Высококалийные риолит-дацитовые туфы Ташира (Лори, Армения) и их применение в качестве эффективного агроудобрения

Law

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է անձի պատշաճ վարչարարության իրավունքի սահմանադրաիրավական հիմքերի և դրա իրականացման մեխանիզմների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են պատշաճ վարչարարության իրավունքի տեսական հիմքերը, դրա բովանդակային տարրերը և զարգացման պատմական փուլերը՝ ընդգծելով իրավական պետության և մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում դրա առանցքային նշանակությունը։ Հեղինակը վերլուծում է Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական կարգավորումները, վարչական իրավունքի սկզբունքները և վարչական մարմինների գործունեության իրավաչափության պահանջները՝ որպես պատշաճ վարչարարության ապահովման հիմնական երաշխիքներ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև վարչական վարույթի արդարության, թափանցիկության, հիմնավորված որոշումների կայացման, լսված լինելու իրավունքի և դատական պաշտպանության արդյունավետության խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային օրենսդրության և միջազգային իրավական չափանիշների համադրությանը, ինչպես նաև Եվրոպական դատարանի նախադեպային իրավունքի ազդեցությանը ՀՀ իրավական համակարգի վրա։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական ծառայողների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և կիրառական վերլուծություն պատշաճ վարչարարության իրավունքի սահմանադրաիրավական կարգավորման վերաբերյալ։

Culture

Հրատարակությունը մատենագիտական բնույթի ցանկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած նոր գրականությունը։ Այն նախատեսված է մշակույթի, արվեստի, գրականության, պատմության և հարակից գիտական ոլորտների մասնագետներին անհրաժեշտ հրատարակությունների մասին արագ և հստակ տեղեկություն տրամադրելու համար։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը հնարավորություն են տալիս հետևելու մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության ընթացիկ համալրմանը, բացահայտելու նոր ուսումնասիրությունները և անհրաժեշտության դեպքում գտնելու կոնկրետ հեղինակների կամ թեմաների վերաբերյալ հրատարակություններ։ Մատենագիտական ցանկի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ նյութերը ներկայացվում են համակարգված և դասակարգված ձևով՝ ընթերցողին հեշտացնելով անհրաժեշտ տեղեկատվության որոնումը։ Բովանդակային առումով այն կարող է ներառել մշակույթի պատմությանը և տեսությանը, մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, թանգարաններին, գրադարաններին, հուշարձանների պահպանությանը, ինչպես նաև արվեստի տարբեր տեսակներին՝ կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը և դեկորատիվ-կիրառական արվեստին վերաբերող հրատարակություններ։ Ներկայացված մատենագիտական տվյալները արժեքավոր են նաև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական հետաքրքրությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Դրանք հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե մշակույթի և արվեստի որ ուղղություններն են առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվել, ինչ թեմաներով են ստեղծվել նոր աշխատություններ և ինչպիսի գիտական կամ տեղեկատվական պահանջներ են արտացոլվել հրատարակչական գործընթացում։ Նման ցանկը կարող է ծառայել ոչ միայն որպես գրականության որոնման գործիք, այլև որպես սկզբնաղբյուր մշակութային և մատենագիտական հետազոտությունների համար։ Այն օգտակար է հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է վերականգնել որոշակի ժամանակահատվածում հրատարակված գրականության ամբողջական պատկերը կամ հետևել մշակույթի և արվեստի որևէ ուղղության ուսումնասիրության զարգացմանը։ Հրատարակության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մատենագիտական նկարագրությունները թույլ են տալիս նույնականացնել անհրաժեշտ աշխատությունները և շարունակել հետազոտությունը արդեն իսկ համապատասխան գրքերի կամ պարբերական հրապարակումների միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության համակարգված տեղեկատու է, որը կարող է օգտակար լինել արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, պատմաբաններին, գրականագետներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին, ուսանողներին, դասախոսներին և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

History

Հայոց գորգագործությունը հայկական մշակույթի ամենահին և հարուստ ճյուղերից մեկն է, որն ունի հազարավոր տարիների պատմություն և կարևոր տեղ է զբաղեցնում ժողովրդի կենցաղում ու արվեստում։ Հայկական գորգերը հայտնի են իրենց բարձր որակով, յուրահատուկ զարդանախշերով և գունային բազմազանությամբ, որոնք արտացոլում են հայ ժողովրդի մտածողությունը, հավատալիքները և ազգային ավանդույթները։ Գորգագործությունը Հայաստանում զարգացել է դեռևս հին ժամանակներից, ինչի մասին վկայում են հնագիտական պեղումների ընթացքում հայտնաբերված գործվածքների մնացորդները և պատմական աղբյուրները։ Հայկական լեռնաշխարհում գորգագործությունը զարգացել է բնական պայմանների և անասնապահության շնորհիվ, քանի որ բուրդը եղել է հիմնական հումքը գորգերի պատրաստման համար։ Գորգերը ոչ միայն կենցաղային օգտագործման առարկաներ էին, այլև արվեստի արժեքավոր նմուշներ, որոնք հաճախ փոխանցվում էին սերնդեսերունդ։ Հայկական գորգերի վրա պատկերված նախշերը ունեցել են խորհրդանշական նշանակություն։ Դրանցում հաճախ արտացոլվել են արևի, կյանքի ծառի, կենդանիների, բույսերի և երկրաչափական պատկերների մոտիվներ, որոնք կապված էին ժողովրդի հավատալիքների ու բնության հետ։ Տարբեր շրջաններում ձևավորվել են գորգագործության ինքնատիպ դպրոցներ և ոճեր։ Առանձնապես հայտնի էին Արցախի, Վասպուրականի, Սյունիքի և Կարինի գորգերը, որոնք տարբերվում էին իրենց նախշերով և գունային լուծումներով։ Հայ վարպետները հիմնականում օգտագործել են բնական ներկեր, որոնք ստացվել են բույսերից, միջատներից և հանքային նյութերից, ինչի շնորհիվ գույները երկար ժամանակ պահպանել են իրենց պայծառությունն ու որակը։ Միջնադարում հայկական գորգերը մեծ պահանջարկ են ունեցել արևելյան և եվրոպական շուկաներում, իսկ շատ ճանապարհորդներ ու պատմիչներ իրենց աշխատություններում բարձր են գնահատել հայ վարպետների աշխատանքը։ Գորգագործությունը կարևոր դեր է ունեցել նաև հայկական ընտանիքների կյանքում, քանի որ այն համարվել է կանանց հիմնական զբաղմունքներից մեկը և հաճախ եղել է հարսանեկան օժիտի կարևոր մաս։ Ժամանակակից շրջանում հայոց գորգագործությունը շարունակում է մնալ ազգային մշակույթի կարևոր բաղադրիչներից մեկը։ Հին հայկական գորգերը պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում՝ որպես հայկական արվեստի արժեքավոր ժառանգություն։ Այսօր ևս բազմաթիվ վարպետներ շարունակում են պահպանել ու զարգացնել գորգագործության ավանդույթները՝ փոխանցելով դրանք նոր սերունդներին։

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական գործչի վերաբերյալ հասարակական պատկերացումների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես քաղաքական իմիջի ձևավորման և ընկալման կարևոր գործոն։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են քաղաքական գործչի անձի, գործունեության, արժեքների, վարքագծի, խոսքի և հանրային կերպարի վերաբերյալ հասարակության մեջ ձևավորվող պատկերացումները և դրանց ազդեցությունը քաղաքական ընկալումների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական իմիջի ձևավորման գործընթացին, դրա բաղադրիչներին և այն հաղորդակցական ու սոցիալ-հոգեբանական մեխանիզմներին, որոնց միջոցով քաղաքական գործչի մասին որոշակի պատկերացում է ձևավորվում հանրության շրջանում։ Աշխատության մեջ կարող են դիտարկվել քաղաքական գործչի մասնագիտական և անձնական հատկանիշների, առաջնորդական որակների, հեղինակության, վստահելիության, կոմպետենտության և արժեքային դիրքորոշումների ընկալման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում զանգվածային լրատվամիջոցների, սոցիալական ցանցերի, քաղաքական գովազդի, հանրային ելույթների և այլ հաղորդակցական միջոցների դերին՝ քաղաքական գործչի հանրային կերպարի կառուցման և տարածման գործում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ընտրողների սոցիալական, մշակութային և քաղաքական առանձնահատկություններին, որոնք ազդում են քաղաքական գործիչների վերաբերյալ գնահատականների ձևավորման վրա։ Հետազոտության շրջանակում հնարավոր է վերլուծել այն հանգամանքը, որ քաղաքական գործչի իրական գործունեության և նրա հանրային կերպարի միջև կարող են լինել ինչպես համապատասխանություններ, այնպես էլ էական տարբերություններ՝ պայմանավորված տեղեկատվության ընտրությամբ, մեկնաբանմամբ և քաղաքական հաղորդակցության առանձնահատկություններով։ Կարևոր է նաև ուսումնասիրել կարծրատիպերի, հույզերի, անձնական նույնացման և հանրային սպասումների ազդեցությունը քաղաքական իմիջի ձևավորման վրա։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել քաղաքական հաղորդակցության արդյունավետության, հանրային կարծիքի ձևավորման մեխանիզմների և քաղաքական առաջնորդների ընկալման առանձնահատկությունների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքական իմիջի կառավարման, ընտրական քարոզարշավների կազմակերպման և հանրության հետ քաղաքական հաղորդակցության ռազմավարությունների մշակման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, քաղաքական հաղորդակցության մասնագետներին, սոցիալական հոգեբաններին, մեդիա հետազոտողներին, հասարակական կարծիքի վերլուծաբաններին, քաղաքական խորհրդատուներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է հարկային վարչարարության համակարգի կատարելագործման հիմնական ուղղությունների և բարեփոխումների առաջնահերթությունների ուսումնասիրությանը՝ ժամանակակից տնտեսական ու կառավարչական պայմանների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում հարկային վարչարարությունը դիտարկվում է որպես հարկային պարտավորությունների հաշվարկման, հայտարարագրման, վճարման, վերահսկման և հարկ վճարողների հետ պետական մարմինների փոխգործակցության կազմակերպական ու իրավական մեխանիզմների ամբողջություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այնպիսի վարչարարական համակարգի ձևավորմանը, որը կարող է միաժամանակ նպաստել հարկային պարտավորությունների պատշաճ կատարմանը, պետական եկամուտների կայուն ձևավորմանը և հարկ վճարողների համար վարչարարական բեռի նվազեցմանը։ Քննվում են հարկային ընթացակարգերի պարզեցման, թվայնացման, էլեկտրոնային ծառայությունների ընդլայնման և տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրման հնարավորությունները։ Կարևորվում է ռիսկերի վրա հիմնված վերահսկողության զարգացումը, որի պայմաններում վարչարարական ռեսուրսները կարող են կենտրոնացվել առավել բարձր ռիսկ պարունակող գործարքների և գործունեության ոլորտների ուսումնասիրության վրա՝ նվազեցնելով բարեխիղճ հարկ վճարողների նկատմամբ անհարկի միջամտությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հարկային ստուգումների արդյունավետության բարձրացումը, դրանց ընտրության չափանիշների կատարելագործումը և վերահսկողական գործընթացների թափանցիկության ապահովումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հարկ վճարողների սպասարկման որակին, խորհրդատվական և տեղեկատվական ծառայությունների հասանելիությանը, քանի որ հարկային կանոնների հասկանալի ներկայացումը կարող է նպաստել պարտավորությունների կամավոր կատարմանը։ Քննվում են նաև հարկային մարմինների տեղեկատվական և վերլուծական կարողությունների զարգացման խնդիրները՝ տվյալների մշակման և տարբեր աղբյուրներից ստացվող տեղեկատվության համադրման միջոցով։ Կարևորվում է հարկային վարչարարության արդյունավետության գնահատման չափանիշների ձևավորումը, որոնք կարող են ներառել ոչ միայն հավաքագրվող հարկային եկամուտների ծավալը, այլև վարչարարական ծախսերը, ընթացակարգերի տևողությունը, հարկ վճարողների սպասարկման արդյունավետությունը և հարկային կարգապահության մակարդակը։ Բարեփոխումների համատեքստում ուսումնասիրվում է նաև ստվերային տնտեսական գործունեության սահմանափակման, հարկային բազայի պատշաճ հաշվառման և հարկային պարտավորությունների կատարումից խուսափելու ռիսկերի նվազեցման խնդիրը։ Միաժամանակ կարևորվում է իրավական որոշակիության և կանխատեսելիության ապահովումը, քանի որ հարկային կանոնների հաճախակի կամ ոչ հստակ փոփոխությունները կարող են բարդացնել ինչպես հարկ վճարողների գործունեությունը, այնպես էլ վարչարարության իրականացումը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական կառավարման թվային վերափոխման, հարկային մարմինների կազմակերպական զարգացման և աշխատակիցների մասնագիտական կարողությունների բարձրացման նշանակությանը։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն հարկային քաղաքականության և վարչարարության բարեփոխումների մշակման, պետական եկամուտների կառավարման արդյունավետության բարձրացման և պետություն-հարկ վճարող փոխհարաբերությունների կատարելագործման համար։

History

Աշխատանքը նվիրված է 1945-1988 թվականներին հայկական սփյուռքում տեղի ունեցած ներքին տեղաշարժերի, բնակչության տարածական վերաբաշխման և համայնքային կառուցվածքի փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված նոր պատմական պայմաններն են, որոնք էական ազդեցություն ունեցան տարբեր երկրներում և քաղաքներում բնակվող հայերի թվաքանակի, բնակության վայրերի, սոցիալական կազմի և համայնքային կյանքի կազմակերպման վրա։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է սփյուռքի ներքին շարժերը ոչ միայն որպես բնակչության ֆիզիկական տեղափոխություններ, այլև որպես սոցիալական, տնտեսական և մշակութային գործընթացների ամբողջություն, որոնք փոփոխում էին հայկական համայնքների ներքին հարաբերություններն ու զարգացման ուղղությունները։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հետպատերազմյան շրջանում հայրենադարձության գործընթացին և դրա ազդեցությանը սփյուռքի ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ 1940-ականների երկրորդ կեսին Խորհրդային Հայաստան տեղափոխված բազմաթիվ հայերի հեռացումը տարբեր սփյուռքյան համայնքներից փոխեց առանձին բնակավայրերի և երկրների հայկական բնակչության թվաքանակը, իսկ հայրենադարձության փորձը դարձավ սփյուռքյան շարժունակության կարևոր բաղադրիչ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են հենց սփյուռքի ներսում տեղի ունեցած տեղափոխությունները՝ գյուղական բնակավայրերից քաղաքներ, փոքր համայնքներից խոշոր կենտրոններ և մի երկրից մյուսը։ Այդ գործընթացների վրա ազդել են տնտեսական զարգացման անհավասար մակարդակները, աշխատանքի և կրթության հնարավորությունները, քաղաքական փոփոխությունները, ընտանեկան կապերը և ավելի բարենպաստ կենսապայմաններ որոնելու ձգտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել Մերձավոր Արևելքի հայկական համայնքներին, որտեղ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին քաղաքական անկայունությունը, զինված հակամարտությունները և տնտեսական փոփոխությունները զգալիորեն ազդեցին բնակչության տեղաշարժերի վրա։ Լիբանանի, Սիրիայի, Իրաքի և տարածաշրջանի այլ երկրների հայկական համայնքներից դեպի ավելի կայուն երկրներ կատարված տեղափոխությունները նպաստեցին սփյուռքի աշխարհագրական վերակազմավորմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է հայերի ներգաղթը Եվրոպայի, Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկայի, Ավստրալիայի և այլ տարածաշրջանների քաղաքներ, որտեղ ձևավորվեցին կամ ընդլայնվեցին նոր հայկական համայնքային կենտրոններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է քաղաքայինացման գործընթացը։ Սփյուռքի տարբեր երկրներում հայ բնակչության մի մասը աստիճանաբար կենտրոնացավ խոշոր քաղաքներում, որտեղ ավելի մեծ էին աշխատանքի, կրթության, առևտրի և հասարակական գործունեության հնարավորությունները։ Այս տեղաշարժերը փոխեցին համայնքների սոցիալական կառուցվածքը և նպաստեցին նոր մշակութային ու կազմակերպական կենտրոնների առաջացմանը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև ներհամայնքային շարժերի ազդեցությունը հայկական դպրոցների, եկեղեցիների, մշակութային միությունների, մամուլի և այլ հաստատությունների վրա։ Բնակչության նվազումը որոշ բնակավայրերում կարող էր թուլացնել ավանդական համայնքային կառույցները, մինչդեռ նոր կենտրոններում հայերի թվի աճը նպաստում էր նոր կազմակերպությունների և մշակութային հաստատությունների ստեղծմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև սփյուռքյան ներքին շարժերի ժողովրդագրական ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով տարիքային և սոցիալական կազմի փոփոխությունները, ընտանիքների վերամիավորումը, ծնելիության և արտագաղթի ազդեցությունը, ինչպես նաև տարբեր սերունդների շարժունակության առանձնահատկությունները։ Երիտասարդների կրթական և մասնագիտական միգրացիան կարող էր հատկապես մեծ դեր ունենալ համայնքների աշխարհագրական փոփոխության մեջ, քանի որ ուսման կամ աշխատանքի նպատակով տեղափոխված անձինք հաճախ հետագայում հաստատվում էին նոր բնակավայրերում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև 1960-1980-ական թվականներին սփյուռքի նոր կենտրոնների ձևավորմանը և արդեն գոյություն ունեցող համայնքների փոխակերպմանը։ Այս գործընթացները կապված էին ոչ միայն տնտեսական և քաղաքական գործոնների, այլև հաղորդակցության միջոցների զարգացման, միջազգային կապերի ընդլայնման և սփյուռքահայերի կրթական ու մասնագիտական շարժունակության աճի հետ։ Աշխատանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ներքին տեղաշարժերը դիտարկվում են որպես սփյուռքի շարունակական վերակազմավորման գործընթաց, որի արդյունքում փոխվում էին համայնքների հարաբերակցությունը, աշխարհագրությունը և մշակութային ազդեցության կենտրոնները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1945-1988 թվականների հայկական սփյուռքի ժողովրդագրական և տարածական փոփոխությունների համապարփակ պատկերը՝ բացահայտելով հայրենադարձության, քաղաքայինացման, ներհամայնքային տեղափոխությունների և միջազգային միգրացիայի փոխկապակցված ազդեցությունը։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հետպատերազմյան տասնամյակների քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոփոխությունները վերափոխել հայկական սփյուռքի աշխարհագրական կառուցվածքը, համայնքային կենտրոնները և ներքին կապերը։ Թեման կարևոր է հայկական սփյուռքի պատմության, ժողովրդագրության, միգրացիոն գործընթացների և համայնքային զարգացման ուսումնասիրության համար։