Разработка, оптимизация моделей управления многостадийными технологическими процессами автоматизация вычислительных процедур (на примере химико-технологии процессов)

Literature

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Գաբրիել Սունդուկյանի դրամատուրգիական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով նրա առավել հայտնի պիեսներն ու տեսարանները, որոնք համարվում են հայ ռեալիստական թատրոնի հիմնաքարերից մեկը։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլվում է XIX դարի Թիֆլիսի քաղաքային կյանքը՝ իր սոցիալական հարաբերություններով, խավային հակասություններով և առօրյա կենցաղային պատկերներով։ Սունդուկյանը վարպետորեն բացահայտում է մարդու բնավորության գծերը՝ հումորի, սարկազմի և իրականության սուր դիտարկման միջոցով։ Նրա հերոսները հաճախ ներկայացնում են հասարակության տարբեր շերտեր՝ առևտրականներ, արհեստավորներ, մտավորականներ և սովորական քաղաքացիներ, որոնց փոխհարաբերությունները ձևավորում են ստեղծագործությունների հիմնական կոնֆլիկտները։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հասկանալ Սունդուկյանի տեղը հայ թատրոնի զարգացման մեջ և գնահատել նրա ներդրումը ազգային ռեալիստական դրամատուրգիայի ձևավորման գործում։

Religion

Ժողովածուն ներկայացնում է վաղ քրիստոնեական շրջանի նշանավոր աստվածաբան և հոգևոր հեղինակ Սուրբ Եփրեմ Ասորու գրական ժառանգությունը՝ ընթերցողին ծանոթացնելով նրա մտածողության, հավատքի ընկալման և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների առանձնահատկություններին։ Եփրեմ Ասորու ստեղծագործական աշխարհում միահյուսվում են աստվածաբանական խորությունը, աղոթական ապրումը և բանաստեղծական խոսքը։ Նրա երկերում առանցքային տեղ ունեն Աստծո փառաբանությունը, Քրիստոսի փրկագործական առաքելությունը, մեղքի և ապաշխարության խնդիրները, աստվածային ողորմությունը, մարդու հոգևոր վերափոխումն ու հավատի ամրապնդումը։ Հեղինակը հաճախ դիմում է խորհրդանիշների, պատկերավոր համեմատությունների և հակադրությունների՝ բարդ կրոնական գաղափարները դարձնելով զգացմունքային ու ընկալելի։ Նրա մեկնողական երկերը կարևոր են Սուրբ Գրքի քրիստոնեական ընկալման ուսումնասիրության համար, իսկ հոգևոր ներբողներն ու խրատական ստեղծագործությունները բացահայտում են վաղ եկեղեցու բարոյական իդեալներն ու հավատացյալի ներաշխարհի նկատմամբ ուշադրությունը։ Առաջին հատորը կարևոր է նաև ամբողջ մատենագրական ժողովածուի կառուցվածքն ու թեմատիկ ընդգրկումը հասկանալու համար, քանի որ ընթերցողին հաղորդակից է դարձնում հեղինակի մտավոր և հոգևոր ժառանգության հիմնարար ուղղություններին։ Եփրեմի ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել արևելաքրիստոնեական գրականության և եկեղեցական երգարվեստի զարգացման վրա՝ դառնալով աղոթքի, քարոզի և հոգևոր դաստիարակության ավանդույթի նշանակալի մաս։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է հայրաբանության, ասորագիտության, աստվածաբանության և քրիստոնեական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար, ինչպես նաև կարևոր է հայերեն կրոնական գրքի և թարգմանական մշակույթի զարգացման ընթացքը ճանաչելու տեսանկյունից։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում դրամավարկային քաղաքականության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ եվրասիական տնտեսական ինտեգրման պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են դրամավարկային քաղաքականության տեսական հիմքերը, նպատակները, գործիքները և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները բաց տնտեսություն ունեցող երկրի պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի տնտեսական և ֆինանսական համակարգի վրա ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությանը՝ հաշվի առնելով արտաքին առևտրի, կապիտալի շարժի, փոխարժեքի, գնաճի և ֆինանսական շուկաների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են դրամավարկային քաղաքականության հիմնական գործիքները, դրանց ազդեցությունը փողի առաջարկի, տոկոսադրույքների, վարկավորման, փոխարժեքի և տնտեսական ակտիվության վրա, ինչպես նաև այդ գործիքների արդյունավետության սահմանափակումները արտաքին տնտեսական ինտեգրման պայմաններում։ Հեղինակը դիտարկում է Հայաստանի կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության առանձնահատկությունները, գնաճի կարգավորման խնդիրները և ֆինանսական կայունության ապահովման անհրաժեշտությունը՝ դրանք կապելով տնտեսության արտաքին և ներքին զարգացումների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում փոխարժեքային քաղաքականությանը և դրա ազդեցությանը ներմուծման ու արտահանման, գների մակարդակի, արտաքին հաշվեկշռի և տնտեսական մրցունակության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև եվրասիական տնտեսական ինտեգրման շրջանակում Հայաստանի տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավոր ազդեցությունները դրամավարկային քաղաքականության ինքնուրույնության և արդյունավետության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են արտաքին տնտեսական ցնցումների, միջազգային ֆինանսական շուկաների փոփոխությունների և տարածաշրջանային տնտեսական գործընթացների նկատմամբ Հայաստանի տնտեսության զգայունությունը, ինչպես նաև դրանց մեղմացման հնարավոր քաղաքական գործիքները։ Հեղինակը ներկայացնում է դրամավարկային քաղաքականության կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ շեշտադրելով մակրոտնտեսական կայունության, ֆինանսական համակարգի դիմակայունության և տնտեսական աճի միջև հավասարակշռության ապահովումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ինտեգրացիոն գործընթացների պայմաններում դրամավարկային կարգավորման հնարավորությունները և սահմանափակումները, ինչպես նաև ձևավորելու ավելի արդյունավետ քաղաքականության մոտեցումներ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մշակողների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի դրամավարկային համակարգով և միջազգային տնտեսական ինտեգրման ազդեցությամբ։

Religion

Պատմագիտական, կրոնագիտական և բանասիրական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է հայկական «Յայսմաւուրք» ժողովածուներում պահպանված սուրբ Ռոմանի և Դավիդի, ինչպես նաև ռուս եպիսկոպոս սուրբ Թովմայի վախճանի մասին վարքագրական պատմությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունը, որը 1877 թվականին հրատարակել է հայագետ Նիկողայոս Էմինը, ներկայացնում և մեկնաբանում է միջնադարյան հայկական հոգևոր գրականության մեջ տեղ գտած ռուսական սրբախոսական ավանդության նմուշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սուրբ Ռոմանի և Դավիդի՝ ռուս իշխաններ Բորիսի և Գլեբի վարքագրությանը, նրանց նահատակության պատմությանը և քրիստոնեական սրբության գաղափարի արտահայտմանը։ Քննության են առնվում հայկական «Յայսմաւուրքների» կազմավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները, դրանցում օտարազգի սրբերի վարքերի ընդգրկման հանգամանքները և միջնադարյան հայ-ռուսական հոգևոր առնչությունները։ Վերլուծվում են հայկական և հին ռուսական վարքագրական պատումների փոխհարաբերությունները, թարգմանական ավանդույթները, պատմական տեղեկությունների փոխանցման եղանակները և բնագրային տարբերությունները։ Առանձին անդրադարձ է կատարվում ռուս եպիսկոպոս սուրբ Թովմայի վախճանի մասին պատմությանը, դրա կրոնական բովանդակությանը և պատմական անձանց նույնականացման դժվարություններին։ Կարևորվում է վարքագրական աղբյուրների նշանակությունը միջնադարյան ժողովուրդների մշակութային փոխազդեցությունների, քրիստոնեական ավանդույթների տարածման և պատմական հիշողության պահպանման ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ միջնադարյան մատենագրության, քրիստոնեական վարքագրության, եկեղեցու պատմության, հայ-ռուսական մշակութային կապերի և պատմական աղբյուրագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է երկրագործությանը՝ որպես մարդկային տնտեսական գործունեության հիմնարար բնագավառի և հասարակության նյութական բարեկեցության ապահովման կարևորագույն միջոցի։ Ստեղծագործության վերնագրում արտահայտված գաղափարը երկրագործությունը ներկայացնում է որպես ճիշտ և նպատակահարմար ուղի՝ ընդգծելով հողի մշակման, գյուղատնտեսական աշխատանքի, արտադրողականության բարձրացման և բնական պաշարների արդյունավետ օգտագործման նշանակությունը։ Աշխատության հիմնական թեմատիկ ուղղությունը կապված է երկրագործության տնտեսական, հասարակական և գործնական կարևորության բացահայտման հետ՝ ցույց տալով, որ հողի նկատմամբ գիտակցված ու հետևողական աշխատանքը կարող է նպաստել ինչպես անհատական բարեկեցության, այնպես էլ հասարակության ընդհանուր առաջընթացի ապահովմանը։ Երկրագործությունը մարդկային քաղաքակրթության հնագույն զբաղմունքներից է, որի զարգացումը վճռորոշ դեր է ունեցել բնակավայրերի ձևավորման, բնակչության սննդի ապահովման, տնտեսական հարաբերությունների զարգացման և հասարակական կյանքի կազմակերպման գործում։ Հողը դիտարկվում է որպես արտադրության հիմնական բնական միջոց, որի պտղաբերության պահպանումն ու նպատակային օգտագործումը պահանջում են գիտելիք, աշխատանք, փորձ և բնության օրինաչափությունների ճանաչում։ Երկրագործության արդյունավետ կազմակերպման համար անհրաժեշտ է հասկանալ հողի կառուցվածքը, հատկությունները, մշակման եղանակները, կլիմայական պայմանների ազդեցությունը, ջրի նշանակությունը և մշակաբույսերի աճի առանձնահատկությունները։ Այս գիտելիքների կիրառումը հնարավորություն է տալիս բարձրացնելու բերքատվությունը, խնայողաբար օգտագործելու բնական միջոցները և ապահովելու գյուղատնտեսական աշխատանքի կայուն արդյունքները։ Աշխատության գաղափարական ուղղվածության մեջ կարևոր տեղ ունի աշխատանքի արժևորումը։ Երկրագործական գործունեությունը ներկայացվում է որպես համբերություն, հետևողականություն, փորձառություն և պատասխանատվություն պահանջող աշխատանք, որի արդյունքը պայմանավորված է մարդու և բնության փոխհարաբերության ճիշտ կազմակերպմամբ։ Հողագործի աշխատանքը միայն նյութական արտադրություն չէ, այլև հասարակական նշանակություն ունեցող գործունեություն, քանի որ գյուղատնտեսական արտադրանքը կազմում է մարդկային գոյության և տնտեսական կայունության անհրաժեշտ հիմքերից մեկը։ Հողը մշակելու, բերքը ստանալու և գյուղատնտեսական արտադրությունը զարգացնելու գործընթացները պահանջում են ժամանակի ճիշտ բաշխում, աշխատանքի կազմակերպվածություն և բնական պայմանների հաշվառում։ Այս տեսանկյունից երկրագործությունը ներկայացվում է նաև որպես տնտեսվարության և գործնական բանականության դրսևորում։ Կարևոր թեմատիկ ուղղություն է գյուղատնտեսության և հասարակական բարեկեցության փոխկապակցվածությունը։ Գյուղատնտեսական արտադրության զարգացումը նպաստում է սննդամթերքի ապահովմանը, զբաղվածության ընդլայնմանը, առևտրի աշխուժացմանը և տնտեսական հարաբերությունների ամրապնդմանը։ Հողի արդյունավետ օգտագործումը կարող է նպաստել նաև գյուղական բնակավայրերի զարգացմանը, բնակչության կենսամակարդակի բարձրացմանը և ազգային տնտեսության կայունությանը։ Երկրագործության նկատմամբ ճիշտ վերաբերմունքը ենթադրում է ոչ միայն արտադրական արդյունքի ձգտում, այլև հողի պահպանության, բնական ռեսուրսների խնայողության և երկարաժամկետ տնտեսական շահերի գիտակցում։ Աշխատության վերնագրում արտահայտված «ուղիղ ճանապարհի» գաղափարը կարող է մեկնաբանվել նաև բարոյական և հասարակական տեսանկյունից՝ որպես ազնիվ աշխատանքի, սեփական ուժերով ապրուստի ապահովման, ստեղծագործ գործունեության և նյութական արժեքների արտադրության կարևորության ընդգծում։ Այս մոտեցման շրջանակներում երկրագործությունը դիտարկվում է որպես հասարակության կենսական կարիքներին ծառայող գործունեություն, որը միավորում է անհատի աշխատանքը, ընտանիքի բարեկեցությունը և հանրային շահը։ Գրական և գաղափարական առումով աշխատությունը տեղավորվում է XIX դարի գործնական ու տնտեսական բնույթի գրականության շրջանակներում, որտեղ գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածումը դիտարկվում էր որպես հասարակական զարգացման և տնտեսական առաջընթացի կարևոր պայման։ Նման աշխատություններին բնորոշ է գործնական հարցադրումների, տնտեսական դատողությունների և դաստիարակչական գաղափարների համադրությունը։ Դրանց նպատակն էր ընթերցողին ուղղորդել դեպի արդյունավետ աշխատանք, խելամիտ տնտեսվարություն և արտադրական գործունեության նկատմամբ գիտակից վերաբերմունք։ Երկրագործության վերաբերյալ գիտելիքների տարածումը կարևոր նշանակություն ուներ հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ գյուղատնտեսությունը շարունակում էր մնալ բնակչության մեծ մասի ապրուստի հիմնական աղբյուրներից մեկը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը հետաքրքրական է XIX դարի հայ մտավոր և տնտեսական կյանքի համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանում հայ հասարակական միտքը մեծ ուշադրություն էր դարձնում կրթության, աշխատանքի, տնտեսական ինքնուրույնության, արտադրական գործունեության և հասարակության բարեկեցության հիմնախնդիրներին։ Հայերեն գործնական ու տնտեսագիտական գրականության զարգացումը նպաստում էր եվրոպական տնտեսական և գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, ինչպես նաև ազգային լեզվով մասնագիտական հասկացությունների ձևավորմանը։ Փարիզի հայ տպագրական միջավայրում նման աշխատությունների հրատարակությունը վկայում է հայերեն գրավոր մշակույթի հետաքրքրությունների բազմազանության և հայ ընթերցողին տարբեր բնագավառների գիտելիքներ հաղորդելու ձգտման մասին։ Է. Թունոյի տպարանում լույս տեսած այս հրատարակությունը կարևոր է հայերեն տնտեսական և գյուղատնտեսական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում գյուղատնտեսության պատմությամբ, երկրագործության զարգացման ընթացքով, հայ տնտեսական մտքի ձևավորմամբ և XIX դարի հայ հրատարակչական գործունեությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Աշխատանքի թեմատիկ ուղղվածությունը կարող է հետաքրքրել նաև գյուղատնտեսության մասնագետներին, տնտեսագետներին, պատմաբաններին և հայերեն հին մասնագիտական գրականության ուսումնասիրողներին։ Դրա ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է երկրագործության՝ որպես հասարակական կյանքի հիմնարար բնագավառի ներկայացմամբ և աշխատանքի, տնտեսական ինքնուրույնության, արտադրողականության ու բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման կարևորության ընդգծմամբ։

Linguistics

Հայերենի կետադրություն-ը լեզվաբանական և ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է հայերենում կետադրական նշանների կիրառման կանոնները, դրանց գործառույթները և ճիշտ օգտագործման սկզբունքները գրավոր խոսքում, աշխատությունում համակարգված ձևով բացատրվում են հիմնական կետադրական նշանները՝ ստորակետ, կետ, միջակետ, վերջակետ, գծիկ, փակագծեր, չակերտներ և այլ նշաններ, ինչպես նաև դրանց կիրառման տարբեր իրավիճակները պարզ և բարդ նախադասություններում, բարդ ստորադասական կառուցվածքներում և ուղղակի խոսքում, հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ կետադրությունը կարող է փոխել նախադասության իմաստը կամ ոճական երանգը, ընդգծվում են նաև հաճախ հանդիպող սխալները և դրանց ուղղման մեթոդները, միաժամանակ ներկայացվում են կետադրության ոճաբանական կողմերը՝ ինչպես այն նպաստում է խոսքի հստակությանը, տրամաբանությանը և ընթեռնելիությանը, աշխատությունը ծառայում է որպես գործնական ուղեցույց ուսանողների, ուսուցիչների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են կատարելագործել իրենց գրավոր խոսքի մշակույթը և պահպանել լեզվական ճիշտ նորմերը։