Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի՝ մեր հայրապետի պատմությունը՝ համառոտ աղոթքներով և անհրաժեշտ խորհրդածություններով

Economics

Աշխատությունը նվիրված է միգրացիոն գործընթացների ուսումնասիրության, դրանց զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման և մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական ու կիրառական հիմնախնդիրներին՝ սահմանադրականության սկզբունքների և Հայաստանի Հանրապետության հասարակական-քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում են բնակչության տեղաշարժերի պատճառներն ու հետևանքները, միգրացիոն հոսքերի ձևավորման և փոփոխության գործոնները, ինչպես նաև միգրացիոն քաղաքականության և սահմանադրաիրավական կարգավորման փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանադրականության հասկացությանը, իրավական պետության սկզբունքներին, մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների պաշտպանությանը, ինչպես նաև բնակչության ազատ տեղաշարժի, բնակության վայրի ընտրության և պետության կողմից քաղաքացիների իրավունքների ապահովման սահմանադրական երաշխիքներին։ Ուսումնասիրվում են միգրացիայի հիմնական տեսակները՝ արտաքին և ներքին, ժամանակավոր և մշտական, աշխատանքային, կրթական, ընտանեկան և հարկադիր տեղաշարժերը՝ դրանց առաջացման սոցիալական, տնտեսական, ժողովրդագրական ու քաղաքական նախադրյալների տեսանկյունից։ Կարևորվում է Հայաստանի Հանրապետությունում միգրացիոն գործընթացների պատմական զարգացումը, անկախությունից հետո բնակչության տեղաշարժերի առանձնահատկությունները, արտագաղթի և ներգաղթի միտումները, աշխատանքային միգրացիայի դերը և բնակչության տարածքային բաշխման փոփոխությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են միգրացիոն գործընթացների վրա ազդող գործոնները, մասնավորապես՝ զբաղվածության հնարավորությունները, բնակչության եկամուտները, կենսամակարդակը, կրթական և մասնագիտական զարգացման պայմանները, անվտանգային միջավայրը, ժողովրդագրական կառուցվածքը և սոցիալական ենթակառուցվածքների հասանելիությունը։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում միգրացիոն հոսքերի քանակական գնահատման և կանխատեսման մեթոդները, վիճակագրական տվյալների մշակումը, ժողովրդագրական ցուցանիշների վերլուծությունը և մաթեմատիկական ու տնտեսաչափական մոդելների կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են միգրացիոն գործընթացների մոդելավորման համակարգային մոտեցումները, պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման մեթոդները, տարբեր գործոնների փոխազդեցության գնահատումը և հնարավոր զարգացման սցենարների կառուցման սկզբունքները։ Կարևորվում է մոդելավորման միջոցով միգրացիոն քաղաքականության տարբեր միջոցառումների հնարավոր հետևանքների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով բնակչության թվաքանակի, աշխատուժի կառուցվածքի, տարածաշրջանային զարգացման և սոցիալական համակարգերի վրա դրանց ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում սահմանադրական կարգավորման և միգրացիոն քաղաքականության փոխկապակցվածությանը, պետության իրավական պարտավորություններին, քաղաքացիների և օտարերկրացիների իրավական կարգավիճակին, ինչպես նաև միջազգային իրավունքի նորմերի և ներպետական օրենսդրության հարաբերակցությանը։ Անդրադարձ է կատարվում մարդու իրավունքների պաշտպանության, խտրականության բացառման, իրավական որոշակիության, համաչափության և պետական կառավարման հաշվետվողականության սկզբունքների նշանակությանը միգրացիոն գործընթացների կարգավորման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միգրացիայի սոցիալ-տնտեսական հետևանքների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ աշխատաշուկայի փոփոխությունները, մարդկային կապիտալի տեղաշարժը, մասնագիտական ներուժի կորուստների և ձեռքբերումների հնարավոր ազդեցությունները, դրամական փոխանցումների տնտեսական նշանակությունը և ընտանիքների սոցիալական կառուցվածքի փոփոխությունները։ Դիտարկվում են նաև միգրացիայի ժողովրդագրական հետևանքները՝ բնակչության տարիքային կազմի, ծնելիության, բնակավայրերի զարգացման և տարածաշրջանային անհամաչափությունների համատեքստում։ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով առանձնահատուկ ուշադրության կարող են արժանանալ սահմանամերձ և գյուղական բնակավայրերից բնակչության արտահոսքի, մայրաքաղաքի և մարզերի միջև ներքին տեղաշարժերի, ինչպես նաև վերադարձի միգրացիայի և վերաինտեգրման հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են միգրանտների սոցիալական պաշտպանության, կրթության, առողջապահության և աշխատանքի իրավունքների ապահովման, ինչպես նաև պետական ծառայություններից օգտվելու իրավական ու կազմակերպական պայմանները։ Կարևորվում է պետական մարմինների, տեղական ինքնակառավարման համակարգի, միջազգային կազմակերպությունների և քաղաքացիական հասարակության համագործակցությունը միգրացիոն քաղաքականության մշակման և իրականացման գործընթացում։ Աշխատության շրջանակներում կարող են ուսումնասիրվել միգրացիոն տվյալների հավաքագրման և համակարգման խնդիրները, տեղեկատվական բազաների կատարելագործման հնարավորությունները, պաշտոնական վիճակագրության սահմանափակումները և հետազոտական արդյունքների արժանահավատության ապահովման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիոն գործընթացների կանխատեսման անորոշություններին, մոդելների կիրառելիության սահմաններին և սոցիալ-տնտեսական ու քաղաքական փոփոխությունների պայմաններում դրանց վերանայման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության տեսական հիմքում կարող են դիտարկվել միգրացիայի դասական և ժամանակակից տեսությունները, բնակչության շարժունակության տնտեսական մոդելները, համակարգային վերլուծության մեթոդները, սահմանադրական իրավունքի հայեցակարգերը և պետական քաղաքականության գնահատման մոտեցումները։ Կարևորվում է միջազգային փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ տարբեր պետություններում միգրացիոն գործընթացների կառավարման, իրավական կարգավորման և կանխատեսման մեխանիզմների առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական վերլուծությունը սահմանադրաիրավական ուսումնասիրության հետ՝ միգրացիոն քաղաքականության մշակման համար համալիր գիտական հիմքեր ձևավորելու նպատակով։ Հետազոտությունն ունի գիտական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետությունում միգրացիոն գործընթացների գնահատման մեթոդաբանության զարգացմանը, բնակչության շարժունակության օրինաչափությունների բացահայտմանը, մարդու իրավունքների վրա հիմնված պետական քաղաքականության ուսումնասիրությանը և ժողովրդագրական ու սոցիալ-տնտեսական զարգացման ռազմավարությունների հիմնավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել ժողովրդագիրների, տնտեսագետների, իրավաբանների, քաղաքագետների, սոցիոլոգների, միգրացիոն քաղաքականության մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների, ուսանողների և Հայաստանի միգրացիոն գործընթացների ու սահմանադրականության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Linguistics

Լեզվաբանական և գրականագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Շիրազի քնարերգության լեզվում գոյականական բառակապակցությունների կառուցվածքային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գոյական գերադաս անդամով բառակապակցությունների կազմության եղանակները, դրանց բաղադրիչների միջև ձևավորվող շարահյուսական հարաբերությունները և խոսքի մեջ ունեցած գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր կառուցվածքային տիպերի, կապակցման միջոցների, բառերի դասավորության և քերականական ձևերի կիրառությանը բանաստեղծական խոսքում։ Վերլուծվում է գոյականական բառակապակցությունների դերը պատկերավորության, արտահայտչականության, հուզական երանգավորման և հեղինակային լեզվաոճի ձևավորման մեջ։ Քննարկվում են նաև բառային ընտրության, փոխաբերական կիրառությունների և շարահյուսական կառուցվածքների փոխհարաբերությունները՝ քնարական ստեղծագործությունների լեզվական նյութի հիման վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բանաստեղծի լեզվի շարահյուսական առանձնահատկությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը գեղարվեստական խոսքի կառուցման տեսանկյունից։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի շարահյուսության, ոճագիտության, գրական լեզվի և Հովհաննես Շիրազի ստեղծագործության լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է բնական և սինթետիկ ծագման կատիոնային պորֆիրինների ու մետաղապորֆիրինների հակամանրէային հատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ինչպես լաբորատոր պայմաններում, այնպես էլ կենդանի օրգանիզմում իրականացվող փորձարարական մոդելների միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում այս միացությունների կառուցվածքի, ֆիզիկաքիմիական հատկությունների և հակամանրէային ազդեցության միջև առկա կապերի բացահայտումն է։ Ուսումնասիրվում է տարբեր պորֆիրինային միացությունների ազդեցությունը միկրոօրգանիզմների կենսունակության, աճի և բջջային կառուցվածքների վրա՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց նկատմամբ տարբեր մանրէների զգայունության առանձնահատկություններին։ Աշխատության մեջ համեմատվում են բնական և սինթետիկ միացությունների հակամանրէային ազդեցությունները, ինչպես նաև մետաղային կենտրոնի և մոլեկուլի կառուցվածքային առանձնահատկությունների հնարավոր ազդեցությունը կենսաբանական ակտիվության վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կատիոնային խմբերի նշանակությանը, քանի որ դրանք կարող են նպաստել միացությունների փոխազդեցությանը մանրէային բջջաթաղանթների հետ և պայմանավորել կենսաբանական ազդեցության ուժգնությունը։ In vitro ուսումնասիրությունների շրջանակում գնահատվում են հակամանրէային ակտիվության հիմնական ցուցանիշները, տարբեր միկրոօրգանիզմների արձագանքը և փորձարարական պայմանների ազդեցությունը ստացված արդյունքների վրա։ In vivo հատվածում դիտարկվում է ուսումնասիրվող միացությունների կենսաբանական ազդեցությունը կենդանի օրգանիզմում՝ ներառելով արդյունավետության, տանելիության և հնարավոր թունաբանական դրսևորումների գնահատման հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի նոր հակամանրէային նյութերի որոնման և պորֆիրինային միացությունների կենսաբժշկական կիրառությունների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել մանրէային վարակների դեմ այլընտրանքային կամ լրացուցիչ մոտեցումների մշակմանը, ինչպես նաև ֆոտոդինամիկ և հարակից հակամանրէային տեխնոլոգիաների զարգացմանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել մանրէաբաններին, կենսաքիմիկոսներին, դեղագետներին, կենսաբժշկական հետազոտողներին, դեղագործական քիմիայի մասնագետներին, ասպիրանտներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Linguistics

Աշխատությունը հայոց լեզվի գործնական քերականության ուսուցմանն օժանդակող ձեռնարկ է, որի նպատակն է սովորողներին օգնել յուրացնելու լեզվի կառուցվածքը և քերականական կանոնները գործնական կիրառության միջոցով։ Այն ուղղված է հայերենի լեզվական ձևերի, բառերի փոփոխության, նախադասության կառուցման և գրավոր ու բանավոր խոսքի ճիշտ գործածության հմտությունների զարգացմանը։ Գործնական քերականության ուսուցումը կարևոր նշանակություն ունի տեսական գիտելիքները լեզվական առօրյա գործունեության մեջ կիրառելու, սխալները ճանաչելու և խոսքի ճշտությունն ու արտահայտչականությունը բարելավելու համար։ «Բանալի» բնորոշումը մատնանշում է ձեռնարկի օժանդակ նշանակությունը՝ որպես քերականական առաջադրանքների կատարման, կանոնների ստուգման և լեզվական նյութի յուրացմանը նպաստող միջոց։ Նման հրատարակությունները նպաստել են հայերենի համակարգված ուսուցմանը և դպրոցական կրթության մեջ քերականական գիտելիքների գործնական կիրառմանը։ Գիրքը կարևոր նյութ է 19-րդ դարի հայ լեզվաբանական և մանկավարժական գրականության, հայերենի դասավանդման մեթոդների և արևմտահայ կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար։

Economics

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համախառն ներքին խնայողությունների ձևավորման, դրանց փոփոխության միտումների և տնտեսական աճի հետ փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում խնայողությունների տնտեսական էությունը, դրանց ձևավորման հիմնական աղբյուրները և նշանակությունը ազգային տնտեսության ներդրումային ներուժի ու երկարաժամկետ զարգացման ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնային տնտեսությունների, ձեռնարկությունների և պետական հատվածի խնայողությունների ձևավորման առանձնահատկություններին, ինչպես նաև դրանց վրա եկամուտների, սպառման, տոկոսադրույքների և մակրոտնտեսական միջավայրի ազդեցությանը։ Վերլուծվում են Հայաստանի Հանրապետության համախառն ներքին խնայողությունների և համախառն ներքին արդյունքի դինամիկան, ներդրումային ակտիվության փոփոխությունները և տնտեսական աճի ցուցանիշների միջև հնարավոր վիճակագրական ու պատճառահետևանքային կապերը։ Քննարկվում են նաև խնայողությունների և ներդրումների փոխհարաբերությունները, ֆինանսական միջնորդության դերը, կապիտալի կուտակման գործընթացները և արտաքին ֆինանսավորման նշանակությունը տնտեսական զարգացման համար։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են տնտեսաչափական մոդելավորման, համեմատական վերլուծության և մակրոտնտեսական ցուցանիշների գնահատման մեթոդները՝ խնայողությունների ու տնտեսական աճի փոխազդեցության օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է նպաստել խնայողությունների խթանման և ներդրումային միջավայրի բարելավման տնտեսական քաղաքականության ուղղությունների հիմնավորմանը՝ օգտակար լինելով մակրոտնտեսագիտության, ֆինանսների, տնտեսաչափության և տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է ուկրաինացի մեծ բանաստեղծ և հասարակական գործիչ Տարաս Շևչենկոյի կյանքի, ստեղծագործական ժառանգության և մշակութային նշանակության ուսումնասիրմանը՝ նվիրված նրա ծննդյան 100-ամյա տարելիցին։ Ներկայացվում են հեղինակի գրական գործունեության հիմնական փուլերը, բանաստեղծական աշխարհը, ազգային և սոցիալական գաղափարները, ինչպես նաև նրա ստեղծագործությունների ազդեցությունը ուկրաինական և համաշխարհային գրականության զարգացման վրա։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում նաև Շևչենկոյի հասարակական գործունեությանը, գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկություններին և նրա դերին ազգային մշակույթի ձևավորման գործընթացում։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս խորությամբ ծանոթանալու գրողի կենսագրությանը, ստեղծագործական ուղուն և պատմամշակութային նշանակությանը։ Այն նախատեսված է գրականագետների, պատմաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։