More in Geography

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Literature

    Չար ոգիները հայ ժողովրդական զրույցներում․ Տեսակների դասակարգումն ըստ գործառույթների

    Աշխատանքը նվիրված է հայ ժողովրդական զրույցներում չար ոգիների կերպարների ուսումնասիրությանը և դրանց դասակարգմանը՝ ըստ կատարած գործառույթների։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ժողովրդական պատկերացումների, հավատալիքների և բանավոր ավանդության մեջ արտացոլված գերբնական էակների համակարգային ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու համար, թե ինչպես են տարբեր չար ոգիներ ներկայացվում, ինչ դեր են կատարում պատմությունների կառուցվածքում և ինչ հասարակական, բարոյական, հոգեբանական կամ բնապաշտական գաղափարներ են արտահայտում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է չար ոգիների բազմազանության բացահայտումն ու դրանց գործառութային դասակարգումը։ Ժողովրդական զրույցներում գերբնական բացասական կերպարները կարող են հանդես գալ տարբեր իրավիճակներում՝ մարդկանց վախեցնելու, մոլորեցնելու, պատժելու, հիվանդություն կամ դժբախտություն պատճառելու, ճանապարհորդներին խանգարելու, սահմանված վարքականոնների խախտման հետևանքները ցուցադրելու կամ վտանգավոր վայրերի նկատմամբ զգուշություն ձևավորելու նպատակով։ Նման կերպարների միջոցով ժողովրդական բանահյուսությունը հաճախ բացատրում է այն երևույթները, որոնց համար ավանդական հասարակությունը չուներ ռացիոնալ կամ գիտական մեկնաբանություն։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել չար ոգիների արտաքին նկարագրությունները, բնակության վայրերը, վարքագիծը, մարդու հետ փոխհարաբերությունները և նրանց վերագրվող գերբնական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարածական միջավայրերին, որոնց հետ կապված են նման կերպարները։ Անտառները, քարանձավները, ջրային տարածքները, լքված վայրերը, ճանապարհները, գիշերային տարածությունը և բնակավայրերից հեռու վայրերը ժողովրդական պատկերացումներում հաճախ հանդես են գալիս որպես վտանգի և անորոշության միջավայր, որտեղ կարող են հայտնվել գերբնական էակներ։ Գործառութային դասակարգումը հնարավորություն է տալիս չար ոգիների մասին պատկերացումները դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին կերպարների նկարագրությունների ամբողջություն, այլև որպես որոշակի կառուցվածք ունեցող համակարգ։ Կարելի է առանձնացնել, օրինակ, վախեցնող և հետապնդող, վնաս պատճառող, հիվանդություններ առաջացնող, մոլորեցնող կամ ճանապարհը շեղող, մարդկանց պատժող և արգելքներ սահմանող կերպարների խմբեր։ Միևնույն կերպարը կարող է միաժամանակ ունենալ մի քանի գործառույթ, ինչը ցույց է տալիս ժողովրդական հավատալիքների բազմաշերտ բնույթը։ Հետազոտության ընթացքում կարևոր է նաև չար և բարեգործական կամ երկակի բնույթ ունեցող գերբնական էակների սահմանազատման խնդիրը։ Ժողովրդական մշակույթում գերբնական կերպարի բնույթը միշտ չէ, որ միանշանակ է․ որոշ էակներ կարող են վտանգավոր լինել մի իրավիճակում, բայց այլ հանգամանքներում հանդես գալ որպես պաշտպանող կամ պատժող ուժ։ Այդ երկակիությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ժողովրդական աշխարհընկալման մեջ բարու և չարի հարաբերակցության ավելի բարդ պատկերացումները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև չար ոգիների և սոցիալական նորմերի կապին։ Շատ զրույցներում գերբնական պատժի կամ վտանգի սպառնալիքը ծառայում է որպես վարքականոնների պահպանման միջոց։ Մարդկանց զգուշացվում է գիշերով որոշ վայրեր այցելելուց, անծանոթներին վստահելուց, արգելված գործողություններ կատարելուց կամ համայնքի կողմից անընդունելի վարք դրսևորելուց։ Այս առումով չար ոգիների կերպարները կատարում են ոչ միայն գեղարվեստական, այլև դաստիարակչական և սոցիալական վերահսկողության գործառույթ։ Կարևոր է նաև ուսումնասիրել դրանց կապը ժողովրդական բժշկության և հիվանդությունների մասին ավանդական պատկերացումների հետ։ Հիվանդությունը կամ մարմնական անբացատրելի վիճակները որոշ ավանդույթներում կարող էին վերագրվել գերբնական ազդեցության, իսկ համապատասխան զրույցներում ձևավորվում էին պաշտպանական ծեսերի, աղոթքների, հմայությունների կամ այլ միջոցների մասին պատկերացումներ։ Այդ նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել բանահյուսության և ժողովրդական բժշկական գիտելիքների փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել տարբեր տարածաշրջաններից հավաքված ժողովրդական զրույցների համեմատական վերլուծություն՝ պարզելու համար, թե նույնատիպ չար ոգիների պատկերացումները ինչպես են փոփոխվում տեղական միջավայրի, բարբառային ավանդույթի, կենցաղային պայմանների և մշակութային առանձնահատկությունների ազդեցությամբ։ Տարբերակների համադրումը կարող է բացահայտել ինչպես ընդհանուր հայկական բանահյուսական մոտիվներ, այնպես էլ առանձին տեղական ավանդույթներին բնորոշ տարրեր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը չար ոգիների կերպարները դիտարկում է որպես հայ ժողովրդական աշխարհընկալման կարևոր բաղադրիչ՝ ուսումնասիրելով դրանց գործառույթները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, տարածական կապերը և սոցիալ-մշակութային նշանակությունը։ Գործառութային դասակարգումը հնարավորություն է տալիս համակարգել բանահյուսական բազմազան նյութը և բացահայտել, թե ինչ դեր են ունեցել գերբնական կերպարները վախի, վտանգի, հիվանդության, բարոյական նորմերի, արգելքների և անհայտ երևույթների ժողովրդական մեկնաբանության մեջ։ Թեման կարևոր է հայ բանահյուսության, ժողովրդական դիցաբանության, ազգագրության և ավանդական աշխարհայացքի ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-09-21
    Չար ոգիները հայ ժողովրդական զրույցներում․ Տեսակների դասակարգումն ըստ գործառույթների
    Online

    Literature

    Դերենիկ Դեմիրճյանի գրական հայացքները

    Աշխատությունը նվիրված է հայ նշանավոր գրող, դրամատուրգ և հասարակական գործիչ Դերենիկ Դեմիրճյանի գրականագիտական, գեղագիտական և ստեղծագործական հայացքների ուսումնասիրությանը՝ հայ գրականության զարգացման պատմական և մշակութային համատեքստում։ Քննարկվում են գրողի պատկերացումները գրականության էության, հասարակական նշանակության, գեղարվեստական ստեղծագործության նպատակների և գրողի պատասխանատվության վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Դեմիրճյանի աշխարհայացքի ձևավորման պայմաններին, նրա ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը և տարբեր գրական ուղղությունների ու գեղագիտական սկզբունքների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքին։ Ուսումնասիրվում են գրականության և իրականության փոխհարաբերության, գեղարվեստական ճշմարտության, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մարդկային արժեքների արտացոլման առանձնահատկությունները նրա ստեղծագործական ժառանգության մեջ։ Դիտարկվում են գրողի մոտեցումները գեղարվեստական կերպարի կառուցման, բնավորությունների հոգեբանական բացահայտման, սյուժեի զարգացման, լեզվական արտահայտչամիջոցների և գրական ոճի ձևավորման հարցերին։ Կարևորվում են Դեմիրճյանի արձակ, դրամատիկական և հրապարակախոսական ստեղծագործություններում արտահայտված գաղափարական ու գեղագիտական սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց կապը ժամանակաշրջանի հասարակական և մշակութային գործընթացների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել գրողի գրականագիտական հոդվածները, հրապարակախոսական ելույթները, նամակները և ստեղծագործությունները՝ նրա գրական հայացքների ամբողջական պատկերը ներկայացնելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում հայ դասական գրականության ավանդույթների նկատմամբ Դեմիրճյանի վերաբերմունքին, ազգային գրական ժառանգության արժևորմանը և նոր գրականության զարգացման վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Առանձնացվում են գրականության դաստիարակչական նշանակության, հասարակական խնդիրների գեղարվեստական մեկնաբանության և մարդկային բնավորության բարոյահոգեբանական առանձնահատկությունների բացահայտման հարցերը։ Կարևորվում են նաև գրողի ստեղծագործական ինքնատիպությունը, երգիծանքի և հումորի կիրառման առանձնահատկությունները, պատմական թեմաների գեղարվեստական մշակումը և ազգային մշակույթի զարգացման գործում գրականության ունեցած դերը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել Դեմիրճյանի գրական ժառանգության առավել խորքային ընկալմանը, նրա գեղագիտական սկզբունքների համակարգմանը և հայ գրական մտքի պատմության մեջ ունեցած նշանակության գնահատմանը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ նորագույն գրականության, գրական քննադատության և գեղագիտական մտածողության զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման համար։ Այն օգտակար է գրականագետների, բանասերների, հայ գրականության ուսուցիչների, մշակութաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-16
    Դերենիկ Դեմիրճյանի գրական հայացքները
    Online

    Chemistry

    Синтез свойства новых пенициллинов и цефалоспоринов, на основе производных арил- и тетразолилуксусных кислот

    ChatGPT said: Կատեգորիա՝ Դեղագործական քիմիա, օրգանական քիմիա, հակաբիոտիկների սինթեզ Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նոր պենիցիլինների և ցեֆալոսպորինների ստացման, դրանց քիմիական կառուցվածքի, հատկությունների և հնարավոր կենսաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է արիլքացախաթթուների և տետrazոլիլքացախաթթուների ածանցյալների օգտագործումը՝ որպես ելանյութեր β-լակտամային հակաբիոտիկների նոր ածանցյալների նպատակային սինթեզի համար։ Ուսումնասիրությունը վերաբերում է դեղագործական քիմիայի այն ուղղությանը, որի նպատակն է հայտնի հակաբակտերիալ միացությունների կառուցվածքի փոփոխության միջոցով ստանալ նոր նյութեր՝ բարելավված կամ փոփոխված ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական հատկություններով։ Պենիցիլինների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի մոլեկուլի կողային ացիլային հատվածի փոփոխությունը՝ պահպանելով հիմնական պենիցիլինային միջուկը, մինչդեռ ցեֆալոսպորինների քիմիական ձևափոխությունները հնարավորություն են տալիս փոխել դրանց ակտիվության սպեկտրը, կայունությունը և այլ դեղաբանական բնութագրեր։ R RONL +1 Աշխատության թեման հատկապես հետաքրքիր է նրանով, որ արիլային և տետrazոլային կառուցվածքային խմբերը կարող են էական ազդեցություն ունենալ ստացվող միացությունների էլեկտրոնային հատկությունների, լուծելիության, կայունության և կենսաբանական ակտիվության վրա։ Հետազոտության քիմիական մասը ենթադրում է նոր միացությունների ստացում և դրանց կառուցվածքի ու հատկությունների համակողմանի բնութագրում, ինչը բնորոշ է նոր դեղանյութերի ուղղորդված սինթեզի ուսումնասիրություններին։ Նման աշխատանքներում կարևոր նշանակություն ունեն մաքրության գնահատումը, ֆիզիկական հաստատունների որոշումը և քիմիական ու ֆիզիկաքիմիական մեթոդներով կառուցվածքի հաստատումը։ S Scribd Գրքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն հրատարակվել է Երևանում 2001 թվականին՝ Հայաստանի ԳԱԱ Օրգանական քիմիայի ինստիտուտի շրջանակում, ծավալը կազմում է 19 էջ, իսկ աշխատությունը ներկայացված է որպես քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար նախատեսված հետազոտություն։ Մատենագիտական գրառման մեջ նշված է նաև, որ աշխատությունն ունի ռուսերեն հիմնական տեքստ և հայերեն ամփոփում։ T Tert Ընդհանուր առմամբ, սա մասնագիտացված գիտական աղբյուր է, որը կարող է հետաքրքրել օրգանական և դեղագործական քիմիայի, բժշկական քիմիայի, հակաբակտերիալ դեղանյութերի մշակման և կիսասինթետիկ β-լակտամային հակաբիոտիկների քիմիայի ուսումնասիրողներին։ Աշխատության արժեքը հիմնականում պայմանավորված է նոր պենիցիլինային և ցեֆալոսպորինային կառուցվածքների որոնմամբ և այն մոտեցմամբ, որով քիմիական կառուցվածքի նպատակային փոփոխությունը դիտարկվում է որպես դեղանյութերի հատկությունների բարելավման միջոց։

    Updated: 2026-09-22
    Синтез свойства новых пенициллинов и цефалоспоринов, на основе производных арил- и тетразолилуксусных кислот
    Online

    Literature

    Բանաստեղծություններ, հատոր Բ

    Ժողովածուն հայ բանաստեղծական գրականության նմուշների ամբողջություն է, որն ընդգրկում է հեղինակի ստեղծագործությունների երկրորդ հատորը։ Բանաստեղծությունը գրական այն ձևն է, որի միջոցով արտահայտվում են մարդու զգացմունքները, մտքերը, ապրումները և աշխարհի նկատմամբ անհատական վերաբերմունքը՝ պատկերավոր լեզվի, ռիթմի, հնչյունային կազմակերպման ու գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների օգնությամբ։ XIX դարի հայ պոեզիան զարգանում էր ազգային մշակութային զարթոնքի, հասարակական փոփոխությունների և գրական լեզվի հարստացման պայմաններում։ Այդ ժամանակաշրջանի բանաստեղծական ստեղծագործություններում հաճախ կարևոր տեղ էին զբաղեցնում անձնական ապրումները, սերը, բնության գեղեցկությունը, հայրենիքի գաղափարը, մարդկային հարաբերությունները, կյանքի անցողիկությունը և հասարակական իրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Սակայն յուրաքանչյուր ժողովածուի թեմատիկ ուղղվածությունը պայմանավորված է կոնկրետ հեղինակի ստեղծագործական աշխարհով, ուստի այս հատորի առանձին բանաստեղծությունների բովանդակությունը վերնագրից միայն հստակեցնել հնարավոր չէ։ Որպես բազմահատոր հրատարակության մաս՝ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ստեղծագործությունների ամբողջական շարքը և հետևելու հեղինակի բանաստեղծական մտածողության առանձնահատկություններին։ Հատորը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության պատմությամբ, պոեզիայի ժանրային զարգացմամբ, գեղարվեստական լեզվի ձևավորմամբ և XIX դարի հայ մտավոր կյանքի մշակութային դրսևորումներով զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է հայ տպագիր գրական ժառանգության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ներկայացնելով բանաստեղծական ստեղծագործությունների հրատարակման և ընթերցողների շրջանում տարածման պատմական ավանդույթը։

    Updated: 2026-10-29
    Բանաստեղծություններ, հատոր Բ
    Online

    History

    Аграрная политика царизма и крестьянское движение в Армении в начале XX века

    Այս պատմագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է ցարական Ռուսաստանի ագրարային քաղաքականության ազդեցությանը Հայաստանի գյուղական բնակչության վրա և XX դարի սկզբի գյուղացիական շարժումների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ցարական վարչակարգի հողային հարաբերությունների կարգավորման քաղաքականությունը, հարկային համակարգը, գյուղացիության սոցիալ-տնտեսական վիճակը և այդ գործոնների ազդեցությունը գյուղական հասարակության դժգոհությունների աճի վրա։ Հեղինակը մանրամասն քննարկում է գյուղացիական բողոքի դրսևորումները՝ ներառյալ ինքնաբուխ ընդվզումները, կազմակերպված շարժումները և սոցիալական պահանջների ձևավորումը՝ դրանք կապելով ինչպես տեղական առանձնահատկությունների, այնպես էլ ընդհանուր կայսրության ներսում ընթացող գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային և սոցիալական գործոնների փոխազդեցությանը, գյուղացիության քաղաքական գիտակցության ձևավորմանը և հեղափոխական շարժումների նախադրյալներին։ Աշխատությունը հիմնված է պատմական աղբյուրների, արխիվային նյութերի և ժամանակակից հետազոտությունների վրա՝ առաջարկելով ամբողջական պատկերացում Հայաստանի գյուղական հասարակության սոցիալ-քաղաքական զարգացման մասին տվյալ ժամանակաշրջանում։

    Updated: 2026-09-21
    Аграрная политика царизма и крестьянское движение в Армении в начале XX века
    Online

    Philosophy

    Метод экстраполяции и его роль в социальном предвидении

    Աշխատությունը նվիրված է էքստրապոլյացիայի մեթոդի տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ հասարակական գործընթացների կանխատեսման և սոցիալական զարգացման հնարավոր միտումների բացահայտման համատեքստում։ Քննարկվում են սոցիալական կանխատեսման էությունը, դրա ճանաչողական նշանակությունը, գիտական կանխատեսման հիմնական սկզբունքները և հասարակական երևույթների զարգացման օրինաչափությունների ուսումնասիրման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անցյալի և ներկայի տվյալների հիման վրա ապագա փոփոխությունների հնարավոր ուղղությունների որոշմանը, սոցիալական գործընթացների շարունակականության ու փոփոխականության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև պատմական միտումների ընդհանրացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են էքստրապոլյացիայի կիրառման տրամաբանական, փիլիսոփայական և մեթոդաբանական նախադրյալները, քանակական ու որակական ցուցանիշների նշանակությունը և կանխատեսումների հիմնավորվածության գնահատման խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում հասարակական զարգացման տնտեսական, ժողովրդագրական, քաղաքական և մշակութային գործընթացների կանխատեսման առանձնահատկություններին, դրանց փոխկապակցվածությանը և սոցիալական համակարգերի բարդ կառուցվածքի ազդեցությանը կանխատեսումների ճշգրտության վրա։ Կարևորվում են մեթոդի կիրառման սահմանները, հասարակական փոփոխությունների ոչ գծային բնույթը, անսպասելի իրադարձությունների ազդեցությունը և անցյալում արձանագրված օրինաչափությունները ապագայի վրա մեխանիկորեն տարածելու վտանգները։ Դիտարկվում են նաև էքստրապոլյացիայի փոխհարաբերությունները գիտական կանխատեսման այլ մեթոդների՝ մոդելավորման, համեմատական վերլուծության, փորձագիտական գնահատման և սցենարային մոտեցումների հետ։ Հետազոտությունը նպաստում է սոցիալական կանխատեսման գիտական հիմքերի հստակեցմանը, հասարակական գործընթացների զարգացման հնարավոր տարբերակների գնահատմանը և կառավարման որոշումների մեթոդաբանական հիմնավորմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել փիլիսոփաների, սոցիոլոգների, քաղաքագետների, տնտեսագետների, սոցիալական հետազոտությունների մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-15
    Метод экстраполяции и его роль в социальном предвидении