Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Մլեհ Ռուբինյան. իշխանապետ Կիլիկիո հայոց
Մլեհ Ռուբինյան. իշխանապետ Կիլիկիո հայոց աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Կիլիկյան Հայաստանի կարևորագույն քաղաքական գործիչներից և իշխանապետներից մեկի՝ Մլեհ Ռուբինյանի կյանքին ու գործունեությանը, այն ներկայացնում է 12-րդ դարի Կիլիկիայի քաղաքական իրավիճակը, ներքին իշխանական պայքարները և տարածաշրջանային ուժերի միջև բարդ հարաբերությունները, որոնց պայմաններում Մլեհը փորձել է ամրապնդել հայկական իշխանությունը և ապահովել պետության ինքնուրույնությունը, գիրքը վերլուծում է նրա ռազմական և դիվանագիտական քայլերը, հարաբերությունները հարևան մահմեդական և խաչակրաց պետությունների հետ, ինչպես նաև նրա իշխանավարման հակասական գնահատականները հայկական և օտար աղբյուրներում, միաժամանակ ներկայացնելով Կիլիկյան Հայաստանի պետականաշինական գործընթացների և միջնադարյան հայկական քաղաքական մտքի առանձնահատկությունները։
Updated: 2026-09-13Economics
Համայնքի բյուջետավորման հիմնախնդիրները (Երևան քաղաքի համայնքների օրինակով)
Աշխատությունը նվիրված է համայնքային բյուջետավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Երևանի քաղաքի համայնքների օրինակով։ Վերլուծվում են տեղական ինքնակառավարման մարմինների ֆինանսական գործունեության առանձնահատկությունները, համայնքային բյուջեների ձևավորման աղբյուրները, եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքը, ինչպես նաև բյուջետային պլանավորման և իրականացման գործընթացները։ Ուսումնասիրությունում քննարկվում են համայնքային ֆինանսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման խնդիրները, սեփական եկամուտների ընդլայնման հնարավորությունները, պետական և համայնքային ֆինանսական հարաբերությունների առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բյուջետային գործընթացի թափանցիկությանը, բնակչության կարիքներին համապատասխան ֆինանսական ծրագրերի մշակմանը և համայնքային ծառայությունների որակի բարելավման մեխանիզմներին։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել տեղական ինքնակառավարման համակարգի կատարելագործմանը, համայնքային ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը և Երևան քաղաքի համայնքների բյուջետային կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։
Updated: 2026-09-04Psychology
Միջանձնային հարաբերությունների և ուսումնական մոտիվացիայի հարաբերակցության դինամիկան միջին դպրոցում
Աշխատանքը նվիրված է միջին դպրոցական տարիքում սովորողների միջանձնային հարաբերությունների և ուսումնական մոտիվացիայի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը՝ ուշադրություն դարձնելով այդ երկու կարևոր գործոնների զարգացման դինամիկային։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ դպրոցական միջավայրը միայն գիտելիքների փոխանցման տարածք չէ, այլև սոցիալական փոխազդեցությունների կարևոր միջավայր, որտեղ աշակերտի վերաբերմունքը դասընկերների, ուսուցիչների և շրջապատող մարդկանց նկատմամբ կարող է էական ազդեցություն ունենալ նրա սովորելու ցանկության, ակտիվության, ինքնավստահության և կրթական նպատակների ձևավորման վրա։ Աշխատանքում կարող են դիտարկվել միջանձնային հարաբերությունների տարբեր դրսևորումներ՝ ընկերական կապերը, խմբում ընդունվածության զգացումը, փոխօգնությունը, համագործակցությունը, վստահությունը, մրցակցությունը, կոնֆլիկտները և սոցիալական մեկուսացումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են ուսումնական մոտիվացիայի բաղադրիչները, այդ թվում՝ սովորելու ներքին և արտաքին դրդապատճառները, հետաքրքրությունը առարկաների նկատմամբ, հաջողության հասնելու ձգտումը, գնահատականի նշանակությունը, սեփական կարողությունների նկատմամբ հավատը և կրթական գործունեության մեջ ներգրավվածության մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են միջանձնային հարաբերությունների փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում անդրադառնում սովորողի ուսումնական մոտիվացիայի վրա և հակառակը՝ ինչպես կարող է ուսումնական հաջողությունը կամ դժվարությունը փոխել աշակերտի սոցիալական դիրքը և հարաբերությունները հասակակիցների հետ։ Աշխատանքը կարևոր է նաև միջին դպրոցական տարիքի առանձնահատկությունների տեսանկյունից, քանի որ այս շրջանում երեխաների համար մեծանում է հասակակիցների կարծիքի, խմբային պատկանելիության և սոցիալական ընդունվածության նշանակությունը, իսկ ինքնագնահատականի և ինքնուրույնության ձևավորման գործընթացները կարող են անմիջականորեն կապված լինել կրթական վարքագծի հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել համապատասխան հոգեբանական և մանկավարժական մեթոդների կիրառություն՝ սովորողների մոտիվացիայի, սոցիալական հարաբերությունների և դրանց փոխկապակցվածության գնահատման նպատակով։ Ստացված արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն պայմաններն ու գործոնները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են սովորողների ուսումնական ակտիվությանը և սոցիալական բարեկեցությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել դպրոցական հոգեբանների, մանկավարժների, դասղեկների, կրթության ոլորտի մասնագետների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ որպես հիմք դպրոցական միջավայրում առողջ միջանձնային հարաբերությունների ձևավորման, համագործակցային մթնոլորտի ստեղծման և սովորողների ուսումնական մոտիվացիայի ամրապնդման արդյունավետ մոտեցումների մշակման համար։
Updated: 2026-09-23Chemistry
Հողալկալիական մետաղների սիլիկատների ցածր ջերմաստիճանային սինթեզ
Աշխատությունը նվիրված է հողալկալիական մետաղների սիլիկատային միացությունների ստացման ցածրջերմաստիճանային գործընթացների և դրանց ձևավորման ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ավանդական բարձր ջերմաստիճանային եղանակների համեմատ ավելի մեղմ ջերմային պայմաններում սիլիկատային կառուցվածքների առաջացման հնարավորություններն են, դրանց փուլային փոխակերպումները և ստացվող նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Քննության են առնվում սկզբնական բաղադրիչների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների, մասնիկների կառուցվածքի և փոխազդեցության բնույթի ազդեցությունները սիլիկատային համակարգերի ձևավորման ընթացքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեակցիոն գործընթացների ակտիվացմանը, միջանկյալ փուլերի առաջացմանը և այն գործոններին, որոնք կարող են նպաստել վերջնական նյութի ձևավորմանը համեմատաբար ցածր ջերմաստիճաններում։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տարբեր հողալկալիական մետաղներ պարունակող համակարգերի համեմատական ուսումնասիրություն՝ բացահայտելու դրանց քիմիական բնույթի և իոնային առանձնահատկությունների ազդեցությունը սիլիկատային կառուցվածքների ձևավորման վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստացված նյութերի փուլային կազմի, բյուրեղային կամ ամորֆ կառուցվածքի, ջերմային կայունության և այլ ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի գնահատումը։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու պինդ ֆազային և հարակից գործընթացներում նյութերի փոխակերպման մեխանիզմները և կապ հաստատելու սինթեզի ընդհանուր պայմանների ու վերջնական արտադրանքի հատկությունների միջև։ Ցածրջերմաստիճանային մոտեցումների ուսումնասիրությունը նյութագիտական նշանակություն ունի նաև էներգատարության նվազեցման և նպատակային հատկություններով անօրգանական նյութերի ստացման առավել արդյունավետ եղանակների որոնման տեսանկյունից։ Սիլիկատային համակարգերի հատկությունների վերաբերյալ ստացված գիտելիքները կարող են կարևոր լինել կերամիկական, ապակենման, կապակցող և այլ անօրգանական նյութերի գիտական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անօրգանական քիմիայի, ֆիզիկական քիմիայի և նյութագիտության մոտեցումները՝ հողալկալիական մետաղների սիլիկատների ձևավորման պայմանների, կառուցվածքի և հատկությունների միջև փոխկապակցվածությունները բացահայտելու նպատակով։
Updated: 2026-09-26Chemistry
Синтез новых производных ненасыщенных γ-лактонов и ициклических систем, содержащих γ и δ-лактонные циклы
Այս աշխատությունը վերաբերում է չհագեցած γ-լակտոնների նոր ածանցյալների սինթեզին և γ- ու δ-լակտոնային օղակներ պարունակող ցիկլիկ համակարգերի կառուցման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ օրգանական քիմիայի և մոլեկուլային նախագծման ոլորտում։ Հետազոտության կենտրոնում գտնվում են լակտոնային կառուցվածքներ ունեցող միացությունների ստացման նոր ուղիները, որոնցում չհագեցվածության առկայությունը հնարավորություն է տալիս կատարել հետագա քիմիական ձևափոխություններ և ստանալ ֆունկցիոնալ բազմազան ածանցյալներ։ γ-լակտոնները և δ-լակտոնները հանդիսանում են կենսաբանական ակտիվություն ունեցող միացությունների կարևոր դաս, որոնք հաճախ հանդիպում են բնական նյութերում և ունեն նշանակալի դեր դեղագործական քիմիայի, կենսաօրգանական սինթեզի և նյութագիտության մեջ։ Աշխատության մեջ սովորաբար ուսումնասիրվում են օղակագոյացման ռեակցիաները, հիդրօքսի և կարբոնիլ խմբերի ներմոլեկուլային փոխազդեցությունները, ինչպես նաև կատալիզատորների ազդեցությունը սինթեզի ելքի և ընտրողականության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չհագեցած կապերի դիրքային առանձնահատկություններին, որոնք թույլ են տալիս ստանալ տարբեր կառուցվածքային իզոմերներ և բազմաֆունկցիոնալ համակարգեր։ Նման միացությունների սինթեզը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ դրանք կարող են ծառայել որպես միջանկյալ նյութեր ավելի բարդ բնական միացությունների և կենսաակտիվ մոլեկուլների ստացման համար։ Այսպիսով, աշխատանքը ունի ինչպես հիմնարար, այնպես էլ կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով օրգանական սինթեզի մեթոդների զարգացմանը և նոր դեղագործական պոտենցիալ ունեցող միացությունների հայտնաբերմանը։
Updated: 2026-08-24Biology
Աշխատանքային տետր « Գենետիկա» առարկայից գործնական պարապմունքներ անցկացնելու համար
Այս աշխատանքային տետրը նախատեսված է «Գենետիկա» առարկայի գործնական պարապմունքների ընթացքում ուսանողների ինքնուրույն աշխատանքի համար։ Այն լրացնում է դասախոսական նյութը և օգնում է ամրապնդել տեսական գիտելիքները՝ կիրառելով դրանք խնդիրների, վարժությունների և հաշվարկների միջոցով։ Տետրում ընդգրկված են՝ Գենետիկական խնդիրների լուծման առաջադրանքներ Մենդելյան խաչաձևումների վարժություններ Ժառանգականության օրինաչափությունների ամրապնդման հարցեր Քրոմոսոմային քարտեզների և պարզ սխեմաների վերլուծություն Ինքնաստուգման հարցեր և առաջադրանքներ Այս նյութը նպաստում է ուսանողների վերլուծական մտածողության զարգացմանը և գենետիկայի գործնական կիրառման հմտությունների ձևավորմանը։
Updated: 2026-09-18