Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Հոկտեմբեր, թիվ 10)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով լույս տեսած նոր գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ուսանողներին տրամադրել արդի միջազգային հրատարակչական հոսքի վերաբերյալ ամբողջական և կազմակերպված տեղեկատվություն։ Ցանկում ընդգրկվում են տարբեր լեզուներով՝ անգլերեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն, գերմաներեն և այլ լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի նոր գրքեր, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտական և մշակութային զարգացումների հիմնական ուղղությունները։ Այս տեղեկատվական ռեսուրսը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք միջազգային գրականության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել օտարալեզու գրականության մեջ, համեմատել տարբեր երկրների գիտական և մշակութային մոտեցումները և օգտագործել այդ նյութերը ուսումնական, հետազոտական և մասնագիտական նպատակներով։ Այն նաև նպաստում է լեզվական և միջմշակութային գիտելիքների ընդլայնմանը՝ ապահովելով օտար լեզուներով գրականության ավելի լայն հասանելիություն և խթանելով գիտական համագործակցությունը միջազգային մակարդակում։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Հոկտեմբեր, թիվ 10)
    Online

    Law

    ՀՀ նախագահի և ազգային ժողովի փոխհարաբերությունների սահմանադրաիրավական հիմքերը

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պետական իշխանության համակարգում Հանրապետության նախագահի և խորհրդարանի միջև ձևավորվող իրավահարաբերությունների սահմանադրական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են երկու սահմանադրական մարմինների կարգավիճակը, լիազորությունների շրջանակը, դրանց իրականացման իրավական մեխանիզմները և փոխադարձ կապերը՝ իշխանությունների բաժանման ու հավասարակշռման սկզբունքների համատեքստում։ Քննության են առնվում պետական կառավարման համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում սահմանադրական կարգավորումների փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը օրենսդիր իշխանության ու պետության գլխի ինստիտուտների փոխհարաբերությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենսդրական գործընթացում Հանրապետության նախագահի մասնակցությանը, այդ թվում՝ խորհրդարանի ընդունած օրենքների ստորագրման և հրապարակման, ինչպես նաև օրենքի սահմանադրականության հարցով Սահմանադրական դատարան դիմելու սահմանադրական հնարավորություններին։ Գործող սահմանադրական կարգավորման համաձայն՝ Հանրապետության նախագահը պետության գլուխն է և հետևում է Սահմանադրության պահպանմանը, իսկ նրա լիազորությունների մի մասը անմիջականորեն առնչվում է Ազգային ժողովի գործունեությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև խորհրդարանին ուղերձ հղելու, Ազգային ժողովի հերթական և արտահերթ ընտրությունների նշանակման, Հանրապետության նախագահի ընտրության ու պաշտոնի ստանձնման հետ կապված սահմանադրաիրավական ընթացակարգերը։ Սահմանադրական դատարանի իրավական դիրքորոշումներում ևս առանձնացվում են նախագահի այն լիազորությունները, որոնք ուղղակիորեն կապված են Ազգային ժողովի հետ, ներառյալ օրենքների ստորագրման և հրապարակման կամ դրանց սահմանադրականության ստուգման հարցով դատարան դիմելու մեխանիզմները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սահմանադրական փոփոխությունների արդյունքում պետական կառավարման մոդելի վերափոխման ազդեցության գնահատումը, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջաններում նախագահի և խորհրդարանի իրավական կարգավիճակն ու փոխգործակցության կառուցակարգերը փոփոխվել են։ Վերլուծվում են նաև պետական մարմինների միջև իրավասությունների սահմանազատման, փոխադարձ վերահսկողության, սահմանադրական պատասխանատվության և հնարավոր իրավական հակասությունների լուծման մեխանիզմները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել այն մասին, թե սահմանադրական նորմերն ինչպես են կարգավորում պետության գլխի և օրենսդիր մարմնի փոխգործակցությունը և ինչ նշանակություն ունեն այդ հարաբերությունները պետական իշխանության մարմինների բնականոն գործունեության, սահմանադրական օրինականության և իշխանությունների հավասարակշռված համակարգի ապահովման համար։

    Updated: 2026-09-29
    ՀՀ նախագահի և ազգային ժողովի փոխհարաբերությունների սահմանադրաիրավական հիմքերը
    Online

    Culture

    Արթուր Արմին - Մհերի Դուռ. Հնագույն Թվային Համակարգը Որպես Տիեզերքի Կառույց

    ներկայացնում է թվաբանության և աստղագիտության, պատմության և գիտության եզրագծում գտնվող եզակի ուսումնասիրություն։ Գիրքը բացահայտում է հնագույն թվային համակարգերի խորքը՝ որպես տիեզերքի կառուցվածքի և մարդկային գիտակցության հիմք։ Հեղինակը զուգակցում է պատմական և գիտական տվյալները՝ մատնանշելով, որ թվերը չեն հանդիսանում միայն հաշվարկի գործիք, այլ հանդիսանում են բնության, ժամանակի, տարածության և կյանքի օրենքների արտացոլում։ Թվային համակարգերի ուսումնասիրությունը տանում է դեպի մարդկության հնագույն մշակույթներ, առեղծվածային խորհրդանիշներ և քանդակներ, որոնք բնութագրում են տիեզերքի «կոդավորված» կառուցվածքը։ Գիրքը ներկայացնում է թվաբանության, քվանտային գիտության, տիեզերաբանության և հոգեբանության հատող կետերը՝ առաջարկելով նոր տեսանկյուններ մարդկության ու տիեզերքի փոխհարաբերության մասին։ Այն ուղղված է ինչպես գիտակներին, այնպես էլ այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են խորհրդանշական գիտությամբ, պատմությամբ, հոգևոր զարթոնքով և տիեզերքի գաղտնիքներով։

    Updated: 2026-09-22
    Արթուր Արմին - Մհերի Դուռ. Հնագույն Թվային Համակարգը Որպես Տիեզերքի Կառույց
    Online

    Technology

    Ջերմամշակմամբ ալյումինային համաձուլվածքների կառուցվածքի և հատկությունների ձևավորումը փայլաթիթեղի արտադրության ընթացքում

    Աշխատությունը նվիրված է ջերմամշակմամբ ամրացվող ալյումինային համաձուլվածքների կառուցվածքի և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ փայլաթիթեղի արտադրության տեխնոլոգիական փուլերի համատեքստում։ Գրքում դիտարկվում են ալյումինային համաձուլվածքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց քիմիական բաղադրության ազդեցությունը, դեֆորմացիայի և ջերմային ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև արտադրության տարբեր փուլերում նյութի միկրոկառուցվածքի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմամշակման գործընթացներին, դրանց ռեժիմների ընտրությանը և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով ջերմային մշակումը ազդում է համաձուլվածքի ամրության, պլաստիկության, կարծրության և այլ տեխնիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է փայլաթիթեղի ստացման տեխնոլոգիական շղթան՝ ներառյալ ձուլումը, նախապատրաստական մշակումները, գլանվածքը, միջանկյալ և վերջնական ջերմամշակումները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը նյութի կառուցվածքային վիճակի և վերջնական հատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է դեֆորմացիոն և ջերմային գործընթացների ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունները, մասնավորապես՝ պինդ լուծույթի, դիսպերս մասնիկների, վերականգնման, վերաբյուրեղացման և այլ մետալուրգիական երևույթների դերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեխնոլոգիական պարամետրերի և ստացվող արտադրանքի որակի միջև կապի բացահայտմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս հիմնավորել արտադրական գործընթացի օպտիմալ ռեժիմները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել բարձր որակի, պահանջվող մեխանիկական և տեխնոլոգիական հատկություններով ալյումինե փայլաթիթեղի ստացման գործընթացի կատարելագործմանը, ինչպես նաև արտադրական կորուստների նվազեցմանը և նյութի օգտագործման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը միավորում է նյութագիտության, մետալուրգիայի և արտադրական տեխնոլոգիայի մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են տեխնոլոգիական գործողությունները ձևավորում վերջնական արտադրանքի կառուցվածքն ու հատկությունները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մետալուրգների, նյութագետների, մեքենաշինության և մետաղամշակման ոլորտների մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ինչպես նաև ալյումինային համաձուլվածքների և գլանվածքային արտադրության տեխնոլոգիաներով հետաքրքրվող մասնագետների համար։

    Updated: 2026-09-10
    Ջերմամշակմամբ ալյումինային համաձուլվածքների կառուցվածքի և հատկությունների ձևավորումը փայլաթիթեղի արտադրության ընթացքում
    Online

    Finance

    Ֆինանսական վերահսկողության հիմնախնդիրները ՀՀ բուհերում

    Այս գիտական աշխատությունը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ֆինանսական վերահսկողության կազմակերպման հիմնախնդիրները, դրանց պատճառները և կատարելագործման հնարավորությունները։ Հեղինակը վերլուծում է բուհերի ֆինանսական կառավարման համակարգը, բյուջետային և արտաբյուջետային միջոցների տնօրինման առանձնահատկությունները, ներքին վերահսկողության մեխանիզմները, հաշվապահական հաշվառման և ֆինանսական հաշվետվողականության գործընթացները, ինչպես նաև գործող իրավական և կազմակերպական կարգավորումները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, վերահսկողության համակարգի կատարելագործման, թափանցիկության և հաշվետվողականության բարձրացման, ինչպես նաև ռիսկերի կառավարման և ժամանակակից ֆինանսական կառավարման գործիքների ներդրման վերաբերյալ առաջարկություններ։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական վերահսկողության մասնագետների, բուհերի ղեկավարների և վարչական աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ուսանողների և կրթության կառավարման ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-09-22
    Ֆինանսական վերահսկողության հիմնախնդիրները ՀՀ բուհերում
    Online

    Biology

    Воспроизводство сига озера Севан

    Սևանա լիճ-ի սիգի (Coregonus lavaretus complex) բազմացման գործընթացը ներկայացնում է այդ էնդեմիկ կամ տեղայնացված ձկնատեսակի կենսաբանական վերարտադրության և պոպուլյացիայի պահպանման առանձնահատկությունները բարձր լեռնային քաղցրահամ լճային էկոհամակարգում, որտեղ ջերմաստիճանի, թթվածնի պարունակության և սննդային բազայի սեզոնային փոփոխությունները վճռորոշ դեր ունեն ձվադրման հաջողության համար։ Սիգի բազմացումը սովորաբար կապված է տարվա ցուրտ շրջանների հետ, երբ ջրի ջերմաստիճանը նվազում է և ստեղծվում են բարենպաստ պայմաններ ձվերի զարգացումն ու սաղմնավորման կայուն ընթացքը ապահովելու համար, իսկ ձկները տեղափոխվում են լճի որոշակի հատվածներ կամ մերձափնյա գոտիներ՝ ձվադրման նպատակով։ Ձվերը դրվում են ենթաշերտի վրա և զարգանում են արտաքին միջավայրում, ինչը նրանց զգայուն է դարձնում ինչպես բնական գործոնների՝ ջրի մակարդակի տատանումների, այնպես էլ մարդածին ազդեցությունների նկատմամբ, ներառյալ աղտոտվածությունը և ձկնորսական ճնշումը։ Պոպուլյացիայի դինամիկայի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ սիգի վերարտադրողական հաջողությունը սերտորեն կապված է լճի էկոլոգիական հավասարակշռության պահպանման հետ, իսկ ձկնաբուծական և պահպանողական միջոցառումները, ինչպիսիք են արհեստական բազմացումը և ձկնապաշարի համալրումը, կիրառվում են տեսակների կայունությունը ապահովելու համար։ Այս ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն կենսաբանական գիտության համար, այլ նաև տարածաշրջանի սննդային և տնտեսական ռեսուրսների կայուն կառավարման տեսանկյունից։

    Updated: 2026-09-16
    Воспроизводство сига озера Севан