Ռադիոյի արդի փուլի օրինաչափությունները և զարգացման միտումները ՀՀ-ում

Agriculture

Այս աշխատությունը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի տեղեկատու-մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ներկայացնել արդի գիտական և կիրառական հրապարակումները։ Նյութը ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, հողագիտությանը, ագրոտեխնոլոգիաներին, բույսերի պաշտպանության միջոցներին, ոռոգման համակարգերին և գյուղատնտեսական տնտեսագիտությանը նվիրված նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից զարգացման միտումները և նորարարական մոտեցումները։ Ցանկում ներառված հրատարակությունները դասակարգված են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել գիտական և մասնագիտական տեղեկատվության բազմազանության մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն գյուղատնտեսության, կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում արտադրողականության բարձրացման, օրգանական գյուղատնտեսության և ագրոտեխնոլոգիական նոր լուծումների վերաբերյալ աշխատանքներին։ Աշխատությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական աղբյուր հետազոտողների, ուսանողների և ոլորտի մասնագետների համար՝ նպաստելով գյուղատնտեսական գիտության նոր գրականության հասանելիությանը և կիրառական նշանակության բարձրացմանը։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի հարուցիչի՝ վիրուսի, արտաքին միջավայրում երկար ժամանակ պահպանվելու առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել, թե ինչպիսի պայմաններում կարող է հարուցիչը պահպանել իր կենսաբանական ակտիվությունը շրջակա միջավայրի տարբեր բաղադրիչներում և ինչ նշանակություն ունի դրա կայունությունը հիվանդության տարածման ու վերահսկման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր դեր է հատկացվում շրջակա միջավայրի, կենդանիների պահման պայմանների, աղտոտված նյութերի և տարբեր օբյեկտների միջոցով վարակման հնարավոր ռիսկերի գնահատմանը։ Վիրուսի արտաքին միջավայրում պահպանման ունակությունը առանձնահատուկ կարևորություն ունի, քանի որ այն կարող է բարդացնել հիվանդության դեմ պայքարի միջոցառումները և պահանջել առավել հետևողական կենսաանվտանգության, ախտահանման և սանիտարական վերահսկողության համակարգերի կիրառում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ջերմաստիճանի, խոնավության, օրգանական նյութերի առկայության և միջավայրի այլ պայմանների ազդեցությանը հարուցչի կայունության վրա՝ հնարավորություն տալով ավելի լավ հասկանալ դրա գոյատևման կենսաբանական առանձնահատկությունները։ Ներկայացված գիտական մոտեցումները կարևոր են անասնաբուժական համաճարակաբանության համար, քանի որ հիվանդության տարածումը կանխելու արդյունավետ ռազմավարությունը պահանջում է ոչ միայն վարակված կենդանիների հայտնաբերում, այլև արտաքին միջավայրի հնարավոր դերակատարության հաշվառում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել անասնաբույժների, անասնաբուծության ոլորտի մասնագետների, համաճարակաբանների, կենսաանվտանգության պատասխանատուների և համապատասխան գիտական ուղղություններով սովորող ուսանողների համար՝ օգնելով հասկանալ, թե ինչու է հարուցչի կայունությունը կարևոր գործոն հիվանդության վերահսկման և կանխարգելման գործընթացում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական աճի գործընթացների ստոխաստիկ մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով։ Քննարկվում են տնտեսական աճի վրա ազդող հիմնական մակրոտնտեսական գործոնները, դրանց փոխկապակցվածությունը և պատահական տատանումների ազդեցությունը տնտեսական զարգացման դինամիկայի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հավանականային մոդելների, տնտեսաչափական մեթոդների և վիճակագրական վերլուծության գործիքների կիրառմանը՝ տնտեսական աճի օրինաչափությունների բացահայտման և կանխատեսումների իրականացման նպատակով։ Ուսումնասիրվում են համախառն ներքին արդյունքի փոփոխությունների, ներդրումների, սպառման, զբաղվածության, արտադրողականության և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցության գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում տնտեսական ցուցանիշների ժամանակային շարքերի վերլուծությանը, անորոշության պայմաններում տնտեսական գործընթացների մոդելավորմանը, պատահական շեղումների գնահատմանը և տարբեր տնտեսական սցենարների ձևավորմանը։ Կարևորվում են Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունների, արտաքին տնտեսական ցնցումների և ներքին մակրոտնտեսական փոփոխությունների հաշվառումը մոդելավորման գործընթացում։ Աշխատությունը նպաստում է տնտեսական աճի կանխատեսման մեթոդների կատարելագործմանը, տնտեսական քաղաքականության որոշումների գիտական հիմնավորմանը և մակրոտնտեսական ռիսկերի գնահատման գործիքների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տնտեսաչափագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, մաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետների, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Այս աշխատությունը նվիրված է համագործակցության մանկավարժության տեսական հիմքերի և կրթական պրակտիկայում դրա կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուսուցման գործընթացը ուսուցչի և սովորողի ակտիվ փոխգործակցության ու փոխադարձ պատասխանատվության սկզբունքներով կազմակերպելու տեսանկյունից։ Աշխատության շրջանակում համագործակցային մանկավարժությունը դիտարկվում է որպես կրթական մոտեցում, որի կենտրոնում սովորողի անձնային զարգացումը, ինքնուրույնությունը, ստեղծագործական ներուժը և կրթական գործընթացում ակտիվ մասնակցությունն են։ Ուսումնասիրվում են ուսուցչի և սովորողի հարաբերությունների ավանդական մոդելից դեպի գործընկերային և համագործակցային փոխհարաբերություններ անցնելու տեսական նախադրյալները, ինչպես նաև այդ փոփոխության ազդեցությունը ուսուցման արդյունավետության և կրթական միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համագործակցության մանկավարժության հիմնական սկզբունքներին՝ փոխադարձ հարգանք, վստահություն, երկխոսություն, անհատական մոտեցում, համատեղ նպատակադրում, փոխօգնություն և սովորողի նախաձեռնության խրախուսում։ Աշխատության մեջ քննարկվում են համագործակցային ուսուցման կազմակերպման տարբեր ձևեր և մեթոդներ, այդ թվում՝ խմբային աշխատանքը, զույգերով ուսուցումը, քննարկումները, նախագծային գործունեությունը, խնդիրների համատեղ լուծումը և փոխադարձ գնահատումը։ Կարևորվում է այնպիսի կրթական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ սովորողը ոչ թե պարզապես գիտելիքի ստացող է, այլ ուսումնական գործընթացի ակտիվ մասնակից, իսկ ուսուցիչը հանդես է գալիս որպես ուղղորդող, խորհրդատու և համագործակցության կազմակերպիչ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև համագործակցային մոտեցումների կիրառման հնարավորություններին տարբեր տարիքային խմբերում և առարկայական ոլորտներում՝ հաշվի առնելով սովորողների անհատական առանձնահատկությունները, կրթական կարիքներն ու սոցիալական հմտությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում համագործակցության միջոցով հաղորդակցական կարողությունների, քննադատական մտածողության, պատասխանատվության, ինքնագնահատման, թիմային աշխատանքի և սոցիալական փոխգործակցության զարգացմանը։ Աշխատության գործնական հատվածը կարող է ներառել դասի կազմակերպման օրինակներ, մանկավարժական տեխնոլոգիաներ և մեթոդական լուծումներ, որոնք նպաստում են համագործակցային ուսուցման արդյունավետ իրականացմանը։ Միաժամանակ քննարկվում են հնարավոր դժվարությունները՝ խմբային աշխատանքի արդյունավետ կառավարման, սովորողների անհավասար ներգրավվածության, ուսուցչի նոր դերակատարման և գնահատման համապատասխան մեխանիզմների ընտրության հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրել համագործակցության մանկավարժության տեսական դրույթներն ու գործնական կիրառությունը և բացահայտել դրա ներուժը ժամանակակից կրթության որակի բարձրացման գործում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսուցիչների, բուհերի դասախոսների, կրթության կազմակերպիչների, դպրոցների ղեկավարների, մանկավարժական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Informatics

Գիրքը նվիրված է բարդ պարամետրական տեղեկատվական ավտոմատացված համակարգերի մշակման, նախագծման և հետազոտման տեսական ու գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է տեղեկատվական համակարգերի կառուցման սկզբունքները, տվյալների մշակման մեթոդները, համակարգերի մոդելավորման մոտեցումները և կառավարման գործընթացների ավտոմատացման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են բարդ համակարգերի ճարտարապետությունը, պարամետրերի ընտրության և օպտիմալացման խնդիրները, տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպման մեխանիզմները և համակարգի արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային և տեխնիկական միջոցների փոխկապակցմանը, տվյալների կառավարման գործընթացներին, մաթեմատիկական մոդելավորման կիրառմանը և ավտոմատացված լուծումների կատարելագործմանը։ Գիրքը ներկայացնում է գիտական և ինժեներական մոտեցումներ, որոնք կարող են կիրառվել տարբեր ոլորտներում տեղեկատվական համակարգերի նախագծման և զարգացման համար։ Այն նախատեսված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, համակարգային վերլուծաբանների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ավտոմատացված համակարգերի ստեղծման, կառավարման և զարգացման ժամանակակից խնդիրներով։

Pedagogy

Մանկավարժական և խոսքի զարգացման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ավագ նախադպրոցական տարիքի երեխաների կապակցված խոսքի ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը համատեղ գործունեության պայմաններում։ Քննության են առնվում երեխաների բառապաշարի հարստացման, մտքերի հաջորդական և տրամաբանական արտահայտման, նախադասությունների կապակցման ու ամբողջական խոսքային հաղորդումներ կառուցելու կարողությունների զարգացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասակակիցների և մեծահասակների հետ համագործակցությանը, խմբային խաղերին, զրույցներին, ստեղծագործական առաջադրանքներին և համատեղ գործունեության այլ ձևերին՝ որպես խոսքային ակտիվությունը խթանող միջոցների։ Վերլուծվում են հաղորդակցական իրավիճակների, հարց ու պատասխանի, պատմելու, վերապատմելու և երկխոսության հնարավորությունները երեխայի կապակցված խոսքի զարգացման գործընթացում։ Քննարկվում են նաև մանկավարժի ուղղորդող դերը, զարգացնող խոսքային միջավայրի ստեղծումը և երեխաների անհատական ու տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու համատեղ գործունեության և խոսքային զարգացման փոխկապակցվածությունը և առանձնացնելու արդյունավետ մանկավարժական մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական կրթության մասնագետների, դաստիարակների, մանկավարժների և երեխաների խոսքի զարգացման ոլորտի հետազոտողների համար։