XX դարի սկզբի հայ փիլիսոփայական մտքի քննական վերլուծություն (Երվանդ Ֆրանգյան, Դավիթ Անանուն)

Finance

Գիրքը նվիրված է ֆինանսական ինստիտուտների գործունեության արդյունավետության գնահատման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ և Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական համակարգի օրինակով։ Աշխատությունում վերլուծվում են բանկերի, վարկային կազմակերպությունների և այլ ֆինանսական հաստատությունների գործունեության արդյունքային ցուցանիշները, ներկայացվում են դրանց համեմատական գնահատման տեսական և գործնական հիմքերը, ինչպես նաև արդյունավետության չափման համար կիրառվող քանակական մեթոդները։ Հեղինակը քննարկում է ֆինանսական կառույցների գործունեության վրա ազդող հիմնական գործոնները, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, մրցունակության մակարդակը և ֆինանսական կայունության գնահատման չափանիշները։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսամաթեմատիկական մոդելներին, վիճակագրական վերլուծության գործիքներին և օպտիմալացման մեթոդներին, որոնք հնարավորություն են տալիս բացահայտել ֆինանսական ինստիտուտների ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատել դրանց գործունեության արդյունավետության մակարդակը և հիմնավորել կառավարչական որոշումների ընդունումը։ Ներկայացված ուսումնասիրությունները և հաշվարկային մոտեցումները կարող են օգտակար լինել ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, վերլուծաբանների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև տնտեսագիտության և ֆինանսների մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։ Գիրքը նպաստում է ֆինանսական համակարգի գործունեության ավելի խորը ըմբռնմանը և արդյունավետության գնահատման գիտական մեթոդների կիրառման զարգացմանը Հայաստանի պայմաններում։

Informatics

Գիրքը նվիրված է բարդ պարամետրական տեղեկատվական ավտոմատացված համակարգերի մշակման, նախագծման և հետազոտման տեսական ու գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է տեղեկատվական համակարգերի կառուցման սկզբունքները, տվյալների մշակման մեթոդները, համակարգերի մոդելավորման մոտեցումները և կառավարման գործընթացների ավտոմատացման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են բարդ համակարգերի ճարտարապետությունը, պարամետրերի ընտրության և օպտիմալացման խնդիրները, տեղեկատվական հոսքերի կազմակերպման մեխանիզմները և համակարգի արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծրագրային և տեխնիկական միջոցների փոխկապակցմանը, տվյալների կառավարման գործընթացներին, մաթեմատիկական մոդելավորման կիրառմանը և ավտոմատացված լուծումների կատարելագործմանը։ Գիրքը ներկայացնում է գիտական և ինժեներական մոտեցումներ, որոնք կարող են կիրառվել տարբեր ոլորտներում տեղեկատվական համակարգերի նախագծման և զարգացման համար։ Այն նախատեսված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, համակարգային վերլուծաբանների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են ավտոմատացված համակարգերի ստեղծման, կառավարման և զարգացման ժամանակակից խնդիրներով։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համայնքային ֆինանսների կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների բյուջեների ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց եկամտային բազայի, ծախսային պարտավորությունների, ֆինանսական ինքնուրույնության և կառավարման արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին։ Համայնքային բյուջեն դիտարկվում է որպես տեղական ինքնակառավարման իրականացման հիմնական ֆինանսական գործիք, որի միջոցով ապահովվում են համայնքի իրավասություններին վերապահված գործառույթների կատարումը, բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների ֆինանսավորումը և տեղական զարգացման ծրագրերի իրականացումը։ Քննության են առնվում բյուջետային համակարգում համայնքային ֆինանսների տեղն ու նշանակությունը, պետական և տեղական բյուջեների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև ֆինանսական ապակենտրոնացման հիմնական սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում համայնքային բյուջեների եկամուտների կառուցվածքին և դրանց ձևավորման աղբյուրներին։ Ուսումնասիրվում են սեփական եկամուտների, տեղական հարկերի և վճարների, պետական բյուջեից տրամադրվող հատկացումների, դոտացիաների, սուբվենցիաների և ֆինանսավորման այլ աղբյուրների նշանակությունը։ Կարևորվում է սեփական եկամուտների բավարար մակարդակի ապահովումը, քանի որ համայնքների իրական ֆինանսական ինքնուրույնությունը մեծապես պայմանավորված է այն հանգամանքով, թե որքանով են տեղական իշխանությունները կարողանում իրենց լիազորությունների իրականացումը ֆինանսավորել կայուն և կանխատեսելի եկամտային աղբյուրների հաշվին։ Դիտարկվում են համայնքների տնտեսական ներուժի, բնակչության թվաքանակի, հարկային բազայի և տարածքային առանձնահատկությունների ազդեցությունները բյուջետային հնարավորությունների վրա։ Տարբեր համայնքների ֆինանսական կարողությունների անհավասարությունը ներկայացվում է որպես բյուջետային քաղաքականության կարևոր խնդիր, որի լուծման համար անհրաժեշտ են ֆինանսական համահարթեցման արդյունավետ մեխանիզմներ։ Քննության են առնվում պետական բյուջեից համայնքներին տրամադրվող ֆինանսական միջոցների բաշխման սկզբունքները և դրանց ազդեցությունը համայնքների միջև ֆինանսական տարբերությունների մեղմացման վրա։ Առանձին նշանակություն է տրվում ծախսային քաղաքականությանը և համայնքային միջոցների արդյունավետ օգտագործմանը։ Վերլուծվում են համայնքային ենթակառուցվածքների, ճանապարհների, լուսավորության, կոմունալ տնտեսության, կրթական, մշակութային, սոցիալական և այլ տեղական նշանակության ծառայությունների ֆինանսավորման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է բյուջետային միջոցների բաշխումը համայնքի իրական առաջնահերթությունների հիման վրա՝ ապահովելով ընթացիկ ծախսերի և երկարաժամկետ զարգացման ծրագրերի միջև հիմնավորված հարաբերակցություն։ Դիտարկվում են բյուջետային պլանավորման մեթոդները, եկամուտների և ծախսերի կանխատեսման ճշգրտության բարձրացման հնարավորությունները, ինչպես նաև միջնաժամկետ և երկարաժամկետ ֆինանսական պլանավորման կիրառման նշանակությունը։ Համայնքային բյուջեի ձևավորման արդյունավետությունը կապվում է նաև տեղական զարգացման ռազմավարության հետ, քանի որ ֆինանսական միջոցների բաշխումը պետք է համապատասխանի համայնքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման նպատակներին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բյուջետային գործընթացի փուլերին՝ նախագծի կազմմանը, քննարկմանը, հաստատմանը, կատարմանը, հաշվետվությանը և վերահսկողությանը։ Կարևորվում է յուրաքանչյուր փուլի իրավական ու կազմակերպական հստակ կարգավորումը և տեղական ինքնակառավարման մարմինների պատասխանատվության սահմանումը։ Ուսումնասիրվում է համայնքի ավագանու և գործադիր մարմնի դերը բյուջետային որոշումների ընդունման և կատարման վերահսկման գործընթացներում։ Բյուջետային թափանցիկությունը և հաշվետվողականությունը դիտարկվում են որպես համայնքային ֆինանսների արդյունավետ կառավարման կարևոր պայմաններ։ Բնակչության համար բյուջետային տեղեկատվության հասանելիությունը, հանրային քննարկումների կազմակերպումը և քաղաքացիների մասնակցությունը տեղական առաջնահերթությունների որոշմանը կարող են նպաստել ֆինանսական որոշումների հիմնավորվածության և տեղական իշխանությունների նկատմամբ վստահության բարձրացմանը։ Դիտարկվում են նաև մասնակցային բյուջետավորման հնարավորությունները, որոնց միջոցով համայնքի բնակիչները կարող են ներգրավվել որոշակի ծրագրերի և ծախսային առաջնահերթությունների ընտրության գործընթացում։ Առանձին քննության առարկա են համայնքային ֆինանսական վերահսկողության և աուդիտի մեխանիզմները։ Բյուջետային միջոցների նպատակային և արդյունավետ օգտագործման ապահովումը պահանջում է ներքին վերահսկողության, հաշվապահական հաշվառման, ֆինանսական հաշվետվությունների և արտաքին վերահսկողության գործուն համակարգեր։ Կարևորվում է նաև համայնքային սեփականության կառավարումը, քանի որ համայնքին պատկանող գույքի, հողի և այլ ակտիվների արդյունավետ օգտագործումը կարող է լրացուցիչ ֆինանսական հնարավորություններ ստեղծել տեղական զարգացման համար։ Քննության են առնվում համայնքների ներդրումային ծրագրերի ֆինանսավորման խնդիրները և պետական, համայնքային ու մասնավոր միջոցների համատեղ օգտագործման հնարավորությունները։ Տեղական ենթակառուցվածքների արդիականացումը հաճախ պահանջում է զգալի ֆինանսական ռեսուրսներ, ուստի կարևորվում են սուբվենցիոն ծրագրերը, ներդրումային համագործակցությունը և ֆինանսավորման այլ մեխանիզմները։ Աշխատությունում համայնքային բյուջետավորման կատարելագործումը կապվում է նաև ֆինանսական կառավարման ժամանակակից մեթոդների, տեղեկատվական համակարգերի և թվային տեխնոլոգիաների կիրառման հետ։ Բյուջետային տվյալների ավտոմատացված մշակումը, եկամուտների հաշվառման բարելավումը և ֆինանսական տեղեկատվության միասնականացումը կարող են բարձրացնել պլանավորման ու վերահսկողության արդյունավետությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ֆինանսական ապակենտրոնացման և համայնքներին վերապահված լիազորությունների ֆինանսավորման համապատասխանության խնդրին։ Համայնքին նոր գործառույթների փոխանցումը պետք է ուղեկցվի դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցներով, հակառակ դեպքում իրավական ինքնուրույնությունը կարող է չվերածվել իրական կառավարչական կարողության։ Այդ տեսանկյունից գնահատվում է պետական և տեղական կառավարման մակարդակների միջև ֆինանսական պատասխանատվության合理 բաշխման անհրաժեշտությունը։ Համայնքային բյուջեների կատարելագործման ուղղությունները կարող են ներառել սեփական եկամուտների ընդլայնումը, հարկային և ոչ հարկային մուտքերի հավաքագրման արդյունավետության բարձրացումը, ֆինանսական համահարթեցման մեխանիզմների զարգացումը, ծախսերի արդյունքահեն պլանավորումը, վերահսկողության ամրապնդումը և քաղաքացիների մասնակցության ընդլայնումը։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է տեղական ինքնակառավարման ֆինանսական հիմքերի ամրապնդման, համայնքների ֆինանսական կայունության բարձրացման և հանրային միջոցների առավել արդյունավետ օգտագործման համար համապատասխան առաջարկությունների մշակման հնարավորությամբ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել հանրային ֆինանսների, համայնքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, բյուջետային քաղաքականության և տարածքային զարգացման ոլորտների տնտեսագետների, հետազոտողների, պետական ու համայնքային կառավարման մասնագետների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Culture

Հրատարակությունը ՀՍՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված մատենագիտական ընթացիկ տեղեկատու է, որի նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին և ոլորտի մասնագետներին արագ տեղեկություն տրամադրել տվյալ ժամանակահատվածում հրատարակված համապատասխան գրականության մասին։ Նյութում ընդգրկվում են մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող գրքեր, հոդվածներ, ժողովածուներ, կատալոգներ, տեղեկատու և այլ տպագիր նյութեր՝ հնարավորություն տալով հետևելու ոլորտի վերաբերյալ նոր գրականության համալրմանը։ Մատենագիտական տեղեկատվությունը կազմակերպված է այնպիսի սկզբունքով, որը հեշտացնում է անհրաժեշտ նյութի որոնումն ու նույնականացումը և հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ՀՍՍՀ մշակութային ու արվեստագիտական կյանքի վերաբերյալ ձևավորվող գիտական և տեղեկատվական գրականության շրջանակի մասին։ Տեղեկատուն կարող է ներառել գրականության մատենագիտական նկարագրություններ՝ հեղինակային տվյալներով, վերնագրերով, հրատարակության վայրի և ժամանակի, հրատարակչական այլ տվյալների և անհրաժեշտ լրացուցիչ տեղեկությունների նշմամբ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունն ընթացիկ բնույթն է․ այն ոչ միայն պահպանում է արդեն հրապարակված գրականության մասին տեղեկությունը, այլև պարբերաբար ներկայացնում է նոր հրատարակությունները՝ նպաստելով գիտական և մշակութային տեղեկատվության օպերատիվ տարածմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գրականագետների, երաժշտագետների, թանգարանների և գրադարանների աշխատակիցների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի ուսումնասիրությամբ զբաղվող այլ մասնագետների համար։ Այն հատկապես արժեքավոր է մատենագիտական որոնումների, թեմատիկ գրականության հավաքագրման, գիտական աշխատանքների պատրաստման և ՀՍՍՀ մշակութային ժառանգության վերաբերյալ հրատարակությունների բացահայտման ու ուսումնասիրման գործընթացում։ Տեղեկատուն միաժամանակ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և արվեստագիտական հրատարակչական ակտիվությունը՝ հանդես գալով որպես նոր գրականության մասին արագ կողմնորոշվելու գործնական աղբյուր։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է նախալարված երկաթբետոնե տարրերում ճոպանային ամրանների և բետոնի համատեղ աշխատանքի ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով սեյսմիկ ազդեցությունների պայմաններում դրանց լարվածադեֆորմացիոն վիճակին, ամրությանը և հուսալիությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նախալարման տեխնոլոգիայի առանձնահատկությունները, ամրանային ճոպաններից բետոնին ուժերի փոխանցման մեխանիզմները, նյութերի միջև կապակցման բնույթը և արտաքին բեռնվածքների ազդեցությամբ առաջացող կառուցվածքային փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում «Սպանկրիտ» տիպի նախալարված սալերին, որոնց օրինակով ուսումնասիրվում են բետոնի և բարձր ամրության ճոպանային ամրանների փոխազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Վերլուծվում են նախնական լարումների բաշխումը, բետոնի դեֆորմացիաները, ամրանների սահքի և կապակցման հնարավոր երևույթները, ճաքերի առաջացման ու զարգացման պայմանները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կառուցվածքային տարրի կրողունակության վրա։ Սեյսմիկ ազդեցությունների հաշվառմամբ դիտարկվում է փոփոխական և կրկնվող դինամիկական բեռնվածքների պայմաններում տարրերի աշխատանքը, երբ կառուցվածքը ենթարկվում է լարումների և դեֆորմացիաների ժամանակային փոփոխությունների։ Կարևորվում է բետոնի և ամրանների համատեղ աշխատանքի պահպանման խնդիրը, քանի որ դրանց միջև կապակցման խախտումը կարող է էականորեն փոխել տարրի կոշտությունը, դեֆորմատիվությունը և ընդհանուր կրողունակությունը։ Ուսումնասիրվում են նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, նախալարման աստիճանի, ամրանավորման պարամետրերի, տարրի երկրաչափական չափերի և բեռնավորման բնույթի ազդեցությունները կառուցվածքի վարքի վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել տեսական հաշվարկները, փորձարարական տվյալները և հաշվարկային մոդելավորման արդյունքները՝ իրական աշխատանքային պայմաններում կառուցվածքային տարրերի վարքի առավել ճշգրիտ գնահատման նպատակով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սեյսմակայուն նախագծման տեսանկյունից կարևոր այնպիսի ցուցանիշների գնահատմանը, ինչպիսիք են ամրությունը, կոշտությունը, դեֆորմատիվությունը, ճաքակայունությունը և կրկնվող բեռնվածքների նկատմամբ դիմադրությունը։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել նախալարված երկաթբետոնե սալերի հաշվարկման մեթոդների կատարելագործման, նախագծային պարամետրերի հիմնավորման և սեյսմիկ շրջաններում դրանց անվտանգ կիրառման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել շինարարական մեխանիկայի, երկաթբետոնե կառուցվածքների, սեյսմակայուն շինարարության, շինարարական նյութերի և նախալարված կոնստրուկցիաների նախագծման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Religion

Գիրքը ներառում է Դավթին վերագրվող սաղմոսները՝ աստվածաշնչյան հոգևոր և բանաստեղծական այն ստեղծագործությունները, որոնք դարեր շարունակ կարևոր դեր են ունեցել հրեական և քրիստոնեական կրոնական ավանդույթներում։ Սաղմոսները ներկայացնում են Աստծուն ուղղված աղոթքների, փառաբանությունների, գոհաբանության և ապաշխարության բազմազան ձևեր։ Դրանցում արտահայտվում են մարդու հավատը, երախտագիտությունը, վախերն ու տագնապները, դժվարությունների հաղթահարման հույսը և աստվածային օգնության ակնկալիքը։ Ժողովածուի թեմատիկ շրջանակը ներառում է Աստծո մեծության ու արդարության փառաբանումը, արարչագործության խորհրդածությունը, մարդկային կյանքի անցողիկության գիտակցումը, մեղքի զղջումն ու հոգևոր մաքրության ձգտումը։ Սաղմոսների առանձնահատուկ արժեքը պայմանավորված է դրանց աղոթական բնույթով, պատկերավոր լեզվով և խորապես անձնական ու միաժամանակ համընդհանուր բովանդակությամբ։ Դրանք կիրառվում են քրիստոնեական եկեղեցական արարողություններում, ժամերգություններում և անհատական աղոթքի ընթացքում՝ նպաստելով հավատացյալի հոգևոր ապրումների արտահայտմանը և կրոնական գիտակցության ամրապնդմանը։ Գիրքը կարևոր նյութ է աստվածաշնչյան գրականության, սաղմոսերգության, քրիստոնեական աստվածաբանության և հայ հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։