Արձակ և չափածո աշխատություններ

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է XX դարի երկրորդ կեսի հայ կոմպոզիտորների կամերային-գործիքային ստեղծագործություններում դաշնամուրի դերի, գործառույթի և գեղարվեստական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է դաշնամուրային պարտիայի տեղն ու նշանակությունը տարբեր կամերային կազմերում՝ հաշվի առնելով դրա մեղեդային, հարմոնիկ, ռիթմական, տեմբրային և կառուցվածքային գործառույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դաշնամուրի և այլ գործիքների փոխհարաբերությանը, ձայնային հավասարակշռությանը, երկխոսային և անսամբլային սկզբունքներին, ինչպես նաև դաշնամուրային հնչողության միջոցով երաժշտական կերպարների և գեղարվեստական գաղափարների ձևավորմանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հայ կոմպոզիտորական դպրոցի զարգացման առանձնահատկություններին և այն ստեղծագործական որոնումներին, որոնք բնորոշ էին XX դարի երկրորդ կեսի երաժշտական մշակույթին։ Վերլուծության ընթացքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ազգային երաժշտական մտածողության, հայկական ժողովրդական երաժշտության ինտոնացիոն և ռիթմական տարրերի, ինչպես նաև ժամանակակից կոմպոզիցիոն տեխնիկաների դրսևորումը կամերային ստեղծագործություններում։ Դաշնամուրի պարտիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է փոխվել դրա գեղարվեստական գործառույթը՝ ավանդական ուղեկցող դերից մինչև լիարժեք համահեղինակային և կառուցվածքաստեղծ դեր։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննության առնվել նաև դաշնամուրային տեխնիկայի առանձնահատկությունները, ռեգիստրային և տեմբրային հնարավորությունների օգտագործումը, հնչերանգային լուծումները, պոլիֆոնիկ և հոմոֆոնիկ կառուցվածքները, ինչպես նաև կատարողական բարդությունները։ Աշխատանքի կարևորությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն մեկտեղում է երաժշտատեսական և կատարողական վերլուծությունը՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու հայ կամերային երաժշտության զարգացման և դաշնամուրի դերի մասին այդ գործընթացում։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, դաշնակահարներին, կոմպոզիտորներին, կատարողներին, արվեստաբաններին և հայ երաժշտական մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է լեռնային գետերի վրա կառուցվող դիմհարային (հիդրոտեխնիկական) կառույցների հիդրավլիկական հաշվարկի ժամանակակից մեթոդների մշակմանը և դրանց շահագործման արդյունավետության բարձրացման ինժեներական լուծումներին՝ հաշվի առնելով բարդ ռելիեֆային պայմանները, հոսքի մեծ արագությունները և նստվածքների ինտենսիվ տեղափոխումը։ Նյութում քննարկվում են հոսքի ոչ ստացիոնար և տուրբուլենտ բնույթի մոդելավորման մոտեցումները, որոնք կիրառվում են ջրհոսքերի վարքի կանխատեսման և կառույցների կայունության գնահատման համար՝ ներառյալ թվային հիդրոդինամիկ մոդելավորումը և վերջավոր տարրերի մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեռնային գետերին բնորոշ վտանգավոր երևույթներին՝ հեղեղներին, սելավներին և կոշտ նստվածքային հոսքերին, որոնք էական ազդեցություն են ունենում դիմհարային կառույցների հուսալիության և երկարակեցության վրա։ Քննարկվում են նաև հիդրավլիկական հաշվարկների արդիականացման ուղիները՝ բազմաչափ մոդելների կիրառումը, դաշտային տվյալների ինտեգրումը և կալիբրացիայի մեթոդները, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել կանխատեսումների ճշգրտությունը։ Միաժամանակ ներկայացվում են շահագործման արդյունավետության ապահովման միջոցառումներ՝ ներառյալ նստվածքների կառավարման համակարգերը, կառուցվածքների պարբերական մոնիթորինգը և տեխնիկական սպասարկման օպտիմալ ռազմավարությունները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիդրոդինամիկան և կիրառական ինժեներական փորձը՝ նպատակ ունենալով ապահովել լեռնային ջրային կառույցների անվտանգ, կայուն և երկարաժամկետ շահագործում։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ալիցիկլիկ և հետերոցիկլիկ կետոնների հիման վրա նոր կոնդենսացված պիրիդինային միացությունների սինթեզին և դրանց կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է պիրիդինային օղակ պարունակող բազմացիկլ հետերոցիկլիկ համակարգերի ստացման արդյունավետ ուղիների մշակման, ելանյութերի կառուցվածքի և առաջացող վերջնական միացությունների հատկությունների միջև կապերի բացահայտման վրա։ Քննության են առնվում տարբեր կառուցվածք ունեցող ալիցիկլիկ և հետերոցիկլիկ կետոնների մասնակցությամբ ընթացող քիմիական փոխարկումները, ռեակցիաների պայմանների ընտրությունը, միջանկյալ նյութերի առաջացման առանձնահատկությունները և նպատակային միացությունների ստացման օրինաչափությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում սինթեզված նյութերի կառուցվածքի հաստատմանը ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրային հետազոտության մեթոդների կիրառմամբ, որոնք հնարավորություն են տալիս բնութագրել ստացված միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և մաքրությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառուցվածք–կենսաբանական ակտիվություն փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե մոլեկուլի առանձին կառուցվածքային փոփոխությունները ինչպես են անդրադառնում դրա կենսաբանական հատկությունների վրա։ Դիտարկվում են տարբեր տեղակալիչների, հետերոցիկլիկ հատվածների և կոնդենսացված օղակային համակարգերի ազդեցությունները՝ կենսաբանական ակտիվության առավել հեռանկարային ուղղություններ ունեցող միացությունների հայտնաբերման նպատակով։ Կարևորվում է նաև սինթեզի պայմանների լավարկումը՝ նպատակային նյութերի ելքի, ընտրողականության և ստացման գործընթացի վերարտադրելիության բարձրացման տեսանկյունից։ Կենսաբանական ուսումնասիրությունների արդյունքների համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել առավել ակտիվ ածանցյալները և գնահատել դրանց հետագա գիտական ուսումնասիրության նպատակահարմարությունը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են հետերոցիկլիկ քիմիայի զարգացման համար, քանի որ կոնդենսացված պիրիդինային համակարգերը լայնորեն ուսումնասիրվող կառուցվածքային դաս են և կարող են ծառայել նոր կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի որոնման հիմք։ Աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, կառուցվածքային քիմիայի և կենսաբանական փորձարկումների մոտեցումները՝ նպաստելով նոր հետերոցիկլիկ միացությունների վերաբերյալ գիտական տվյալների ընդլայնմանը։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ կառուցվածքային նոր ածանցյալների նպատակային սինթեզի, դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրության և հեռանկարային կենսաբանական ակտիվություն ունեցող նյութերի հետագա հետազոտությունների համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել օրգանական և դեղագործական քիմիայի, հետերոցիկլիկ միացությունների քիմիայի, կենսաօրգանական քիմիայի և նոր կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, քիմիկոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Պատմություն

Պատմաքաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1980–1990-ական թվականների Թուրքիայում իսլամի դերի և հասարակական ու քաղաքական գործընթացների հետ դրա փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանում կրոնական գործոնի դրսևորումները հասարակական կյանքում, քաղաքական դաշտում և պետական ու հասարակական ինստիտուտների գործունեության շրջանակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխարհիկության և կրոնական արժեքների փոխհարաբերություններին, քաղաքական ուժերի կողմից կրոնական գաղափարների ընկալմանն ու հասարակության տարբեր խմբերի դիրքորոշումներին։ Վերլուծվում են իսլամական ուղղվածություն ունեցող հասարակական և քաղաքական շարժումների զարգացման առանձնահատկությունները, դրանց գաղափարական հիմքերը և ազդեցությունը քաղաքական օրակարգի ձևավորման վրա։ Քննարկվում են նաև սոցիալական փոփոխությունների, ինքնության, կրթության և հանրային կյանքի տարբեր ոլորտներում կրոնական գործոնի նշանակության հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նշված ժամանակաշրջանի Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական զարգացումների և կրոնի ու քաղաքականության փոխհարաբերությունների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թուրքագիտության, քաղաքագիտության, կրոնագիտության և Մերձավոր Արևելքի նորագույն պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում տավարաբուծության զարգացման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ոլորտի արտադրողականության, կազմակերպման և տնտեսական արդյունավետության վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Հեղինակը վերլուծում է մարզի բնական-կլիմայական պայմանների ազդեցությունը անասնապահության զարգացման վրա՝ հաշվի առնելով լեռնային և նախալեռնային գոտիների արոտավայրային ռեսուրսները, կերային բազայի սեզոնայնությունը և դրանց օգտագործման արդյունավետությունը։ Գրքում առանձնացվում են տավարաբուծության ցածր արդյունավետության հիմնական պատճառները՝ ցեղային կազմի ոչ բավարար բարելավված վիճակը, կերակրման ոչ ինտենսիվ համակարգերը, անասնաբուժական սպասարկման թերությունները և ֆերմերային տնտեսությունների տեխնոլոգիական հետամնացությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կաթնատու և մսատու ուղղությունների արտադրողականության բարձրացման հնարավորություններին՝ սելեկցիոն աշխատանքի, արհեստական սերմնավորման և բարձրարժեք ցեղերի ներմուծման միջոցով։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև տնտեսական խնդիրները՝ գյուղատնտեսական վարկավորման սահմանափակ հասանելիությունը, ներդրումների ցածր մակարդակը, արտադրանքի իրացման դժվարությունները և վերամշակող արդյունաբերության թույլ զարգացումը, որոնք միասին սահմանափակում են ոլորտի շահութաբերությունը։ Գրքում ներկայացվում են զարգացման հիմնական ուղիները՝ կերարտադրության ինտենսիվացում, ֆերմերային կոոպերացիաների ձևավորում, տեխնոլոգիական արդիականացում, պետական աջակցության ծրագրերի արդյունավետ կիրառում և գյուղատնտեսական խորհրդատվական համակարգերի զարգացում։

Բժշկություն

Այս թեման վերաբերում է փորձարարական քիմիաթերապիայի պայմաններում ցիտոստատիկ դեղամիջոցների ազդեցության համեմատական ուսումնասիրությանը, որի նպատակն է գնահատել տարբեր հակաուռուցքային միջոցների արդյունավետությունը, թունավորության մակարդակը և գործողության մեխանիզմների տարբերությունները կենսաբանական մոդելներում կամ լաբորատոր պայմաններում։ Ցիտոստատիկ դեղամիջոցները հանդիսանում են քիմիաթերապիայի հիմնական բաղադրիչը և գործում են՝ արգելակելով ուռուցքային բջիջների բաժանումը կամ առաջացնելով դրանց ապոպտոզ, սակայն դրանց ազդեցությունը հաճախ ուղեկցվում է նաև առողջ բջիջների վնասմամբ, ինչը պայմանավորում է կողմնակի ազդեցությունների բազմազանությունը։ Համեմատական ուսումնասիրություններում սովորաբար վերլուծվում են տարբեր խմբերի ցիտոստատիկների արդյունավետության ցուցանիշները՝ ներառյալ ալկիլացնող միացությունները, անտիմետաբոլիտները, միկրոտուբուլների վրա ազդող դեղերը և ԴՆԹ-ի սինթեզը խանգարող նյութերը։ Փորձարարական մոդելներում գնահատվում են ուռուցքի չափի նվազման դինամիկան, բջջային ցիկլի վրա ազդեցությունը, կենսաքիմիական մարկերների փոփոխությունները, ինչպես նաև օրգանիզմի ընդհանուր թունաբանական պատասխանները։ Նման հետազոտությունները կարևոր են նոր քիմիաթերապևտիկ սխեմաների մշակման, դեղերի համակցությունների օպտիմալացման և անհատականացված բուժման մոտեցումների ձևավորման համար, քանի որ թույլ են տալիս համադրել արդյունավետությունը և անվտանգությունը տարբեր պայմաններում։