Սուրբ Պատարագի խորհրդատետր՝ ըստ Հայ եկեղեցու ծիսակարգի և Հռոմում տպագրված օրինակի

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է հայկական ազգային դպրոցի 4–7-րդ դասարանների աշակերտների երկխոսական խոսքի զարգացման մեթոդական խնդիրներին՝ տեքստը դիտարկելով որպես բանավոր հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման հիմնական հենարան։ Հետազոտության կենտրոնում այն մանկավարժական և լեզվադիդակտիկական միջոցներն են, որոնց օգնությամբ ընթերցված կամ ուսումնասիրված տեքստի բովանդակությունը կարող է ծառայել հարցուպատասխանի, զրույցի, քննարկման և հաղորդակցական տարբեր իրավիճակների կազմակերպման հիմք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սովորողների տարիքային առանձնահատկություններին, լեզվական պատրաստվածության մակարդակին և մայրենի լեզվի հնարավոր ազդեցությանը ուսումնասիրվող լեզվով խոսքային հմտությունների ձևավորման գործընթացում։ Տեքստի կիրառումը հնարավորություն է տալիս աշակերտներին տրամադրել թեմատիկ, բառապաշարային և քերականական նյութ, որի հիման վրա նրանք կարող են կառուցել սեփական արտահայտությունները, արձագանքել զրուցակցի խոսքին, ձևակերպել հարցեր և շարունակել երկխոսությունը։ Քննվում են տեքստի ընտրության սկզբունքները՝ դրա բովանդակային մատչելիության, հաղորդակցական արժեքի, լեզվական բարդության և սովորողների հետաքրքրություններին համապատասխանության տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վարժությունների համակարգի կառուցումը՝ աստիճանական անցումով տեքստի ընկալումից և վերարտադրումից դեպի ավելի ինքնուրույն խոսքային գործունեություն։ Այդ գործընթացում կարող են կիրառվել տեքստի շուրջ հարցերի կազմում, դերային իրավիճակների ստեղծում, երկխոսության շարունակություն, բովանդակության քննարկում և տարբեր տեսակետների արտահայտում։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև ուսուցչի դերը հաղորդակցական միջավայրի կազմակերպման, սովորողների ակտիվ մասնակցության խթանման և լեզվական դժվարությունների հաղթահարման գործում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում երկխոսական խոսքի այնպիսի հատկանիշների զարգացմանը, ինչպիսիք են խոսքային արձագանքի արագությունը, տրամաբանական հաջորդականությունը, հարց տալու և պատասխանելու կարողությունը, զրուցակցի խոսքը հասկանալը և հաղորդակցական իրավիճակին համապատասխան լեզվական միջոցների ընտրությունը։ Տեքստային հենարանի աստիճանական նվազեցումը կարող է նպաստել սովորողների խոսքային ինքնուրույնության ձևավորմանը՝ նախապատրաստելով նրանց իրական հաղորդակցական իրավիճակներում լեզվի կիրառմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, մանկավարժության, խոսքի զարգացման և հաղորդակցական ուսուցման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել միջին դպրոցական տարիքի աշակերտների երկխոսական խոսքի ձևավորման գործընթացը։

Informatics

Այս գիտական աշխատությունը վերաբերում է կառավարման համակարգերի տեսության առաջադեմ ուղղություններին՝ մասնավորապես մատրիցային կարգավորիչների մշակմանը ցիրկուլյանտ և հակացիրքուլյանտ կառուցվածք ունեցող դինամիկ համակարգերի համար։ Ուսումնասիրության ընթացքում ներկայացվում են այն մաթեմատիկական մոտեցումները, որոնք թույլ են տալիս նկարագրել և վերլուծել բազմաչափ համակարգերի կայունությունը, կառավարելիությունը և օպտիմալ արձագանքը տարբեր արտաքին խանգարումների պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատրիցային հաշվարկների կիրառմանը՝ համակարգերի վիճակային մոդելավորման, հետադարձ կապի նախագծման և ազդանշանների մշակման համար։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ցիրկուլյանտ կառուցվածքների սիմետրիկ հատկությունները և հակացիրքուլյանտ համակարգերում առաջացող հակասիմետրիկ դինամիկան, որոնք կարևոր դեր ունեն կառավարման օրենքների ձևավորման և կայունացման ռազմավարությունների մշակման մեջ։ Ներկայացված են տեսական հիմնավորումներ և կիրառական օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս նման կարգավորիչների արդյունավետությունը ինժեներական տարբեր խնդիրներում, ներառյալ ավտոմատացված համակարգերը, ռոբոտատեխնիկան և ազդանշանային մշակումը։

Biology

Այս աշխատանքը նվիրված է ԴՆԹ-հիմքով կենսասենսորների աշխատանքի վրա տարբեր տեսակի աղմուկների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ քիմիական և կենսաբանական խանգարումների աղբյուրները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են արտաքին ազդակները՝ օրինակ՝ ջերմային տատանումները, էլեկտրական աղմուկը կամ մոլեկուլային միջավայրի անկայունությունները, ազդում կենսասենսորի զգայունության, ճշտության և ազդանշան-աղմուկ հարաբերակցության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չափման համակարգերի մոդելավորմանը և վիճակագրական մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս տարբերակել օգտակար կենսաբանական ազդանշանը պատահական խանգարումներից։ Աշխատությունը նաև ընդգրկում է ԴՆԹ-սենսորների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մոլեկուլային ճանաչման մեխանիզմները և դրանց կայունության ապահովման մոտեցումները՝ առաջարկելով մեթոդներ՝ բարձրացնելու սարքերի հուսալիությունը բարդ միջավայրերում։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է ճագարների համակցված իմունացման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ պաստերելյոզի և վիրուսային արյունահոսային հիվանդության նկատմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է գնահատել երկու կարևոր վարակիչ հիվանդությունների դեմ միաժամանակյա պատվաստման հնարավորությունները, արդյունավետությունը և կենդանիների իմունային պատասխանի առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նշված հիվանդությունների հարուցիչների կենսաբանական առանձնահատկությունները, դրանց տարածման ուղիները, ճագարների առողջության և արտադրողականության վրա ունեցած ազդեցությունը, ինչպես նաև կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համակցված իմունացման արդյունքում ձևավորվող իմունային պաշտպանության մակարդակի գնահատմանը, պատվաստումից հետո կենդանիների կլինիկական վիճակի դիտարկմանը և հնարավոր հետպատվաստումային ռեակցիաների բացահայտմանը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել պատվաստված կենդանիների իմունաբանական ցուցանիշները, հակամարմինների ձևավորման դինամիկան և պաշտպանական իմունիտետի պահպանման տևողությունը։ Կարևորվում է նաև տարբեր պատվաստման սխեմաների համեմատությունը՝ հասկանալու համար, թե ինչ պայմաններում կարելի է ապահովել առավել արդյունավետ և կայուն պաշտպանություն՝ միաժամանակ նվազեցնելով կենդանիների նկատմամբ կիրառվող միջամտությունների քանակը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ճագարաբուծական տնտեսություններում պատվաստումների կազմակերպման, հիվանդությունների կանխարգելման և համաճարակաբանական վերահսկողության խնդիրներին։ Համակցված իմունացման արդյունավետ կազմակերպումը կարող է նպաստել կենդանիների հիվանդացության և անկման դեպքերի նվազեցմանը, տնտեսությունների արտադրողականության պահպանմանը և անասնաբուժական կանխարգելիչ միջոցառումների օպտիմալացմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ճագարաբուծության մեջ վարակիչ հիվանդությունների վերահսկման, պատվաստումային ծրագրերի կատարելագործման և կենդանիների առողջության պահպանման համար՝ ապահովելով կանխարգելման առավել համակարգված և արդյունավետ մոտեցում։

History

Գր. Տեր-Պողոսյանի այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ պատմագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկի՝ Փավստոս Բուզանդին վերագրվող պատմական երկի քննությանը, դրա բովանդակային, պատմական և գրական առանձնահատկությունների դիտարկմանը։ Աշխատության հիմնական ուղղվածությունն է անդրադառնալ պատմական երկի վերաբերյալ գիտական ու բանասիրական հարցերին, քննել դրա շարադրանքի առանձնահատկությունները, պատմական տեղեկությունների բնույթը և հայոց անցյալի ուսումնասիրության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Փավստոս Բուզանդի պատմագրական երկը հայ հին մատենագրության հիմնարար ստեղծագործություններից է, որն ընդգրկում է Հայաստանի պատմության կարևոր ժամանակաշրջանի իրադարձությունները՝ անդրադառնալով Արշակունյաց արքայատոհմի ներկայացուցիչների, հայոց թագավորության, եկեղեցու, նախարարական տների և երկրի հասարակական-քաղաքական կյանքի փոխհարաբերություններին։ Այն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում հայ պատմագրության մեջ ոչ միայն որպես պատմական տեղեկությունների աղբյուր, այլև որպես հին հայկական հասարակության աշխարհայացքը, բարոյական պատկերացումները, պետականության ընկալումը և քրիստոնեական արժեքային համակարգը ներկայացնող գրական հուշարձան։ Նման երկի վերաբերյալ դիտողությունների և քննական ուսումնասիրության անհրաժեշտությունը պայմանավորված է դրա բարդ պատմական բովանդակությամբ, պատմողական առանձնահատկություններով, տարբեր իրադարձությունների մեկնաբանման հարցերով և պատմական տեղեկությունների արժանահավատության գնահատման կարևորությամբ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը ենթադրում է ուշադրություն պատմիչի հաղորդած տեղեկությունների, պատմական դեպքերի հաջորդականության, անձանց ու իշխանական խմբավորումների ներկայացման, ինչպես նաև պատմական իրողությունների և գրական պատկերման փոխհարաբերության նկատմամբ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև Փավստոս Բուզանդի երկի՝ որպես պատմական սկզբնաղբյուրի քննադատական ուսումնասիրությունը, որի ընթացքում անհրաժեշտ է տարբերակել պատմական հիշողությունը, մատենագրական ավանդույթը, կրոնական մեկնաբանությունը և պատմողական հնարքները։ Գրական առումով այս պատմագրական հուշարձանն առանձնանում է կենդանի ու պատկերավոր շարադրանքով, դրվագների դրամատիկ ներկայացմամբ, բանավոր ավանդության տարրերով և բարոյախոսական շեշտադրումներով։ Նրա էջերում պատմական իրադարձությունները հաճախ ներկայացվում են մարդկային բնավորությունների, իշխանական հակամարտությունների, հավատքի ու քաղաքական պատասխանատվության բախումների միջոցով՝ ստեղծելով հին Հայաստանի կյանքի բազմակողմանի պատկեր։ Փավստոսի պատմության վերաբերյալ գիտական դիտողություններն ու քննությունները կարևոր դեր են ունեցել հայ պատմագրության ուսումնասիրության մեթոդների զարգացման գործում՝ նպաստելով սկզբնաղբյուրների համեմատական քննությանը, պատմական փաստերի ճշգրտմանը և հայ մատենագրական ժառանգության գիտական գնահատմանը։ 20-րդ դարասկզբին նման ուսումնասիրության հրատարակումը հատկապես նշանակալի էր հայագիտության զարգացման տեսանկյունից, երբ եվրոպական գիտական կենտրոններում և Մխիթարյան միաբանության շրջանակներում մեծ ուշադրություն էր դարձվում հայ հին գրականության, պատմագրության, լեզվի և ձեռագրական ժառանգության հետազոտությանը։ Վիեննայի Մխիթարյան տպագրական ու գիտական միջավայրը կարևոր դեր է ունեցել հայ պատմական աղբյուրների հրատարակման, մեկնաբանման և գիտական շրջանառության մեջ դնելու գործում։ Այս աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ պատմագրության պատմության, Փավստոս Բուզանդի երկի ուսումնասիրության, հայ հին մատենագրության քննադատական վերլուծության և պատմական սկզբնաղբյուրների գիտական հետազոտության մեթոդաբանության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, հայագետներին, բանասերներին, մատենագետներին և հայոց հին ու վաղ միջնադարյան պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես հայ պատմագիտական մտքի զարգացման և ազգային պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրության արժեքավոր նյութ։

Medicine

Բժշկագիտական և ստոմատոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կրծքագեղձի քաղցկեղի քիմիաթերապիայի ընթացքում բերանի խոռոչի օրգաններում առաջացող ախտաբանական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց բուժման և կանխարգելման մոտեցումներին։ Քննության են առնվում բերանի խոռոչի լորձաթաղանթի, պարոդոնտի, ատամների և հարակից հյուսվածքների վիճակի հնարավոր փոփոխությունները հակաուռուցքային բուժման պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բորբոքային երևույթների, բերանի խոռոչի պաշտպանական մեխանիզմների խանգարումների, մանրէային հավասարակշռության փոփոխությունների և հիվանդների ստոմատոլոգիական վիճակի գնահատմանը։ Վերլուծվում են ախտաբանական դրսևորումների վաղ հայտնաբերման, դրանց ծանրության գնահատման և համապատասխան բուժական միջոցառումների ընտրության մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև բերանի խոռոչի խնամքի, ստոմատոլոգիական հսկողության և կանխարգելիչ միջոցառումների նշանակությունը քիմիաթերապիայի ընթացքում հնարավոր բարդությունների նվազեցման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու ուռուցքաբանական բուժման և բերանի խոռոչի առողջության միջև փոխկապակցվածությունը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ստոմատոլոգիայի, ուռուցքաբանության, կանխարգելիչ բժշկության և կլինիկական բժշկության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։