Ռուսական թանգարանը և ինտերնետը

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և նախկինում գործող Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության միջև տնտեսական փոխգործակցության ձևավորման ու խորացման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տարածաշրջանային տնտեսագիտության և տնտեսական ինտեգրման տեսության շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում կարող են լինել երկու տնտեսական համակարգերի միջև ձևավորված առևտրային, ֆինանսական, արտադրական, ներդրումային և ենթակառուցվածքային կապերը, ինչպես նաև դրանց զարգացման վրա ազդող տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ապրանքների և ծառայությունների փոխանակմանը, արտադրական համագործակցությանը, կապիտալի շարժին, աշխատուժի ու տնտեսական ռեսուրսների օգտագործմանը և տնտեսական քաղաքականությունների փոխհամաձայնեցման մեխանիզմներին։ Տնտեսական ինտեգրումը կարող է դիտարկվել որպես փոխկապակցված գործընթաց, որի խորությունը պայմանավորված է շուկաների փոխազդեցությամբ, հաղորդակցության ու տրանսպորտային ենթակառուցվածքների հնարավորություններով, ֆինանսական հարաբերություններով և տնտեսական գործունեությունը կարգավորող ինստիտուցիոնալ միջավայրով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև առանձին ոլորտների՝ արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, էներգետիկայի, առևտրի և ծառայությունների փոխկապակցվածության առանձնահատկությունները՝ գնահատելով դրանց նշանակությունը տնտեսական հարաբերությունների ընդհանուր համակարգում։ Կարևոր ուղղություն է ֆինանսական և բյուջետային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև ներդրումային ծրագրերի և տնտեսական աջակցության մեխանիզմների ազդեցության գնահատումը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տնտեսական ինտեգրման սահմանափակումներին և ռիսկերին՝ ներառյալ աշխարհագրական մեկուսացվածությունը, սահմանափակ շուկան, հաղորդակցության դժվարությունները և տարածաշրջանային քաղաքական ու անվտանգային միջավայրի ազդեցությունը։ Միաժամանակ կարող են վերլուծվել տնտեսական կապերի խորացման հնարավոր ազդեցությունները զբաղվածության, ձեռնարկատիրական գործունեության, բնակչության եկամուտների և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Քանի որ ուսումնասիրության թեման վերաբերում է որոշակի պատմական ժամանակաշրջանում գոյություն ունեցած տնտեսական հարաբերություններին, դրա գնահատման ժամանակ կարևոր է համապատասխան տնտեսական ցուցանիշները և ինստիտուցիոնալ կառուցվածքները դիտարկել հենց տվյալ ժամանակաշրջանի պայմաններում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տնտեսական ինտեգրման տեսության, տարածաշրջանային տնտեսագիտության և տնտեսական քաղաքականության վերլուծության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև ձևավորված տնտեսական փոխկապակցվածության կառուցվածքը, զարգացման գործոնները, սահմանափակումներն ու սոցիալ-տնտեսական նշանակությունը։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է կամրջային ազոտի ատոմ պարունակող կոնդենսացված մեթիլպիրիմիդինների հիման վրա ստիրիլ ածանցյալների սինթեզի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել ելանյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների և սինթեզի պայմանների ազդեցությունը ստիրիլ ածանցյալների ստացման, ելքի և կառուցվածքի վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են կոնդենսացված պիրիմիդինային համակարգերի քիմիական հատկությունները, դրանց ռեակցիոնունակությունը և ածանցյալների ստացման հնարավոր ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեթիլպիրիմիդինների ակտիվացմանը և դրանց մասնակցությամբ ածխածին-ածխածին կապի ձևավորման ռեակցիաներին, որոնց արդյունքում հնարավոր է ստանալ ստիրիլային կառուցվածք ունեցող միացություններ։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել ռեակցիայի տարբեր պայմաններ՝ լուծիչի, ջերմաստիճանի, կատալիտիկ համակարգի, ռեագենտների հարաբերակցության և ռեակցիայի տևողության ազդեցությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ստացված միացությունների կառուցվածքի նույնականացմանը և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների որոշմանը՝ կիրառելով համապատասխան սպեկտրոսկոպիական և անալիտիկ մեթոդներ։ Կոնդենսացված հետերոցիկլային համակարգերում ստիրիլային խմբի ներմուծումը կարող է հանգեցնել նոր կառուցվածքային և էլեկտրոնային հատկություններով միացությունների առաջացման, ինչը կարևոր է դրանց հնարավոր հետագա կիրառությունների տեսանկյունից։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է վակցինիա վիրուսի՝ բջիջ ներթափանցման ուղիների և այդ գործընթացը պայմանավորող բջջային ու վիրուսային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վիրուսի և հյուրընկալ բջջի փոխազդեցությունն է վարակման սկզբնական փուլում, երբ վիրուսային մասնիկը պետք է ճանաչի համապատասխան բջջային կառուցվածքները, կապվի բջջի մակերեսին և ներթափանցի բջջային միջավայր։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են վակցինիա վիրուսի մուտքի տարբեր հնարավոր ուղիները, դրանց առանձնահատկությունները և այն բջջային գործընթացները, որոնք նպաստում են վիրուսային մասնիկի ներբջջային տեղափոխմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրուսի և բջջային թաղանթի փոխազդեցությանը, ներթափանցման ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխություններին և հյուրընկալ բջջի տարբեր գործոնների նշանակությանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև տարբեր բջջային համակարգերի և փորձարարական պայմանների համեմատություն՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի մեխանիզմներով է վիրուսը կարողանում հաղթահարել բջջային պաշտպանության բնական սահմանափակումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է վիրուսային մուտքի գործընթացի և հետագա վարակային ցիկլի միջև կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ ներթափանցման սկզբնական փուլերի առանձնահատկությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ վիրուսի հետագա վերարտադրության և բջջի հետ փոխազդեցության վրա։ Նյութում քննարկվում են նաև վիրուսային սպիտակուցների և հյուրընկալ բջջի մակերեսային կամ ներբջջային գործոնների հնարավոր դերերը՝ փորձելով ավելի հստակ պատկերացնել վարակման վաղ փուլերի մոլեկուլային կազմակերպվածությունը։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն պոքսվիրուսների կենսաբանության ավելի խորքային ըմբռնման, վիրուս–հյուրընկալ փոխազդեցությունների բացահայտման և հակավիրուսային հետազոտությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել վիրուսաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության, բջջային կենսաբանության, մանրէաբանության և կենսաբժշկական գիտությունների ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին՝ հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են վիրուսների բջիջ ներթափանցման մեխանիզմները և վիրուսային վարակների վաղ փուլերը։

Religion

Հայ առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային և աղոթական ավանդույթներին նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է եկեղեցական ընդհանուր աղոթքների կազմակերպման, ժամերգությունների կատարման և օրվա տարբեր ժամանակահատվածներում իրականացվող հոգևոր պաշտամունքի կարգը։ Այն պատկանում է հայ եկեղեցական ժամագրական գրականության ավանդույթին, որի հիմնական նպատակն է պահպանել և կանոնակարգել եկեղեցու հասարակական՝ համայնքային բնույթ ունեցող աղոթական կյանքը՝ ապահովելով պաշտամունքային արարողությունների շարունակականությունն ու միասնականությունը։ Ժամակարգությունը հայ քրիստոնեական ավանդության մեջ կարևոր նշանակություն ունեցող հոգևոր կարգ է, որի միջոցով օրվա ընթացքը բաժանվում է աղոթքի և աստվածապաշտության որոշակի ժամանակահատվածների։ Այս համակարգը հիմնված է այն գաղափարի վրա, որ մարդու առօրյա կյանքը պետք է մշտապես կապված լինի Աստծո հետ հաղորդակցության, հոգևոր խորհրդածության և քրիստոնեական հավատքի վերապրման հետ։ Եկեղեցական ժամերգությունները ոչ միայն առանձին աղոթքների ու ընթերցումների ամբողջություն են, այլև պաշտամունքային միասնական համակարգ, որն արտահայտում է քրիստոնեական հավատքի հիմնական գաղափարները՝ Աստծո փառաբանությունը, գոհությունը, ապաշխարությունը, խնդրանքը և հոգևոր մաքրագործումը։ Աշխատության բովանդակային հիմնական ուղղությունը հասարակաց աղոթքի՝ որպես եկեղեցական համայնքի համատեղ հոգևոր գործունեության ներկայացումն է։ Քրիստոնեական եկեղեցում աղոթքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատի անձնական հոգևոր հաղորդակցություն Աստծո հետ, այլև որպես հավատացյալների միասնության և համայնքային կյանքի կարևոր արտահայտություն։ Հասարակաց աղոթքի ժամանակ հոգևորականներն ու հավատացյալները միավորվում են ընդհանուր աղոթական խորհրդի մեջ՝ արտահայտելով իրենց հավատքը, երախտագիտությունը, զղջումը և հոգևոր խնդրանքները։ Այս միասնականությունը կարևոր դեր ունի եկեղեցական համայնքի ինքնագիտակցության ամրապնդման գործում՝ յուրաքանչյուր հավատացյալի կապելով եկեղեցու ընդհանուր հոգևոր կյանքի հետ։ Ժամերգությունների համակարգը հայ եկեղեցական ավանդության մեջ ընդգրկում է օրվա տարբեր պահերին կատարվող պաշտամունքային կարգեր։ Առավոտյան աղոթքները խորհրդանշում են նոր օրվա սկիզբը, Աստծուն ուղղված գոհությունը և օրվա ընթացքում հոգևոր առաջնորդություն ստանալու խնդրանքը։ Երեկոյան ժամերգությունները կապված են անցած օրվա խորհրդածության, ապաշխարության, երախտագիտության և Աստծո պահպանությանը հանձնվելու գաղափարների հետ։ Գիշերային ու մյուս ժամերգությունները ևս ունեն իրենց հոգևոր նշանակությունը՝ հավատացյալին ուղղորդելով օրվա տարբեր հատվածներում պահպանելու աղոթական ուխտը։ Ժամակարգության միջոցով ժամանակը ստանում է ոչ միայն գործնական, այլև հոգևոր չափում՝ դառնալով մարդու հավատքի և ներքին կյանքի կազմակերպման միջոց։ Հայ առաքելական եկեղեցու ժամերգությունները ձևավորվել են դարերի ընթացքում՝ ներառելով սուրբգրային ընթերցումներ, սաղմոսներ, շարականներ, աղոթքներ և ծիսական այլ բաղադրիչներ։ Սաղմոսերգությունը առանձնահատուկ տեղ ունի այս ավանդույթում, քանի որ սաղմոսները միավորում են փառաբանության, աղաչանքի, ապաշխարության և հոգևոր խորհրդածության տարբեր արտահայտություններ։ Դրանց միջոցով հավատացյալը հաղորդակից է դառնում աստվածաշնչյան աղոթական ժառանգությանը և այն ներառում սեփական հոգևոր կյանքի մեջ։ Շարականները, իրենց հերթին, ներկայացնում են հայ հոգևոր բանաստեղծության և երաժշտության հարուստ ավանդույթը՝ արտահայտելով քրիստոնեական վարդապետության, սրբերի հիշատակության և եկեղեցական տոների գաղափարական բովանդակությունը։ Ժամագրական գրականության կարևոր առանձնահատկությունն աղոթքների և պաշտամունքային նյութերի համակարգված դասավորությունն է։ Յուրաքանչյուր ժամ ունի իր առանձնահատուկ նշանակությունը, իսկ աղոթքների, ընթերցումների ու երգեցողության հաջորդականությունը պայմանավորված է եկեղեցական կանոններով և ծիսական ավանդությամբ։ Նման համակարգը հնարավորություն է տալիս հոգևորականներին պատշաճ կերպով կազմակերպելու ընդհանուր աղոթքը, իսկ հավատացյալներին՝ հետևելու եկեղեցական պաշտամունքի ընթացքին և ավելի խորությամբ ընկալելու դրա հոգևոր իմաստը։ Աշխատության գաղափարական կարևոր սկզբունքներից է աղոթքի շարունակականության և եկեղեցական ավանդության պահպանման անհրաժեշտությունը։ Եկեղեցական ժամերգությունները կապում են ներկա սերունդներին նախորդ դարերի քրիստոնեական համայնքների հետ՝ փոխանցելով աղոթքի, սաղմոսերգության և պաշտամունքային կյանքի հաստատված ձևերը։ Դրանց միջոցով պահպանվում է ոչ միայն կրոնական բովանդակությունը, այլև հայ ժողովրդի հոգևոր ու մշակութային հիշողությունը։ Ժամերգությունների կանոնակարգված կատարումը կարևոր է նաև եկեղեցական համայնքների միջև ծիսական միասնականության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ ընդհանուր ժամակարգությունը ապահովում է պաշտամունքային կյանքի շարունակականությունն ու ավանդական ձևերի փոխանցումը։ Գրական և լեզվական առանձնահատկություններով աշխատությունը պատկանում է հայ եկեղեցական աղոթական գրականության դասական ժանրին։ Նրան բնորոշ են աղոթական խոսքի հանդիսավորությունը, աստվածաշնչյան պատկերների և արտահայտությունների կիրառությունը, հոգևոր խորհրդածության խորությունը և եկեղեցական բառապաշարի առանձնահատկությունները։ Ժամագրական տեքստերում միահյուսվում են արձակ աղոթքները, բանաստեղծական շարականները, սաղմոսները և պաշտամունքային այլ նյութեր՝ ձևավորելով հայ քրիստոնեական գրականության ինքնատիպ ամբողջություն։ Լեզվական առումով այսպիսի հրատարակությունները կարևոր են հայ գրական լեզվի պատմության, եկեղեցական եզրաբանության, աղոթական ոճի և հայ հոգևոր բանաստեղծության ուսումնասիրության համար։ Պատմական ու մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայ եկեղեցական գրքի և ժամագրության պատմության մեջ։ Ժամագրքերը դարեր շարունակ եղել են Հայ առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի հիմնական ձեռնարկներից՝ ապահովելով ժամերգությունների կատարման կարգը և պահպանելով հայ հոգևոր երաժշտության ու աղոթական գրականության ավանդույթները։ Դրանք առանձնահատուկ նշանակություն են ունեցել ինչպես վանական ու առաջնորդանիստ եկեղեցիներում, այնպես էլ հայկական համայնքներում, որտեղ եկեղեցական պաշտամունքը հանդիսացել է ազգային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց։ 19-րդ դարի սկզբին Աստրախանի հայ համայնքը կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ զարգանում էին հայկական հոգևոր, կրթական և մշակութային կյանքը։ Հայ եկեղեցական գրքերի հրատարակությունը նման միջավայրում նպաստում էր հայերեն պաշտամունքի պահպանմանը, հոգևորականության գործունեության կազմակերպմանը և համայնքի ազգային-կրոնական ինքնագիտակցության ամրապնդմանը։ Սուրբ Էջմիածնի տպագրության անվան ներքո լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է հայ եկեղեցական գրքի տարածման և պաշտամունքային ավանդույթի պահպանման գործում տպագրության ունեցած կարևոր դերի մասին։ Այն ներկայացնում է այն պատմական շրջանը, երբ հայկական տարբեր կենտրոններում տպագրվող կրոնական գրքերը նպաստում էին հայ եկեղեցու հոգևոր միասնականության պահպանմանը՝ անկախ համայնքների աշխարհագրական հեռավորությունից։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հայ ժամագրության, պատարագագիտության, եկեղեցական ծիսագիտության, աղոթական գրականության և հայ հոգևոր երաժշտության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հայ եկեղեցու պատմաբաններին, երաժշտագետներին, շարականագետներին, հայագետներին, մատենագետներին, հոգևորականներին և հայ քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա գիտական և ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է հայ եկեղեցու հասարակական աղոթքի ավանդույթի, ժամերգությունների հոգևոր նշանակության և ազգային եկեղեցական ինքնության պահպանման գործում ժամագրական գրականության ունեցած դերի բացահայտմամբ։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է դժվարահալ մետաղների կիրառմամբ կարծր համաձուլվածքների մակերևույթներին մաշակայուն շերտերի ձևավորման տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են ջերմադիֆուզիոն մետաղապատման գործընթացների ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունները, մետաղների փոխազդեցության մեխանիզմները, դիֆուզիոն երևույթների առանձնահատկությունները և պաշտպանիչ շերտերի կառուցվածքի ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձր ջերմաստիճաններում ընթացող գործընթացների ազդեցությանը համաձուլվածքների մակերևութային հատկությունների, կարծրության, մաշակայունության և մեխանիկական ամրության վրա։ Քննարկվում են տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության, մետաղապատման ջերմաստիճանի և տևողության կարգավորման, ինչպես նաև ստացվող շերտերի հաստության, միատարրության և ֆազային կազմի վերահսկման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում դժվարահալ մետաղների հիմքով ձևավորվող միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, դրանց ջերմային կայունությանը և արտաքին մեխանիկական ազդեցությունների նկատմամբ դիմադրությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև մաշակայուն ծածկույթների ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման, նյութերի շահագործման երկարակեցության բարձրացման և արտադրական պայմաններում դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, մետալուրգիայի, մեքենաշինության, մակերևութային մշակման տեխնոլոգիաների և կարծր համաձուլվածքների հետազոտման ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների ու ուսանողների համար։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է սուլֆօքսիդային լուծույթներում ակրիլոնիտրիլի միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների և սոլվատացման գործընթացների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև այդ միջավայրում իրականացվող պոլիմերացման գործընթացին և ստացված պոլիմերների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում գտնվում է այն խնդիրը, թե ինչպես են լուծիչի, մոնոմերի և առաջացող պոլիմերային շղթաների միջև փոխազդեցությունները ազդում ռեակցիայի ընթացքի, պոլիմերացման արդյունավետության և վերջնական նյութի կառուցվածքային ու ֆիզիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են ակրիլոնիտրիլի մոլեկուլների և սուլֆօքսիդային միջավայրի փոխազդեցությունները, սոլվատացման բնույթը, լուծույթի մոլեկուլային կառուցվածքը և այն գործոնները, որոնք կարող են որոշել մոնոմերի ռեակցիոնունակությունն ու պոլիմերացման մեխանիզմը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լուծիչի ազդեցությանը պոլիմերացման կինետիկայի, շղթաների ձևավորման և պոլիմերային նյութի կառուցվածքի վրա։ Ստացված պոլիմերների ուսումնասիրության ընթացքում կարող են գնահատվել դրանց մոլեկուլային բնութագրերը, ջերմային և մեխանիկական հատկությունները, լուծելիությունը, խտությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և այլ ֆիզիկաքիմիական պարամետրեր։ Նման համապարփակ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել սկզբնական լուծույթի մոլեկուլային մակարդակում տեղի ունեցող գործընթացների և վերջնական պոլիմերի հատկությունների միջև։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր պայմաններում ստացված նյութերի համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել պոլիմերացման պայմանների, լուծիչի բնույթի և միջմոլեկուլային փոխազդեցությունների ազդեցությունը պոլիմերի որակի և կիրառական բնութագրերի վրա։ Արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ պոլիմերացման նոր կամ կատարելագործված տեխնոլոգիաների մշակման, ակրիլոնիտրիլի հիմքով նյութերի հատկությունների նպատակային կառավարման և պոլիմերային արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական և օրգանական քիմիայի մասնագետներին, պոլիմերային քիմիկոսներին, քիմիական տեխնոլոգներին, նյութագիտության ոլորտի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։