Романистика Мариэтты Шагинян

Religion

Սուրբ Գրքի պատմական և կրոնական բովանդակության համառոտ ներկայացմանն ուղղված ուսուցողական աշխատություն է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողին մատչելի ու հաջորդական ձևով ծանոթացնել աստվածաշնչյան պատմություններին, դրանց գաղափարական նշանակությանը և քրիստոնեական հավատքի ձևավորման համար ունեցած կարևորությանը։ Աշխատությունը պատկանում է աստվածաշնչյան պատմությունների ուսուցողական շարադրանքների ավանդույթին, որոնց միջոցով Սուրբ Գրքի ծավալուն բովանդակությունը ներկայացվում է ավելի համառոտ, համակարգված և ընկալելի ձևով։ Դրա հիմնական թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է աստվածաշնչյան պատմության կարևորագույն դրվագները՝ աշխարհի արարչագործությունից և մարդկության սկզբնավորումից մինչև Հին և Նոր Կտակարաններում ներկայացված իրադարձություններն ու քրիստոնեական փրկագործության պատմությունը։ Հին Կտակարանի պատմական նյութը կարևոր նշանակություն ունի աստվածային արարչագործության, մարդկության սկզբնական պատմության, նախահայրերի կյանքի, հավատքի փորձությունների, աստվածային ուխտի և ընտրյալ ժողովրդի պատմական ճանապարհի ընկալման համար։ Աստվածաշնչյան պատմությունների միջոցով ընթերցողը հաղորդակից է դառնում այն իրադարձություններին, որոնք քրիստոնեական ավանդության մեջ դիտարկվում են որպես աստվածային հայտնության և մարդկության հոգևոր զարգացման կարևոր փուլեր։ Հատուկ նշանակություն ունեն հավատքի, հնազանդության, արդարության, աստվածային նախախնամության, մեղքի և ապաշխարության գաղափարները, որոնք աստվածաշնչյան պատումների միջոցով ստանում են պատմական և բարոյական արտահայտություն։ Նոր Կտակարանի նյութը կենտրոնանում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, ծննդյան, քարոզչության, հրաշքների, ուսուցումների, չարչարանքների, խաչելության և հարության վրա՝ ներկայացնելով քրիստոնեական փրկագործական պատմության առանցքային իրադարձությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև առաքյալների գործունեությունը, քրիստոնեական համայնքների ձևավորումը և ավետարանական ուսմունքի տարածումը։ Այս պատմությունները ոչ միայն կրոնական գիտելիք են փոխանցում, այլև ներկայացնում են քրիստոնեական բարոյականության հիմնարար սկզբունքները՝ սերը, գթասրտությունը, ներողամտությունը, խոնարհությունը, հավատարմությունը, զոհաբերությունը և մերձավորի հանդեպ պատասխանատվությունը։ Աշխատության կարևոր գաղափարական առանձնահատկություններից է աստվածաշնչյան պատմությունը որպես միասնական հոգևոր ընթացք ներկայացնելը, որտեղ առանձին իրադարձությունները փոխկապակցվում են աստվածային նախախնամության, մարդկային ընտրության և փրկության գաղափարների միջոցով։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հասկանալու աստվածաշնչյան պատմությունների ոչ միայն արտաքին իրադարձային բովանդակությունը, այլև դրանց խորհրդանշական, բարոյական և աստվածաբանական իմաստը։ Սուրբ Գրքի պատմական պատումները քրիստոնեական կրթության մեջ կարևոր դեր ունեն, քանի որ դրանց միջոցով բարդ կրոնական գաղափարները փոխանցվում են հասկանալի պատմությունների ձևով՝ նպաստելով հիշողության, մտածողության և հոգևոր ընկալման զարգացմանը։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է կրոնական պատմողական և ուսուցողական գրականության ժանրին։ Դրան բնորոշ է աստվածաշնչյան նյութի ընտրությունը, պատմությունների հաջորդական ներկայացումը և դրանց դաստիարակչական նշանակության ընդգծումը։ Համառոտ շարադրանքի ձևը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ընդհանուր պատկերացում կազմելու Սուրբ Գրքի պատմական բովանդակության մասին՝ առանց բնագրի ծավալուն և բազմաշերտ նյութի ամբողջական ուսումնասիրության։ Այսպիսի աշխատությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել երեխաների և սկսնակ ընթերցողների կրոնական կրթության, դպրոցական ուսուցման և քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորման գործում։ Դրանք նպաստել են աստվածաշնչյան պատմությունների տարածմանը, կրոնական հասկացությունների յուրացմանը և ազգային լեզվով հոգևոր գիտելիքների փոխանցմանը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի XIX դարի սկզբի հայ հոգևոր և կրթական գրականության պատմության մեջ։ Աստրախանը հայ համայնքային կյանքի նշանակալի կենտրոններից էր, որտեղ հայերեն գրքի հրատարակությունը կարևոր միջոց էր ազգային լեզվի, կրոնական ավանդույթների և մշակութային ինքնության պահպանման համար։ Սուրբ Էջմիածնի տպարանի հրատարակչական գործունեությունը նպաստել է հայերեն հոգևոր, եկեղեցական և ուսումնական գրականության տարածմանը՝ ապահովելով քրիստոնեական գիտելիքների հասանելիությունը տարբեր համայնքներում։ Նման աշխատությունների հրատարակումը վկայում է հայ եկեղեցական և կրթական միջավայրում աստվածաշնչյան պատմությունների ուսուցման նկատմամբ ունեցած ուշադրության մասին։ Դրանք կարևոր դեր են կատարել քրիստոնեական ավանդության փոխանցման, մատաղ սերնդի հոգևոր դաստիարակության և հայերեն կրոնական կրթական գրականության զարգացման գործում։ Գիրքը արժեքավոր մատենագիտական և պատմամանկավարժական նշանակություն ունի հայ աստվածաշնչյան գրականության, կրոնական պատմողական երկերի, մանկական հոգևոր կրթության և XIX դարի սկզբի հայ տպագրության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, հայագետների, պատմաբանների, մանկավարժների, կրոնագետների և Սուրբ Գրքի հայերեն ուսուցողական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես աստվածաշնչյան պատմությունների հանրամատչելի ներկայացման և քրիստոնեական կրթության պատմական ավանդույթի կարևոր նմուշ։

Literature

Աշխատության վերնագիրը հղում է անգլիացի բանաստեղծ և մտածող Էդվարդ Յունգի «Գիշերային մտքեր» ստեղծագործությանը, որը համաշխարհային գրականության մեջ հայտնի է մարդու կյանքի, մահվան, հավատի, հոգու և հավերժության վերաբերյալ իր խորհրդածություններով։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը մարդու ներաշխարհի բացահայտումն է, կյանքի անցողիկության գիտակցումը և գոյության իմաստի որոնումը։ Գիշերային խորհրդածությունների միջոցով ներկայացվում են մարդկային տառապանքի, կորստի, մենության, հույսի և հոգևոր մխիթարության թեմաները։ Փիլիսոփայական մտորումներն այստեղ միահյուսվում են կրոնական պատկերացումներին՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի կյանքի արժեքի, մահկանացու գոյության և հոգևոր հավերժության շուրջ խորհելու։ Յունգի ստեղծագործությունն առանձնանում է խորհրդածական ու խրատական բնույթով և իր ազդեցությունն է թողել եվրոպական գրականության վրա։ Այս հրատարակությունը կարևոր է նաև հայերեն թարգմանական գրականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով դիտարկելու եվրոպական փիլիսոփայական և բանաստեղծական ժառանգության փոխանցումը հայ ընթերցողին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում համաշխարհային գրականությամբ, փիլիսոփայական պոեզիայով և հայ թարգմանական մշակույթով զբաղվողների համար։

Medicine

Գրքում ուսումնասիրվում են թեյի սնկի (kombucha) կուլտուրային հեղուկից առանձնացված բյուրեղային նյութերի նույնականացման գործընթացները և դրանց որոշ ֆարմակոլոգիական հատկությունները, ներկայացվում են քիմիական անալիզի և սպեկտրոսկոպիկ մեթոդների կիրառմամբ ստացված արդյունքները, որոնք թույլ են տալիս որոշել նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և քիմիական բաղադրությունը, քննարկվում են այդ միացությունների կենսաբանական ակտիվությունը, ներառյալ հակամանրէային, հակաօքսիդանտ և հնարավոր մետաբոլիկ ազդեցությունները, վերլուծվում են դրանց ազդեցության մեխանիզմները կենսաբանական համակարգերի վրա, ինչպես նաև ուսումնասիրվում է արտադրական պայմանների ազդեցությունը բյուրեղային նյութերի ձևավորման և քանակական ելքի վրա, աշխատանքը միավորում է փորձարարական կենսաքիմիայի, բնական միացությունների քիմիայի և ֆարմակոլոգիական հետազոտությունների մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գնահատել թեյի սնկի կողմից արտադրվող նյութերի հնարավոր կիրառական նշանակությունը բժշկության և կենսատեխնոլոգիայի ոլորտներում։

Geography

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ջրօգտագործման տարածքային բաշխման և կառավարման աշխարհագրական հիմնախնդիրներին՝ ընդգծելով ջրային ռեսուրսների անհամաչափ տեղաբաշխումը, արդյունաբերական կենտրոնների դիրքավորումը և բնապահպանական սահմանափակումները։ Հայաստանը համարվում է ջրային ռեսուրսներով համեմատաբար սահմանափակ երկիր, որտեղ ջրերի հիմնական պաշարները կենտրոնացած են լեռնային շրջաններում և գետային ավազաններում, մինչդեռ արդյունաբերական արտադրության զգալի մասը կենտրոնացած է քաղաքային և ցածրադիր գոտիներում, հատկապես Երևանում և մի շարք արդյունաբերական հանգույցներում։ Այս անհամապատասխանությունը ստեղծում է ջրի տեղափոխման, բաշխման և արդյունավետ օգտագործման լուրջ խնդիրներ։ Արդյունաբերական ջրօգտագործման կարևոր խնդիրներից է նաև ջրային ռեսուրսների որակի վատթարացումը՝ կապված արտադրական արտանետումների, անբավարար մաքրման համակարգերի և տեխնոլոգիական հին ենթակառուցվածքների հետ։ Բացի այդ, որոշ արդյունաբերական ճյուղեր՝ հատկապես քիմիական, մետաղագործական և սննդարդյունաբերական ոլորտները, ունեն բարձր ջրատարածական պահանջներ, ինչը ուժեղացնում է ճնշումը սահմանափակ ջրային պաշարների վրա։ Աշխարհագրական տեսանկյունից խնդիր է նաև ջրային ռեսուրսների անհավասար տարածաշրջանային հասանելիությունը, երբ որոշ մարզերում կա ջրի սեզոնային պակաս, իսկ մյուսներում՝ հարաբերական առատություն, սակայն թույլ արդյունաբերական զարգացում։ Այս իրավիճակը պահանջում է արդյունավետ տարածքային պլանավորում, ջրի ռացիոնալ օգտագործման տեխնոլոգիաների ներդրում, վերամշակված ջրի կիրառման ընդլայնում և ջրային տնտեսության պետական կառավարման կատարելագործում։ Այսպիսով, Հայաստանի արդյունաբերական ջրօգտագործման հիմնախնդիրների լուծումը կախված է ինչպես աշխարհագրական առանձնահատկությունների ճիշտ հաշվառումից, այնպես էլ ժամանակակից տեխնոլոգիաների և կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրումից։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է խաղողի նոր սելեկցիոն սորտերի տեխնոլոգիական ներուժի ուսումնասիրությանը և դրանցից բարձրորակ աղանդերային ու կիսաքաղցր տիպի գինիների արտադրության գիտական հիմքերի ձևավորմանը։ Հետազոտության կենտրոնում խաղողի հումքի ֆիզիկաքիմիական և տեխնոլոգիական հատկությունների գնահատումն է, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը պատրաստի արտադրանքի որակական հատկանիշների վրա։ Ուսումնասիրվում են նոր սորտերի շաքարայնության, թթվայնության, բուրավետ նյութերի, ֆենոլային միացությունների և այլ կարևոր բաղադրիչների հարաբերակցությունները՝ պարզելու դրանց համապատասխանությունը տվյալ տեսակի գինեգործական արտադրանքի ստացման պահանջներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մուսկատային բնորոշ բույրի ձևավորման և պահպանման գործոններին, քանի որ հումքի սորտային առանձնահատկությունները և վերամշակման պայմանները կարող են էապես ազդել վերջնական արտադրանքի զգայական հատկությունների վրա։ Տեխնոլոգիական ուսումնասիրության շրջանակում համեմատականորեն գնահատվում են հումքի վերամշակման տարբեր մոտեցումներ, խմորման գործընթացի վերահսկման ընդհանուր սկզբունքները, քաղցրության ու թթվայնության հավասարակշռությունը, ինչպես նաև պատրաստի արտադրանքի կայունության ապահովման խնդիրները։ Կարևորվում է այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների ընտրությունը, որոնք նպաստում են խաղողի բնական բուրավետ և համային առանձնահատկությունների հնարավորինս ամբողջական պահպանմանը։ Հետազոտության ընթացքում պատրաստի արտադրանքը կարող է գնահատվել ֆիզիկաքիմիական, զգայական և տեխնոլոգիական ցուցանիշների համադրությամբ՝ բացահայտելով տարբեր սելեկցիոն սորտերի առավել նպատակահարմար օգտագործման ուղղությունները։ Ուշադրություն է դարձվում նաև հումքի բերքահավաքի հասունության աստիճանի, պահպանման պայմանների և վերամշակման առանձնահատկությունների ազդեցությանը արտադրանքի ընդհանուր որակի վրա։ Նոր սորտերի կիրառումը դիտարկվում է նաև խաղողագործության և գինեգործական արտադրության հումքային բազայի ընդլայնման, տեղական սելեկցիոն արդյունքների արդյունավետ օգտագործման և արտադրանքի տեսականու զարգացման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է խաղողագործության, բույսերի սելեկցիայի, սննդամթերքի տեխնոլոգիայի և գինեգործական հումքի որակի գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն հիմնավորել նոր սելեկցիոն խաղողի սորտերի արտադրական ներուժը և դրանց համապատասխանությունը տարբեր տեսակի գինեգործական արտադրանքի ստացման համար։

Literature

Խ. Պ. Միսաքյանի այս ստեղծագործության վերնագիրը համադրում է հին հունական ավանդությունից հայտնի Եպիմենիդեսի կերպարը և Բոսֆորի աշխարհագրական ու մշակութային միջավայրը։ Եպիմենիդեսը հին հունական ավանդության մեջ հիշատակվող իմաստուն և մարգարեական կերպար է, որի շուրջ ձևավորվել են տարբեր պատմություններ ու առասպելական պատկերացումներ։ Նրա անվան հիշատակումը ստեղծագործության վերնագրում հուշում է դասական մշակույթի նյութի օգտագործման մասին, մինչդեռ Բոսֆորի հիշատակումը երկը կապում է Կոստանդնուպոլսի և շրջակա տարածաշրջանի պատմամշակութային միջավայրի հետ։ Վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ վստահորեն որոշել ստեղծագործության սյուժեն կամ ժանրը, սակայն այն հետաքրքրություն է ներկայացնում XIX դարի հայ գրականության մեջ հին աշխարհի կերպարների և մշակութային հղումների կիրառության տեսանկյունից։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, դասական ավանդությունների հայերեն ընկալմամբ և Կոստանդնուպոլսի հայ մտավոր միջավայրի գրական կյանքով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն նաև կարևոր է որպես պատմական տպագիր աղբյուր՝ Խ. Պ. Միսաքյանի գրական ժառանգության և տվյալ ժամանակաշրջանի հայալեզու գրական հրատարակությունների ուսումնասիրության շրջանակում։