Տարոնի պատմությունը

History

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է պետական-կուսակցական վերահսկողության մարմինների ձևավորումն ու գործունեությունը Հայաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն իշխանական համակարգում 1921–1934 թթ.՝ ընդգծելով քաղաքական իշխանության կենտրոնացման և վերահսկողական մեխանիզմների զարգացման հիմնական փուլերը։ Նշվում է, որ խորհրդային վարչակարգի ձևավորման սկզբնական շրջանում վերահսկողության համակարգը նպատակ ուներ ամրապնդել նոր իշխանությունը, ապահովել կուսակցական գծի իրականացումը և կանխել հակախորհրդային գործունեությունը՝ պետական կառավարման բոլոր մակարդակներում։ Վերլուծվում է, որ կուսակցական կառույցները աստիճանաբար ձեռք բերեցին գերակա դեր պետական ապարատի նկատմամբ՝ ձևավորելով երկիշխանության բնույթ ունեցող համակարգ, որտեղ կուսակցական որոշումները հաճախ գերակայեցին վարչական ինստիտուտների նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում վերահսկողական մարմինների՝ ներառյալ ինսպեկցիոն և կարգապահական կառույցների, դերին վարչական վերահսկողության, կադրային քաղաքականության և գաղափարական ուղղվածության ապահովման գործում։ Նշվում է նաև, որ 1920-ականների և 1930-ականների սկզբի քաղաքական գործընթացները ուղեկցվել են կենտրոնացման ուժեղացմամբ, ինչի արդյունքում վերահսկողության մեխանիզմները դարձել են ավելի համակարգված և ինստիտուցիոնալացված։ Ընդհանուր առմամբ, 1921–1934 թթ. պետական-կուսակցական վերահսկողության մարմինները դիտարկվում են որպես խորհրդային քաղաքական համակարգի կայացման և իշխանության կենտրոնացման հիմնական գործիքներից մեկը, որը ձևավորել է վարչական կառավարման նոր մոդել։

Economics

Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում աշխատանքի շուկայի պետական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում աշխատանքի շուկայի ձևավորման և գործունեության հիմնական օրինաչափությունները, աշխատուժի առաջարկի ու պահանջարկի փոխհարաբերությունները, զբաղվածության և գործազրկության հետ կապված սոցիալ-տնտեսական գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական զբաղվածության քաղաքականությանը, աշխատաշուկայի կարգավորման տնտեսական և կազմակերպական մեխանիզմներին, ինչպես նաև բնակչության տարբեր խմբերի զբաղվածության հնարավորությունների ընդլայնման հարցերին։ Վերլուծվում են աշխատուժի մասնագիտական կառուցվածքի, կրթության և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանության, տարածքային անհամաչափությունների և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Քննարկվում են նաև զբաղվածության պետական ծրագրերի, մասնագիտական պատրաստման և վերապատրաստման, աշխատանքի տեղավորման աջակցության ու սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու աշխատանքի շուկայի պետական կարգավորման գործիքները և գնահատելու դրանց դերը զբաղվածության քաղաքականության իրականացման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աշխատանքի տնտեսագիտության, սոցիալական քաղաքականության և պետական կառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

Աշխատությունը վերաբերում է բանաստեղծական արվեստին և գրական խոսքի ստեղծման առանձնահատկություններին։ «Առձեռն» բնորոշումը մատնանշում է գործնական կամ ուսումնական նշանակություն ունեցող ձեռնարկի բնույթ, որի նպատակն է ընթերցողին ծանոթացնել բանաստեղծության ձևավորման սկզբունքներին և պոետական արտահայտչամիջոցներին։ Բանաստեղծական ստեղծագործության հիմքում ընկած են լեզվի պատկերավոր կիրառությունը, մտքի հուզական արտահայտումը, բառերի ընտրությունը, հնչյունական ներդաշնակությունը և տաղաչափական կառուցվածքը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը առնչվում է չափածո խոսքի կազմակերպմանը, հանգի ու ռիթմի նշանակությանը, բանաստեղծական պատկերների ստեղծմանը և գրական ճաշակի զարգացմանը։ Այն կարող էր ծառայել որպես օժանդակ նյութ բանաստեղծությամբ հետաքրքրվողների, սովորողների և գրական ստեղծագործության հիմունքներն ուսումնասիրողների համար։ XIX դարում հայերեն ուսումնական և գրական ձեռնարկները կարևոր դեր ունեին ազգային գրական լեզվի մշակման, ստեղծագործական կարողությունների խթանման և գեղարվեստական մտածողության զարգացման գործում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ պոետական մշակույթի, գրական կրթության և բանաստեղծական արվեստի ուսումնասիրման տեսանկյունից։

Literature

Աշխատությունը ճանապարհորդական և պատմամշակութային բնույթի գրականություն է, որի առանցքում Հայաստանն ու Արարատի խորհրդանշական աշխարհն են՝ ներկայացված ճանապարհորդի դիտարկումների, անձնական տպավորությունների և պատմական անդրադարձների միջոցով։ Հեղինակը ճանապարհորդությունը վերածում է ոչ միայն աշխարհագրական տարածքի ճանաչման, այլև հայկական պատմության, մշակույթի, ազգային ինքնության և հիշողության բացահայտման միջոցի։ Նկարագրությունների միջոցով ընթերցողը ծանոթանում է հայկական բնաշխարհին, բնակավայրերին, պատմական վայրերին, ճարտարապետական հուշարձաններին և այն մշակութային միջավայրին, որի մեջ ձևավորվել ու պահպանվել են հայկական ավանդույթները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում Արարատ լեռան պատմական և խորհրդանշական ընկալմանը, որը ներկայացվում է որպես աշխարհագրական սահմաններից դուրս եկող և հայ ժողովրդի պատմական հիշողության ու մշակութային ինքնագիտակցության հետ սերտորեն կապված խորհրդանիշ։ Ճանապարհորդական տպավորությունները զուգակցվում են պատմական տեղեկությունների հետ՝ հնարավորություն տալով տարբեր ժամանակաշրջանների իրադարձությունները դիտարկել կոնկրետ վայրերի և մշակութային ժառանգության համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հայ ժողովրդի պատմական փորձառությանը, կրոնական և մշակութային ավանդույթներին, համայնքային կյանքին ու արտաքին աշխարհի հետ ունեցած հարաբերություններին։ Բնության և ճարտարապետության նկարագրությունները կարևոր դեր են կատարում ընդհանուր պատկերի ձևավորման մեջ՝ ներկայացնելով լեռնային լանդշաֆտները, հնագույն բնակավայրերը, եկեղեցիներն ու վանքերը որպես պատմական հիշողության կրողներ։ Միաժամանակ ճանապարհորդական հայացքը հնարավորություն է տալիս համադրել անցյալն ու հեղինակի ժամանակաշրջանի իրականությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները և մշակութային ժառանգությունը շարունակել ազդեցություն ունենալ մարդկանց ինքնընկալման ու հասարակական կյանքի վրա։ Նյութի արժեքը պայմանավորված է նաև արտաքին դիտորդի հայացքով, քանի որ հայկական աշխարհը ներկայացվում է անձնական հանդիպումների, տեղային դիտարկումների և ճանապարհորդության ընթացքում ձեռք բերված փորձառությունների միջոցով։ Այդ պատճառով աշխատությունը կարելի է դիտարկել միաժամանակ որպես ճանապարհորդական պատմություն, մշակութային նկարագրություն և հայագիտական հետաքրքրություն ներկայացնող աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն որոշակի աշխարհագրական տարածք, այլև հասկանալ Արարատի և Հայաստանի տեղը պատմական հիշողության, ազգային մշակույթի և ինքնության ձևավորման գործընթացներում։ Նյութը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի պատմությամբ, ճանապարհորդական գրականությամբ, մշակութային աշխարհագրությամբ, հայագիտությամբ և հայկական պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Culture

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Փանոս Թերլեմեզյանի կյանքին, ստեղծագործական ուղուն և հայ կերպարվեստի զարգացման գործում ունեցած նշանակալի ներդրմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նկարչի կյանքի կարևոր փուլերը, կրթությունը, մասնագիտական ձևավորման ընթացքը և ստեղծագործական գործունեության այն միջավայրը, որը ձևավորել է նրա գեղարվեստական աշխարհայացքն ու անհատական ձեռագիրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա գեղանկարչական ժառանգությանը, թեմատիկ նախասիրություններին, բնանկարներին, դիմանկարներին և ազգային կյանքի ու բնության պատկերումներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Թերլեմեզյանի ստեղծագործական մտածողության հիմնական առանձնահատկությունները, գույնի և լույսի կիրառման սկզբունքները, բնության ու իրականության նկատմամբ նրա գեղարվեստական վերաբերմունքը և կերպարվեստի տարբեր ուղղությունների հետ ունեցած առնչությունները։ Կարևորվում է նաև նկարչի ստեղծագործության կապը հայկական մշակութային միջավայրի և ազգային ինքնության հետ, քանի որ նրա բազմաթիվ աշխատանքներում արտահայտվում են հայրենի բնության, ժողովրդի կյանքի և պատմամշակութային միջավայրի նկատմամբ առանձնահատուկ վերաբերմունք։ Աշխատության մեջ ստեղծագործական ժառանգությունը դիտարկվում է ժամանակի հայ և եվրոպական կերպարվեստի զարգացման գործընթացների համատեքստում՝ հնարավորություն տալով գնահատելու այն գեղարվեստական ազդեցությունները, որոնք ձևավորել են նկարչի ոճն ու մասնագիտական հայացքները։ Հեղինակի կյանքի և արվեստի համատեղ ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել նրա անհատականության, ստեղծագործական որոնումների և հայ գեղանկարչության պատմության մեջ ունեցած տեղի մասին։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գեղանկարիչներին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, թանգարանային և ցուցահանդեսային ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև հայ կերպարվեստի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին և ընթերցողներին։

Literature

Հրատարակությունը ներկայացնում է գրական ստեղծագործությունների երկու հիմնական ձևերը՝ արձակ և չափածո խոսքը։ Արձակը գրական արտահայտության այն ձևն է, որն իր բովանդակությունը շարադրում է բնական խոսքին մոտ կառուցվածքով՝ առանց չափական և հանգային պարտադիր կանոնների, մինչդեռ չափածոն հիմնվում է տաղաչափական կազմակերպվածության, ռիթմի և հաճախ նաև հանգավորման վրա։ Այս երկու ձևերը գրականության մեջ ունեն արտահայտչական տարբեր հնարավորություններ և կիրառվում են մտքերի, զգացմունքների, իրադարձությունների ու գաղափարների գեղարվեստական ներկայացման համար։ Վերնագիրը վկայում է, որ հրատարակության բովանդակությունը կապված է գրական աշխատանքի և ստեղծագործական արտահայտության տարբեր եղանակների հետ։ Այն կարող է դիտարկվել որպես արձակ և չափածո գրականության օրինակների կամ դրանց վերաբերյալ նյութերի ներկայացում, սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հստակեցնել առանձին ստեղծագործությունների ժանրային կազմը կամ թեմատիկ ուղղվածությունը։ Հրատարակությունն արժեքավոր է 19-րդ դարի հայ գրական կյանքի, գրական ձևերի կիրառության և հայերեն ստեղծագործությունների տպագրության պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության զարգացման և արձակ ու չափածո խոսքի փոխհարաբերությունների հետազոտությամբ զբաղվողների համար։