«Տաղարան» ժողովածուները հայ միջնադարյան ձեռագրերում

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մարդու էքսֆոլիատիվ (թափվող) բջիջներում ցիտոգենետիկական խանգարումների ուսումնասիրությանը՝ միկրոմիջուկային թեստի կիրառմամբ։ Գրքում ներկայացվում են բջջային գենետիկայի հիմունքները և քրոմոսոմային վնասումների ձևավորման մեխանիզմները՝ ընդգծելով մուտագեն և գենոտոքսիկ գործոնների ազդեցությունը մարդու օրգանիզմի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է միկրոմիջուկային թեստի մեթոդաբանական հիմքերը, դրա զգայունությունը և կիրառելիությունը որպես բջջային գենետիկական վնասների վաղ հայտնաբերման գործիք։ Աշխատությունում քննարկվում են շրջակա միջավայրի տարբեր գործոնների՝ քիմիական նյութերի, ճառագայթման և կենսաբանական ազդեցությունների կապը քրոմոսոմային աբերացիաների և միկրոմիջուկների ձևավորման հաճախականության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հետազոտական արդյունքների վիճակագրական մշակմանը, ռիսկերի գնահատմանը և կանխարգելիչ բժշկության մեջ այս մեթոդի կիրառման հնարավորություններին։ Գիրքը նախատեսված է գենետիկների, կենսաբանների, բժշկական լաբորատորիաների մասնագետների, թունաբանների, հանրային առողջապահության ոլորտի աշխատողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ կիրառական մոտեցումներ ցիտոգենետիկական հետազոտությունների ոլորտում։

Religion

Այս աշխատությունը նվիրված է ֆրակո-հայկական Sabadios-aswat կերպարի և սվանական որսորդության աստվածության համեմատական ուսումնասիրությանը՝ հին կրոնական պատկերացումների, դիցաբանական ավանդույթների և տարածաշրջանային մշակութային կապերի տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմնական խնդիրն է վերլուծել երկու կրոնական կերպարների բնույթը, գործառույթները և հնարավոր ընդհանրությունները՝ դրանց մասին պահպանված պատմական, լեզվաբանական, ազգագրական և դիցաբանական տվյալների համադրման միջոցով։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում Sabadios-aswat անվան և կերպարի հնարավոր ծագմանը, դրա կրոնական նշանակությանը և այն մշակութային միջավայրին, որտեղ ձևավորվել ու պահպանվել են համապատասխան պատկերացումները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է սվանական որսորդության աստվածության կերպարը, նրա տեղը տեղական հավատալիքների համակարգում և որսի, վայրի կենդանիների ու բնության ուժերի հետ կապված դիցաբանական պատկերացումները։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս դիտարկել ոչ միայն առանձին աստվածությունների արտաքին կամ գործառութային նմանությունները, այլև դրանց հիմքում ընկած կրոնական գաղափարները, ծիսական նշանակությունը և մշակութային միջավայրի առանձնահատկությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հարցի ուսումնասիրությունը, թե արդյոք նմանությունները կարող են վկայել տարբեր ժողովուրդների միջև պատմական մշակութային փոխազդեցությունների մասին, թե դրանք կարող էին ձևավորվել անկախ՝ որսորդական հասարակություններին բնորոշ ընդհանուր պատկերացումների հիման վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև անվանաբանության և լեզվական համեմատության խնդիրներին՝ փորձելով պարզել, թե անունների և դիցաբանական հասկացությունների միջև ինչպիսի կապեր կարելի է հիմնավորված կերպով հաստատել։ Հնագիտական և ազգագրական նյութերի ներգրավումը լրացնում է գրավոր աղբյուրների ուսումնասիրությունը և հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հին կրոնական ավանդույթների մասին։ Հետազոտության կարևորությունն այն է, որ այն դիտարկում է հայկական և սվանական մշակութային նյութը ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում՝ անդրադառնալով Կովկասի և հարակից տարածքների հնագույն ժողովուրդների կրոնական պատկերացումների հնարավոր փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել հայագիտության, կովկասագիտության, հին պատմության, կրոնագիտության, դիցաբանության և պատմական լեզվաբանության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ովքեր ուսումնասիրում են հին ժողովուրդների հավատալիքները, աստվածությունների պաշտամունքը, որսորդական ավանդույթները և տարածաշրջանային մշակութային փոխազդեցությունները։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է կովկասյան գորշ տավարի ցեղի ներսում ձևավորված գծերի, ազգակցական խմբերի և ընտանիքների բուծման արդյունքների ուսումնասիրությանը և դրանց նշանակության գնահատմանը հետագա տոհմասելեկցիոն աշխատանքներում։ Հետազոտության կենտրոնում ցեղի գենետիկական ու արտադրական ներուժի բացահայտումն է՝ կենդանիների ծագման, ազգակցական կապերի, մթերատու հատկանիշների և սերունդներին արժեքավոր հատկությունների փոխանցման առանձնահատկությունների համադրմամբ։ Քննվում է գծային և ընտանեկան բուծման դերը ցեղի ցանկալի հատկանիշների պահպանման, ամրապնդման և կատարելագործման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր ծագումնաբանական խմբերի կենդանիների համեմատական գնահատմանը՝ հաշվի առնելով աճի և զարգացման, մարմնակազմության, վերարտադրողական կարողությունների, կենսունակության և մթերատվության ցուցանիշները։ Ուսումնասիրվում է, թե առանձին գծերի ու ընտանիքների ներսում որքանով են կայուն կերպով դրսևորվում տնտեսապես կարևոր հատկանիշները և ինչպես կարող են այդ տվյալներն օգտագործվել առավել արժեքավոր կենդանիների ընտրության ժամանակ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տոհմային ծագումնաբանության ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս հետևելու հատկանիշների ժառանգական փոխանցմանը, գնահատելու նախնիների ազդեցությունը հետագա սերունդների վրա և առանձնացնելու բարձր սելեկցիոն արժեք ունեցող խմբերը։ Դիտարկվում է նաև գենետիկական բազմազանության պահպանման կարևորությունը, քանի որ ցեղի կատարելագործումը պահանջում է արդյունավետ ընտրության և ժառանգական բազմազանության պահպանման հավասարակշռված համադրում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր գծերի և ընտանիքների սերունդների արտադրական արդյունքները՝ գնահատելով դրանց կիրառելիությունը ցեղի հետագա կատարելագործման ծրագրերում։ Սելեկցիոն աշխատանքը դիտարկվում է որպես երկարաժամկետ գործընթաց, որտեղ անհատական ընտրությունը զուգակցվում է կենդանիների ծագման և ազգակցական խմբերի գնահատման հետ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են տոհմային նախիրների կառուցվածքի բարելավման, արժեքավոր ժառանգական հատկանիշների պահպանման և տեղական պայմաններին հարմարված կենդանիների արտադրական ներուժի արդյունավետ օգտագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տավարաբուծության, կենդանիների գենետիկայի, տոհմային գործի և սելեկցիայի մոտեցումները՝ ցեղի ներսում ձևավորված ծագումնաբանական խմբերի արժեքը գիտականորեն գնահատելու նպատակով։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ջրի նախնական մաքրման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ շերտավոր ֆիլտրերի և որպես ֆիլտրող նյութերի տեղական լեռնային ապարների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել բնական ծագում ունեցող տեղական նյութերի օգտագործման հնարավորությունները ջրից կախված մասնիկների, մեխանիկական խառնուրդների և այլ աղտոտիչների նախնական հեռացման համար՝ ստանալով արդյունավետ և տնտեսապես մատչելի մաքրման համակարգ։ Շերտավոր ֆիլտրացումը ջրի մաքրման մեթոդ է, որի դեպքում ջուրը հաջորդաբար անցնում է տարբեր հատիկաչափ և ֆիզիկաքիմիական հատկություններ ունեցող նյութերի շերտերով, ինչի շնորհիվ հնարավոր է համատեղել մեխանիկական զտումը, մասնիկների նստեցումը, մակերևութային կլանումը և որոշ դեպքերում՝ աղտոտիչների հետ ֆիզիկաքիմիական փոխազդեցությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի տարածքում տարածված տարբեր լեռնային ապարների ֆիլտրող հատկությունները, դրանց հատիկային կազմը, ծակոտկենությունը, ջրաթափանցելիությունը, մեխանիկական կայունությունը և ջրի տարբեր բաղադրիչների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆիլտրի շերտերի դասավորությանը, հաստությանը և հատիկաչափային հարաբերակցությանը, քանի որ այդ պարամետրերը կարող են էապես ազդել ջրի մաքրման աստիճանի, հոսքի արագության և ֆիլտրի աշխատանքի տևողության վրա։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով հնարավոր է գնահատել մուտքային և մաքրված ջրի որակական ցուցանիշների փոփոխությունները, մասնավորապես՝ կախված նյութերի բնույթից, ջրի աղտոտվածության մակարդակից և ֆիլտրացման պայմաններից։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ֆիլտրերի արդյունավետության գնահատումը տարբեր շահագործման ռեժիմներում, քանի որ ֆիլտրող շերտերի աստիճանական խցանումը կարող է նվազեցնել ջրի հոսքի արագությունը և փոխել մաքրման արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև օգտագործված ֆիլտրող նյութերի վերականգնման, փոխարինման կամ հետագա օգտագործման հնարավորություններին։ Տեղական լեռնային ապարների կիրառումն առանձնահատուկ հետաքրքրություն ունի Հայաստանի պայմաններում, քանի որ կարող է նվազեցնել ներմուծվող ֆիլտրող նյութերից կախվածությունը, օգտագործել տեղական հանքային ռեսուրսները և նպաստել ջրի մաքրման տեխնոլոգիաների տեղայնացմանը։ Միաժամանակ կարևոր է գնահատել ընտրված ապարների հնարավոր ազդեցությունը մաքրվող ջրի քիմիական կազմի վրա, որպեսզի ֆիլտրային նյութը ոչ միայն հեռացնի աղտոտիչները, այլև ջրի մեջ չներկայացնի անցանկալի լուծվող բաղադրիչներ։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ փոքր և միջին արտադրողականության ջրամաքրման համակարգերի, տեղական պայմաններին հարմարեցված ֆիլտրային կայանքների և նախնական ջրամաքրման տեխնոլոգիաների մշակման համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ջրամաքրման ոլորտի մասնագետներին, բնապահպաններին, հիդրոերկրաբաններին, քիմիկոսներին, ինժեներներին և բնական ֆիլտրող նյութերի կիրառմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ջրի մաքրման տեխնոլոգիական և բնապահպանական խնդիրները՝ ուսումնասիրելով տեղական լեռնային ապարների ներուժը որպես մատչելի, բնական և հնարավոր արդյունավետ ֆիլտրող նյութեր։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է օպտոէլեկտրոնային անալիզատորների նախագծման ավտոմատացման միջոցների մշակմանը, որոնք նախատեսված են օպտիկապես թափանցիկ խառնուրդների բաղադրության որոշման համար։ Գրքում ներկայացվում են այն տեսական և կիրառական հիմքերը, որոնք անհրաժեշտ են նման բարդ չափիչ համակարգերի նախագծման գործընթացի ավտոմատացման համար՝ ընդգրկելով օպտիկական ազդանշանների ձևավորման, գրանցման և մշակման մեթոդները։ Հեղինակը վերլուծում է օպտոէլեկտրոնային սարքերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, չափման ճշգրտության վրա ազդող գործոնները, ինչպես նաև տարբեր ալգորիթմական մոտեցումներ, որոնք կիրառվում են ազդանշանների վերլուծության և բաղադրության որոշման նպատակով։ Աշխատության մեջ քննարկվում են համակարգչային նախագծման միջոցները, մոդելավորման ծրագրային գործիքները և ավտոմատացված հաշվարկային համակարգերը, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել նախագծման արդյունավետությունը և նվազեցնել սխալների հավանականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիկական չափումների մաթեմատիկական մոդելավորմանը և ինժեներական լուծումների օպտիմալացման մեթոդներին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի օպտոէլեկտրոնիկայի, չափիչ տեխնիկայի, ավտոմատացված նախագծման համակարգերի և կիրառական ֆիզիկայի ոլորտներում՝ նպաստելով բարձր ճշգրտությամբ անալիտիկ սարքավորումների մշակմանն ու կատարելագործմանը։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Վահան Թեքեյանի քնարական ժառանգության մեջ սիրո թեմայի գեղարվեստական մարմնավորման, գաղափարական բովանդակության և բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է սիրային քնարերգության հոգեբանական խորության, զգացմունքային բազմազանության և քնարական հերոսի ներաշխարհի բացահայտման վրա։ Սերը դիտարկվում է ոչ միայն որպես անհատական զգացմունք, այլև որպես մարդու հոգևոր աշխարհի, հիշողության, կարոտի, երջանկության, բաժանման և ժամանակի անցողիկության հետ կապված բազմաշերտ ապրում։ Քննության են առնվում այն բանաստեղծությունները, որոնցում սիրային զգացումը դրսևորվում է տարբեր հոգեվիճակներով՝ հիացմունքից ու մտերմության ձգտումից մինչև հեռավորություն, կորուստ, միայնություն և անցյալի վերապրում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում քնարական հերոսի հոգեբանական կերպարին, նրա ներքին երկխոսությանը և զգացմունքների աստիճանական զարգացմանը։ Բանաստեղծական խոսքի զուսպ և ներանձնային բնույթը հնարավորություն է տալիս սիրային ապրումները ներկայացնել առանց արտաքին իրադարձությունների գերակշռության՝ առաջնային դարձնելով մարդու ներաշխարհում կատարվող փոփոխությունները։ Կարևորվում է հիշողության դերը, քանի որ անցած զգացմունքը հաճախ վերածվում է ներկա հոգեվիճակը ձևավորող ուժի, իսկ ժամանակային հեռավորությունը սիրո ապրումին հաղորդում է նոր իմաստային երանգներ։ Ուսումնասիրվում է սիրո և գեղեցկության փոխկապակցվածությունը, սիրելիի կերպարի բանաստեղծական իդեալականացումը, ինչպես նաև իրականության և երազանքի հարաբերակցությունը։ Առանձին նշանակություն է տրվում բնապատկերների, գույների, լույսի, երաժշտականության և խորհրդանշական պատկերների կիրառմանը, որոնց միջոցով արտաքին աշխարհը համահունչ է դառնում քնարական հերոսի ներքին ապրումներին։ Գրականագիտական վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են բառապաշարի ընտրությունը, պատկերավորման միջոցները, համեմատությունները, փոխաբերությունները, կրկնությունները, հակադրությունները, տողի ռիթմական կազմակերպումը և բանաստեղծական խոսքի հնչերանգը։ Կարևորվում է նաև արևմտահայերենի գեղարվեստական հնարավորությունների օգտագործումը, լեզվի նրբությունը և արտահայտչականությունը, որոնք նպաստում են զգացմունքային ու հոգեբանական բարդ վիճակների փոխանցմանը։ Սիրային քնարերգությունը դիտարկվում է հեղինակի ընդհանուր աշխարհայացքի և ստեղծագործական համակարգի շրջանակում՝ ցույց տալով դրա կապերը կյանքի, մարդու, ժամանակի, անցյալի և հոգևոր արժեքների վերաբերյալ պատկերացումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արևմտահայ գրական միջավայրին և այն գեղագիտական ուղղություններին, որոնց պայմաններում ձևավորվել է բանաստեղծի ստեղծագործական անհատականությունը։ Համադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ավանդական սիրային քնարերգությունից ժառանգված հատկանիշներն ու այն նորարարական գծերը, որոնց շնորհիվ զգացմունքի արտահայտությունը ձեռք է բերում անհատական և հոգեբանական խորություն։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի Վահան Թեքեյանի ստեղծագործական աշխարհի, արևմտահայ բանաստեղծության զարգացման և հայ սիրային քնարերգության գեղարվեստական առանձնահատկությունների ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, պոետիկայով և քնարերգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող գրականագետների, բանասերների, հետազոտողների, ուսուցիչների, դասախոսների և ուսանողների համար։