Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է 1912-1918 թվականներին Հայ Առաքելական եկեղեցու գործունեության և Հայկական հարցի շուրջ զարգացող քաղաքական, դիվանագիտական ու հասարակական գործընթացների փոխառնչությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Քննության առանցքում եկեղեցու՝ որպես ազգային, հոգևոր և հասարակական հաստատության դերակատարությունն է այն բարդ ժամանակաշրջանում, երբ Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության վիճակը և հայկական բարենորոգումների խնդիրը կրկին հայտնվել էին միջազգային քաղաքականության ուշադրության կենտրոնում, իսկ հետագայում Առաջին համաշխարհային պատերազմը արմատապես փոխեց տարածաշրջանի քաղաքական և մարդասիրական պայմանները։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն հատկացվել Ամենայն Հայոց կաթողիկոսության, Կոստանդնուպոլսի Հայոց պատրիարքության և եկեղեցական այլ կառույցների գործունեությանը, նրանց հարաբերություններին հայկական հասարակական ու քաղաքական շրջանակների, Ռուսաստանի և եվրոպական պետությունների ներկայացուցիչների հետ։ Քննվում են եկեղեցական գործիչների մասնակցությունը հայկական բնակչության իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված նախաձեռնություններին, դիմումների, նամակագրության և դիվանագիտական շփումների նշանակությունը, ինչպես նաև եկեղեցական կառույցների ներգրավվածությունը պատերազմի հետևանքով առաջացած մարդասիրական խնդիրների լուծման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում 1915 թվականից հետո ստեղծված իրավիճակը՝ բռնությունների, զանգվածային տեղահանությունների և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով հայ բնակչության առջև ծառացած խնդիրների պայմաններում եկեղեցական կառույցների գործունեության ուսումնասիրությամբ։ Այս համատեքստում դիտարկվում են գաղթականներին, որբերին և տեղահանված բնակչությանը ցուցաբերված օգնության կազմակերպումը, տեղեկությունների հավաքագրումն ու փոխանցումը և հայկական համայնքների միջև կապերի պահպանման փորձերը։ Ուսումնասիրության մեկ այլ կարևոր ուղղություն է Հայկական հարցի միջազգային դիվանագիտական հարթության քննությունը՝ եկեղեցու նախաձեռնությունները դիտարկելով Ռուսաստանի, Օսմանյան կայսրության և եվրոպական տերությունների քաղաքական շահերի ու պատերազմի պայմաններում ձևավորված միջազգային հարաբերությունների համատեքստում։ Աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել եկեղեցական և պետական արխիվային փաստաթղթեր, պաշտոնական գրագրությունը, հոգևորականների նամակները, հուշագրությունները, մամուլի նյութերը և դիվանագիտական փաստաթղթերը, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու տարբեր դերակատարների դիրքորոշումները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի եկեղեցու պատմության, Հայկական հարցի, Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների հայոց պատմության և միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրման համար՝ բացահայտելով, թե ազգային եկեղեցական հաստատությունը ինչպես էր գործում քաղաքական ճգնաժամի, պատերազմի և մարդասիրական աղետի պայմաններում։

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը մշակույթի և արվեստի բնագավառներին վերաբերող նոր հրատարակությունների, հոդվածների և այլ տեղեկատվական նյութերի համակարգված ներկայացումն է։ Այն նախատեսված է գիտաշխատողների, մշակույթի և արվեստի ոլորտների մասնագետների, գրադարանավարների, մատենագետների, կրթական ու մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների տեղեկատվական պահանջները բավարարելու համար։ Նյութերը կազմակերպվում են թեմատիկ սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով արագ կողմնորոշվել մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութային-լուսավորչական աշխատանքի, արվեստի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ նոր գրականության մեջ։ Տեղեկատուի կարևոր առանձնահատկությունը պարբերաբար համալրվող գրականության վերաբերյալ օպերատիվ տեղեկատվության տրամադրումն է, որի շնորհիվ հնարավոր էր հետևել տվյալ ժամանակաշրջանում հրատարակվող մասնագիտական գրականությանը և պարբերական մամուլում հրապարակվող նյութերին։ Մատենագիտական նկարագրությունները հնարավորություն են տալիս նույնականացնել անհրաժեշտ հրատարակությունները և շարունակել դրանց որոնումը գրադարանային հավաքածուներում։ Թեմատիկ բաժանումը միաժամանակ արտացոլում է մշակույթի և արվեստի ոլորտների ներքին բազմազանությունը՝ ընդգրկելով կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, մշակութային կյանքին և հարակից ոլորտներին վերաբերող նյութեր։ Նման տեղեկատուները կարևոր գործիք էին հատկապես այն ժամանակաշրջանում, երբ մասնագիտական տեղեկատվության տարածման հիմնական միջոցներից մեկը տպագիր մատենագիտական հրատարակությունն էր։ Դրանք օգնում էին մասնագետներին պարբերաբար տեղեկանալ նոր գրքերի և հոդվածների մասին՝ առանց բազմաթիվ հրատարակություններ առանձին ուսումնասիրելու անհրաժեշտության։ Գրադարանային աշխատանքի տեսանկյունից նյութը կարող էր օգտագործվել թեմատիկ տեղեկանքների պատրաստման, ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման, գրքային ցուցահանդեսների և մասնագիտական գրականության ցանկերի կազմման համար։ Միաժամանակ հրատարակությունը պատմական արժեք ունի, քանի որ դրա տարբեր թողարկումների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ժամանակի ընթացքում մշակույթի և արվեստի որ թեմաներն են առավել ակտիվ ներկայացվել հրատարակչական և գիտական դաշտում։ Այն կարող է ծառայել նաև որպես աղբյուր խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի, արվեստագիտական հետազոտությունների, գրահրատարակչության և գրադարանային-մատենագիտական գործունեության պատմության ուսումնասիրության համար։ Իր տեղեկատվական կառուցվածքով հրատարակությունը ներկայացնում է մշակութային և արվեստագիտական գրականության ընթացիկ հաշվառման համակարգված օրինակ և նպաստում է համապատասխան գրական ժառանգության բացահայտմանը, որոնմանը և հետազոտական օգտագործմանը։

Հրատարակությունը մեթոդական և տեղեկատվական բնույթի նյութ է, որը նախատեսված է գրադարանային աշխատանքի կազմակերպման համար՝ խորհրդային ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական կարևոր իրադարձության նախապատրաստման համատեքստում։ Այն արտացոլում է այն ժամանակվա գրադարանների մշակութային-լուսավորչական և գաղափարական գործունեության առանձնահատկությունները՝ ներկայացնելով ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի կազմակերպման հնարավոր ձևերը, թեմատիկ ուղղությունները և համապատասխան գրականության ներկայացման սկզբունքները։ Նյութի առանցքում գրադարանավարներին մասնագիտական օգնություն տրամադրելու խնդիրն է՝ գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ գրադարակների, մատենագիտական տեսությունների, ընթերցողական քննարկումների, զրույցների և այլ միջոցառումների նախապատրաստման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել համապատասխան ժամանակաշրջանի կուսակցական փաստաթղթերի, հասարակական-քաղաքական գրականության, տնտեսական զարգացման վերաբերյալ նյութերի և մամուլի հրապարակումների ընտրությանն ու համակարգմանը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե խորհրդային գրադարանային համակարգում ինչպես էին մշակվում հասարակական-քաղաքական թեմաներով տեղեկատվական սպասարկման մեթոդները և ինչպես էին գրադարանները ներգրավվում պետական ու կուսակցական նշանակություն ունեցող միջոցառումների լուսաբանման գործընթացում։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել գրականության առաջարկվող ցանկերը և մատենագիտական նյութերը, որոնք նախատեսված էին գրադարանավարներին անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրության հարցում կողմնորոշելու համար։ Միաժամանակ ներկայացվող մեթոդական ցուցումները կարող են վերաբերել տարբեր խմբերի ընթերցողների հետ աշխատանքի առանձնահատկություններին, միջոցառումների թեմատիկ կառուցվածքին և տեղեկատվական նյութերի ձևավորմանը։ Պատմական տեսանկյունից հրատարակությունը արժեքավոր է նաև որպես խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային գործունեության և քաղաքական հաղորդակցության փոխհարաբերությունները ուսումնասիրելու աղբյուր։ Այն արտացոլում է այն միջավայրը, որտեղ գրադարանը հանդես էր գալիս ոչ միայն որպես գրականության պահպանման և տրամադրման հաստատություն, այլև որպես հանրային կրթության ու պաշտոնական գաղափարական հաղորդակցության տարածք։ Աղբյուրագիտական քննության դեպքում կարևոր է նյութում ներկայացված գաղափարական դրույթները դիտարկել իրենց պատմական և ինստիտուցիոնալ համատեքստում՝ տարբերակելով մեթոդական տեղեկատվությունը տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական քաղաքական լեզվից և գնահատականներից։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել գրադարանագիտության, խորհրդային մշակութային քաղաքականության, քարոզչական մեխանիզմների, հասարակական-քաղաքական գրականության տարածման և XX դարի գրադարանային աշխատանքի պատմության ուսումնասիրության համար։

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի նյութ է, որը համակարգում է տարվա երրորդ եռամսյակին՝ հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին վերաբերող հիշարժան օրերը, հոբելյանական տարեթվերը և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող իրադարձությունները։ Այն նախատեսված է տարբեր ոլորտների կարևոր տարեդարձերի և հիշատակի օրերի վերաբերյալ արագ ու համակարգված տեղեկատվություն տրամադրելու համար՝ ընդգրկելով պատմության, գրականության, արվեստի, գիտության, կրթության, մշակույթի և հասարակական կյանքի հետ առնչվող թեմաներ։ Նյութերի կազմակերպման հիմքում ժամանակագրական սկզբունքն է, որի շնորհիվ յուրաքանչյուր ամսվա շրջանակում հնարավոր է հաջորդաբար ծանոթանալ համապատասխան օրերի հետ կապված անձանց, իրադարձություններին և նշանակալի երևույթներին։ Առանձին գրառումները կարող են ներկայացնել նշանավոր գրողների, արվեստագետների, գիտնականների, մշակույթի գործիչների և այլ անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցները, ինչպես նաև կարևոր պատմական ու մշակութային իրադարձությունների տարեդարձերը։ Տեղեկատվական բաղադրիչին զուգահեռ կարևոր դեր ունի մատենագիտական ուղղվածությունը, քանի որ նման հրատարակությունները ընթերցողին օգնում են գտնել տվյալ թեմայի վերաբերյալ լրացուցիչ գրականություն և կազմակերպել հետագա տեղեկատվական որոնումը։ Հատուկ նշանակություն ունի նյութի կիրառությունը գրադարանային և մշակութային-լուսավորչական աշխատանքում։ Այն կարող է ծառայել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, գրական երեկոների, հիշատակի միջոցառումների, զրույցների և ընթերցողական հանդիպումների կազմակերպման համար՝ տրամադրելով դրանց թեմատիկ ընտրության և բովանդակային մշակման համար անհրաժեշտ սկզբնական նյութ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս նաև պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում հիշարժան համարված պատմական և մշակութային իրադարձությունների ընտրության սկզբունքների մասին։ Այդ տեսանկյունից այն կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես գործնական տեղեկատու, այլև որպես ժամանակաշրջանի մշակութային հիշողությունն արտացոլող աղբյուր։ Ժամանակագրական դասավորությունը հեշտացնում է նյութերի պարբերական օգտագործումը և հնարավորություն է տալիս նախապես ծրագրել համապատասխան ամսաթվերին նվիրված տեղեկատվական ու մշակութային գործունեությունը։ Նման տեղեկատուները կարևոր են նաև մատենագիտական աշխատանքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում են գրադարանների կողմից հասարակությանը տեղեկատվություն տրամադրելու և պատմամշակութային գիտելիքը տարածելու ձևերը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, ուսուցիչների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և պատմական ու մշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսարևելյան շրջանների բնակչության սոցիալական կառուցվածքի, հասարակական խմբերի և դրանց փոխհարաբերությունների պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում բնակչության սոցիալական կազմը դիտարկվում է տվյալ տարածքի քաղաքական, տնտեսական, ժողովրդագրական և մշակութային գործընթացների համատեքստում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հասարակության ներքին շերտավորումը և առանձին սոցիալական խմբերի ունեցած դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակչության զբաղվածության հիմնական ձևերին, գյուղական և քաղաքային բնակչության հարաբերակցությանը, հողատիրական հարաբերություններին, արհեստավորական ու առևտրական խավերին, հոգևորականությանը և հասարակության այլ խմբերին։ Քննվում են սոցիալական կարգավիճակի ձևավորման տնտեսական հիմքերը, սեփականության և աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բնակավայրի տեսակի և տնտեսական գործունեության ազդեցությունը մարդկանց հասարակական դիրքի վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գյուղական համայնքների կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, քանի որ երկրագործությունն ու անասնապահությունը երկար ժամանակ կարևոր դեր են ունեցել տարածաշրջանի բնակչության տնտեսական կյանքում։ Միաժամանակ դիտարկվում է քաղաքային կենտրոնների նշանակությունը՝ որպես արհեստագործության, առևտրի և հասարակական հարաբերությունների զարգացման միջավայր։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել վաճառականների և արհեստավորների սոցիալական դիրքին, նրանց տնտեսական գործունեությանը և տեղական ու միջտարածաշրջանային տնտեսական կապերում ունեցած մասնակցությանը։ Քննվում է նաև վարչական և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը սոցիալական կառուցվածքի վրա, քանի որ իշխանության համակարգերի, հարկային հարաբերությունների և սեփականության ձևերի փոփոխությունները կարող էին անդրադառնալ տարբեր խմբերի տնտեսական ու իրավական վիճակի վրա։ Կարևորվում է բնակչության էթնիկական և դավանական բազմազանության ուսումնասիրությունը՝ այն չնույնացնելով սոցիալական շերտավորման հետ, այլ դիտարկելով որպես հասարակական հարաբերությունների վրա ազդող առանձին պատմական գործոն։ Հետազոտության ընթացքում կարող են օգտագործվել մարդահամարային և հարկային բնույթի տվյալներ, վարչական փաստաթղթեր, վիճակագրական նյութեր, ճանապարհորդական նկարագրություններ և այլ պատմական աղբյուրներ՝ բնակչության սոցիալական պատկերը հնարավորինս ամբողջական վերականգնելու համար։ Աղբյուրների համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու առանձին սոցիալական խմբերի թվաքանակի, զբաղվածության և հասարակական դիրքի վերաբերյալ տեղեկությունները՝ հաշվի առնելով տարբեր աղբյուրների բնույթն ու սահմանափակումները։ Աշխատությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ Հայկական լեռնաշխարհի սոցիալ-տնտեսական պատմության, բնակչության կառուցվածքի, համայնքային հարաբերությունների և տարածաշրջանային պատմական գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է Քաջարյան ժամանակաշրջանի Իրանում թեյարանային մշակույթի միջավայրում ձևավորված պատմողական որմնանկարչության գեղարվեստական, թեմատիկ և հասարակական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում այս երևույթը դիտարկվում է որպես իրանական ժողովրդական կերպարվեստի կարևոր ուղղություն, որտեղ պատկերային պատմությունը միավորվում է բանավոր ավանդույթի, գրականության, պատմական հիշողության, կրոնական պատկերացումների և հասարակական առօրյայի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թեյարաններին որպես հանրային հաղորդակցության և մշակութային փոխանակման վայրերի, որտեղ պատմություններ պատմելը, էպիկական ու պատմական անցքերը ներկայացնելը և դրանց պատկերային վերարտադրությունը կարող էին ձևավորել միասնական մշակութային միջավայր։ Քննվում են որմնանկարների սյուժետային կառուցվածքը, կերպարների դասավորությունը, գործողությունների հաջորդական ներկայացումը, տարածության և ժամանակի պատկերային կազմակերպումը, ինչպես նաև գունային, հորինվածքային և խորհրդանշական լուծումները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում իրանական էպիկական ավանդույթից, պատմական հիշողությունից, կրոնական պատմություններից և ժողովրդական պատումներից ներշնչված թեմաների ուսումնասիրությանը։ Պատմողական սկզբունքը դիտարկվում է որպես այս արվեստի առանցքային առանձնահատկություն, քանի որ մեկ պատկերային հարթության մեջ կարող էին ներկայացվել իրադարձությունների տարբեր դրվագներ՝ հանդիսատեսին հնարավորություն տալով ճանաչել և վերականգնել ծանոթ պատմության ընթացքը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կերպարվեստի և բանավոր պատմողական մշակույթի փոխհարաբերության բացահայտումը՝ ուսումնասիրելով պատմասացների գործունեության և տեսողական պատկերների միջև հնարավոր կապերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական և պալատական արվեստների փոխազդեցությանը, քանի որ Քաջարյան շրջանի գեղարվեստական մշակույթում տարբեր սոցիալական միջավայրերի պատկերային ավանդույթները կարող էին փոխադարձ ազդեցություն ունենալ։ Քննվում են նաև հերոսական կերպարների, մարտական տեսարանների, կրոնական անձանց, իշխանավորների և առօրյա կյանքի դրվագների պատկերավորման առանձնահատկությունները՝ բացահայտելով դրանց գաղափարական և խորհրդանշական նշանակությունը։ Որմնանկարները կարող են ուսումնասիրվել նաև որպես հասարակական հիշողության տեսողական արտահայտություններ, որոնց միջոցով փոխանցվել են պատմական պատկերացումներ, արժեքային համակարգեր և հավաքական ինքնության տարրեր։ Կարևորվում է այս ստեղծագործությունների համադրումը ժամանակաշրջանի մանրանկարչության, գրքային պատկերազարդման, պալատական նկարչության և ժողովրդական արվեստի այլ ձևերի հետ։ Նման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Քաջարյան Իրանի գեղարվեստական կյանքի բազմազանության, հանրային տարածքներում արվեստի գործառույթի և պատմողական կերպարվեստի զարգացման մասին՝ միաժամանակ ընդգծելով թեյարանային որմնանկարչության նշանակությունը իրանական մշակութային ժառանգության համատեքստում։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի կարևորագույն մշակութային կառույցներից մեկի ճարտարապետական առանձնահատկությունների, նախագծային սկզբունքների, տարածական կազմակերպման և քաղաքաշինական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում շենքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես թատերական ներկայացումների համար նախատեսված գործառութային կառույց, այլև որպես մայրաքաղաքի ճարտարապետական կերպարը ձևավորող նշանակալի քաղաքաշինական բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Ալեքսանդր Թամանյանի նախագծային մտածողությանը, կառույցի ընդհանուր հորինվածքին և դրա կապին Երևանի կենտրոնական հատվածի քաղաքաշինական կազմակերպման հետ։ Քննվում են շենքի ծավալատարածական լուծումները, հատակագծային կառուցվածքը, ճակատների ձևավորումը և տարբեր գործառութային հատվածների փոխկապակցվածությունը։ Կարևորվում է թատերական կառույցին բնորոշ պահանջների արտահայտումը ճարտարապետության մեջ՝ հանդիսատեսի շարժման կազմակերպումից և դահլիճների կառուցվածքից մինչև բեմական տարածքների, սպասարկման գոտիների և հասարակական հատվածների փոխհարաբերությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դասական ճարտարապետական սկզբունքների և հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ստեղծագործական համադրման ուսումնասիրությունը։ Դիտարկվում են շենքի համաչափությունները, կամարային և սյունաշարային լուծումները, քարե ճակատների մշակումը, զարդաքանդակային տարրերը և դրանց դերը ամբողջական գեղարվեստական կերպարի ձևավորման մեջ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում կառույցի և շրջակա քաղաքային միջավայրի փոխհարաբերությանը, բաց տարածքների, հրապարակների, կանաչապատման և հետիոտնային ուղղությունների հետ դրա կապերին։ Շենքի դիրքը քաղաքային կառուցվածքում հնարավորություն է տալիս այն դիտարկել որպես ճարտարապետական գերիշխող տարր և հանրային կյանքի կենտրոններից մեկը։ Քննվում է նաև նախագծի ձևավորման և հետագա իրականացման պատմությունը՝ հաշվի առնելով տարբեր ժամանակաշրջաններում կատարված շինարարական, վերակառուցման և հարմարեցման աշխատանքների հնարավոր ազդեցությունը սկզբնական ճարտարապետական գաղափարի վրա։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել թատերական դահլիճների ակուստիկ, տեսանելիության և հանդիսատեսի սպասարկման պահանջների ուսումնասիրությունը՝ դրանք կապելով ճարտարապետական նախագծման գործառութային խնդիրների հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս կառույցը դիտարկել նաև XX դարի հայկական ճարտարապետության զարգացման համատեքստում՝ բացահայտելով դրա ազդեցությունը Երևանի հասարակական ճարտարապետության և քաղաքաշինական միջավայրի ձևավորման վրա։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել ճարտարապետության պատմության, քաղաքաշինության, թատերական շենքերի նախագծման և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը կենսամատենագիտական բնույթի հրատարակություն է, որը համակարգում և ներկայացնում է Ալեքսանդր Մյասնիկյանի կյանքի, հասարակական ու պետական գործունեության, հրապարակախոսական ժառանգության և նրա վերաբերյալ ձևավորված գրականության մասին մատենագիտական նյութերը՝ ընդգրկելով 1956-2011 թվականների ժամանակահատվածը։ Հրատարակության հիմնական նպատակն է մեկ ամբողջական տեղեկատվական համակարգում համախմբել տարբեր տարիներին լույս տեսած գրքերը, հոդվածները, ժողովածուները, մամուլի հրապարակումները, գիտական ուսումնասիրությունները և այլ նյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նրա կենսագրության ու գործունեության տարբեր կողմերը։ Կենսամատենագիտական կառուցվածքը կարող է ներառել ինչպես անձի հեղինակած կամ նրա անվան հետ անմիջականորեն կապված հրապարակումների, այնպես էլ նրա գործունեությանը նվիրված հետազոտությունների և հուշագրական նյութերի նկարագրություններ։ Նյութերի ժամանակագրական և թեմատիկ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե տարբեր ժամանակաշրջաններում գիտական և հասարակական հետաքրքրությունն ինչ ուղղություններով է զարգացել և նրա գործունեության որ կողմերն են առավել հաճախ դարձել ուսումնասիրության առարկա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հրապարակումների մատենագիտական տվյալների ճշգրիտ համակարգումը, քանի որ այն հեշտացնում է համապատասխան սկզբնաղբյուրների և հետազոտական գրականության որոնումը։ Նման հրատարակությունը կարող է ներառել նաև կենսագրական տեղեկություններ, որոնք ընթերցողին օգնում են մատենագիտական նյութերը դիտարկել համապատասխան պատմական ժամանակաշրջանի համատեքստում։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նրա հասարակական-քաղաքական գործունեությանը, պետական կառավարման ոլորտում ունեցած դերակատարությանը, հրապարակախոսությանը և գաղափարական ժառանգությանը վերաբերող նյութերը՝ ներկայացված որպես հետագա ուսումնասիրության համար նախատեսված տեղեկատվական աղբյուրներ։ Մատենագիտական ցանկը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու անձի կերպարի և գործունեության ներկայացման փոփոխությունները տարբեր ժամանակաշրջանների գրականության մեջ՝ առանց այդ մեկնաբանությունները նույնացնելու պատմական փաստերի հետ։ Հրատարակությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև գրադարանային և տեղեկատվական աշխատանքի տեսանկյունից՝ ապահովելով թեմատիկ որոնման համար անհրաժեշտ կողմնորոշիչ նյութ։ Այն օգտակար աղբյուր է պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանագետների, ուսանողների և Հայաստանի նորագույն շրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։ Իր կառուցվածքով և նշանակությամբ աշխատանքը նպաստում է համապատասխան գրական ժառանգության պահպանմանը, համակարգմանը և գիտական շրջանառության մեջ դրա արդյունավետ օգտագործմանը՝ միաժամանակ ներկայացնելով տվյալ ժամանակահատվածում ձևավորված մատենագիտական պատկերը։

Աշխատությունը նվիրված է տավարի մարսողական համակարգի նախաստամոքսների շարժողական ակտիվության նվազման պատճառների, զարգացման մեխանիզմների, կլինիկական դրսևորումների և բուժական մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դեղաբանական միջոցների համակցված կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակում տվյալ ֆունկցիոնալ խանգարումը դիտարկվում է որպես բարդ ախտաբանական վիճակ, որի դեպքում նախաստամոքսների կծկողական ակտիվության թուլացումը կարող է խանգարել կերի բնականոն խառնմանը, տեղափոխմանը և մարսողական գործընթացների ընթացքին։ Քննվում են հիվանդության առաջացմանը նպաստող սննդային, ֆիզիոլոգիական և կառավարման հետ կապված գործոնները, ինչպես նաև կենդանու ընդհանուր վիճակի և մարսողական համակարգի գործունեության միջև փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կլինիկական ախտորոշման սկզբունքներին՝ կենդանու ընդհանուր վարքագծի, ախորժակի, նախաստամոքսների շարժունակության և մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակը բնութագրող այլ ցուցանիշների գնահատմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր բուժական մոտեցումների արդյունավետության համեմատական ուսումնասիրությունը և դեղանյութերի նոր համակցության հնարավոր ազդեցության գնահատումը։ Դեղաբանական միջամտությունը դիտարկվում է նախաստամոքսների բնականոն շարժողական գործունեության վերականգնման և կենդանու ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի կարգավորման համատեքստում՝ առանց անտեսելու հիվանդության առաջացման հիմնական պատճառների վերացման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում է բուժման արդյունքների գնահատումը կլինիկական և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների փոփոխությունների հիման վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատելու կենդանիների վիճակը բուժումից առաջ և հետո։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել օրգանիզմի նյութափոխանակային արձագանքներին, մարսողական գործընթացների վերականգնման արագությանը և կենդանու ընդհանուր վիճակի բարելավման դինամիկային։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կլինիկական դիտարկումների, լաբորատոր հետազոտությունների և բուժման արդյունքների տվյալները՝ առաջարկվող մոտեցման արդյունավետությունն ու կիրառելիությունը գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև կանխարգելման խնդիրը, հատկապես կենդանիների հավասարակշռված կերակրման, կերաբաժնի փոփոխությունների ճիշտ կազմակերպման և պահվածքի համապատասխան պայմանների ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է նպաստել խոշոր եղջերավոր կենդանիների մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ խանգարումների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը և անասնաբուժական կլինիկական պրակտիկայում դրանց ախտորոշման ու բուժման մոտեցումների հետագա ուսումնասիրությանը։

Աշխատությունը նվիրված է հանցագործությունների կանխարգելման, բացահայտման և քննության ընթացքում օպերատիվ-հետախուզական գործունեություն իրականացնող ստորաբաժանումների ու քրեական վարույթ իրականացնող մարմինների համագործակցության իրավական, կազմակերպական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում փոխգործակցությունը դիտարկվում է որպես իրավապահ գործունեության տարբեր ուղղությունների համաձայնեցման մեխանիզմ, որի արդյունավետությունը պայմանավորված է լիազորությունների հստակ սահմանազատմամբ, տեղեկատվության օրինական փոխանակմամբ, գործողությունների համակարգմամբ և յուրաքանչյուր մարմնի դատավարական ու գործառութային ինքնուրույնության պահպանմամբ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում օպերատիվ-հետախուզական ճանապարհով ստացված տեղեկությունների և քրեական վարույթի շրջանակում իրականացվող դատավարական գործողությունների փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով դրանց իրավական բնույթի, օգտագործման սահմանների և ապացուցողական գործընթացի հետ առնչվող հարցերը։ Քննվում են իրավասու մարմինների միջև տեղեկատվության փոխանցման, համատեղ պլանավորման և աշխատանքի կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքները՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ հանցագործության վերաբերյալ նախնական տեղեկությունների ստուգումը և հետագա քննությունը պահանջում են տարբեր մասնագիտական ստորաբաժանումների ներգրավում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է իրավական կարգավորման հնարավոր հակասությունների և գործառույթների կրկնության բացահայտումը, որոնք կարող են նվազեցնել համագործակցության արդյունավետությունը կամ առաջացնել իրավասությունների սահմանների վերաբերյալ խնդիրներ։ Կարևորվում է նաև մարդու իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանության սկզբունքը, քանի որ հանցագործությունների դեմ պայքարի արդյունավետությունը պետք է համադրվի օրինականության, համաչափության, դատական վերահսկողության և դատավարական երաշխիքների պահպանման հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում օպերատիվ բնույթի տեղեկությունների գաղտնիության և քրեական վարույթի պահանջների միջև հավասարակշռության ապահովմանը, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես կարող է կազմակերպվել տեղեկատվական համագործակցությունը՝ առանց խախտելու օրենքով նախատեսված սահմանափակումները։ Քննվում են նաև կանխարգելիչ գործունեության առանձնահատկությունները, քանի որ իրավապահ մարմինների փոխգործակցությունը կարող է նշանակություն ունենալ ոչ միայն արդեն կատարված արարքների քննության, այլև հանցավոր ռիսկերի ժամանակին բացահայտման և իրավական կանխարգելիչ միջոցների արդյունավետ կազմակերպման համար։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել իրավական նորմերի, իրավակիրառ պրակտիկայի և կազմակերպական մեխանիզմների համեմատական վերլուծություն՝ բացահայտելու համագործակցության արդյունավետությանը նպաստող կամ այն սահմանափակող գործոնները։ Կարևորվում են նաև մասնագիտական պատասխանատվության, իրավասությունների հստակեցման և միջգերատեսչական հաղորդակցության խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն քրեական դատավարության և օպերատիվ-հետախուզական գործունեության իրավական կարգավորման ուսումնասիրության, իրավապահ մարմինների համագործակցության կազմակերպական մեխանիզմների կատարելագործման և հանցագործությունների կանխարգելման ու քննության ընթացքում օրինականության երաշխիքների ամրապնդման տեսանկյունից։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկային եկամուտների ձևավորման, գնահատման և կանխատեսման տնտեսական ու մաթեմատիկական մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ ավելացված արժեքի հարկից ստացվող մուտքերի օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում հարկային եկամուտների մոդելավորումը դիտարկվում է որպես պետական ֆինանսների կառավարման կարևոր գործիք, որը հնարավորություն է տալիս վերլուծել հարկային մուտքերի վրա ազդող գործոնները, գնահատել դրանց փոփոխությունների օրինաչափությունները և ձևավորել ապագա եկամուտների վերաբերյալ հիմնավորված կանխատեսումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ավելացված արժեքի հարկին՝ որպես սպառման և տնտեսական շրջանառության հետ սերտորեն կապված հարկատեսակի, որի մուտքերի դինամիկան կարող է պայմանավորված լինել մի շարք մակրոտնտեսական, արտաքին տնտեսական և վարչարարական գործոններով։ Քննվում են տնտեսական ակտիվության, սպառման ծավալների, ներմուծման, գների մակարդակի, հարկային բազայի և հարկային կարգապահության հնարավոր ազդեցությունները պետական բյուջե մուտքագրվող համապատասխան եկամուտների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հարկային եկամուտների և ընտրված տնտեսական ցուցանիշների միջև քանակական կապերի բացահայտումը՝ տնտեսաչափական և վիճակագրական մեթոդների կիրառմամբ։ Դիտարկվում են ժամանակային շարքերի վերլուծության, ռեգրեսիոն մոդելների, գործոնային գնահատումների և կանխատեսման տարբեր մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է այնպիսի մոդելի ձևավորումը, որը կարող է հաշվի առնել ինչպես հարկային եկամուտների պատմական շարժը, այնպես էլ դրանց վրա ազդող տնտեսական փոփոխականների ազդեցությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մոդելի պարամետրերի գնահատմանը, վիճակագրական նշանակալիության ստուգմանը և կանխատեսումների հուսալիության գնահատմանը։ Քննվում է նաև հարկային օրենսդրության և վարչարարության փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունը եկամուտների դինամիկայի վրա, քանի որ հարկային մուտքերի փոփոխությունը միշտ չէ, որ կարող է բացատրվել միայն տնտեսական ակտիվությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր նշանակություն կարող է ունենալ փաստացի և մոդելավորված հարկային եկամուտների համեմատությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել ընտրված մեթոդաբանության համապատասխանությունը և բացահայտել կանխատեսման հնարավոր շեղումները։ Ուսումնասիրվում է նաև հարկային ներուժի գնահատման խնդիրը՝ տարբերակելով տնտեսական պայմաններով ձևավորվող հնարավոր հարկային բազան և փաստացի հավաքագրվող եկամուտները։ Նման վերլուծությունը կարող է օգտակար լինել հարկային եկամուտների պլանավորման, պետական բյուջեի նախագծման և հարկաբյուջետային որոշումների տեղեկատվական ապահովման համար։ Մոդելավորման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նաև իրականացնել տարբեր սցենարների գնահատում՝ ուսումնասիրելով, թե տնտեսական հիմնական ցուցանիշների փոփոխություններն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ հարկային մուտքերի վրա։ Աշխատությունը կարող է ունենալ տեսական և կիրառական նշանակություն պետական եկամուտների կանխատեսման մեթոդաբանության կատարելագործման, հարկային քաղաքականության վերլուծության և բյուջետային պլանավորման արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից։

Աշխատությունը նվիրված է Աքեմենյան տերության վարչատարածքային կազմակերպման համակարգի, դրա ձևավորման սկզբունքների և կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում հսկայական տարածքներ ընդգրկող բազմազգ պետության կառավարումը դիտարկվում է կենտրոնական իշխանության և տեղական վարչական միավորների փոխհարաբերությունների տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սատրապությունների համակարգին, դրանց տարածքային սահմաններին, կառավարման առանձնահատկություններին և կենտրոնական իշխանության հետ ունեցած հարաբերություններին։ Քննվում է սատրապների դերը՝ որպես արքայական իշխանությունը տարբեր երկրամասերում ներկայացնող բարձրաստիճան պաշտոնյաների, ինչպես նաև նրանց վարչական, հարկային և քաղաքական գործառույթների շրջանակը։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ տարբեր ժողովուրդներ և պատմական երկրամասեր ընդգրկող տերության կառավարումը պահանջում էր կենտրոնացված վերահսկողության և տեղական կառավարման ձևերի համադրություն։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վարչական բաժանման և հարկային համակարգի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ առանձին տարածքներից ստացվող հարկերն ու տուրքերը կարևոր նշանակություն ունեին պետական կառավարման և ռազմական համակարգի գործունեության համար։ Քննվում են նաև արքայական ճանապարհների, հաղորդակցության և պետական ծառայությունների նշանակությունը կենտրոնի ու հեռավոր վարչական շրջանների միջև կապի պահպանման գործում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել վարչական միավորների սահմանների և ավելի վաղ գոյություն ունեցած քաղաքական ու աշխարհագրական կազմավորումների հարաբերությանը՝ պարզելու համար, թե որքանով էին նոր կառավարման համակարգում պահպանվում տեղական ավանդույթները։ Ուսումնասիրվում են վարչական համակարգի վերաբերյալ տեղեկություններ պարունակող արքայական արձանագրությունները, հին հեղինակների հաղորդումները և այլ պատմական ու հնագիտական աղբյուրներ՝ հաշվի առնելով դրանց բնույթի և տեղեկատվական հնարավորությունների տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի և Հայկական լեռնաշխարհի դիրքի ուսումնասիրությունը տերության վարչական կառուցվածքում՝ այն դիտարկելով ընդհանուր կայսերական համակարգի համատեքստում։ Վարչատարածքային կազմակերպումը քննվում է նաև որպես տարբեր լեզուներ, մշակույթներ և տնտեսական համակարգեր ունեցող բնակչության նկատմամբ պետական իշխանություն իրականացնելու միջոց։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր կազմակերպվում կենտրոնական իշխանության վերահսկողությունը հեռավոր երկրամասերի նկատմամբ, ինչ դեր էին կատարում տեղական իշխանական և վարչական կառույցները և ինչպես էին համադրվում կայսերական ու տարածաշրջանային կառավարման սկզբունքները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն հին Իրանի պետական համակարգի, այլև Հին Արևելքի կայսերական կառավարման ձևերի, վարչական ինստիտուտների և պատմական աշխարհագրության ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է իրանական ժողովուրդների ավանդական հասարակություններում կնոջ սոցիալական, ընտանեկան, տնտեսական և մշակութային դերերի ուսումնասիրությանը XIX դարից մինչև XX դարի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտության շրջանակում կնոջ առօրյա կյանքը դիտարկվում է տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կառուցվածքի, ընտանեկան հարաբերությունների, սովորութային նորմերի, կրոնական պատկերացումների և տեղական մշակութային ավանդույթների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքում կնոջ դիրքին, ամուսնության և ընտանեկան հարաբերությունների կազմակերպմանը, երեխաների դաստիարակությանը, տնային տնտեսության վարմանը և համայնքային կյանքում նրա մասնակցության ձևերին։ Քննվում է աշխատանքի գենդերային բաժանումը և կանանց ներգրավվածությունը գյուղատնտեսական, անասնապահական, արհեստագործական ու տնային արտադրության տարբեր ոլորտներում՝ ցույց տալով, որ կնոջ տնտեսական գործունեությունը կարող էր կազմել ընտանիքի կենսապահովման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրվում են հագուստի, զարդերի, սննդի պատրաստման, բնակարանի կազմակերպման, ձեռագործության և կենցաղային մշակույթի այլ տարրերի հետ կապված ավանդույթները՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես առօրյա կյանքի դրսևորումներ, այլև որպես սոցիալական պատկանելության և մշակութային ինքնության արտահայտություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կյանքի տարբեր փուլերում՝ մանկությունից և ամուսնությունից մինչև մայրություն ու ընտանիքում տարեց կնոջ կարգավիճակ, սոցիալական դերերի փոփոխության ուսումնասիրությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ամուսնական սովորույթներին, ընտանեկան արարողություններին, տոնական մշակույթին և կանանց մասնակցությանը համայնքի ծիսական կյանքին։ Կարևորվում է նաև տարբեր իրանական ժողովուրդների և տեղական համայնքների միջև գոյություն ունեցող առանձնահատկությունների համեմատական քննությունը, քանի որ կնոջ կարգավիճակն ու առօրյա պարտականությունները կարող էին տարբերվել բնակավայրի, տնտեսական զբաղմունքի, սոցիալական միջավայրի և մշակութային ավանդույթների համաձայն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հասարակական փոփոխությունների ազդեցությանը ավանդական կենցաղի վրա՝ դիտարկելով, թե ինչպես էին կրթության տարածումը, քաղաքային միջավայրի զարգացումը, տնտեսական հարաբերությունների փոփոխությունները և նոր հասարակական գաղափարները աստիճանաբար փոխակերպում կանանց գործունեության որոշ ձևեր։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ազգագրական, պատմական և ճանապարհորդական բնույթի աղբյուրների քննությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի առօրյա կյանքի տարբեր կողմերը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով այդ աղբյուրների հեղինակների դիրքորոշումների և դիտարկումների սահմանափակումները։ Այսպիսով, կնոջ պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն ընտանեկան հարաբերությունների շրջանակում, այլև որպես իրանական ժողովուրդների սոցիալական և նյութական մշակույթի պատմության կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարածաշրջանի ավանդական հասարակությունների կառուցվածքի, գենդերային դերերի, ընտանեկան հարաբերությունների և մշակութային փոփոխությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանադրական արդարադատության իրականացման դատավարական առանձնահատկությունների, դրա իրավական բնույթի և սահմանադրական վերահսկողության համակարգում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում սահմանադրական դատավարությունը դիտարկվում է որպես սահմանադրական իրավակարգի պահպանման և իրավական ակտերի սահմանադրականության վերահսկման համար նախատեսված առանձնահատուկ իրավական ընթացակարգերի համակարգ։ Ուշադրություն է հատկացվում սահմանադրական դատավարության սկզբունքներին, մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, վարույթի փուլերին և գործերի քննության ընթացակարգային առանձնահատկություններին։ Քննվում է սահմանադրական դատավարության հարաբերակցությունը դատավարության այլ տեսակների հետ՝ բացահայտելով դրա ինքնուրույն բնույթը և այն հատկանիշները, որոնք պայմանավորված են սահմանադրական վերահսկողության նպատակներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սահմանադրական վերահսկողություն իրականացնող մարմին դիմելու իրավական հիմքերի, դիմելու իրավունք ունեցող սուբյեկտների և ներկայացվող դիմումների ընդունելիության պայմանների ուսումնասիրությունը։ Կարևորվում են գործի քննության նախապատրաստման, դատավարության մասնակիցների դիրքորոշումների ներկայացման, իրավական փաստարկների գնահատման և վերջնական որոշման ընդունման ընթացակարգային հարցերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սահմանադրականության գնահատման առանձնահատկություններին, երբ քննության առարկան ոչ թե սովորական իրավական վեճի փաստական հանգամանքների պարզումն է, այլ համապատասխան իրավական նորմերի և սահմանադրական դրույթների փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Քննվում են նաև անհատական սահմանադրական պաշտպանության մեխանիզմների նշանակությունը և դրանց կապը անձի սահմանադրական իրավունքների պաշտպանության ընդհանուր համակարգի հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սահմանադրական դատավարության ընթացքում մրցակցության, կողմերի իրավահավասարության, հրապարակայնության, դատական անկախության և իրավական որոշակիության սկզբունքների դրսևորման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է նաև ընդունված որոշումների իրավական բնույթի, դրանց պարտադիր ուժի և իրավական համակարգի վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Սահմանադրական արդարադատությունը դիտարկվում է օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների գործունեության սահմանադրական շրջանակների պահպանման հետ փոխկապակցված ինստիտուտ՝ առանց այն նույնացնելու ընդհանուր իրավասության դատական վերահսկողության հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական մոտեցումները, սահմանադրական և դատավարական իրավունքի սկզբունքները, ինչպես նաև սահմանադրական արդարադատության ինստիտուցիոնալ զարգացման խնդիրները։ Նման համալիր քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դատավարական մեխանիզմների դերը սահմանադրական նորմերի գործողության ապահովման, սահմանադրական իրավունքների պաշտպանության և իրավական համակարգում սահմանադրականության սկզբունքի իրականացման գործում։ Աշխատությունը կարող է կիրառական և տեսական նշանակություն ունենալ սահմանադրական իրավունքի, դատավարական իրավունքի և սահմանադրական արդարադատության ոլորտների ուսումնասիրության համար։