Սասունի և Տարոնի Պատմաաշխարհագրական Տեղագրությունը-Վարդան Պետոյան

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական բյուջեի գանձապետական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունների մշակմանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական ֆինանսների կառավարման այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով ապահովվում են բյուջետային միջոցների հաշվառումը, կենտրոնացումը, բաշխումը, վճարումների իրականացումը, բյուջեի կատարման վերահսկողությունը և համապատասխան հաշվետվողականությունը։ Գանձապետական համակարգի հիմնական գործառույթների շարքում ներառվում են բյուջեների կատարման ապահովումն ու ընթացիկ վերահսկողությունը, եկամուտների հաշվառումը, վճարումների կազմակերպումը, ինչպես նաև պետական դրամական միջոցների և միասնական գանձապետական հաշվի կառավարումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետական բյուջեի կատարման գործընթացի կազմակերպական և ֆինանսատնտեսական առանձնահատկությունները, գանձապետական գործառնությունների ընթացակարգերը, ֆինանսական հոսքերի կառավարման արդյունավետությունը և բյուջետային միջոցների օգտագործման նկատմամբ վերահսկողության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք կարող են առաջանալ բյուջետային պարտավորությունների պլանավորման և փաստացի վճարումների կազմակերպման, ֆինանսական տեղեկատվության ժամանակին ստացման, հաշվառման ճշգրտության, միջոցների իրացվելիության կառավարման և տարբեր պետական մարմինների միջև տեղեկատվական փոխգործակցության ընթացքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միասնական գանձապետական հաշվի արդյունավետ կառավարումը, քանի որ դրա միջոցով հնարավոր է կենտրոնացված կերպով կառավարել պետական ֆինանսական միջոցները և ապահովել նախատեսված վճարումների անխափան իրականացումը։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել նաև գանձապետական սպասարկման գործընթացների թվայնացման և ավտոմատացման հնարավորությունները, էլեկտրոնային տեղեկատվական համակարգերի կիրառումը, ֆինանսական վերահսկողության ինքնաշխատ մեխանիզմների ներդրումը և պետական ֆինանսների կառավարման տարբեր համակարգերի ինտեգրումը։ ՀՀ-ում վերջին բարեփոխումների շրջանակում կարևորվել է պետական ֆինանսների կառավարման միասնական հարթակի ներդրումը, որը նպատակ ունի բարձրացնել կառավարման արդյունավետությունը, արագացնել գործընթացները և ընդլայնել ավտոմատացված վերահսկողության հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գանձապետական սպասարկման և բյուջետային պլանավորման փոխկապակցվածությանը՝ ուսումնասիրելով, թե որքանով են ծրագրային բյուջետավորման, միջնաժամկետ ծախսերի ծրագրավորման, բյուջեի կատարման վերահսկողության և գանձապետական համակարգի կատարելագործման գործընթացները նպաստում պետական միջոցների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ ՀՀ պետական ֆինանսների կառավարման բարեփոխումների շրջանակում գանձապետական համակարգը դիտարկվել է որպես առանձին կարևոր ուղղություն՝ հարկաբյուջետային կարգապահության, ֆինանսական վերահսկողության և հանրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման բարելավման համատեքստում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել գանձապետական սպասարկման ընթացակարգերի պարզեցման, վճարումների արագացման, ֆինանսական վերահսկողության ուժեղացման, տեղեկատվական համակարգերի կատարելագործման և պետական միջոցների կառավարման արդյունավետության բարձրացման առաջարկությունների մշակման համար։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, պետական կառավարման և հանրային ֆինանսների մասնագետներին, գանձապետական համակարգի աշխատակիցներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Culture

Այս մատենագիտական ցանկը նվիրված է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ ներառելով տարբեր ժամանակաշրջաններում և թեմատիկ ուղղություններով հրատարակված աշխատությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Ժողովածուն պարունակում է գրքերի, հոդվածների, ուսումնասիրությունների և այլ հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրություններ, որոնք վերաբերում են կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, գրականությանը, ճարտարապետությանը, մշակութային ժառանգությանը և արվեստագիտական այլ ոլորտներին։ Այն նպատակ ունի նպաստել մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և ընթերցողների կողմից համապատասխան գրականության որոնմանը և օգտագործմանը՝ ապահովելով մշակույթի ու արվեստի բնագավառում նոր հրապարակումների մասին տեղեկացվածություն։ Հրատարակությունը արժեքավոր գործիք է գրադարանների, գիտական հաստատությունների, կրթական կառույցների և մշակութային կազմակերպությունների համար, ինչպես նաև օգտակար է արվեստի պատմությամբ և մշակութային գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Psychology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է սոցիալական մեկուսացման պայմաններում դատապարտյալների աուտոագրեսիվ վարքի հոգեբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ազատազրկման միջավայրի հոգեբանական ազդեցությունները, անձի դեֆորմացիայի և հարմարվողականության խանգարումների հիմնական մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է սոցիալական մեկուսացման պայմաններում առաջացող սթրեսային վիճակները, հուզական անկայունությունը, հուսահատության և անհուսության դրսևորումները, որոնք կարող են հանգեցնել ինքնավնասող և աուտոագրեսիվ վարքի ձևավորմանը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև անձի պաշտպանական մեխանիզմները, բանտային ենթամշակույթի ազդեցությունը, սոցիալական աջակցության բացակայության հետևանքները և հոգեբանական ճնշման երկարաժամկետ ազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կանխարգելիչ և ուղղիչ աշխատանքների կազմակերպմանը՝ ներառյալ հոգեբանական աջակցությունը, ռեաբիլիտացիոն ծրագրերը և վարքային միջամտությունները։ Գիրքը նախատեսված է հոգեբանների, քրեագետների, սոցիալական աշխատողների, քրեակատարողական համակարգի մասնագետների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի վերլուծություն դատապարտյալների աուտոագրեսիվ վարքի հոգեբանական հիմքերի վերաբերյալ։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճի ավազանում տարածված երկրաբանական վտանգների ուսումնասիրությանը, դրանց առաջացման պայմանների, տարածական առանձնահատկությունների և փոխադարձ կապերի բացահայտմանը։ Քննության են առնվում տարածաշրջանի երկրաբանական կառուցվածքը, տեկտոնական և գեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունները, ապարների կազմն ու հատկությունները, ռելիեֆը և այլ բնական գործոններ, որոնք կարող են նպաստել վտանգավոր երկրաբանական գործընթացների ձևավորմանն ու ակտիվացմանը։ Վերլուծվում են սեյսմիկ երևույթների, սողանքների, քարաթափումների, փլուզումների, էրոզիոն գործընթացների և այլ երկրադինամիկական երևույթների տարածման ու զարգացման հնարավոր օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր վտանգների փոխկապակցվածությանը և այն դեպքերին, երբ մեկ բնական գործընթաց կարող է պայմանավորել կամ ուժեղացնել մեկ այլ գործընթացի զարգացումը։ Դիտարկվում է երկրաբանական, հիդրոլոգիական, կլիմայական և մարդածին գործոնների համատեղ ազդեցությունը տարածքի կայունության վրա։ Քննարկվում են վտանգավոր տեղամասերի հայտնաբերման, տարածքային գնահատման, քարտեզագրման և մշտադիտարկման մեթոդական մոտեցումները։ Կարևորվում է երկրաբանական վտանգների համալիր գնահատումը բնակավայրերի, ճանապարհների, ինժեներական կառույցների, գյուղատնտեսական տարածքների և բնական էկոհամակարգերի անվտանգության ապահովման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բնական վտանգների հետևանքների կանխատեսման, ռիսկերի նվազեցման և տարածքային պլանավորման ընթացքում երկրաբանական տվյալների կիրառման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել Սևանա լճի ավազանի երկրաբանական միջավայրի վերաբերյալ գիտելիքների խորացմանը և բնական վտանգների կառավարման ու կանխարգելիչ միջոցառումների գիտական հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաբանության, գեոմորֆոլոգիայի, սեյսմաբանության, բնապահպանության և բնական ռիսկերի կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքացիների անմիջական մասնակցությամբ իրավական նորմերի և օրենսդրական նախաձեռնությունների ձևավորման ինստիտուտի տեսական, սահմանադրաիրավական և գործնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ժողովրդաիշխանության սկզբունքի բովանդակությունը, անմիջական և ներկայացուցչական ժողովրդավարության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև քաղաքացիների մասնակցության նշանակությունը պետական իշխանության իրականացման և իրավաստեղծ գործընթացների կազմակերպման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական իրավաստեղծ նախաձեռնության պատմական զարգացմանը, դրա իրավական բնույթին, իրականացման ընթացակարգերին և սահմանադրական կարգավորման առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են քաղաքացիների կողմից օրենսդրական առաջարկների ներկայացման հնարավորությունները, նախաձեռնությունների կազմակերպման պայմանները, անհրաժեշտ աջակցության ձևավորման մեխանիզմները և իրավասու պետական մարմինների կողմից դրանց քննարկման ընթացակարգերը։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր պետությունների սահմանադրական փորձին, ժողովրդական նախաձեռնության կիրառման մոդելներին և դրանց միջոցով հասարակության մասնակցությունը որոշումների կայացման գործընթացին ապահովելու հնարավորություններին։ Կարևորվում են քաղաքացիների քաղաքական և իրավական գիտակցության զարգացումը, հանրային մասնակցության խթանումը, պետական կառավարման թափանցիկությունը և իշխանության մարմինների հաշվետվողականության ապահովումը։ Դիտարկվում են նաև ժողովրդական նախաձեռնությունների իրականացման իրավական սահմանափակումները, ընթացակարգային դժվարությունները, հանրային շահերի ներկայացուցչության և իրավաստեղծ գործունեության արդյունավետության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական համակարգում քաղաքացիների օրենսդրական նախաձեռնության հնարավորությունները և համապատասխան իրավական մեխանիզմների կատարելագործման ուղղությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի սահմանադրական իրավունքի, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման և քաղաքացիական մասնակցության իրավական հիմքերի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, քաղաքագետների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների, օրենսդրական գործընթացների մասնակիցների և իրավաբանական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ժամանակակից հասարակական շենքերի նախագծման և կառուցման մեջ կայուն ճարտարապետության սկզբունքների կիրառման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրության առանցքում կայունության գաղափարն է՝ որպես ճարտարապետական, բնապահպանական, սոցիալական և տնտեսական գործոնների փոխկապակցված համակարգ, որի նպատակն է ստեղծել արդյունավետ, հարմարավետ, անվտանգ և շրջակա միջավայրի վրա նվազագույն բացասական ազդեցություն ունեցող շենքեր։ Աշխատանքը հատկապես կարևոր է Հայաստանի պայմանների համար, քանի որ երկրի կլիմայական բազմազանությունը, սեյսմիկ ակտիվությունը, բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը, էներգետիկ ծախսերը և քաղաքային միջավայրի արագ փոփոխությունները պահանջում են տեղական պայմաններին հարմարեցված ճարտարապետական լուծումներ։ Հետազոտության շրջանակում կայուն հասարակական շենքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես էներգախնայող կառույց, այլ որպես ամբողջական համակարգ, որտեղ փոխկապակցված են շենքի տեղադրությունը, կողմնորոշումը, ծավալատարածական լուծումը, բնական լուսավորությունն ու օդափոխությունը, ջերմային հարմարավետությունը, էներգիայի սպառումը, շինանյութերի ընտրությունը, շահագործման արդյունավետությունը և շրջակա քաղաքային միջավայրի հետ փոխհարաբերությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարող են ժամանակակից նախագծային սկզբունքները համադրվել Հայաստանի բնական և կլիմայական առանձնահատկությունների հետ։ Այս համատեքստում կարևոր են արևային ճառագայթման արդյունավետ օգտագործումը, ստվերարկումը, շենքերի ջերմամեկուսացումը, պասիվ ջեռուցման և հովացման հնարավորությունները, բնական օդափոխությունը, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների կիրառումը և ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև հասարակական շենքերի էներգաարդյունավետության բարձրացումը, քանի որ նման կառույցները հաճախ ունեն մեծ մակերեսներ, բարձր հաճախելիություն և զգալի էներգետիկ պահանջարկ։ Աշխատանքը փորձում է բացահայտել այն նախագծային և տեխնոլոգիական միջոցները, որոնց շնորհիվ հնարավոր է նվազեցնել շենքերի շահագործման ընթացքում էներգիայի սպառումը՝ միաժամանակ պահպանելով օգտագործողների համար անհրաժեշտ հարմարավետության մակարդակը։ Կայունության գաղափարը ներկայացվում է նաև շենքի կյանքի ամբողջական ցիկլի տեսանկյունից․ կարևոր են ոչ միայն նախագծման և կառուցման փուլերը, այլև կառույցի երկարաժամկետ շահագործումը, սպասարկումը, վերանորոգումը, հնարավոր վերափոխումը և վերջնական վերօգտագործումը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ճարտարապետական լուծումները գնահատել ոչ միայն արտաքին տեսքի կամ սկզբնական արժեքի, այլև երկարաժամկետ արդյունավետության և ռեսուրսների օգտագործման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև տեղական շինանյութերի և տեխնոլոգիաների կիրառման հարցը։ Հայաստանի համար տեղական նյութերի օգտագործումը կարող է ունենալ ինչպես տնտեսական, այնպես էլ բնապահպանական նշանակություն՝ նվազեցնելով փոխադրման հետ կապված ծախսերն ու ազդեցությունները և հնարավորություն տալով ճարտարապետական լուծումները կապել տարածաշրջանի նյութական և կառուցողական ավանդույթների հետ։ Միաժամանակ ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրումը կարող է նպաստել շենքերի էներգաարդյունավետության, ֆունկցիոնալ ճկունության և շահագործման հուսալիության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության մեջ կայուն ճարտարապետությունը դիտարկվում է նաև քաղաքաշինական ավելի լայն համատեքստում։ Հասարակական շենքը մեկուսացված օբյեկտ չէ, և դրա կայունությունը կապված է տրանսպորտային հասանելիության, հետիոտնային կապերի, կանաչ տարածքների, հանրային բաց տարածքների, հարակից կառուցապատման և քաղաքային ենթակառուցվածքների հետ։ Հետևաբար շենքի ճիշտ տեղադրությունն ու քաղաքային միջավայրի հետ ներդաշնակ ինտեգրումը կարող են նույնքան կարևոր լինել, որքան շենքի տեխնիկական էներգաարդյունավետությունը։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունն այն է, որ այն փորձում է Հայաստանի ժամանակակից հասարակական ճարտարապետության համար ձևակերպել կայունության գնահատման և կիրառման համապատասխան մոտեցումներ՝ հաշվի առնելով տեղական պայմանները։ Հետազոտության թեմատիկ ուղղությունը հաստատվում է նաև Հայաստանի ճարտարապետության և շինարարության ազգային համալսարանի գիտական հրապարակումներով, որտեղ քննարկվել են կայուն շենքի անհրաժեշտությունը Հայաստանում, ՀՀ-ում կայուն ճարտարապետության վերաբերյալ հետազոտությունների համեմատական վերլուծությունը և կայուն զարգացմանն առնչվող այլ խնդիրներ։ N NUACA +1 Ըստ պաշտոնական մատենագիտական տվյալների՝ աշխատանքը Էրիկ Գևորգի Վարդանյանի ճարտարապետության թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսության սեղմագիրն է՝ «Ճարտարապետություն» մասնագիտությամբ, հրատարակված Երևանում 2021 թվականին Հայաստանի ազգային ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի կողմից։ H HESC Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արժեքավոր է այն պատճառով, որ կայուն ճարտարապետության գաղափարը կապում է Հայաստանի հասարակական շենքերի իրական նախագծային խնդիրների հետ և փորձում է ցույց տալ, թե ինչպես կարելի է բնապահպանական արդյունավետությունը, էներգախնայողությունը, սոցիալական հարմարավետությունը, տնտեսական նպատակահարմարությունը և ճարտարապետական արտահայտչականությունը համատեղել մեկ ամբողջական նախագծային համակարգում։