Թևֆիք Ֆիքրեթի կյանքն ու ստեղծագործությունները

Economics

Աշխատությունը նվիրված է խաղողագործության զարգացման տնտեսական, կազմակերպական, ագրոտնտեսական և տարածքային հիմնախնդիրների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի և Գերմանիայի Բադեն-Վյուրտեմբերգ երկրամասի օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում խաղողագործական տնտեսությունների արդյունավետ գործունեության վրա ազդող բնական, արտադրական և շուկայական գործոններն են, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջաններում ձևավորված փորձի համադրման միջոցով ոլորտի զարգացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտումը։ Ուսումնասիրվում են հողակլիմայական պայմանների, հողային ռեսուրսների, խաղողի այգիների կառուցվածքի, արտադրության կազմակերպման, աշխատանքի և նյութական ռեսուրսների օգտագործման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում խաղողագործության տարածքային մասնագիտացմանը, տնտեսությունների արտադրողականությանը, արտադրական ծախսերին, բերքի իրացման հնարավորություններին և արտադրողի ու վերամշակող կազմակերպությունների միջև տնտեսական հարաբերություններին։ Երկու տարածաշրջանների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու խաղողագործության կազմակերպման տարբեր մոդելներ, գյուղատնտեսական տնտեսությունների կառավարման առանձնահատկություններ և տեղական պայմաններով պայմանավորված զարգացման սահմանափակումներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև խաղողի տնկարկների արդյունավետ օգտագործմանը, արտադրության տեխնոլոգիական արդիականացմանը, որակի կառավարմանը, մասնագիտացված աշխատուժի նշանակությանը և գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների զարգացմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում շուկայավարման և իրացման համակարգերի ուսումնասիրությունը, քանի որ ոլորտի տնտեսական կայունությունը կախված է ոչ միայն արտադրության ծավալից, այլև արտադրանքի որակից, պահանջարկից, շուկայական դիրքավորումից և արտադրական շղթայի տարբեր մասնակիցների համագործակցությունից։ Դիտարկվում են նաև գյուղատնտեսական քաղաքականության, խորհրդատվական համակարգերի, մասնագիտական կրթության և արտադրողների համագործակցության հնարավոր ազդեցությունները խաղողագործության մրցունակության վրա։ Բադեն-Վյուրտեմբերգի փորձի ուսումնասիրությունը կարող է ծառայել որպես համեմատական նյութ՝ Հայաստանի պայմաններում կիրառելի մոտեցումների առանձնացման համար՝ հաշվի առնելով երկու տարածաշրջանների տնտեսական, բնական և ինստիտուցիոնալ տարբերությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ագրարային տնտեսագիտության, խաղողագործության, տարածաշրջանային զարգացման և գյուղատնտեսական կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ոլորտի արդյունավետության, կայունության և մրցունակության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ուղղանկյուն թիթեղների ծռման և կայունության խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով լայնական սահքային դեֆորմացիաների ազդեցությունը և ճշգրտված սահմանային պայմանների կիրառումը։ Հետազոտության կենտրոնում բարակ և միջին հաստության թիթեղային կառուցվածքների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի ու կայունության բնութագրերի առավել ճշգրիտ գնահատումն է։ Դասական թիթեղների տեսության պարզեցված ենթադրությունները որոշ դեպքերում կարող են բավարար չլինել, հատկապես երբ կառուցվածքի հաստությունը կամ բեռնավորման առանձնահատկությունները մեծացնում են լայնական սահքի ազդեցությունը։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարևոր նշանակություն է ստանում այնպիսի հաշվարկային մոդելների դիտարկումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական ներկայացնելու թիթեղի իրական մեխանիկական վարքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սահմանային պայմանների ձևակերպմանը, քանի որ եզրերի ամրացման և տեղաշարժերի սահմանափակման եղանակները կարող են էականորեն ազդել հաշվարկվող ճկվածքների, ներքին ուժային գործոնների և կրիտիկական բեռնվածքների արժեքների վրա։ Ճշգրտված սահմանային պայմանների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են եզրային ազդեցությունները փոխում կառուցվածքի ընդհանուր արձագանքը և որքանով են ստացված արդյունքները տարբերվում դասական մոտեցումներով հաշվարկված արժեքներից։ Ծռման խնդիրների շրջանակում կարող են վերլուծվել թիթեղի տեղաշարժերը, պտույտները, լարումները և դեֆորմացիաները տարբեր բեռնավորման ու ամրացման պայմաններում։ Կայունության ուսումնասիրության ընթացքում հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացվում է այն պայմանների վրա, որոնց դեպքում հարթ հավասարակշռության վիճակը կորցնում է կայունությունը և առաջանում է ծռման նոր ձև։ Կարող են համեմատվել տարբեր տեսական մոդելներով ստացված արդյունքները՝ պարզելու լայնական սահքային դեֆորմացիաների և սահմանային պայմանների ճշգրտման հարաբերական նշանակությունը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են շինարարական, մեքենաշինական, ավիացիոն և այլ ինժեներական համակարգերում կիրառվող թիթեղային տարրերի հաշվարկման տեսանկյունից, որտեղ կառուցվածքի հուսալիության գնահատումը պահանջում է մեխանիկական վարքի հնարավորինս իրատեսական նկարագրություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, թիթեղների մեխանիկայի, կառուցվածքային կայունության և կիրառական մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ուղղանկյուն թիթեղների ծռման ու կայունության հաշվարկների ճշգրտությունը։

Agriculture

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ցանկում ընդգրկված են բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների, մեքենայացման, արտադրության կազմակերպման և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության վերաբերյալ աշխատություններ, որոնք արտացոլում են ոլորտի ժամանակակից գիտական և գործնական զարգացումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, նորարարական փորձի կիրառմանը և ոլորտի զարգացման համար կարևոր տեղեկատվության հասանելիության ապահովմանը։

History

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Իրանի Իսլամական հեղափոխությունից հետո արաբական երկրների և Իրանի միջև քաղաքական հարաբերությունների զարգացման հիմնական ուղղություններին մինչև 21-րդ դարի սկիզբը՝ ընդգծելով տարածաշրջանային մրցակցության, համագործակցության և գաղափարական հակադրությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտությունը դիտարկում է 1979 թվականի հեղափոխությունից հետո ձևավորված նոր քաղաքական համակարգի ազդեցությունը Իրանի արտաքին քաղաքականության վրա, որտեղ իսլամական հեղափոխական գաղափարախոսությունը, տարածաշրջանային առաջնորդության հավակնությունները և անվտանգային շահերը դարձել են հարաբերությունների ձևավորման առանցքային գործոններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արաբական պետությունների տարբեր արձագանքներին՝ Սուննի արաբական երկրների և Իրանի միջև գաղափարական ու քաղաքական հակասություններին, ինչպես նաև որոշ երկրների հետ ձևավորված համագործակցային հարաբերություններին՝ հատկապես ընդհանուր տնտեսական և ռազմավարական շահերի հիման վրա։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների ազդեցությունը, ներառյալ Իրաք-Իրան պատերազմը, Լիբանանի, Պարսից ծոցի և Պաղեստինյան հիմնախնդրի շուրջ զարգացումները, որոնք էապես ձևավորել են կողմերի փոխադարձ ընկալումները և քաղաքական դիրքավորումները։ Ներկայացվում է, որ հարաբերությունները եղել են ոչ միատարր՝ ընդգրկելով թե՛ հակադրության, թե՛ սահմանափակ համագործակցության փուլեր՝ կախված տարածաշրջանային քաղաքական կոնյունկտուրայից։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արաբ-իրանական հարաբերությունները տվյալ ժամանակահատվածում ձևավորվել են որպես բարդ և բազմաշերտ համակարգ, որտեղ գաղափարական տարաձայնությունները, աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը և անվտանգային հաշվարկները փոխկապակցված են եղել և շարունակաբար ազդել են Մերձավոր Արևելքի կայունության վրա։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Շիկահող պետական արգելոցի տարածքում տարածված մակրոսկոպիկ սնկերի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը միկոլոգիական բնույթի է և նպատակ ունի բացահայտելու արգելոցի սնկային կենսաբազմազանության կազմը, տեսակային բազմազանությունը, տարածման օրինաչափությունները և էկոլոգիական առանձնահատկությունները։ Աշխատության հիմքում ընկած է բնական անտառային էկոհամակարգում հանդիպող խոշոր պտղամարմիններ ձևավորող սնկերի ուսումնասիրությունը՝ դրանց տաքսոնոմիական պատկանելիության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և էկոլոգիական դերերի պարզաբանմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարբեր կարգաբանական խմբերի ներկայացուցիչներ, դրանց տարածվածությունը տարբեր բուսական համակեցություններում և բարձրության գոտիներում, ինչպես նաև սնկերի կապը ծառատեսակների ու այլ բույսերի հետ։ Հատուկ նշանակություն ունի միկոռիզային սնկերի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք սերտ փոխհարաբերություններ են ձևավորում բույսերի արմատային համակարգերի հետ և կարևոր դեր ունեն անտառային էկոհամակարգերի սննդանյութերի շրջանառության ու կայունության պահպանման գործում։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև սապրոտրոֆ, մակաբույծ և այլ էկոլոգիական խմբերի ներկայացուցիչների առանձնահատկությունների ուսումնասիրություն՝ ցույց տալով սնկերի բազմազան գործառույթները էկոհամակարգում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հազվագյուտ, օգտակար, բուժիչ կամ թունավոր տեսակների բացահայտումն ու բնութագրումը։ Շիկահողի արգելոցի մակրոսնկերի վերաբերյալ հետագա ուսումնասիրություններում նույնպես արձանագրվել են Հայաստանի համար նոր տեսակներ և ցեղեր, ինչպես նաև ուսումնասիրվել են սնկերի օգտակար և վնասակար հատկությունները, ինչը վկայում է տարածքի բարձր միկոլոգիական արժեքի մասին։ Առանձնահատուկ արժեք ունի տեսակների տարածման կապի ուսումնասիրությունը բուսականության ուղղաձիգ գոտիականության և տարբեր բուսական համայնքների հետ, քանի որ այդպիսի տվյալները հնարավորություն են տալիս գնահատելու շրջակա միջավայրի պայմանների ազդեցությունը սնկային կենսաբազմազանության ձևավորման վրա։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ Շիկահողի բնական էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության գնահատման և պահպանության համար, քանի որ սնկերը ոչ միայն էկոհամակարգերի բաղադրիչներ են, այլև մասնակցում են օրգանական նյութի քայքայմանը, հողի ձևավորմանը, սննդանյութերի շրջանառությանը և բույսերի հետ փոխադարձ օգտակար կապերի հաստատմանը։ Աշխատությունը նաև արժեքավոր է հազվագյուտ և պահպանության կարիք ունեցող սնկային տեսակների բացահայտման տեսանկյունից, ինչը կարող է հիմք ծառայել դրանց տարածման վերահսկման և կենսաբազմազանության պահպանության միջոցառումների մշակման համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն համալրում է Հայաստանի պահպանվող տարածքների միկոլոգիական ուսումնասիրությունների բազան և հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու երկրի սնկային կենսաբազմազանության մասին։ Հեղինակի գիտական աշխատանքների շարքում առկա են նաև Շիկահողի արգելոցի գաստերոիդ բազիդիոմիցետների, միկոռիզային սնկերի, բուժիչ մակրոսնկերի և մակրոսկոպիկ սնկերի տաքսոնոմիական բազմազանության վերաբերյալ ուսումնասիրություններ, որոնք լրացնում են այս հետազոտության ընդհանուր գիտական ուղղվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Շիկահողի պետական արգելոցի մակրոսկոպիկ սնկերի բազմազանության, տարածման և էկոլոգիական նշանակության ուսումնասիրություն՝ համադրելով միկոլոգիական, տաքսոնոմիական և էկոլոգիական մոտեցումները և ընդգծելով սնկային կենսաբազմազանության պահպանության ու հետագա ուսումնասիրման կարևորությունը։

Environmental Science

Գիրքը ներկայացնում է կլիմայի փոփոխության հիմնական շարժիչ գործոնները՝ ջերմոցային գազերի արտանետումները, արևային ճառագայթման փոփոխությունները և բնական կլիմայական տատանումները՝ բացատրելով դրանց փոխազդեցությունը Երկրի կլիմայական համակարգում։ Հեղինակը մանրամասն ուսումնասիրում է Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի կլիմայական առանձնահատկությունները՝ ջերմաստիճանային ռեժիմների փոփոխությունները, տեղումների բաշխման անհամաչափությունները, սառցադաշտերի նահանջը և ջրային ռեսուրսների փոփոխականությունը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը էկոհամակարգերի, գյուղատնտեսության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև կլիմայական փոփոխությունների կանխատեսման մոդելները, ռիսկերի գնահատման մոտեցումները և հարմարվողականության ռազմավարությունները՝ ներառյալ ջրային և հողային ռեսուրսների կայուն կառավարումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային համագործակցության և բնապահպանական քաղաքականության կարևորությանը կլիմայական մարտահրավերներին դիմակայելու գործում։ Գիրքը նախատեսված է էկոլոգիայի, աշխարհագրության, բնապահպանության և կլիմայագիտության ոլորտների ուսանողների և մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես գիտական և կիրառական կարևոր աղբյուր։