Սրբազան վայրերի աղոթամատույց

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Թիֆլիսի հայախոս միջավայրում գործածված նոր հայերենի քերականական համակարգի պատմական ուսումնասիրությանը՝ լեզվական երևույթները դիտարկելով դրանց ձևավորման, զարգացման և փոփոխության ընթացքի մեջ։ Հետազոտության առանցքում կարող են լինել տվյալ քաղաքային միջավայրին բնորոշ հայերենի հնչյունական, ձևաբանական և շարահյուսական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց կապը հայերենի պատմական զարգացման ընդհանուր օրինաչափությունների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քերականական ձևերի ծագմանը և ժամանակի ընթացքում կրած փոփոխություններին՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու հին ու միջին հայերենից ժառանգված տարրերի հետագա զարգացումը և նոր լեզվական ձևերի հաստատման ընթացքը։ Քաղաքային բազմալեզու միջավայրը կարևոր նշանակություն ունի նյութի մեկնաբանման համար, քանի որ Թիֆլիսը երկար ժամանակ եղել է հայ մշակութային, կրթական և գրական կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ հայերենը գործածվել է տարբեր սոցիալական և հաղորդակցական պայմաններում։ Այդ հանգամանքը հնարավորություն է տալիս լեզվական համակարգը դիտարկել ոչ միայն պատմական քերականության, այլև բարբառագիտության և լեզվական շփումների տեսանկյունից։ Քննության առարկա կարող են դառնալ գոյականի հոլովական և թվային ձևերը, դերանունների համակարգը, բայական խոնարհումը, ժամանակային ու եղանակային ձևերը, մասնիկների և կապերի գործածությունը, ինչպես նաև նախադասության կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Տարբեր ժամանակաշրջանների լեզվական փաստերի համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու առանձին քերականական իրողությունների պահպանման, վերափոխման կամ աստիճանական դուրսմղման գործընթացները։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարևոր նյութ կարող է տրամադրել արևելահայերենի ձևավորման պատմության և տարածաշրջանային տարբերակների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրության համար։ Քերականական փաստերի պատմական մեկնաբանությունը նպաստում է հասկանալու, թե ինչպես են լեզվի ներքին զարգացման միտումները և բազմալեզու հասարակական միջավայրը համատեղ ազդել Թիֆլիսի հայության խոսքային համակարգի վրա։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև հայերենի պատմության ուսումնասիրության աղբյուրագիտական տեսանկյունից, քանի որ քաղաքային խոսքի տվյալները կարող են պահպանել ինչպես ավելի հին լեզվական շերտերի հետքեր, այնպես էլ նոր ժամանակներում ձևավորված առանձնահատկություններ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական քերականության, հայոց լեզվի պատմության, բարբառագիտության և լեզվական շփումների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Թիֆլիսի հայերենի քերականական կառուցվածքի պատմական զարգացման ամբողջական պատկերացման համար կարևոր նյութ։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Macrovipera lebetina obtusa և Montivipera raddei տեսակի իժերի թույների կենսաֆիզիկական հատկությունների և կենսաբանական թաղանթների վրա դրանց ազդեցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է թույնի կենսաակտիվ բաղադրիչների և բջջային թաղանթների փոխազդեցության առանձնահատկությունների վրա՝ դիտարկելով այն ֆիզիկաքիմիական և կենսաֆիզիկական փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ թունավորման ընթացքում։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են օձի թույնի տարբեր բաղադրիչները ներգործում թաղանթային կառուցվածքների կազմակերպվածության, կայունության, թափանցելիության և գործառական հատկությունների վրա, ինչպես նաև ինչպիսի փոփոխություններ կարող են առաջացնել բջջային մակարդակում ընթացող գործընթացներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում թաղանթային համակարգերի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների գնահատմանը, քանի որ կենսաբանական թաղանթները կարևոր դեր ունեն բջջի ներքին միջավայրի պահպանման, նյութափոխանակության, ազդանշանների փոխանցման և բազմաթիվ կենսաքիմիական գործընթացների կարգավորման մեջ։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև ուսումնասիրվող երկու տեսակի իժերի թույների ազդեցության առանձնահատկություններն ու հնարավոր տարբերությունները՝ հնարավորություն տալով համեմատական տեսանկյունից գնահատել դրանց կենսաբանական ակտիվությունը։ Կենսաֆիզիկական մոտեցումների կիրառումը նպաստում է թույնի ազդեցության ոչ միայն արտաքին հետևանքների, այլև բջջային ու մոլեկուլային մակարդակներում տեղի ունեցող գործընթացների ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն օձերի թույների գործողության հիմնարար մեխանիզմների բացահայտման, թույնի առանձին բաղադրիչների կենսաբանական նշանակության գնահատման և թաղանթային համակարգերի հետ դրանց փոխազդեցության օրինաչափությունների պարզաբանման համար։ Նյութը կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, թունաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության և հարակից գիտական ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Առաքելական աթոռի սահմանադրության գործնական մեկնաբանությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով եկեղեցական որոշումներին, դատական վճիռներին և խոստովանահայրերի ծառայության ընթացքում դրանց կիրառմանը։ Այն ներկայացնում է եկեղեցական իրավական և կանոնական դրույթների գործնական նշանակությունը՝ նպատակ ունենալով հոգևորականներին օգնել հասկանալու և կիրառելու սահմանված կանոնները տարբեր իրավիճակներում։ Խոստովանահոր ծառայությունը պահանջում է ոչ միայն աստվածաբանական գիտելիքներ, այլև եկեղեցական կարգերի, բարոյական սկզբունքների և հոգևոր պատասխանատվության հստակ ըմբռնում։ Այս համատեքստում աշխատությունը կարևորում է եկեղեցական իրավունքի և հովվական գործունեության փոխկապակցվածությունը՝ անդրադառնալով հավատացյալների հոգևոր առաջնորդության, խոստովանության և եկեղեցական կարգապահության հարցերին։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է Հայ առաքելական եկեղեցու կանոնական ավանդույթի, ներքին իրավական համակարգի և հոգևորականների պատրաստության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արտացոլում է XIX դարի հայ աստվածաբանական գրականության այն ուղղությունը, որը ձգտում էր եկեղեցական իրավական դրույթները ներկայացնել ոչ միայն տեսական, այլև առօրյա հոգևոր ծառայության մեջ կիրառելի ձևով։

Sociology

Max Weber-ը համարվում է դասական սոցիոլոգիայի հիմնադիրներից մեկը և ժամանակակից հասարակագիտական մտածողության կարևորագույն ներկայացուցիչներից, որի գործունեությունը հիմնականում ընկնում է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի պատմական ժամանակաշրջանում՝ մի փուլ, երբ Եվրոպան անցնում էր արագ արդյունաբերականացման, կապիտալիստական հարաբերությունների ձևավորման և քաղաքական-սոցիալական մեծ փոփոխությունների միջով։ Նրա ժամանակը բնութագրվում էր նաև ազգային պետությունների ուժեղացմամբ, բյուրոկրատական համակարգերի զարգացմամբ և սոցիալական գիտությունների ձևավորմամբ որպես ինքնուրույն ակադեմիական ոլորտներ։ Վեբերը իր աշխատություններում ուսումնասիրել է հասարակության կառուցվածքը, իշխանության ձևերը, տնտեսության և մշակույթի փոխկապակցվածությունը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով ռացիոնալացման գործընթացին, որը նա համարում էր ժամանակակից արևմտյան հասարակությունների հիմնական բնութագիրը։ Նրա հայտնի գաղափարներից է «բողոքական էթիկան և կապիտալիզմի ոգին», որտեղ նա փորձում է բացատրել, թե ինչպես կրոնական արժեքները կարող են ազդել տնտեսական վարքագծի և կապիտալիստական զարգացման ձևավորման վրա։ Վեբերի ժամանակաշրջանը նաև նշանավորվում էր գիտական մոտեցումների արագ զարգացմամբ, որտեղ նա փորձեց սոցիոլոգիան դարձնել խիստ մեթոդաբանական գիտություն՝ հիմնված հասկանալու (Verstehen) մոտեցման վրա։ Նրա աշխատանքները մեծ ազդեցություն են ունեցել ոչ միայն սոցիոլոգիայի, այլ նաև քաղաքական գիտության, տնտեսագիտության և կառավարման տեսության զարգացման վրա՝ ձևավորելով այն հիմքերը, որոնց վրա մինչ այսօր կառուցվում են սոցիալական համակարգերի վերլուծությունները։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության շրջանակներում վերաքննության կարգով դատական ակտերի վերանայման իրավական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է վերաքննության ինստիտուտի էությանը, նպատակներին և նշանակությանը՝ որպես դատական սխալների ուղղման, դատական պաշտպանության իրավունքի ապահովման և արդարադատության արդյունավետ իրականացման կարևոր մեխանիզմ։ Նյութում քննարկվում են վերաքննիչ վարույթի իրավական հիմքերը, վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների շրջանակը, դատական ակտերի վերանայման պայմաններն ու ընթացակարգային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կողմերի դատավարական իրավունքներն ու պարտականությունները։ Ուսումնասիրության ընթացքում վերլուծվում են այն խնդիրները, որոնք կարող են առաջանալ վերաքննության իրականացման ընթացքում՝ կապված ապացույցների գնահատման, դատական ակտերի հիմնավորվածության, նյութական և դատավարական իրավունքի նորմերի կիրառման, ինչպես նաև դատական պաշտպանության արդյունավետության ապահովման հետ։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև քաղաքացիական դատավարության ոլորտում առկա տեսական և գործնական մոտեցումները՝ բացահայտելով վերաքննության համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի դատական վերահսկողության մեխանիզմների, դատական ակտերի օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման գործընթացների ուսումնասիրման համար՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական դատավարության արդիական խնդիրների ավելի խորքային ընկալմանը։

Law

Գրքում ուսումնասիրվում են կրոնական կազմակերպությունների սահմանադրաիրավական կարգավիճակի հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում, ներկայացվում են դրանց գործունեությունը կարգավորող իրավական և ենթաօրենսդրական ակտերը, քննարկվում է կրոնի և պետության հարաբերակցության սկզբունքը, ազատությունների և իրավունքների երաշխավորման խնդիրները, վերլուծվում են կրոնական կազմակերպությունների հիմնելու, գրանցելու, կազմակերպչական կառույցներ ունենալու և գործունեություն ծավալելու իրավական հիմքերը, ուսումնասիրվում են իրավախախտումների և հակասությունների կանխարգելման մեխանիզմները, քննարկվում են պետական վերահսկողության սահմանները և դրա համատեղելիությունը մարդու հիմնարար իրավունքների հետ, ներկայացվում են տեսական մոտեցումներ և պրակտիկ դատական ու վարչական գործերի վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով ձևավորել հավասարակշռված և արդար կարգավորող համակարգ, գիրքը միավորում է իրավական վերլուծությունը, միջազգային փորձը և հայաստանյան իրականությունը՝ ծառայելով իրավաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, կրոնական կազմակերպությունների ղեկավարների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կրոնական ազատությունների և պետության իրավական միջավայրի ուսումնասիրությամբ։