Թաթառ Անձրևածին

Other Subjects

Հրատարակությունը տեղեկատու և մատենագիտական բնույթի աշխատանք է, որը ներկայացնում է տարբեր հեղինակների կյանքի, ստեղծագործական գործունեության, մասնագիտական ուղու և գրական կամ գիտական ժառանգության վերաբերյալ համակարգված տվյալներ։ Հիմնական նպատակն է ընթերցողին տրամադրել համառոտ, բայց բովանդակային տեղեկություններ ներկայացված անձանց կենսագրության, կրթության, գործունեության հիմնական փուլերի, մասնագիտական հետաքրքրությունների և ստեղծագործական ձեռքբերումների մասին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում հեղինակների գործունեության ժամանակաշրջանին, նրանց ստեղծագործությունների թեմատիկ ու ժանրային առանձնահատկություններին, ինչպես նաև գրականության, գիտության, մշակույթի կամ հասարակական կյանքի համապատասխան բնագավառներում ունեցած ներդրմանը։ Կենսագրական տվյալները հնարավորություն են տալիս հեղինակների ստեղծագործական ժառանգությունը դիտարկել նրանց ապրած ժամանակաշրջանի պատմական և մշակութային միջավայրի համատեքստում՝ բացահայտելով այն պայմանները, որոնք կարող էին ազդեցություն ունենալ նրանց աշխարհայացքի, հետաքրքրությունների և մասնագիտական գործունեության ձևավորման վրա։ Նյութերում կարող են ներկայացվել հեղինակների հիմնական աշխատությունները, հրատարակությունները, ստեղծագործական զարգացման փուլերը, զբաղեցրած պաշտոնները, մասնակցությունը գիտական կամ մշակութային կյանքին, ինչպես նաև նրանց գործունեության վերաբերյալ գնահատականներ։ Մատենագիտական բաղադրիչը նպաստում է յուրաքանչյուր հեղինակի ժառանգության առավել համակարգված ներկայացմանը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով կողմնորոշվել նրա ստեղծագործությունների և գործունեության վերաբերյալ առկա գրականության մեջ։ Նման տեղեկատուները կարևոր նշանակություն ունեն նաև գրադարանային և կրթական աշխատանքի համար, քանի որ կարող են օգտագործվել գրականության ընտրության, թեմատիկ ցուցակների կազմման, ցուցահանդեսների ու կրթական միջոցառումների կազմակերպման ժամանակ։ Հեղինակների մասին տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տարբեր ժամանակաշրջանների գրական, գիտական և մշակութային կյանքի զարգացման առանձնահատկությունները, հեղինակների միջև ստեղծագործական կապերը և առանձին գաղափարական կամ գեղարվեստական ուղղությունների ձևավորման գործընթացները։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես սկզբնական տեղեկատվական աղբյուր որևէ հեղինակի գործունեության ուսումնասիրությունը սկսելու համար՝ միաժամանակ ուղղորդելով դեպի նրա ստեղծագործական ժառանգության առավել խորքային ուսումնասիրություն։ Այն արժեքավոր է նաև կենսամատենագիտական աշխատանքի տեսանկյունից, քանի որ մեկտեղում և համակարգում է անձի կենսագրության ու ստեղծագործական գործունեության վերաբերյալ տարբեր բնույթի տեղեկություններ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, բանասերների, մատենագետների, գրադարանային աշխատողների, ուսուցիչների, ուսանողների և տարբեր հեղինակների կյանքով ու ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

English

Ձեռնարկը նախատեսված է տնտեսագետ ուսանողների, տնտեսության տարբեր ոլորտներում աշխատող մասնագետների, ինչպես նաև անգլերենով հրատարակված մասնագիտական գրականությունից օգտվել ցանկացողների համար ։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է բնակչության միգրացիոն հոսքերի մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել միգրացիոն տեղաշարժերի ձևավորման և փոփոխության օրինաչափությունները, որոշել դրանց վրա ազդող սոցիալ-տնտեսական, ժողովրդագրական և տարածքային հիմնական գործոնները և դրանց հիման վրա մշակել միգրացիոն հոսքերի գնահատման ու կանխատեսման արդյունավետ մոդելներ։ Աշխատությունում միգրացիան դիտարկվում է որպես բազմագործոն գործընթաց, որի ծավալների և ուղղությունների վրա կարող են ազդել զբաղվածության մակարդակը, բնակչության եկամուտները, կենսամակարդակը, տնտեսական աճը, սոցիալական պայմանները, ժողովրդագրական կառուցվածքը, տարածաշրջանային անհավասարությունները և բնակավայրերի զարգացման տարբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի պայմաններում արտաքին և ներքին միգրացիոն հոսքերի առանձնահատկություններին, դրանց ուղղություններին, ինտենսիվությանը, դինամիկային և տարածքային բաշխմանը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչն է միգրացիոն գործընթացների քանակական նկարագրությունը վիճակագրական ցուցանիշների միջոցով, որի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ներգաղթի և արտագաղթի ծավալները, միգրացիոն մնացորդը, հոսքերի ինտենսիվությունը, կառուցվածքը և ժամանակի ընթացքում դրանց փոփոխությունները։ Աշխատությունում կարևորվում է մաթեմատիկական և վիճակագրական մոդելավորման կիրառումը՝ միգրացիայի վրա տարբեր գործոնների ազդեցությունը քանակապես գնահատելու և ապագա միտումները կանխատեսելու նպատակով։ Կարող են կիրառվել ռեգրեսիոն վերլուծության, ժամանակային շարքերի, հարաբերակցությունների և այլ քանակական մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել միգրացիոն գործընթացների միջև առկա օրինաչափություններն ու փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի միգրացիայի տարածական բաղադրիչը, քանի որ Հայաստանի տարբեր մարզերի և բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական պայմանների տարբերությունները կարող են էապես ազդել բնակչության տեղաշարժերի ուղղությունների և ծավալների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերլուծելու նաև միգրացիայի և տնտեսական զարգացման փոխադարձ կապը։ Տնտեսական հնարավորությունների, աշխատատեղերի և եկամուտների փոփոխությունները կարող են խթանել կամ սահմանափակել բնակչության տեղաշարժը, մինչդեռ միգրացիան իր հերթին կարող է ազդեցություն ունենալ աշխատուժի առաջարկի, մարդկային կապիտալի, բնակչության տարածքային բաշխման և ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է միգրացիոն հոսքերի կանխատեսումը, որը կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ ժողովրդագրական և սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության մշակման, աշխատաշուկայի պլանավորման, տարածքային զարգացման և հանրային ծառայությունների պահանջարկի գնահատման համար։ Հետազոտությունում կարևորվում է նաև կիրառվող մոդելների հավաստիության ստուգումը, կանխատեսումների ճշգրտության գնահատումը և տարբեր մոդելավորման մոտեցումների համեմատությունը՝ առավել արդյունավետ մեթոդաբանություն ընտրելու նպատակով։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել միգրացիոն վիճակագրության ամբողջականության և հավաստիության խնդրին, քանի որ միգրացիոն հոսքերի ճիշտ մոդելավորումը մեծապես կախված է օգտագործվող տվյալների որակից, ժամանակային համադրելիությունից և տարածքային ընդգրկումից։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել միգրացիոն քաղաքականության կատարելագործման, բնակչության տարածքային տեղաշարժերի գնահատման, աշխատաշուկայի հավասարակշռման, ժողովրդագրական կանխատեսումների և սոցիալ-տնտեսական ծրագրերի մշակման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ժողովրդագիրներին, վիճակագիրներին, պետական կառավարման և տարածքային զարգացման մասնագետներին, ինչպես նաև միգրացիոն գործընթացների քանակական վերլուծությամբ զբաղվող հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է միգրացիայի տեսական ուսումնասիրությունը և քանակական մոդելավորման մեթոդները՝ նպատակ ունենալով Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում բացահայտել բնակչության միգրացիոն հոսքերի ձևավորման հիմնական գործոնները, գնահատել դրանց ազդեցությունը և մշակել հոսքերի փոփոխությունների գիտականորեն հիմնավորված կանխատեսման մոտեցումներ։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է վիճակագրական հիպոթեզների հուսալի հայտնաբերման և տարբերակման երկփուլ մեթոդների ուսումնասիրությանը այնպիսի մոդելների համար, որոնք նկարագրվում են հավանականային բաշխումների մի քանի ընտանիքներով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է որոշումների ընդունման խնդիր, երբ դիտարկվող տվյալների հիմքում ընկած հավանականային մոդելը նախապես ամբողջությամբ հայտնի չէ, և անհրաժեշտ է սահմանված այլընտրանքներից որոշել տվյալներին առավել համապատասխանող հիպոթեզը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում երկփուլ ընթացակարգերի կառուցմանը, որոնց դեպքում առաջին փուլում կատարվում է նախնական վիճակագրական գնահատում կամ հնարավոր հիպոթեզների շրջանակի սահմանափակում, իսկ երկրորդ փուլում՝ լրացուցիչ տեղեկատվության հիման վրա առավել ճշգրիտ տարբերակում և վերջնական որոշման ընդունում։ Նման կառուցվածքը կարող է հնարավորություն տալ արդյունավետորեն բաշխելու դիտարկումների կամ հաշվարկային ռեսուրսների օգտագործումը և նվազեցնելու սխալ որոշումների հավանականությունը։ Քննվում են այն դեպքերը, երբ յուրաքանչյուր հիպոթեզ կարող է կապված լինել ոչ թե մեկ որոշակի բաշխման, այլ պարամետրերով կամ այլ բնութագրերով տարբերվող բաշխումների ամբողջ ընտանիքի հետ։ Այդ պայմաններում կարևոր խնդիր է դառնում որոշման կանոնների ձևավորումը՝ հաշվի առնելով մոդելի անորոշությունը և տարբեր ընտանիքների միջև հնարավոր վիճակագրական նմանությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առաջին և երկրորդ տեսակի սխալների, ճիշտ հայտնաբերման հավանականության և որոշման հուսալիության գնահատումը։ Ուսումնասիրվում են նաև ընտրանքի ծավալի, դիտարկումների քանակի և փուլերի միջև տեղեկատվության բաշխման ազդեցությունները վերջնական արդյունքի վրա։ Կարևորվում է այնպիսի չափանիշների մշակումը, որոնց միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր երկփուլ ռազմավարությունների արդյունավետությունը և ընտրել տվյալ խնդրի համար նպատակահարմար որոշման ընթացակարգ։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել պարամետրային անորոշությանը, սահմանային դեպքերին և այն իրավիճակներին, երբ տարբեր հիպոթեզներին համապատասխանող բաշխումները միմյանցից դժվար են տարբերակվում։ Մաթեմատիկական վերլուծության հետ մեկտեղ հնարավոր է կիրառել համակարգչային մոդելավորում՝ տարբեր հավանականային պայմաններում առաջարկվող մեթոդների վարքագիծը գնահատելու և տեսական արդյունքները ստուգելու համար։ Բազմաթիվ բաշխումների ընտանիքների միաժամանակյա դիտարկումը խնդիրը դարձնում է առավել ընդհանրական և հնարավորություն է տալիս մշակված մոտեցումները կիրառել տարբեր բնույթի պատահական տվյալների նկատմամբ։ Նման մեթոդները կարող են նշանակություն ունենալ վիճակագրական ճանաչման, ազդանշանների հայտնաբերման, տեխնիկական ախտորոշման, տվյալների դասակարգման և անորոշության պայմաններում որոշումների ընդունման խնդիրներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել մաթեմատիկական վիճակագրության, հավանականությունների տեսության, վիճակագրական որոշումների տեսության և կիրառական մաթեմատիկայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում գտնվող Փամբակ-Սևան-Սյունիք ակտիվ տեկտոնական խզվածքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային կառուցվածքի, երկրաբանական զարգացման և պալեոսեյսմաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են խզվածքային գոտու երկրաբանական և տեկտոնական կառուցվածքը, դրա ձևավորման ու զարգացման հիմնական օրինաչափությունները, ինչպես նաև ժամանակակից երկրադինամիկական գործընթացների ազդեցությունը տարածաշրջանի ռելիեֆի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակտիվ խզվածքների երկրաձևաբանական արտահայտություններին, տեղանքի կառուցվածքային առանձնահատկություններին, մակերևութային տեղաշարժերի հետքերին և տեկտոնական շարժումների հետևանքով առաջացած ռելիեֆային ձևերին։ Ուսումնասիրվում են խզվածքի տարբեր հատվածների կառուցվածքային տարբերությունները, դրանց ակտիվության հնարավոր ցուցանիշները, երկրաբանական շերտերի տեղաշարժերը և սեյսմատեկտոնական գործընթացների տարածական առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են հնագույն երկրաշարժերի հետքերի հայտնաբերման, դրանց ժամանակագրության որոշման, ուժգնության գնահատման և կրկնելիության օրինաչափությունների բացահայտման պալեոսեյսմաբանական մեթոդները։ Կարևորվում են դաշտային երկրաբանական դիտարկումները, երկրաձևաբանական վերլուծությունը, խրամատային հետազոտությունները, երկրաբանական կտրվածքների ուսումնասիրությունը և տարածական տվյալների մշակման ժամանակակից տեխնոլոգիաները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել խզվածքի հյուսիսարևմտյան և հարավարևելյան հատվածների մորֆոստրուկտուրային բնութագրերը՝ դրանց սեյսմիկ ակտիվության, տեղաշարժերի բնույթի և զարգացման պատմության ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ակտիվ տեկտոնական գործընթացների և երկրաշարժերի առաջացման փոխկապակցվածությանը, երկրակեղևի դեֆորմացիաների գնահատմանը և սեյսմիկ վտանգի տարածական բաշխման խնդիրներին։ Առանձնացվում են խզվածքային գոտու սեյսմիկ ներուժի գնահատման, հնարավոր ուժեղ երկրաշարժերի վտանգի ուսումնասիրության, երկրաբանական տվյալների հավաստիության բարձրացման և սեյսմիկ ռիսկերի նվազեցման համար անհրաժեշտ գիտական տեղեկատվության ձևավորման հարցերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի ակտիվ տեկտոնիկայի, երկրաշարժագիտության, պալեոսեյսմաբանության և տարածաշրջանային երկրադինամիկայի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, սեյսմաբանների, երկրաձևաբանների, երկրաֆիզիկոսների, սեյսմիկ վտանգի գնահատման մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի, իսպաներենի և անգլերենի բայի անդեմ ձևերի զուգադրական-տիպաբանական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երեք լեզուներում դրանց կառուցվածքային, իմաստային և գործառական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հետազոտության առանցքում այն բայական ձևերն են, որոնք չունեն դիմային խոնարհման ամբողջական հատկանիշներ, սակայն պահպանում են բային բնորոշ մի շարք իմաստային ու շարահյուսական հատկություններ և տարբեր համատեքստերում կարող են հանդես գալ գոյականական, ածականական կամ մակբայական գործառույթներով։ Քննվում են անորոշ դերբայական, մասնակցային և այլ ոչ դիմավոր կառույցների ձևաբանական առանձնահատկությունները, դրանց կազմության միջոցները, քերականական կարգերի արտահայտման հնարավորությունները և նախադասության կառուցվածքում ունեցած դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ երեք լեզուները պատկանում են տարբեր լեզվական համակարգերի, ուստի արտաքին կառուցվածքով նման ձևերը միշտ չէ, որ ունեն ամբողջությամբ համարժեք գործառույթներ։ Զուգադրական վերլուծության միջոցով բացահայտվում է, թե մի լեզվի որոշակի անդեմ բայական ձևին մյուս լեզուներում ինչպիսի քերականական կառուցվածքներ կարող են համապատասխանել։ Ուսումնասիրվում են դրանց ժամանակային, կերպային և սեռային նշանակությունների արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բայական և անվանական հատկությունների փոխհարաբերությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում անդեմ ձևերի շարահյուսական կապակցելիությանը՝ լրացումներ ընդունելու, ստորադաս կառույցներ ձևավորելու և բարդ նախադասությունների իմաստային հարաբերությունների արտահայտմանը մասնակցելու տեսանկյունից։ Իսպաներենի և անգլերենի համապատասխան ձևերի համեմատությունը հայերենի համակարգի հետ հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն ձևական համապատասխանությունները, այլև այն դեպքերը, երբ նույն հաղորդակցական իմաստը երեք լեզուներում արտահայտվում է տարբեր քերականական միջոցներով։ Հետազոտության տիպաբանական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել լեզվական ընդհանուր օրինաչափությունները և յուրաքանչյուր լեզվին բնորոշ կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննվում են նաև թարգմանության ընթացքում առաջացող համապատասխանության խնդիրները, քանի որ անդեմ բայական կառույցների բառացի փոխանցումը միշտ չէ, որ ապահովում է բնական և քերականորեն համարժեք արտահայտություն թիրախային լեզվում։ Նման ուսումնասիրությունը կիրառական նշանակություն ունի նաև օտար լեզուների դասավանդման համար՝ նպաստելով սովորողների կողմից տարբեր լեզուների բայական համակարգերի գիտակցված համեմատությանը և բնորոշ սխալների կանխարգելմանը։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության և լեզվական տիպաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով երեք լեզուների բայական համակարգերի փոխհարաբերությունների բազմակողմանի նկարագիրը։