Животноводство и охота в эпоху бронзы и железа на территории Северо-западной Армении

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Economics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական աճի ապահովման գործում ներդրումային գործընթացների դերին և հատկապես արժեթղթերի շուկայի միջոցով ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման հնարավորություններին։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել տնտեսական աճի և ներդրումային գործունեության փոխկապակցվածությունը, ուսումնասիրել արժեթղթերի շուկայի զարգացման առանձնահատկությունները և գնահատել այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կապիտալի շուկան կարող է նպաստել տնտեսության մեջ երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորմանն ու արդյունավետ բաշխմանը։ Տնտեսական աճի ապահովման համար անհրաժեշտ է ոչ միայն արտադրության և սպառման ընդլայնում, այլև ներդրումների շարունակական հոսք դեպի տնտեսության տարբեր ճյուղեր։ Ներդրումները հնարավորություն են տալիս ստեղծել նոր արտադրական հզորություններ, կատարելագործել տեխնոլոգիաները, զարգացնել ենթակառուցվածքները, բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը և ընդլայնել ձեռնարկությունների մրցունակությունը։ Այս տեսանկյունից ֆինանսական շուկան, իսկ դրա կարևորագույն բաղադրիչներից մեկը՝ արժեթղթերի շուկան, կարող է հանդես գալ որպես խնայողությունները ներդրումային կապիտալի վերածող հիմնական մեխանիզմներից մեկը։ Արժեթղթերի շուկայի էությունն այն է, որ այն հնարավորություն է տալիս կապիտալի կարիք ունեցող տնտեսավարող սուբյեկտներին ֆինանսական միջոցներ ներգրավել՝ բաժնետոմսերի, պարտատոմսերի և այլ ֆինանսական գործիքների թողարկման միջոցով։ Միաժամանակ ներդրողները ստանում են իրենց միջոցները տարբեր ակտիվներում տեղաբաշխելու հնարավորություն՝ ակնկալելով եկամուտ և ընդունելով համապատասխան ռիսկ։ Այս փոխհարաբերությունը ստեղծում է ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխման համակարգ, որը կարող է նպաստել տնտեսության առավել արդյունավետ հատվածների ֆինանսավորմանը։ Հայաստանի տնտեսության պայմաններում արժեթղթերի շուկայի զարգացումը հատկապես կարևոր է տնտեսության ֆինանսավորման աղբյուրների դիվերսիֆիկացման տեսանկյունից։ Եթե տնտեսավարող սուբյեկտների ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրը միայն բանկային վարկավորումն է, ապա ֆինանսական համակարգի հնարավորությունները կարող են սահմանափակվել։ Զարգացած կապիտալի շուկան հնարավորություն է տալիս լրացնել բանկային ֆինանսավորումը և ընկերություններին հասանելի դարձնել երկարաժամկետ ֆինանսավորման այլընտրանքային աղբյուրներ։ Այսպիսի բազմազանեցումը կարող է նվազեցնել տնտեսության կախվածությունը մեկ ֆինանսավորման մեխանիզմից և ընդլայնել ներդրումային ծրագրերի իրականացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի արժեթղթերի շուկայի ձևավորման և զարգացման գործընթացի վերլուծությունը։ Դիտարկվում են շուկայի մասնակիցները, ֆինանսական գործիքների տեսակները, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունները և շուկայի գործունեության վրա ազդող տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ գործոնները։ Արժեթղթերի շուկայի արդյունավետությունը մեծապես կախված է վստահության մակարդակից, տեղեկատվության թափանցիկությունից, իրավական պաշտպանության մեխանիզմներից, ֆինանսական ենթակառուցվածքների զարգացածությունից և ներդրողների համար առկա հնարավորությունների բազմազանությունից։ Ներդրումների ներգրավման կարևոր նախապայմաններից է ներդրումային միջավայրի կանխատեսելիությունը։ Ներդրողը որոշում կայացնելիս գնահատում է ոչ միայն սպասվող եկամտաբերությունը, այլև ռիսկերը, շուկայի իրացվելիությունը, իրավական միջավայրը և ներդրված կապիտալի վերադարձի հնարավորությունները։ Հետևաբար արժեթղթերի շուկայի զարգացումը պահանջում է այնպիսի ինստիտուցիոնալ միջավայր, որը կարող է ապահովել շուկայի մասնակիցների իրավունքների պաշտպանությունը և ֆինանսական տեղեկատվության հասանելիությունը։ Աշխատության շրջանակում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև արժեթղթերի շուկայի ազդեցությունը տնտեսության խնայողությունների մոբիլիզացման վրա։ Տնային տնտեսությունների, կազմակերպությունների և այլ ներդրողների ժամանակավորապես ազատ դրամական միջոցները կարող են ուղղվել ֆինանսական ակտիվների ձեռքբերմանը, իսկ ներգրավված միջոցները՝ տնտեսության զարգացմանն ուղղված ծրագրերի ֆինանսավորմանը։ Այսպիսով, արժեթղթերի շուկան կարող է կապ ստեղծել խնայողությունների և ներդրումների միջև՝ նպաստելով կապիտալի ավելի արդյունավետ շրջանառությանը։ Բաժնային արժեթղթերի շուկայի զարգացումը կարող է հնարավորություն տալ ընկերություններին ներգրավել կապիտալ՝ առանց պարտքային ֆինանսավորման ծավալների ավելացման։ Բաժնետոմսերի թողարկման միջոցով ընկերությունը կարող է ներգրավել նոր սեփական կապիտալ, իսկ ներդրողը ստանում է ընկերության ապագա տնտեսական արդյունքներին մասնակցելու հնարավորություն։ Միաժամանակ պարտատոմսերի շուկան կարող է ապահովել երկարաժամկետ պարտքային ռեսուրսների ներգրավում ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր հատվածի համար։ Այս երկու ուղղությունների համադրումը կարող է ձևավորել ավելի բազմազան ֆինանսավորման համակարգ։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է նաև արժեթղթերի շուկայի և տնտեսական աճի միջև փոխադարձ կապի գնահատումը։ Զարգացող շուկան կարող է նպաստել ներդրումների ավելացմանը, իսկ տնտեսական աճը, իր հերթին, կարող է մեծացնել ընկերությունների շահութաբերությունը, ներդրողների ակտիվությունը և ֆինանսական գործիքների նկատմամբ պահանջարկը։ Այսպիսով ձևավորվում է փոխադարձ ազդեցության մեխանիզմ, որի արդյունավետությունը կախված է ֆինանսական շուկայի խորությունից և տնտեսության ընդհանուր զարգացման մակարդակից։ Հատուկ ուշադրություն է պահանջում նաև շուկայի իրացվելիության խնդիրը։ Ներդրողների համար կարևոր է ոչ միայն արժեթուղթ ձեռք բերելու, այլև անհրաժեշտության դեպքում այն արագ և արդար գնով վաճառելու հնարավորությունը։ Ցածր իրացվելիությունը կարող է մեծացնել ներդրումային ռիսկը և նվազեցնել շուկայի գրավչությունը։ Հետևաբար արժեթղթերի շուկայի զարգացման քաղաքականության կարևոր ուղղություններից է գործարքների ծավալների, մասնակիցների թվի և ֆինանսական գործիքների բազմազանության մեծացումը։ Արժեթղթերի շուկայի զարգացման համար կարևոր նշանակություն ունի նաև ինստիտուցիոնալ ներդրողների դերը։ Կենսաթոշակային ֆոնդերը, ապահովագրական կազմակերպությունները, ներդրումային ֆոնդերը և այլ խոշոր ֆինանսական կառույցներ կարող են երկարաժամկետ միջոցներ ուղղել արժեթղթերի շուկա։ Նման ներդրողները կարող են ապահովել շուկայի պահանջարկի ավելի կայուն հիմք և նպաստել ֆինանսական գործիքների նկատմամբ հետաքրքրության ընդլայնմանը։ Միաժամանակ նրանց ակտիվությունը կարող է բարձրացնել կորպորատիվ կառավարման և ֆինանսական հաշվետվողականության պահանջները։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր կարող է լինել նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման խնդիրը։ Նման ընկերությունների համար կապիտալի շուկա դուրս գալը հաճախ ավելի բարդ է՝ պայմանավորված տեղեկատվության թափանցիկության, թողարկման ծախսերի, կառավարման համակարգերի և ներդրողների համար ռիսկերի բարձր մակարդակի հետ։ Սակայն համապատասխան ենթակառուցվածքների և կարգավորման պայմաններում արժեթղթերի շուկան կարող է ստեղծել ֆինանսավորման նոր հնարավորություններ նաև այդ հատվածի համար։ Այս հանգամանքը կարևոր է Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքում փոքր և միջին բիզնեսի ունեցած նշանակության պատճառով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ տնտեսական աճի ներդրումային ապահովման գործում արժեթղթերի շուկան կարող է կատարել մի շարք կարևոր գործառույթներ՝ մոբիլիզացնել խնայողությունները, ապահովել կապիտալի վերաբաշխում, ընդլայնել ձեռնարկությունների ֆինանսավորման աղբյուրները, խթանել ներդրումային ակտիվությունը և նպաստել ֆինանսական համակարգի դիվերսիֆիկացմանը։ Միաժամանակ շուկայի արդյունավետությունը կախված է դրա իրացվելիությունից, թափանցիկությունից, իրավական և ինստիտուցիոնալ միջավայրից, ներդրողների վստահությունից և ֆինանսական գործիքների բազմազանությունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, ներդրումային ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտի հետազոտողներին, ինչպես նաև բուհերի ուսանողներին։ Այն հատկապես օգտակար է Հայաստանի տնտեսական զարգացման, կապիտալի շուկայի, ներդրումային քաղաքականության և ֆինանսական համակարգի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար։

Technology

Այս աշխատությունը նվիրված է գեոթերմալ ջերմային պոմպերի էներգետնտեսական արդյունավետության բարձրացման մեթոդների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել էներգիայի ծախսերը, բարձրացնել համակարգերի աշխատանքի արդյունավետությունը և ապահովել ջերմային էներգիայի արտադրության առավել շահավետ պայմաններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում գեոթերմալ ջերմային պոմպերը դիտարկվում են որպես վերականգնվող էներգիայի օգտագործման արդյունավետ տեխնոլոգիա, որի միջոցով հնարավոր է հողի կամ ստորգետնյա միջավայրի ցածր ջերմաստիճանային ջերմությունը փոխակերպել շենքերի ջեռուցման կամ տաք ջրամատակարարման համար կիրառելի ջերմային էներգիայի։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ջերմային պոմպային համակարգերի կառուցվածքին, աշխատանքի սկզբունքին և այն տեխնիկական ու գործառնական գործոններին, որոնք որոշում են դրանց էներգետիկ արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջերմափոխանակման գործընթացների օպտիմալացումը, հողի և ջերմակիրի ջերմաստիճանային ռեժիմների ճիշտ ընտրությունը, կոմպրեսորի և օժանդակ սարքավորումների աշխատանքի բարելավումը, ինչպես նաև համակարգի կառավարման ավտոմատացման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Էներգետնտեսական գնահատման տեսանկյունից կարող են վերլուծվել էլեկտրաէներգիայի սպառումը, ստացվող ջերմային էներգիայի քանակը, շահագործման ծախսերը, ներդրումային արժեքը, էներգախնայողության մակարդակը և ներդրումների վերադարձելիությունը։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր տեխնիկական լուծումների համեմատական ուսումնասիրություն և դրանց ազդեցության գնահատում ջերմային պոմպերի սեզոնային ու տարեկան արդյունավետության վրա։ Կարևոր ուղղություն է նաև համակարգերի նախագծման և շահագործման այնպիսի պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում հնարավոր է առավելագույնս օգտագործել գեոթերմալ աղբյուրի ներուժը՝ միաժամանակ նվազեցնելով էլեկտրաէներգիայի և սպասարկման ծախսերը։ Մշակված մեթոդները կարող են կիրառվել ինչպես նոր գեոթերմալ ջերմային պոմպային համակարգերի նախագծման, այնպես էլ գործող համակարգերի տեխնիկական կատարելագործման և էներգաարդյունավետության բարձրացման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների արդյունավետ օգտագործման, շենքերի էներգասպառման նվազեցման և երկարաժամկետ տնտեսական ու բնապահպանական օգուտների ապահովման տեսանկյունից։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հղիության ընթացքում ցիտոմեգալովիրուսային ինֆեկցիայով բարդացած դեպքերում լիպիդների պերօքսիդային օքսիդացման գործընթացների և հակաօքսիդանտային համակարգի վիճակի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են օքսիդատիվ սթրեսի մեխանիզմները, որոնք ակտիվանում են վիրուսային վարակի ազդեցության ներքո և ազդում մոր ու պտղի համակարգերի վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում է ազատ ռադիկալների առաջացման աճը, բջջային թաղանթների լիպիդային վնասման գործընթացները և դրանց կապը հղիության բարդությունների զարգացման հետ։

Technology

Գիրքը նվիրված է ջերմային պիկային կայաններ ներառող էներգահամակարգերի աշխատանքի օպտիմալ ռեժիմների ընտրության և կառավարման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքում ներկայացվում են էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի շահագործման առանձնահատկությունները, պիկային բեռնվածությունների կարգավորման անհրաժեշտությունը և ջերմային կայանների արդյունավետ օգտագործման մեթոդները։ Հեղինակը վերլուծում է էներգահամակարգերի ռեժիմների ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ էլեկտրական բեռների փոփոխականությունը, արտադրական հզորությունների բաշխումը, վառելիքային ծախսերը, կայանների տեխնիկական հնարավորությունները և համակարգի հուսալիության պահանջները։ Գրքում ուսումնասիրվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալացման մեթոդների և տեխնիկատնտեսական հաշվարկների կիրառման եղանակները՝ նպատակ ունենալով ապահովել էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում և նվազեցնել շահագործման ծախսերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմային պիկային կայանների դերին էներգահամակարգի հավասարակշռության պահպանման, բեռների ծածկման և էլեկտրամատակարարման կայունության ապահովման գործընթացներում։ Աշխատությունում ներկայացվում են ռեժիմների ընտրության չափանիշներ, կառավարման մոտեցումներ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են կիրառվել էներգետիկ համակարգերի նախագծման ու շահագործման ընթացքում։ Գիրքը նախատեսված է էներգետիկայի ոլորտի մասնագետների, էլեկտրաէներգետիկական համակարգերի ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և տեխնիկական բուհերի ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են էներգահամակարգերի օպտիմալ կառավարմամբ և ջերմաէներգետիկ կայանների արդյունավետ շահագործմամբ։

Mathematics

Այս աշխատությունը վերաբերում է ագահ (greedy) ալգորիթմների տեսական և կիրառական ուսումնասիրությանը L¹ նորմայի տարածքում՝ ընդգծելով օպտիմալացման խնդիրների լուծման մաթեմատիկական հիմքերը և հաշվարկային մեթոդների արդյունավետությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել այն դեպքերը, երբ ագահ ռազմավարությունները կարող են ապահովել կամ մոտարկել օպտիմալ լուծումներ L¹ մետրիկայով սահմանված տարածքներում, որտեղ հեռավորությունը սահմանվում է մոդուլների գումարով և հաճախ կիրառվում է ինչպես ֆունկցիոնալ վերլուծության, այնպես էլ օպտիմալ կառավարման և տվյալների վերականգնման խնդիրներում։ Ուսումնասիրվում են ագահ ընտրության սկզբունքի հիմնարար հատկությունները՝ տեղական օպտիմալության և գլոբալ օպտիմալության հարաբերակցությունը, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում greedy ալգորիթմները ապահովում են կոնվերգենցիա դեպի լավագույն կամ մոտ-լավագույն լուծում L¹ միջավայրում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում L¹ նորմայի առանձնահատկություններին՝ ոչ դիֆերենցելիության կետերին, երկրաչափական մեկնաբանությանը և դրա ազդեցությանը ալգորիթմական ընտրության քայլերի վրա։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է կիրառական օրինակներ՝ սիգնալների վերականգնում, sparse representation, կոմպրեսիվ սենսինգ և օպտիմալ բաշխման խնդիրներ, որտեղ L¹ մոդելը բնական կերպով նպաստում է սղության (sparsity) հատկության առաջացմանը։ Միաժամանակ համեմատվում են ագահ ալգորիթմները այլ մոտեցումների՝ դինամիկ ծրագրավորման և գրաֆային մեթոդների հետ՝ ցույց տալու դրանց առավելություններն ու սահմանափակումները բարձր չափայնության խնդիրներում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր է հաշվարկային մաթեմատիկայի և օպտիմալացման տեսության համար՝ նպաստելով L¹ տարածքներում արդյունավետ և պարզ հաշվարկային ռազմավարությունների մշակմանը։