Վահան Տերյանը և «Տերյանական դպրոցը»

History

Աշխատանքը նվիրված է 1945-1988 թվականներին հայկական սփյուռքում տեղի ունեցած ներքին տեղաշարժերի, բնակչության տարածական վերաբաշխման և համայնքային կառուցվածքի փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված նոր պատմական պայմաններն են, որոնք էական ազդեցություն ունեցան տարբեր երկրներում և քաղաքներում բնակվող հայերի թվաքանակի, բնակության վայրերի, սոցիալական կազմի և համայնքային կյանքի կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է սփյուռքի ներքին շարժերը ոչ միայն որպես բնակչության ֆիզիկական տեղափոխություններ, այլև որպես սոցիալական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների ամբողջություն, որոնք փոփոխում էին հայկական համայնքների ներքին հարաբերություններն ու զարգացման ուղղությունները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հետպատերազմյան շրջանում հայրենադարձության գործընթացին և դրա ազդեցությանը սփյուռքի ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ 1940-ականների երկրորդ կեսին Խորհրդային Հայաստան տեղափոխված բազմաթիվ հայերի հեռացումը տարբեր սփյուռքյան համայնքներից փոխեց առանձին բնակավայրերի և երկրների հայկական բնակչության թվաքանակը, իսկ հայրենադարձության փորձը դարձավ սփյուռքյան շարժունակության կարևոր բաղադրիչ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են հենց սփյուռքի ներսում տեղի ունեցած տեղափոխությունները՝ գյուղական բնակավայրերից քաղաքներ, փոքր համայնքներից խոշոր կենտրոններ և մի երկրից մյուսը։ Այդ գործընթացների վրա ազդել են տնտեսական զարգացման անհավասար մակարդակները, աշխատանքի և կրթության հնարավորությունները, քաղաքական փոփոխությունները, ընտանեկան կապերը և ավելի բարենպաստ կենսապայմաններ որոնելու ձգտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Մերձավոր Արևելքի հայկական համայնքներին, որտեղ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին քաղաքական անկայունությունը, զինված հակամարտությունները և տնտեսական փոփոխությունները զգալիորեն ազդեցին բնակչության տեղաշարժերի վրա։ Լիբանանի, Սիրիայի, Իրաքի և տարածաշրջանի այլ երկրների հայկական համայնքներից դեպի ավելի կայուն երկրներ կատարված տեղափոխությունները նպաստեցին սփյուռքի աշխարհագրական վերակազմավորմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է հայերի ներգաղթը Եվրոպայի, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի, Ավստրալիայի և այլ տարածաշրջանների քաղաքներ, որտեղ ձևավորվեցին կամ ընդլայնվեցին նոր հայկական համայնքային կենտրոններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է քաղաքայինացման գործընթացը։ Սփյուռքի տարբեր երկրներում հայ բնակչության մի մասը աստիճանաբար կենտրոնացավ խոշոր քաղաքներում, որտեղ ավելի մեծ էին աշխատանքի, կրթության, առևտրի և հասարակական գործունեության հնարավորությունները։ Այս տեղաշարժերը փոխեցին համայնքների սոցիալական կառուցվածքը և նպաստեցին նոր մշակութային ու կազմակերպական կենտրոնների առաջացմանը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև ներհամայնքային շարժերի ազդեցությունը հայկական դպրոցների, եկեղեցիների, մշակութային միությունների, մամուլի և այլ հաստատությունների վրա։ Բնակչության նվազումը որոշ բնակավայրերում կարող էր թուլացնել ավանդական համայնքային կառույցները, մինչդեռ նոր կենտրոններում հայերի թվի աճը նպաստում էր նոր կազմակերպությունների և մշակութային հաստատությունների ստեղծմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սփյուռքյան ներքին շարժերի ժողովրդագրական ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տարիքային և սոցիալական կազմի փոփոխությունները, ընտանիքների վերամիավորումը, ծնելիության և արտագաղթի ազդեցությունը, ինչպես նաև տարբեր սերունդների շարժունակության առանձնահատկությունները։ Երիտասարդների կրթական և մասնագիտական միգրացիան կարող էր հատկապես մեծ դեր ունենալ համայնքների աշխարհագրական փոփոխության մեջ, քանի որ ուսման կամ աշխատանքի նպատակով տեղափոխված անձինք հաճախ հետագայում հաստատվում էին նոր բնակավայրերում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև 1960-1980-ական թվականներին սփյուռքի նոր կենտրոնների ձևավորմանը և արդեն գոյություն ունեցող համայնքների փոխակերպմանը։ Այս գործընթացները կապված էին ոչ միայն տնտեսական և քաղաքական գործոնների, այլև հաղորդակցության միջոցների զարգացման, միջազգային կապերի ընդլայնման և սփյուռքահայերի կրթական ու մասնագիտական շարժունակության աճի հետ։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ներքին տեղաշարժերը դիտարկվում են որպես սփյուռքի շարունակական վերակազմավորման գործընթաց, որի արդյունքում փոխվում էին համայնքների հարաբերակցությունը, աշխարհագրությունը և մշակութային ազդեցության կենտրոնները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1945-1988 թվականների հայկական սփյուռքի ժողովրդագրական և տարածական փոփոխությունների համապարփակ պատկերը՝ բացահայտելով հայրենադարձության, քաղաքայինացման, ներհամայնքային տեղափոխությունների և միջազգային միգրացիայի փոխկապակցված ազդեցությունը։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հետպատերազմյան տասնամյակների քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոփոխությունները վերափոխել հայկական սփյուռքի աշխարհագրական կառուցվածքը, համայնքային կենտրոնները և ներքին կապերը։ Թեման կարևոր է հայկական սփյուռքի պատմության, ժողովրդագրության, միգրացիոն գործընթացների և համայնքային զարգացման ուսումնասիրության համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է Անանիա Շիրակացու կենսագրության և գիտական ժառանգության մատենագիտական ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել նրա մասին գոյություն ունեցող աղբյուրները, ուսումնասիրությունները և գիտական գրականությունը։ Գրքում համադրվում են պատմական, մատենագիտական և գիտական տվյալներ, որոնք վերաբերում են Անանիա Շիրակացու կյանքին, գործունեությանը և նրա ներդրմանը հայ և համաշխարհային գիտության զարգացման մեջ։ Հեղինակը ներկայացնում է Շիրակացու աշխատությունների ձեռագրական ավանդույթը, դրանց պահպանման և ուսումնասիրության պատմությունը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված գիտական մեկնաբանությունները և վերլուծությունները։ Աշխատության մեջ ընդգրկվում են կենսամատենագիտական տեղեկություններ՝ հրատարակությունների, հոդվածների և ուսումնասիրությունների վերաբերյալ, որոնք լուսաբանում են Շիրակացու մաթեմատիկական, աստղագիտական և աշխարհագրական գիտելիքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա գիտական մտածողության համակարգին և հայ միջնադարյան գիտության զարգացման գործում ունեցած դերին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր աղբյուր է հայագիտության, գիտության պատմության և մատենագիտության ոլորտների համար՝ նպաստելով Անանիա Շիրակացու ժառանգության համակողմանի ընկալմանը և գիտական գնահատմանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կաթի և կաթնամթերքի արտադրությամբ զբաղվող կազմակերպությունների մրցունակության գնահատմանը և դրա բարձրացման արդյունավետ ուղղությունների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են կաթնամթերքի շուկայի կառուցվածքը, արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները, հումքային բազայի վիճակը, արտադրական ծախսերը, գնագոյացման մեխանիզմները և սպառողական պահանջարկի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղական արտադրողների մրցակցային դիրքի վրա ազդող գործոններին՝ արտադրանքի որակին և անվտանգությանը, ինքնարժեքին, տեխնոլոգիական հագեցվածությանը, արտադրական հզորությունների օգտագործման արդյունավետությանը, տեսականու բազմազանությանը, ապրանքանիշի ճանաչելիությանը և իրացման համակարգերի զարգացմանը։ Քննության են առնվում կաթի մթերման և վերամշակման գործընթացներում առաջացող խնդիրները, հումքի սեզոնային առաջարկը, որակի պահպանման պահանջները, փոխադրման և սառեցման ենթակառուցվածքների նշանակությունը, ինչպես նաև արտադրողների ու գյուղացիական տնտեսությունների միջև համագործակցության արդյունավետությունը։ Վերլուծվում են ժամանակակից սարքավորումների և տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել արտադրողականության բարձրացմանը, արտադրական կորուստների նվազեցմանը և պատրաստի արտադրանքի որակի բարելավմանը։ Կարևորվում են միջազգային և ազգային որակի չափանիշների կիրառումը, սննդամթերքի անվտանգության վերահսկողությունը և արտադրական գործընթացների կատարելագործումը՝ որպես սպառողների վստահության ու կազմակերպությունների շուկայական դիրքի ամրապնդման գործոններ։ Ուսումնասիրվում են նաև ներմուծվող արտադրանքի հետ մրցակցության պայմանները, արտահանման հնարավորությունները, նոր շուկաների հասանելիությունը և տեղական արտադրանքի առաջխաղացման մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում կազմակերպությունների կառավարման արդյունավետությանը, ներդրումային գործունեությանը, նորարարությունների կիրառմանը, մարքեթինգային ռազմավարությունների կատարելագործմանը և սպառողների նախասիրություններին համապատասխան նոր արտադրատեսակների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում մրցունակությունը դիտարկվում է որպես արտադրական, ֆինանսական, տեխնոլոգիական և շուկայական գործոնների փոխկապակցված համակարգ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել ոլորտի կազմակերպությունների զարգացման ռազմավարությունների մշակմանը, արտադրության արդյունավետության և արտադրանքի որակի բարձրացմանը, տեղական արտադրողների դիրքերի ամրապնդմանը ներքին շուկայում և հայկական կաթնամթերքի արտահանման ներուժի ընդլայնմանը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է գերբարձր հաճախականությունների տիրույթում գործող դյուրակիր ռադիոլոկացիոն համակարգի նախագծման և դրա կենսաբժշկական կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ոչ կոնտակտային ռադիոալիքային չափումների սկզբունքներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է գրանցել մարդու մարմնի մակերևույթի շատ փոքր շարժումները և դրանց հետ կապված ֆիզիոլոգիական ազդանշանները՝ առանց մարմնին անմիջականորեն ամրացվող տվիչների կիրառման։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքային հիմնական հանգույցները, հաղորդվող և ընդունվող ազդանշանների ձևավորման առանձնահատկությունները, ալեհավաքային համակարգի դերը, անդրադարձած ռադիոալիքների մշակումը և կենսաբանական շարժումներով պայմանավորված օգտակար բաղադրիչների առանձնացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դյուրակիր սարքի փոքր չափերի, էներգաարդյունավետության, չափումների կայունության և տարբեր միջավայրերում օգտագործման հնարավորության համատեղ ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են շնչառական շարժումների, սրտային գործունեության հետ կապված մարմնի միկրոշարժումների և այլ ֆիզիոլոգիական երևույթների ոչ կոնտակտային հայտնաբերման ընդհանուր սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օգտակար կենսաբժշկական ազդանշանների առանձնացումը շարժումներից, արտաքին էլեկտրամագնիսական ազդեցություններից և չափման համակարգի սեփական աղմուկներից առաջացող խանգարումներից։ Դիտարկվում են ազդանշանների թվային մշակման, հաճախականային և ժամանակային վերլուծության ու չափման արդյունքների կայունացման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել համակարգի տեսական մոդելավորումը, առանձին էլեկտրոնային հանգույցների նախագծումը և փորձարարական գնահատումը՝ որոշելու սարքի զգայունությունը, չափման կրկնելիությունը և կենսաբժշկական ազդանշանների գրանցման հնարավորությունները։ Դյուրակիր կառուցվածքը նման համակարգերի համար կարևոր է շարժական մոնիթորինգի, հեռավար դիտարկման և այնպիսի իրավիճակների տեսանկյունից, որտեղ կոնտակտային տվիչների կիրառումը նպատակահարմար չէ։ Միաժամանակ կենսաբժշկական կիրառման համար կարևոր են չափումների անվտանգությունը, արդյունքների արժանահավատությունը և համապատասխան բժշկական մեթոդների հետ ստացված տվյալների համադրելիությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ռադիոֆիզիկայի, ռադիոլոկացիայի, էլեկտրոնիկայի, թվային ազդանշանների մշակման և կենսաբժշկական ճարտարագիտության մոտեցումները՝ ոչ կոնտակտային ֆիզիոլոգիական մոնիթորինգի համար կոմպակտ տեխնիկական համակարգերի զարգացման նպատակով։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրություն, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

Other Subjects

Այս գիտական աշխատությունը ներկայացնում է սնման տարբեր պայմանների և օգտակար հողային բակտերիաների կիրառման ազդեցության համապարփակ ուսումնասիրությունը սովորական լոբու աճի, զարգացման, բերքատվության և արտադրանքի որակական ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում է տարբեր սնուցման եղանակների համադրումը Rhizobium և Pseudomonas ցեղերի բակտերիաների հետ՝ ուսումնասիրելով դրանց դերը արմատային համակարգի զարգացման, ազոտի կենսաբանական ֆիքսման, սննդանյութերի յուրացման, բույսերի կենսունակության և բերքի ձևավորման գործընթացներում։ Աշխատությունը հիմնված է Իրանի Իսլամական Հանրապետության Արաքի շրջանի հողակլիմայական պայմաններում իրականացված փորձերի արդյունքների վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել կենսապարարտանյութերի արդյունավետությունը տվյալ տարածաշրջանի գյուղատնտեսական պայմաններում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, բուսաբույծների, գյուղատնտեսության ոլորտի գիտաշխատողների, ուսանողների և ֆերմերների համար, ովքեր հետաքրքրված են լոբազգիների մշակության արդյունավետության բարձրացմամբ, հողի բերրիության պահպանմամբ և էկոլոգիապես կայուն գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։