Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Устав ссудо-сберегательной кассы при Елисаветпольском губернском правлении
Հրատարակությունը ներկայացնում է Ելիզավետպոլի նահանգային վարչության ենթակայությամբ գործող վարկա-խնայողական դրամարկղի կանոնադրությունը՝ արտացոլելով Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանի տեղական ֆինանսական և վարչական համակարգի կազմակերպման սկզբունքները։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանի վարկային հաստատությունների գործունեության, դրանց իրավական կարգավիճակի և ֆինանսական գործառնությունների ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրության միջոցով կարելի է պատկերացում կազմել դրամարկղի ստեղծման նպատակների, կառավարման կառուցվածքի, անդամակցության կամ ավանդատուների հետ հարաբերությունների, դրամական միջոցների ձևավորման և վարկավորման պայմանների մասին։ Հատուկ նշանակություն ունեն այն դրույթները, որոնք սահմանում են դրամարկղի վարչական մարմինների լիազորությունները, պաշտոնատար անձանց պարտականությունները, հաշվապահական հաշվառման և ֆինանսական վերահսկողության կարգը։ Փաստաթուղթը կարող է տեղեկություններ պարունակել նաև խնայողությունների ներգրավման, փոխառությունների տրամադրման, տոկոսադրույքների, վճարումների, պարտավորությունների ապահովման և վարկերի վերադարձման հետ կապված ընթացակարգերի վերաբերյալ։ Դրա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին կազմակերպվում փոքրածավալ վարկային և խնայողական հարաբերությունները նահանգային մակարդակում և ինչ դեր էին դրանք կատարում տեղական տնտեսական կյանքում։ Պատմական համատեքստում նյութը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ Ելիզավետպոլի նահանգը բազմազգ և բազմամշակութային տարածաշրջան էր, ուստի ֆինանսական հաստատությունների գործունեությունը կարելի է դիտարկել տեղական հասարակության սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքի և տնտեսական կապերի զարգացման շրջանակում։ Կանոնադրությունը կարող է օգտագործվել վարչական պատմության, տնտեսական հարաբերությունների, ֆինանսական հաստատությունների ձևավորման և Ռուսական կայսրության ծայրամասային նահանգներում վարկային համակարգի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթային բնույթը հնարավորություն է տալիս հետազոտողին ուսումնասիրել ոչ միայն տեսական տնտեսական գործընթացները, այլև դրանք կարգավորող կոնկրետ իրավական նորմերն ու վարչական մեխանիզմները։ Այն արժեքավոր նյութ է նաև ֆինանսական իրավունքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչ սկզբունքներով էին կարգավորվում դրամարկղի ներքին կառավարումը, դրամական միջոցների տնօրինումը և հաճախորդների կամ անդամների հետ ֆինանսական հարաբերությունները։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, տնտեսագետներին, ֆինանսների և բանկային գործի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, իրավաբաններին, աղբյուրագետներին և XIX–XX դարերի Կովկասի սոցիալ-տնտեսական պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին։
Updated: 2026-08-29
History
On the path to genocide
Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրությունում հայ բնակչության նկատմամբ պետական քաղաքականության, ազգային հակասությունների և քաղաքական բռնությունների զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը՝ հատկապես XIX դարի վերջից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն քաղաքական, հասարակական և գաղափարական գործընթացների վրա, որոնք աստիճանաբար խորացրին հայ բնակչության անապահով վիճակը և ստեղծեցին զանգվածային հալածանքների համար նպաստավոր պայմաններ։ Քննության են առնվում կայսրության ներքին ճգնաժամերը, ազգային փոքրամասնությունների կարգավիճակը, բարեփոխումների շուրջ միջազգային և ներքին քննարկումները, Հայկական հարցի ձևավորումն ու դրա տեղը եվրոպական տերությունների և Օսմանյան իշխանությունների հարաբերություններում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում XIX դարի վերջի հակահայկական բռնություններին, երիտթուրքական շարժման իշխանության գալուն, ազգայնական գաղափարախոսության ուժեղացմանը և կայսրության ժողովրդագրական ու քաղաքական կառուցվածքը վերափոխելու ձգտումներին։ Դիտարկվում է նաև Բալկանյան պատերազմների և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը պետական քաղաքականության արմատականացման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է 1915 թվականից սկսված հայ բնակչության տեղահանությունների և զանգվածային ոչնչացման քաղաքականության նախադրյալների վերլուծությունը՝ դրանք ներկայացնելով ոչ թե որպես մեկուսացված իրադարձություններ, այլ որպես նախորդ տասնամյակների ընթացքում զարգացած քաղաքական և գաղափարական գործընթացների հետևանք։ Ուսումնասիրվում են կենտրոնական և տեղական իշխանությունների դերերը, վարչական որոշումների իրականացման մեխանիզմները, պատերազմի պայմանների օգտագործումը և հայ բնակչության նկատմամբ կիրառված քաղաքականության համակարգային բնույթը։ Միաժամանակ անդրադարձ է կատարվում միջազգային դիվանագիտական արձագանքներին, օտարերկրյա դիվանագետների, միսիոներների և այլ ժամանակակիցների վկայություններին, ինչպես նաև հետագայում ձևավորված պատմագիտական մեկնաբանություններին։ Կարևորվում է սկզբնաղբյուրների համեմատական և քննադատական ուսումնասիրությունը, քանի որ տարբեր երկրների պաշտոնական փաստաթղթերը, հուշագրությունները և հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս նույն գործընթացները դիտարկել տարբեր տեսանկյուններից։ Աշխատությունը նպաստում է Հայոց ցեղասպանության պատմական նախադրյալների, Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի ազգային քաղաքականության և զանգվածային բռնության ձևավորման մեխանիզմների առավել ամբողջական ընկալմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայոց ցեղասպանության, Օսմանյան կայսրության պատմության, Հայկական հարցի, միջազգային հարաբերությունների և ցեղասպանագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-20
Literature
Ուիլյամ Ֆոլկներ․ Չոր սեպտեմբեր
Ու. Ֆոլքների պատմվածքները նրա ժառանգության կարևորագույն մասն են, չնայած դրանցից շատերը հետագայում մասամբ կամ ամբողջությամբ դրվեցին մեծ կտավի այս կամ այն ստեղծագործության հիմքում, կամ դրանցում առանձին էպիզոդներ դարձան, բայց չկորցրին իրենց ինքնավար ամբողջությունը և հիացնում են ձևով, գրելաոճով, տեխնիկայով։ Դրանք ֆոլքներյան արձակի «միկրոկոսմոսն» են, ուր կիզակետի է բերված ողջ «մակրոկոսմոսը»: Ֆոլքներն իր բազմաթիվ հարցազրույցներում հաճախ մեկնաբանություններ է տվել նաև իր պատմվածքներին, որոնցից մի քանիսը բերված են ներկա ժողովածուի ծանոթագրություններում: Հայ ընթերցողին, որն առաջին անգամ է հաղորդակցվելու ամերկացի մեծ գրողի բարդ, անսովոր և խորունկ աշխարհին, դրանք թերևս ընթերցման բանալի ծառայեն, թեև չպետք է մոռանալ այն խոստովանությունը, որն արձակագիրն արել է իր մի նամակում. «Ես լրագրողներին երբեք ճիշտը չեմ ասում»: Ներկա Ժողովածուն հայ ընթերցողի առաջին ծանոթությունն է ամերիկացի գրողի ստեղծագործություններին:
Updated: 2026-11-06
Economics
Իտալիայի տնտեսության զարգացման առանձնահատկությունները և զարգացման կառուցվածքային տեղաշարժերը
Գիրքը ուսումնասիրում է Իտալիայի տնտեսության զարգացման պատմական և ժամանակակից առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով երկրի տնտեսական համակարգի կառուցվածքային փոփոխությունները, աճի փուլերը և զարգացման հիմնական միտումները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են Իտալիայի արդյունաբերականացման գործընթացը, հյուսիս-հարավ տնտեսական տարբերությունների ձևավորումը, փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերը, ինչպես նաև ընտանիքային բիզնեսի առանձնահատկությունները երկրի տնտեսական կառուցվածքում։ Հեղինակը քննարկում է գյուղատնտեսության, արդյունաբերության և ծառայությունների ոլորտների փոխհարաբերությունները, բարձր տեխնոլոգիական ճյուղերի զարգացումը և արտահանման կառուցվածքի փոփոխությունները։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կառուցվածքային տեղաշարժերին՝ արդյունաբերությունից դեպի ծառայությունների ոլորտ անցմանը, տարածաշրջանային անհավասարությունների խորացման և տնտեսական քաղաքականության միջոցներով դրանց մեղմման փորձերին։ Վերլուծվում են նաև եվրոգոտու անդամակցության ազդեցությունը, գլոբալ մրցակցային միջավայրին ինտեգրումը և մակրոտնտեսական կայունության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում Իտալիայի տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունների և կառուցվածքային փոփոխությունների վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ուսանողների և միջազգային տնտեսությամբ հետաքրքրվողների համար։
Updated: 2026-10-23
Economics
Ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորման համակարգի ուսումնասիրությանը և այդ ոլորտում առկա հիմնական հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ձեռնարկատիրությունը դիտարկվում է որպես երկրի տնտեսական զարգացման, զբաղվածության ապահովման, մրցակցության խթանման և նորարարության տարածման կարևոր գործոն, իսկ դրա պետական կարգավորումը՝ որպես այնպիսի մեխանիզմների ամբողջություն, որոնց միջոցով պետությունը սահմանում է տնտեսվարող սուբյեկտների գործունեության իրավական և տնտեսական պայմանները։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում ձեռնարկատիրական գործունեության ձևավորման և զարգացման տեսական ու մեթոդաբանական հիմքերին, ձեռնարկատիրության պետական աջակցության և վերահսկողության սկզբունքներին, ինչպես նաև գործարար միջավայրի վրա վարչական, հարկային, իրավական և տնտեսական կարգավորումների ազդեցությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետությունում գործող օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին, դրանց արդյունավետությանը և գործարարության զարգացման համար ստեղծվող հնարավորություններին ու սահմանափակումներին։ Աշխատությունը կարող է ներառել փոքր և միջին ձեռնարկությունների գործունեության առանձնահատկությունների, շուկայական մրցակցության պայմանների, հարկային քաղաքականության, լիցենզավորման և պետական վերահսկողության, ձեռնարկատերերի իրավունքների պաշտպանության և վարչարարական բեռի հետ կապված խնդիրների վերլուծություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև այն հարցին, թե որքանով են պետական կարգավորման գործող գործիքները համապատասխանում ժամանակակից տնտեսական պահանջներին և նպաստում ձեռնարկատիրական ակտիվության աճին։ Հետազոտության ընթացքում ներկայացված խնդիրների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն ուղղությունները, որոնց կատարելագործումը կարող է նպաստել ավելի բարենպաստ և կանխատեսելի գործարար միջավայրի ձևավորմանը։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ ձեռնարկատիրական գործունեության արդյունավետ կարգավորումը կարող է նպաստել ներդրումների ակտիվացմանը, մրցակցային միջավայրի բարելավմանը, նոր ձեռնարկությունների ստեղծմանը և տնտեսական աճի ապահովմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման մասնագետներին, ձեռնարկատերերին, ինչպես նաև Հայաստանի տնտեսական քաղաքականության և գործարար միջավայրի զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։
Updated: 2026-09-09
Technology
Հանքաքարի մանրացման տեխնոլոգիական գործընթացն ապահովող էլեկտրամեխանիկական համակարգի օպտիմալացում
Տեխնիկական և ինժեներական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հանքաքարի մանրացման տեխնոլոգիական գործընթացն ապահովող էլեկտրամեխանիկական համակարգերի ուսումնասիրությանը և դրանց աշխատանքի օպտիմալացման գիտատեխնիկական հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հանքաքարի մանրացման գործընթացի ֆիզիկամեխանիկական առանձնահատկությունները, մանրացնող սարքավորումների կառուցվածքային և շահագործական բնութագրերը, ինչպես նաև էլեկտրական շարժաբերների դերը հանքահարստացման արտադրական համակարգերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանրացման սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմներին, էլեկտրաշարժիչների բեռնվածությանը, պտտման արագության կարգավորմանը և էներգիայի սպառման արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Վերլուծվում են հանքաքարի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, մասնիկների չափերի, սարքավորումների արտադրողականության և տեխնոլոգիական բեռնվածության փոփոխությունների ազդեցությունները էլեկտրամեխանիկական համակարգի աշխատանքի վրա։ Քննարկվում են ավտոմատ կառավարման, մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման ալգորիթմների և տեխնոլոգիական պարամետրերի վերահսկման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են էլեկտրական էներգիայի կորուստների նվազեցման, սարքավորումների հուսալիության բարձրացման, անցումային գործընթացների կարգավորման և տեխնիկական շահագործման արդյունավետության ապահովման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում մանրացման գործընթացի կայունության, արտադրանքի պահանջվող հատիկաչափական կազմի ապահովման և արտադրական ծախսերի նվազեցման համար էլեկտրամեխանիկական համակարգերի օպտիմալ կառավարման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանքարդյունաբերության, հանքահարստացման տեխնոլոգիաների, էլեկտրամեխանիկայի, ավտոմատ կառավարման և արդյունաբերական էներգաարդյունավետության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-08