Տեղական ինքնակառավարման սոցիալական հիմնախնդիրները

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արտադրական ձեռնարկություններում անձակազմի կառավարման մոտեցումների կատարելագործման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կազմակերպության մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, աշխատուժի կառավարման, աշխատակիցների մասնագիտական ներուժի զարգացման և արտադրական արդյունավետության բարձրացման փոխկապակցված խնդիրներն են։ Աշխատության շրջանակում անձնակազմի կառավարումը դիտարկվում է որպես կազմակերպության ընդհանուր կառավարման համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որի արդյունավետությունը կարող է անմիջականորեն անդրադառնալ արտադրողականության, աշխատանքի որակի, մրցունակության և ֆինանսական արդյունքների վրա։ Ուսումնասիրվում են անձնակազմի պլանավորման, աշխատանքի ընդունման և ընտրության, աշխատակիցների տեղաբաշխման, մասնագիտական վերապատրաստման, որակավորման բարձրացման, աշխատանքի գնահատման և խրախուսման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրական ձեռնարկությունների առանձնահատկություններին, որտեղ աշխատուժի արդյունավետ կազմակերպումը կապված է տեխնոլոգիական գործընթացների, աշխատանքի անվտանգության, մասնագիտական հմտությունների և արտադրական կարգապահության պահանջների հետ։ Աշխատության մեջ կարևորվում է աշխատակիցների մոտիվացիայի համակարգի կատարելագործումը՝ նյութական և ոչ նյութական խթանների համադրման, աշխատանքի արդյունքների արդար գնահատման և մասնագիտական առաջընթացի հնարավորությունների ստեղծման միջոցով։ Քննարկվում են նաև անձնակազմի վերապատրաստման և զարգացման ժամանակակից մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս համապատասխանեցնել աշխատակիցների գիտելիքներն ու հմտությունները տեխնոլոգիական փոփոխությունների և արտադրության նոր պահանջներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կազմակերպական մշակույթի, ներքին հաղորդակցության, ղեկավար-աշխատակից հարաբերությունների և թիմային աշխատանքի դերի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում նաև աշխատակիցների ներգրավվածության բարձրացմանը, աշխատանքային պայմանների բարելավմանը և անձնակազմի կայունության ապահովմանը, քանի որ որակյալ մասնագետների պահպանումը կարևոր նշանակություն ունի արտադրական ձեռնարկությունների երկարաժամկետ զարգացման համար։ ՀՀ արտադրական ձեռնարկությունների օրինակով մշակվող մոտեցումները կարող են նպաստել անձնակազմի կառավարման համակարգերի արդիականացմանը, մարդկային ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը և կազմակերպությունների մրցակցային դիրքերի ամրապնդմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել արտադրական ձեռնարկությունների ղեկավարների, մարդկային ռեսուրսների կառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, կառավարման ոլորտի հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով ուսանողների համար։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ անձնակազմի կառավարման կատարելագործումը դիտարկվում է ոչ միայն որպես վարչական գործընթացների բարելավում, այլև որպես արտադրական արդյունավետության, կազմակերպության կայունության և երկարաժամկետ զարգացման ապահովման ռազմավարական միջոց։

History

Գիրքը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր քաղաքներից մեկի՝ Անիի պատմական, մշակութային և հոգևոր ժառանգության բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են Անիի հիմնադրման, զարգացման և վերելքի փուլերը, նրա դերը որպես հայկական պետականության, առևտրի, արհեստների և մշակույթի կարևոր կենտրոն։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է քաղաքի ճարտարապետական հուշարձաններին, եկեղեցիներին, պալատներին, պաշտպանական կառույցներին և քաղաքաշինական առանձնահատկություններին՝ բացահայտելով դրանց նշանակությունը հայկական և համաշխարհային մշակութային ժառանգության համատեքստում։ Գրքում ուսումնասիրվում են նաև Անիի հասարակական կյանքը, կրթական և կրոնական հաստատությունները, արվեստի և գրականության զարգացումը, ինչպես նաև այն քաղաքական և պատմական իրադարձությունները, որոնք ազդել են քաղաքի ճակատագրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Անիի մշակութային ինքնությանը, նրա ազդեցությանը հայկական քաղաքակրթության զարգացման վրա և պատմական հիշողության մեջ զբաղեցրած բացառիկ տեղին։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է Հայաստանի պատմությամբ, հնագիտությամբ, մշակութաբանությամբ և միջնադարյան քաղաքակրթություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Sociology

Այս աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված փախստականների սոցիալական, ժողովրդագրական և հոգեբանական իրավիճակի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով «լքված հայրենիքի» գաղափարը որպես տեղահանման փորձառության և կոլեկտիվ հիշողության առանցքային բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են զանգվածային տեղահանության պատճառներն ու հետևանքները, բնակչության հարկադիր միգրացիայի գործընթացները, ինչպես նաև նոր բնակության վայրերում ինտեգրման, սոցիալական հարմարվողականության և տնտեսական վերականգնման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինքնության պահպանման, մշակութային շարունակականության և համայնքային կապերի պահպանման գործոններին, որոնք կարևոր դեր են խաղում փախստականների սոցիալական համախմբման և հոգեբանական կայունության ապահովման գործում։ Քննարկվում են նաև միջազգային մարդասիրական իրավունքի, պետական աջակցության քաղաքականությունների և հասարակական կազմակերպությունների դերակատարությունը տեղահանված անձանց կենսապայմանների բարելավման գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ հարկադիր տեղահանումը ոչ միայն սոցիալական և տնտեսական ճգնաժամ է, այլև խորքային մարդաբանական և մշակութային փորձառություն, որը ձևավորում է «լքված երկրի» հիշողությունը և ազդում սերունդների ինքնության կառուցման վրա:

Other Subjects

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Աշտարակի տարածաշրջանի կայուն ճարտարապետաքաղաքաշինական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել տարածաշրջանի տարածական, բնական, պատմամշակութային և սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոխազդեցությունը և դրանց հիման վրա հիմնավորել կայուն ճարտարապետաքաղաքաշինական զարգացման հիմնական սկզբունքներն ու ուղղությունները։ Աշխատանքում տարածաշրջանի կառուցապատված միջավայրը դիտարկվում է որպես բնական լանդշաֆտի, բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների, պատմական ժառանգության և ժամանակակից տնտեսական գործունեության փոխկապակցված համակարգ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Աշտարակի տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքին, ռելիեֆին, կլիմայական պայմաններին, ջրային և հողային ռեսուրսներին, բնական լանդշաֆտներին և դրանց ազդեցությանը բնակավայրերի տարածական կառուցվածքի ձևավորման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնակավայրերի պատմական և ժամանակակից պլանավորման կառուցվածքի ուսումնասիրությունը։ Կարող են վերլուծվել բնակավայրերի տարածական ընդլայնման օրինաչափությունները, կենտրոնների և հասարակական տարածքների կազմակերպումը, բնակելի և արտադրական գոտիների փոխհարաբերությունները, տրանսպորտային և հետիոտնային կապերը, կանաչ տարածքները և ինժեներական ենթակառուցվածքները։ Կայուն քաղաքաշինության տեսանկյունից կարևոր է գնահատել կառուցապատման ինտենսիվության, հողօգտագործման արդյունավետության և բնական միջավայրի պահպանության միջև հավասարակշռությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգությանը՝ ուսումնասիրելով պատմական բնակավայրերի կառուցվածքը, ավանդական ճարտարապետական ձևերը, հուշարձանները և դրանց ընդգրկումը ժամանակակից տարածական զարգացման համակարգում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս մշակութային ժառանգության պահպանությունը համադրել ժամանակակից քաղաքաշինական պահանջների և համայնքների զարգացման անհրաժեշտությունների հետ։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը, էներգաարդյունավետ շինարարությանը, տեղական շինանյութերի կիրառմանը, կլիմայական պայմաններին համապատասխան ճարտարապետական լուծումներին և շրջակա միջավայրի վրա կառուցապատման ազդեցության նվազեցմանը։ Տարածաշրջանի կայուն զարգացման կարևոր բաղադրիչ կարող են լինել նաև գյուղատնտեսական տարածքների պահպանումը, զբոսաշրջային ներուժի օգտագործումը, կանաչ ենթակառուցվածքների զարգացումը և բնակավայրերի միջև ֆունկցիոնալ կապերի կատարելագործումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել տարածքային զարգացման սցենարներ և քաղաքաշինական առաջարկություններ, որոնք միաժամանակ հաշվի են առնում բնակչության սոցիալական կարիքները, տնտեսական զարգացման հնարավորությունները, բնապահպանական սահմանափակումները և ճարտարապետական ժառանգության պահպանության պահանջները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառվել Աշտարակի տարածաշրջանի տարածքային պլանավորման, բնակավայրերի գլխավոր հատակագծերի և զարգացման ծրագրերի մշակման, նոր կառուցապատման կազմակերպման, պատմական միջավայրի պահպանության և բնական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման գործընթացներում։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը կարևոր է տարածաշրջանի համար այնպիսի ճարտարապետաքաղաքաշինական զարգացման մոդելի ձևավորման տեսանկյունից, որը կապահովի տարածքի տնտեսական և սոցիալական առաջընթացը՝ միաժամանակ պահպանելով բնական լանդշաֆտը, պատմամշակութային ինքնատիպությունը և բնակավայրերի երկարաժամկետ կենսունակությունը։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է վակցինիա վիրուսի՝ բջիջ ներթափանցման ուղիների և այդ գործընթացը պայմանավորող բջջային ու վիրուսային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վիրուսի և հյուրընկալ բջջի փոխազդեցությունն է վարակման սկզբնական փուլում, երբ վիրուսային մասնիկը պետք է ճանաչի համապատասխան բջջային կառուցվածքները, կապվի բջջի մակերեսին և ներթափանցի բջջային միջավայր։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են վակցինիա վիրուսի մուտքի տարբեր հնարավոր ուղիները, դրանց առանձնահատկությունները և այն բջջային գործընթացները, որոնք նպաստում են վիրուսային մասնիկի ներբջջային տեղափոխմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վիրուսի և բջջային թաղանթի փոխազդեցությանը, ներթափանցման ընթացքում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխություններին և հյուրընկալ բջջի տարբեր գործոնների նշանակությանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև տարբեր բջջային համակարգերի և փորձարարական պայմանների համեմատություն՝ պարզելու համար, թե ինչպիսի մեխանիզմներով է վիրուսը կարողանում հաղթահարել բջջային պաշտպանության բնական սահմանափակումները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է վիրուսային մուտքի գործընթացի և հետագա վարակային ցիկլի միջև կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ ներթափանցման սկզբնական փուլերի առանձնահատկությունները կարող են էական ազդեցություն ունենալ վիրուսի հետագա վերարտադրության և բջջի հետ փոխազդեցության վրա։ Նյութում քննարկվում են նաև վիրուսային սպիտակուցների և հյուրընկալ բջջի մակերեսային կամ ներբջջային գործոնների հնարավոր դերերը՝ փորձելով ավելի հստակ պատկերացնել վարակման վաղ փուլերի մոլեկուլային կազմակերպվածությունը։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն պոքսվիրուսների կենսաբանության ավելի խորքային ըմբռնման, վիրուս–հյուրընկալ փոխազդեցությունների բացահայտման և հակավիրուսային հետազոտությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել վիրուսաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության, բջջային կենսաբանության, մանրէաբանության և կենսաբժշկական գիտությունների ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին՝ հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են վիրուսների բջիջ ներթափանցման մեխանիզմները և վիրուսային վարակների վաղ փուլերը։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է ինֆորմացիայի տեսության սկզբունքների և մաթեմատիկական մեթոդների կիրառմանը թվային պատկերների մշակման երկու փոխկապակցված ուղղություններում՝ պատկերների որակի օբյեկտիվ գնահատման և դրանցում պարունակվող մասնավոր տվյալների պաշտպանության խնդիրներում։ Հետազոտության առանցքում թվային պատկերը դիտարկվում է որպես տեղեկատվական համակարգ, որի կառուցվածքային, վիճակագրական և բովանդակային առանձնահատկությունները հնարավոր է բնութագրել համապատասխան քանակական չափանիշներով։ Քննվում են պատկերի որակի վրա աղմուկի, սեղմման, աղավաղումների, մանրամասների կորստի և մշակման այլ գործողությունների ազդեցության գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով որոշելու սկզբնական և փոփոխված պատկերների միջև տեղեկատվական տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում էնտրոպիայի, փոխադարձ ինֆորմացիայի, տեղեկատվական հեռավորությունների և վիճակագրական կախվածությունների վրա հիմնված չափանիշների կիրառման հնարավորություններին, որոնք կարող են լրացնել պատկերների որակի գնահատման ավանդական մեթոդները։ Դիտարկվում է նաև մարդու տեսողական ընկալման առանձնահատկությունները քանակական գնահատումների հետ հնարավորինս համաձայնեցնելու խնդիրը, քանի որ թվային ցուցանիշների փոփոխությունը միշտ չէ, որ անմիջականորեն համապատասխանում է տեսողական որակի ընկալվող փոփոխությանը։ Մասնավոր ինֆորմացիայի պաշտպանության շրջանակում ուսումնասիրվում են պատկերներում անձնական կամ սահմանափակ հասանելիությամբ տեղեկատվության առկայության, արտահոսքի հավանականության և մշակման արդյունքում պահպանվող տեղեկատվական կապերի գնահատման տեսական մոտեցումները։ Կարևորվում է այնպիսի մեթոդների ձևավորումը, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու, թե տվյալների անանունացման, աղավաղման կամ այլ պաշտպանական մշակման արդյունքում որքանով է նվազում զգայուն տեղեկատվության վերականգնման կամ նույնականացման հնարավորությունը՝ միաժամանակ պահպանելով պատկերի անհրաժեշտ օգտակարությունը հետագա վերլուծության համար։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում է գաղտնիության և տվյալների օգտակարության միջև հավասարակշռության խնդիրը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել նաև առաջարկվող չափանիշների համեմատական գնահատում, ալգորիթմական մոտեցումների մշակում և դրանց փորձարարական ստուգում տարբեր բնույթի թվային պատկերների վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է ինֆորմացիայի տեսության, թվային պատկերների մշակման, համակարգչային տեսողության և տեղեկատվական անվտանգության մոտեցումները՝ ձևավորելով միասնական մեթոդաբանական հիմք պատկերների որակի և դրանցում պարունակվող մասնավոր տեղեկատվության պաշտպանվածության քանակական գնահատման համար։