեցության ուսումնասիրմանը՝ հատկապես բակտերիալ տրանսլոկացիայի ֆենոմենի առումով։ Նյութում վերլուծվում են պնևմոպերիտոնեումի ճնշման մակարդակի, գործողության տևողության և ստացիոնար պարամետրերի ազդեցությունները աղիների միկրոբիոտայի և բակտերիալ միգրացիայի վրա լորձաթաղանթներից և լյարդի, փայծաղի և համակարգային շրջանառության մեջ։ Աշխատությունը ընդգծում է բակտերիալ տրանսլոկացիայի ռիսկի նվազեցման մեթոդները՝ համադրելով կլինիկական դիտարկումները և փորձարարական մոդելների արդյունքները, ինչպես նաև գնահատում է վիրահատական տեխնոլոգիաների օպտիմալ պարամետրերը՝ անհատականացված և անվտանգության բարձրացված մոտեցումներ ապահովելու նպատակով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտաբանական և իմունոլոգիական ցուցանիշների փոփոխություններին, որոնք կարող են ազդել վիրահատությունից հետո հիվանդների սեպտիկ կոմPLICATION-ների և համապարփակ վերականգնողական գործընթացի վրա։ Նյութը կարևոր է վիրաբույժների, լապարոսկոպիստների, կլինիկական և փորձարարական հետազոտողների համար՝ նպաստելով լապարոսկոպիկ միջամտությունների անվտանգության և արդյունավետության բարելավմանը։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է ծննդօգնության ստացիոնարում վարակների տարածման համաճարակաբանական առանձնահատկությունների, դրանց առաջացման ռիսկային գործոնների և կանխարգելման արդյունավետ միջոցառումների ուսումնասիրությանը։ Թեման առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ ծննդատներում միաժամանակ առկա են վարակների նկատմամբ տարբեր աստիճանի զգայունությամբ պացիենտներ, նորածիններ և բուժանձնակազմ, իսկ բժշկական բազմաթիվ միջամտություններ կարող են ստեղծել վարակի փոխանցման լրացուցիչ ռիսկեր։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում վարակների աղբյուրներին, փոխանցման հնարավոր մեխանիզմներին և ուղիներին, վարակի տարածմանը նպաստող պայմաններին, ինչպես նաև ստացիոնարի տարբեր բաժանմունքներում համաճարակաբանական իրավիճակի ձևավորման օրինաչափություններին։ Հատուկ կարևորություն է տրվում մայրերի և նորածինների շրջանում վարակային բարդությունների կանխարգելմանը, քանի որ այս խմբերի համար վարակի հետևանքները կարող են լինել առավել ծանր։ Աշխատանքում վերլուծվում են վարակի հսկողության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները՝ հիվանդների և բուժանձնակազմի համաճարակաբանական հսկողությունը, վարակի դեպքերի վաղ հայտնաբերումը, անհրաժեշտ մեկուսացման միջոցառումները, ախտահանման և մանրէազերծման պատշաճ իրականացումը, ձեռքերի հիգիենան, բժշկական գործիքների անվտանգ կիրառումը և ստացիոնարի սանիտարահիգիենիկ ռեժիմի պահպանումը։ Այսպիսի միջոցառումները կարևոր բաղադրիչ են բուժօգնության հետ կապված վարակների կանխարգելման համակարգում, որի շրջանակում անհրաժեշտ է ոչ միայն արձագանքել արդեն առաջացած վարակային դեպքերին, այլև մշտապես գնահատել հնարավոր ռիսկերը և կանխել վարակի տարածումը։ Հայաստանի ազգային առողջապահական համակարգում նույնպես առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարակի հսկողությանը և բժշկական միջամտություններով պայմանավորված վարակների կանխարգելմանը։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ համաճարակաբանական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել վարակի տարածման առավել վտանգավոր օղակները, գնահատել կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետությունը և մշակել ստացիոնարի պայմաններին համապատասխան կազմակերպչական ու հակահամաճարակային մոտեցումներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել համաճարակաբանների, մանկաբարձ-գինեկոլոգների, բուժքույրերի, հիգիենիստների, վարակների հսկողության մասնագետների, բժշկական բուհերի ուսանողների և բուժհաստատությունների կազմակերպման ու վարակի կանխարգելման հարցերով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Աշխատանքը մատենագիտական աղբյուրներում ներկայացված է որպես Մ. Մ. Տեր-Ստեփանյանի դոկտորական ատենախոսություն՝ բժշկական գիտությունների բնագավառում, 2017 թվականին, 38 էջ ծավալով։

Informatics

Այս աշխատությունը նվիրված է էլեկտրամագնիսական դաշտի խնդիրների ավտոմատացված լուծման մեթոդների զարգացմանը՝ ընդգծելով ժամանակակից հաշվարկային էլեկտրադինամիկայի և ինժեներական մոդելավորման առաջընթացը։ Գրքում ներկայացվում են էլեկտրամագնիսական դաշտերի մաթեմատիկական նկարագրության հիմնական հավասարումները և դրանց թվային լուծման մոտեցումները, ներառյալ վերջավոր տարրերի, վերջավոր տարբերությունների և ինտեգրալ հավասարումների մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալգորիթմների ավտոմատացման խնդիրներին, հաշվարկների արագացման տեխնիկաներին և բարձր ճշգրտությամբ մոդելավորման ապահովման միջոցներին՝ հատկապես բարդ երկրաչափությամբ և բազմաշերտ միջավայրերով համակարգերում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ծրագրային համակարգերի կիրառումը ինժեներական խնդիրների լուծման մեջ, մոդելավորման սխալների նվազեցման ռազմավարությունները և հաշվարկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման հարցերը։ Վերլուծվում են էլեկտրամագնիսական երևույթների կիրառությունները կապի համակարգերում, միկրոալիքային տեխնիկայում և բարձր հաճախականային սարքավորումներում՝ ցույց տալով մշակված մեթոդների գործնական նշանակությունը։ Գրքի նպատակն է ձևավորել միասնական մոտեցում ավտոմատացված մոդելավորման համար, որը թույլ կտա բարձրացնել հաշվարկների արդյունավետությունը և ճշգրտությունը ժամանակակից ինժեներական խնդիրներում։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է նոր հիպոթալամուսային ցիտոկինի ազդեցության ուսումնասիրությանը իոնացնող ճառագայթման պայմաններում կենսաթաղանթների ֆոսֆոլիպիդային բաղադրիչների նյութափոխանակության վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օրգանիզմի կարգավորիչ համակարգերի և բջջային թաղանթների կենսաքիմիական գործընթացների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը ճառագայթային ազդեցության պայմաններում։ Քննարկվում են իոնացնող ճառագայթման հետևանքով բջիջներում առաջացող կենսաքիմիական փոփոխությունները, մասնավորապես՝ կենսաթաղանթների կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ ամբողջականության վրա հնարավոր ազդեցությունները և ֆոսֆոլիպիդների փոխանակության խանգարումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիպոթալամուսային ցիտոկինի կարգավորիչ դերին և դրա հնարավոր ազդեցությանը ֆոսֆոլիպիդների սինթեզի, քայքայման ու վերափոխման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել բջջաթաղանթների լիպիդային կազմի փոփոխությունները, ֆոսֆոլիպիդային նյութափոխանակության հիմնական ցուցանիշները և ճառագայթային ազդեցության պայմաններում դրանց հնարավոր կարգավորումը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են հասկանալու համար, թե ինչպես են նեյրոէնդոկրին և իմունակարգավորիչ ազդակները փոխազդում բջջային մակարդակում և ինչպիսի մեխանիզմներով կարող են ազդել օրգանիզմի պաշտպանական ու հարմարվողական պատասխանների վրա։ Աշխատությունը միավորում է կենսաքիմիայի, կենսաֆիզիկայի և ճառագայթային կենսաբանության խնդիրները՝ ուսումնասիրելով բջջային թաղանթների լիպիդային փոխանակության փոփոխությունները որպես ճառագայթային ազդեցության կարևոր կենսաքիմիական հետևանք։ Այն կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիկոսներին, կենսաֆիզիկոսներին, ճառագայթային կենսաբանության և բջջային կենսաբանության մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտներում գիտական հետազոտություններ իրականացնող ուսանողներին և հետազոտողներին։