Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Первые добровольцы Карабага в эпоху водворения русского владычества
Գիրքը նվիրված է Ղարաբաղի կամավորական շարժման վաղ շրջանի պատմությանը և այն անձանց ու խմբերին, որոնք մասնակցել են տարածաշրջանում ռուսական իշխանության հաստատման ժամանակաշրջանի քաղաքական ու ռազմական գործընթացներին։ Հեղինակը հիմնվելով արխիվային փաստաթղթերի, հուշագրությունների, պաշտոնական գրագրությունների և պատմական աղբյուրների վրա՝ ներկայացնում է XVIII դարի վերջի և XIX դարի սկզբի իրադարձությունները, երբ Հարավային Կովկասում տեղի էին ունենում խոշոր աշխարհաքաղաքական փոփոխություններ։ Աշխատության մեջ լուսաբանվում են տեղական բնակչության, հատկապես հայերի ներգրավվածությունը ռազմական գործողություններին, նրանց համագործակցության ձևերը ռուսական բանակի հետ, ինչպես նաև այն շարժառիթներն ու պայմանները, որոնք նպաստեցին կամավորական ջոկատների ձևավորմանը։ Քննարկվում են տարածաշրջանի քաղաքական իրավիճակը, տարբեր ուժերի շահերի բախումները, տեղական առաջնորդների գործունեությունը և ռուսական վարչակարգի հաստատման հետևանքները Ղարաբաղի հասարակական ու քաղաքական կյանքի համար։ Գիրքը կարևոր աղբյուր է տարածաշրջանի պատմության, ռուս-կովկասյան հարաբերությունների և ազգային-ազատագրական շարժումների ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ ընթերցողին առաջարկելով փաստագրական հարուստ նյութ և պատմական իրադարձությունների բազմակողմանի մեկնաբանություն։
Updated: 2026-09-03Literature
Պարույր Սևակ բանաստեղծության գիտությունը
«Պարույր Սևակ. բանաստեղծության գիտությունը» աշխատությունը նվիրված է XX դարի հայ մեծ բանաստեղծ Պարույր Սևակի ստեղծագործության ուսումնասիրմանը։ Այն ընդգրկում է նրա բանաստեղծության թեմատիկ ու ֆորմալ առանձնահատկությունների վերլուծությունը, պատկերում է նրա ստեղծագործական ուղին, ոճային առանձնահատկությունները և հայ գրականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Գիրքը կամ ուսումնասիրությունը նախատեսված է գրականագետների, ուսուցիչների, ուսանողների և գրականության սիրահարների համար՝ ովքեր ցանկանում են խորությամբ հասկանալ Սևակի բանաստեղծության կառուցվածքը, լեզուն և աշխարհայացքը։
Updated: 2026-09-17Informatics
Գրադարանագիտական-մատենագիտական գրականություն: (Ինֆորմացիոն բյուլետեն) N1 (1990)
Այս ինֆորմացիոն բյուլետենը ներկայացնում է գրադարանագիտական և մատենագիտական ոլորտին առնչվող արդիական գրականության, նոր հրատարակությունների և մասնագիտական տեղեկատվության համակարգված ամփոփում, որի նպատակն է աջակցել գրադարանային աշխատողներին, մատենագետներին և տեղեկատվական ծառայությունների մասնագետներին գիտական և գործնական գործունեության մեջ։ Աշխատության մեջ ընդգրկված են գրադարանագիտության տեսության և պրակտիկայի տարբեր ուղղություններին վերաբերող նյութեր՝ ներառյալ գրադարանային ֆոնդերի կազմակերպման, դասակարգման և կատալոգավորման նոր մոտեցումները, մատենագիտական նկարագրության ստանդարտները, ինչպես նաև տեղեկատվական որոնման համակարգերի զարգացման միտումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ազդեցությանը գրադարանային աշխատանքի վրա՝ ընդգծելով ավտոմատացված կատալոգների, էլեկտրոնային տվյալների բազաների և թվային գրադարանների ներդրման գործընթացները։ Բյուլետենում ներկայացվում են նաև նոր հրատարակված գիտական հոդվածներ, մեթոդական ձեռնարկներ և միջազգային փորձի օրինակներ, որոնք կարող են կիրառվել ազգային գրադարանային համակարգի կատարելագործման նպատակով։ Միաժամանակ անդրադարձ է կատարվում մատենագիտական տեղեկատվության հավաքագրման, վերլուծության և տարածման խնդիրներին, որոնք կարևոր դեր ունեն գիտական հաղորդակցության արդյունավետության բարձրացման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, ինֆորմացիոն բյուլետենը ծառայում է որպես մասնագիտական տեղեկատվության արագ և համակարգված աղբյուր, որը նպաստում է գրադարանագիտական մտքի զարգացմանը և տեղեկատվական ծառայությունների արդիականացմանը։
Updated: 2026-08-23Informatics
Моделирование и оптимизация цифровых схем с учетом дестабилизируюших факторов
Այս աշխատությունը վերաբերում է թվային սխեմաների մոդելավորման և օպտիմալացման խնդիրներին՝ հաշվի առնելով դեստաբիլիզացնող (անկայունացնող) գործոնների ազդեցությունը, ընդգծելով միկրոէլեկտրոնիկայի, հաշվարկային մաթեմատիկայի և ավտոմատացված նախագծման փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել մաթեմատիկական և ալգորիթմական մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել և նվազեցնել թվային սխեմաների աշխատանքի վրա ազդող արտաքին և ներքին խանգարող գործոնների ազդեցությունը՝ բարձրացնելով դրանց հուսալիությունն ու կայունությունը։ Ուսումնասիրվում են սխեմաների ֆունկցիոնալ մոդելավորման մեթոդները, տրամաբանական մակարդակի վերլուծությունը, ժամանակային դիագրամների կառուցումը և սխալների տարածման մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դեստաբիլիզացնող գործոններին՝ ջերմաստիճանային տատանումներ, լարման անկայունություն, աղմուկներ, արտադրական թերություններ և տարիքային դեգրադացիա, որոնք կարող են ազդել սխեմաների աշխատանքի ճշգրտության վրա։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է օպտիմալացման մեթոդները՝ էներգաարդյունավետության բարձրացում, տարրերի նվազեցում, արագագործության բարելավում և սխալների հանդուրժողականության ապահովում՝ օգտագործելով մաթեմատիկական ծրագրավորում և համակարգչային սիմուլյացիաներ։ Միաժամանակ վերլուծվում են նախագծման ավտոմատացված համակարգերի կիրառությունները և դրանց դերը բարդ թվային համակարգերի հուսալի նախագծման մեջ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է թվային էլեկտրոնիկայի և համակարգչային ինժեներիայի ոլորտում՝ նպաստելով բարձր կայունությամբ և արդյունավետությամբ թվային սխեմաների նախագծման մեթոդների զարգացմանը։
Updated: 2026-08-26Pedagogy
Պոլիֆոնիան դպրոցականների երաժշտական բազմաձայն մտածողության ձևավորման միջոց
Աշխատությունը նվիրված է դպրոցականների երաժշտական մտածողության զարգացման գործընթացում բազմաձայն երաժշտության մանկավարժական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես տարբեր ձայների միաժամանակյա ընկալման, տարբերակման և իմաստավորված համադրման կարողությունների ձևավորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում երաժշտական լսողության այնպիսի որակների զարգացումն է, որոնք սովորողին հնարավորություն են տալիս երաժշտական ստեղծագործությունը ընկալել ոչ միայն որպես մեկ հիմնական մեղեդու հաջորդականություն, այլև որպես ինքնուրույն ձայնային գծերի փոխազդեցությամբ կառուցված ամբողջական համակարգ։ Քննվում են բազմաձայն երաժշտության ընկալման հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկությունները, լսողական ուշադրության բաշխման, երաժշտական հիշողության, ինտոնացիոն լսողության և վերլուծական մտածողության զարգացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ուսուցման աստիճանական կազմակերպմանը՝ պարզ բազմաձայն կառուցվածքների ճանաչումից մինչև ավելի բարդ ձայնային հարաբերությունների գիտակցված ընկալում։ Դիտարկվում են երգեցողության, երաժշտության ունկնդրման, նոտային նյութի վերլուծության և ստեղծագործական առաջադրանքների հնարավորությունները՝ որպես բազմաձայն լսողության ձևավորման փոխկապակցված միջոցներ։ Կարևորվում է յուրաքանչյուր ձայնի ինքնուրույն ընթացքը լսելու և միաժամանակ ընդհանուր երաժշտական ամբողջության մեջ դրա գործառույթը հասկանալու կարողությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ իմիտացիոն ձևերին, կանոնին, ինվենիցիոն և այլ բազմաձայն կառուցվածքներին՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն երաժշտատեսական հասկացությունների յուրացման, այլև սովորողների ակտիվ լսողական գործունեության զարգացման տեսանկյունից։ Մանկավարժական առումով կարևոր է ուսումնական նյութի համապատասխանությունը սովորողների տարիքային առանձնահատկություններին և երաժշտական պատրաստվածության աստիճանին, քանի որ բազմաձայն մտածողության ձևավորումը պահանջում է հաջորդականություն և նախկինում ձեռք բերված լսողական փորձի վրա հիմնված առաջընթաց։ Ուսուցչի դերը դիտարկվում է որպես երաժշտական նյութի նպատակային ընտրության, լսողական խնդիրների աստիճանական բարդացման և սովորողների ինքնուրույն վերլուծական գործունեության կազմակերպման կարևոր գործոն։ Նման ուսուցումը նպաստում է ոչ միայն երաժշտական լսողության զարգացմանը, այլև ուշադրության կենտրոնացմանը, տարբեր երաժշտական երևույթների համեմատմանը, կառուցվածքային կապերի բացահայտմանը և ստեղծագործության ամբողջական ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է երաժշտության տեսության, երաժշտական հոգեբանության և երաժշտական կրթության մեթոդիկայի մոտեցումները՝ բազմաձայն երաժշտությունը ներկայացնելով որպես դպրոցականների երաժշտական մտածողության, լսողական մշակույթի և գեղարվեստական ընկալման զարգացման արդյունավետ մանկավարժական միջոց։
Updated: 2026-09-24Other Subjects
Պրեստիժի և կենսահեղուկի ազդեցությունը կարտոֆիլի աճման ու հիվանդությունների և վնասատուների վրա Ստեփանավանի պայմաններում
Վերաբերում է կարտոֆիլի մշակության ընթացքում կիրառվող պաշտպանիչ և խթանիչ միջոցների ազդեցության ուսումնասիրմանը տեղական՝ Ստեփանավանի կլիմայական ու հողային պայմաններում։ Պրեստիժ (Prestige)-ը սերմակարտոֆիլի մշակման համար օգտագործվող համակարգային պատրաստուկ է, որը համակցված ձևով պայքարում է ինչպես սնկային հիվանդությունների, այնպես էլ որոշ վնասատուների, հատկապես կոլորադյան բզեզի և հողի վնասատուների դեմ՝ պաշտպանելով բույսը զարգացման սկզբնական փուլերում և ապահովելով ավելի առողջ ծիլերի առաջացում։ Իսկ «կենսահեղուկ» անվանումը սովորաբար վերաբերում է կենսաբանական ծագման հեղուկ պարարտանյութերին կամ բիոստիմուլյատորներին, որոնք նպաստում են բույսի աճին, արմատային համակարգի զարգացումին, սննդանյութերի ավելի լավ յուրացմանը և ընդհանուր դիմադրողականության բարձրացմանը։ Ստեփանավանի նման լեռնային և համեմատաբար խոնավ կլիմա ունեցող տարածաշրջանում կարտոֆիլի աճը կարող է ենթարկվել տարբեր սնկային հիվանդությունների՝ ինչպես ուշացած մրիկ (ֆիտոֆտորա), այնպես էլ հողի միջոցով փոխանցվող վարակների, ինչպես նաև վնասատուների ազդեցության, ուստի նման պատրաստուկների համակցված կիրառությունը հաճախ դիտարկվում է որպես ինտեգրված պաշտպանության մոտեցում։ Պրեստիժը հիմնականում պաշտպանում է բույսը վաղ փուլում՝ նվազեցնելով վնասատուների և որոշ հիվանդությունների ճնշումը, իսկ կենսահեղուկները կարող են ուժեղացնել բույսի կենսաբանական ակտիվությունը՝ բարձրացնելով աճի արագությունը, բերքատվությունը և դիմադրողականությունը շրջակա միջավայրի սթրեսների նկատմամբ։ Այս երկու միջոցների համատեղ ազդեցությունը սովորաբար ուսումնասիրվում է փորձարարական դաշտային պայմաններում՝ գնահատելով բույսերի բարձրությունը, տերևային մակերեսը, պալարների քանակը և զանգվածը, ինչպես նաև հիվանդությունների և վնասատուների վնասի աստիճանը՝ նպատակ ունենալով գտնել առավել արդյունավետ ագրոտեխնիկական լուծումներ տվյալ տարածաշրջանի համար։
Updated: 2026-09-20