Синтез физиологически активных производных α,β-дегидроаминокислот инициированием микроволновым облучением

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Սևանա լճում տարածված երկարաչանչ խեցգետնի կենսաբանական, էկոլոգիական և պոպուլյացիոն առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ լճի մակարդակի բարձրացման պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է ջրային միջավայրի փոփոխությունների ազդեցությունը տեսակի տարածման, կենսամիջավայրի, աճի, բազմացման, սննդային վարքագծի և պաշարների վիճակի վրա՝ ներկայացնելով դաշտային դիտարկումների, չափումների և գիտական հետազոտությունների արդյունքները։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լճի հիդրոլոգիական փոփոխությունների և դրանց հետևանքով առաջացող էկոլոգիական գործընթացների փոխազդեցությանը՝ գնահատելով, թե ինչպես են դրանք անդրադառնում խեցգետնի կենսունակության, թվաքանակի և պոպուլյացիայի կառուցվածքի վրա։ Ներկայացվում են նաև տեսակի պահպանության, ռացիոնալ շահագործման և կենսապաշարների արդյունավետ կառավարման վերաբերյալ գիտական հիմնավորված մոտեցումներ, որոնք կարող են օգտակար լինել բնապահպանական քաղաքականության մշակման, ձկնաբուծության և ջրային էկոհամակարգերի պահպանության ոլորտներում։ Հրատարակությունը նախատեսված է կենսաբանների, էկոլոգների, հիդրոկենսաբանների, բնապահպանների, գիտաշխատողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են Սևանա լճի կենսաբազմազանության և ջրային էկոհամակարգերի ուսումնասիրությամբ։

History

Զվարթնոց տաճար-ը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ամենանշանավոր հուշարձաններից է, որը կառուցվել է 7-րդ դարում՝ կաթողիկոս Ներսես III Շինարարի օրոք։ Տաճարը գտնվում է Վաղարշապատի մոտակայքում և համարվում է իր ժամանակի բացառիկ ճարտարապետական նորարարություն՝ իր շրջանաձև կառուցվածքով և բազմահարկ սյունաշարային հորինվածքով, որը համատեղում էր ինչպես հայկական, այնպես էլ բյուզանդական ճարտարապետական ազդեցությունները։ Զվարթնոցը եղել է ոչ միայն կրոնական կենտրոն, այլ նաև քաղաքական և մշակութային կարևոր վայր, որը խորհրդանշել է Հայաստանի հոգևոր և պետական ինքնությունը։ Տաճարը ավերվել է 10-րդ դարում՝ հավանաբար երկրաշարժի հետևանքով, և երկար ժամանակ մնացել է որպես ավերակ, սակայն նույնիսկ իր մնացորդներով այն շարունակում է մեծ տպավորություն թողնել իր մասշտաբով և ճարտարապետական լուծումներով։ Այսօր Զվարթնոցի ավերակները ներառված են ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում և հանդիսանում են Հայաստանի կարևորագույն զբոսաշրջային և գիտական ուսումնասիրության օբյեկտներից մեկը՝ արտացոլելով միջնադարյան հայ ճարտարապետության բարձր մակարդակը։

Other Subjects

Հրատարակությունը պատմաաշխարհագրական և վիճակագրական բնույթի տեղեկատու աղբյուր է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է Երևանի նահանգի բնակավայրերի կազմն ու տարածքային բաշխվածությունը տվյալ վարչատարածքային միավորի գոյության ժամանակաշրջանում։ Նման ցանկերը կարևոր սկզբնաղբյուրներ են տարածաշրջանի բնակավայրային ցանցի, վարչական բաժանման, տեղանունների և ժողովրդագրական պատկերի ուսումնասիրության համար։ Նյութը կարող է ընդգրկել քաղաքների, գյուղերի, ավանների և այլ բնակավայրերի անվանումներ՝ դասավորված ըստ գավառների կամ վարչական ստորաբաժանումների, ինչպես նաև համապատասխան վիճակագրական ու աշխարհագրական տեղեկություններ։ Այդ տվյալների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել բնակավայրերի թվաքանակը, դրանց վարչական պատկանելությունը, անվանումների պատմական տարբերակները և տարածաշրջանի բնակեցման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է պատմական տեղանունների ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի պաշտոնական փաստաթղթերում բազմաթիվ բնակավայրեր արձանագրվել են այնպիսի անվանումներով կամ ուղղագրական ձևերով, որոնք հետագայում փոփոխվել են։ Տեղեկատուի տվյալների համադրումը ավելի ուշ ժամանակաշրջանների վարչատարածքային և քարտեզագրական նյութերի հետ հնարավորություն է տալիս հետևելու բնակավայրերի անվանափոխություններին, միավորումներին, վարչական կարգավիճակի փոփոխություններին կամ առանձին բնակավայրերի անհետացմանը։ Աղբյուրը կարևոր նշանակություն ունի նաև պատմական ժողովրդագրության համար, քանի որ նման վիճակագրական հրատարակություններում բնակավայրերի վերաբերյալ տեղեկությունները կարող են հնարավորություն տալ ուսումնասիրելու բնակչության տարածքային տեղաբաշխման և բնակեցման կառուցվածքի ընդհանուր միտումները։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տվյալները դիտարկել իրենց ժամանակաշրջանի վարչական և վիճակագրական համակարգի շրջանակում՝ հաշվի առնելով տեղեկությունների հավաքագրման ու դասակարգման ժամանակ կիրառված սկզբունքները։ Աշխարհագրական տեսանկյունից նյութը նպաստում է Երևանի նահանգի պատմական տարածքի բնակավայրային կառուցվածքի վերականգնմանը և տարբեր շրջանների միջև տարածական կապերի ուսումնասիրմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև տոհմաբանական, ազգագրական և տեղական պատմության ուսումնասիրությունների համար՝ օգնելով նույնականացնել պատմական փաստաթղթերում հիշատակված բնակավայրերը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը արժեքավոր տեղեկատու և սկզբնաղբյուրային նյութ է Հարավային Կովկասի, Հայաստանի պատմական աշխարհագրության և Երևանի նահանգի վարչատարածքային ու բնակավայրային պատմության ուսումնասիրության համար։

Literature

Աշխատանքը նվիրված է Լորենս Ստեռնի և Ջեյմս Ջոյսի վեպերի համադրական պոետիկայի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց միջև առկա ինտերտեքստուալ հարաբերությունների, գեղարվեստական կառուցվածքների և գրական ավանդույթի վերաիմաստավորման վրա։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ Ջոյսի ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել նաև ավելի վաղ ձևավորված վեպային փորձարարությունների շարունակության և արմատական վերափոխման համատեքստում, իսկ Ստեռնի նորարարական գրական տեխնիկաների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական հասկանալու Ջոյսի մոդեռնիստական պոետիկայի որոշ առանձնահատկություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել երկու վեպերի պատմողական կառուցվածքի ոչ ավանդական բնույթը։ Դասական, գծային և պատճառահետևանքային պատմողականության փոխարեն երկու ստեղծագործություններում էլ կարևոր դեր են ստանում ժամանակի խախտված հաջորդականությունը, պատմողական շեղումները, ասոցիատիվ անցումները, ինքնավերաբերականությունը և ընթերցողի սպասումների միտումնավոր խախտումը։ Այս առանձնահատկությունների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու հեղինակների ստեղծագործական մեթոդների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ժամանակի և տարածության կազմակերպմանը։ Ստեռնի վեպում պատմության ընթացքը հաճախ ընդհատվում է հերոսի հիշողություններով, մեկնաբանություններով և կողմնակի պատմություններով, ինչի հետևանքով ժամանակագրական հաջորդականությունը դառնում է երկրորդական։ Ջոյսի դեպքում ժամանակային կառուցվածքի ապամիավորումը հասնում է ավելի բարդ աստիճանի՝ միաձուլվելով երազային, առասպելական, լեզվական և մշակութային տարբեր շերտերի հետ։ Այս առումով ժամանակը դառնում է ոչ միայն պատմվող իրադարձությունների հերթականություն, այլև գիտակցության և լեզվի շարժման արտահայտություն։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է ինտերտեքստուալության ուսումնասիրությունը։ Երկու վեպերն էլ կառուցվում են բազմաթիվ գրական, պատմական, դիցաբանական, կրոնական և մշակութային հղումների փոխազդեցության միջոցով։ Հատկապես կարևոր է ուսումնասիրել այն եղանակները, որոնցով ավելի վաղ գրական և մշակութային տեքստերը վերափոխվում, պարոդացվում, մեջբերվում կամ վերաիմաստավորվում են նոր ստեղծագործության շրջանակում։ Այդ գործընթացում նախորդ տեքստը պարզապես աղբյուր չէ, այլ նոր իմաստների ձևավորման ակտիվ բաղադրիչ։ Աշխատանքում կարող է քննվել նաև հեղինակի և ընթերցողի հարաբերությունը։ Ստեռնի ստեղծագործական մեթոդը հաճախ խախտում է ընթերցողի սովորական ակնկալիքները՝ նրան ստիպելով հետևել ոչ միայն պատմությանը, այլև պատմելու գործընթացին։ Ջոյսի մոտ այս միտումը դառնում է ավելի ընդգծված․ լեզվական բազմաշերտությունը, բառախաղերը, հնչյունական կապերը և տարբեր լեզուների տարրերի միավորումը պահանջում են ընթերցողից ակտիվ մասնակցություն և բազմաթիվ մշակութային հղումների ճանաչում։ Լեզվի նկատմամբ փորձարարական վերաբերմունքը երկու ստեղծագործությունների համադրության կարևոր բաղադրիչներից է։ Ստեռնի մոտ լեզվական խաղը, բառերի իմաստային երկիմաստությունը, շարադրանքի ընդհատումները և տպագրական ձևերի կիրառումը նպաստում են վեպի ավանդական կառուցվածքի քայքայմանը։ Ջոյսը զարգացնում է այդ հնարավորությունները մինչև ծայրահեղ բարդության՝ ստեղծելով բազմալեզու, հնչյունական և ասոցիատիվ լեզվական համակարգ, որտեղ բառի իմաստը կարող է ձևավորվել միաժամանակ մի քանի լեզվական ու մշակութային կապերի միջոցով։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնել պարոդիայի և գրական ավանդույթի վերաիմաստավորման խնդիրը։ Ստեռնի վեպը խաղային և հաճախ ծաղրական վերաբերմունք է ցուցաբերում իր ժամանակի վեպային նորմերի նկատմամբ՝ խախտելով պատմողականության ընդունված կանոնները։ Ջոյսի ստեղծագործության մեջ այդ ավանդույթի հետ խաղը դառնում է ավելի լայնածավալ և ընդգրկում է գրականության, պատմության, առասպելաբանության ու մշակույթի բազմաթիվ շերտեր։ Այսպիսով, ինտերտեքստուալությունը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես հղումների համակարգ, այլև որպես գրական ավանդույթի քննադատական վերակառուցման միջոց։ Կարևոր է նաև հերոսի և պատմողի կերպարների համադրությունը։ Ստեռնի ստեղծագործության մեջ պատմողը մշտապես ընդգծում է իր ներկայությունը և միջամտում պատմության ընթացքին՝ ստեղծելով հեղինակի, պատմողի և ընթերցողի միջև բարդ փոխհարաբերություն։ Ջոյսի դեպքում պատմողական ձայնի կառուցվածքն ավելի բազմաշերտ է, և դրա սահմանները հաճախ դժվար է հստակ տարանջատել տարբեր գիտակցական, լեզվական ու մշակութային ձայներից։ Այս երևույթը նպաստում է պատմողական կենտրոնի ապակայունացմանը և վեպի բազմաձայնությանը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև կառուցվածքային և տեքստային ձևերի նշանակությունը։ Տպագրական առանձնահատկությունները, էջի կառուցվածքը, կետադրության անսովոր կիրառությունը, հատվածականությունը և տարբեր տեսակի տեքստերի ներմուծումը նպաստում են ավանդական վեպային ձևի վերափոխմանը։ Եթե Ստեռնի մոտ այդ տեխնիկաները հաճախ ունեն խաղային և պարոդիկ բնույթ, ապա Ջոյսի մոտ դրանք դառնում են գեղարվեստական ամբողջ համակարգի հիմնարար տարրեր։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է երկու հեղինակների ստեղծագործական կապերի և նրանց պոետիկայի ընդհանրությունների ու տարբերությունների բացահայտմամբ։ Համադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, թե ինչպես են վաղ շրջանի վեպային փորձարարությունները վերածվում մոդեռնիստական գրականության առավել արմատական ձևերի, և ինչպես է գրական ավանդույթի հետ երկխոսությունը նպաստում նոր գեղարվեստական լեզվի ստեղծմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը երկու վեպերի միջև առկա ինտերտեքստուալ կապերը դիտարկում է որպես գրական շարունակականության և միաժամանակ ստեղծագործական վերափոխման դրսևորում՝ ուսումնասիրելով պատմողական ձևի, ժամանակի, լեզվի, պարոդիայի, բազմաձայնության և մշակութային հղումների միջոցով ձևավորվող ընդհանուր ու տարբեր պոետիկական սկզբունքները։

Culture

Հրատարակությունը ներկայացնում է հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ համակարգելով տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ հրատարակությունների մասին տեղեկատվությունը։ Նյութում ընդգրկվում են հայ գրականության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութային ժառանգության և արվեստագիտության տարբեր ուղղություններին վերաբերող աղբյուրներ։ Տեղեկատուն նպատակ ունի ապահովել մասնագետներին և ընթերցողներին անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներով՝ հեշտացնելով նոր հրատարակությունների որոնումը, գիտական ուսումնասիրությունների կազմակերպումը և մշակութային թեմաների վերաբերյալ տեղեկատվության տարածումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրման, գրադարանային-տեղեկատվական ծառայությունների զարգացման և ազգային մշակութային ժառանգության վերաբերյալ գիտելիքների տարածման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, ուսանողներին և հետազոտողներին։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է բասկետբոլիստների անհատական գործունեության ոճի ձևավորման և դրա արդյունավետության ուսումնասիրմանը բարդ մրցակցային իրավիճակներում։ Հետազոտության շրջանակում անհատական ոճը դիտարկվում է որպես մարզիկի տեխնիկական, տակտիկական, հոգեբանական և շարժողական առանձնահատկությունների համակցություն, որն արտահայտվում է խաղային խնդիրների լուծման, որոշումների ընդունման և արագ փոփոխվող մրցակցային պայմաններին հարմարվելու ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն գործոններին, որոնք պայմանավորում են մարզիկի գործողությունների արդյունավետությունը բարձր լարվածության, ժամանակի սահմանափակման, մրցակցի ակտիվ դիմադրության և խաղային իրավիճակի անորոշության պայմաններում։ Քննվում են անհատական տեխնիկական հմտությունների, տակտիկական մտածողության, խաղային փորձի, ուշադրության կենտրոնացման, արձագանքման արագության և ինքնակարգավորման փոխկապակցվածությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր բարդության մրցակցային իրավիճակներում մարզիկների վարքագծի և գործողությունների առանձնահատկությունների բացահայտումը՝ գնահատելով, թե ինչպես է անհատական ոճն ազդում որոշումների ճշգրտության և խաղային առաջադրանքների կատարման վրա։ Կարևորվում է մարզիկի կարողությունը՝ արագ գնահատելու խաղադաշտում ստեղծված իրավիճակը, ընտրելու համապատասխան գործողության տարբերակը և այն արդյունավետորեն իրականացնելու թիմային մարտավարության շրջանակում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հոգեբանական կայունությանը, քանի որ մրցակցային լարվածությունը կարող է ազդել ուշադրության, շարժումների վերահսկման և որոշումների ընդունման վրա։ Քննվում է նաև մարզման գործընթացում անհատական տարբերությունների հաշվառման անհրաժեշտությունը՝ մարզիկների ուժեղ կողմերը զարգացնելու և բարդ իրավիճակներում արդյունավետ գործունեության կայուն ձևեր ստեղծելու նպատակով։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկումներ, խաղային գործողությունների վերլուծություն, հատուկ փորձարկումներ և մրցակցային գործունեության արդյունքների համեմատական գնահատում։ Կարևորվում է ոչ միայն առանձին տեխնիկական գործողությունների արդյունավետությունը, այլև դրանց նպատակահարմար կիրառումը կոնկրետ խաղային իրավիճակում։ Անհատական ոճի ձևավորումը դիտարկվում է որպես երկարատև մարզական պատրաստության բաղադրիչ, որի վրա կարող են ազդել մարզիկի ֆիզիկական պատրաստվածությունը, խաղային դերը, փորձը և մարզչական աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մարզման գործընթացը կազմակերպել ավելի անհատականացված սկզբունքներով՝ միաժամանակ պահպանելով թիմային համագործակցության պահանջները։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն բասկետբոլիստների տեխնիկատակտիկական և հոգեբանական պատրաստության կատարելագործման, մարզման ծրագրերի անհատականացման և մրցակցային գործունեության վերլուծության համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով սպորտային մանկավարժության, բասկետբոլի տեսության ու մեթոդիկայի և սպորտային հոգեբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։