Ready-made Materials

Տնտեսագիտական, ներդրումային և զբոսաշրջության կառավարման բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զբոսաշրջության ոլորտի զարգացման ֆինանսատնտեսական նախադրյալների, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործման և ոլորտի ներդրումային գրավչության բարձրացման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է զբոսաշրջության տնտեսական ներուժի գնահատման, ներդրումային գործունեության կազմակերպման, ֆինանսավորման աղբյուրների բացահայտման և զբոսաշրջային ծառայությունների մրցունակության բարձրացման համար անհրաժեշտ տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմանների վերլուծության հետ։ Զբոսաշրջությունը տնտեսության բազմաճյուղ ոլորտ է, որի զարգացումը փոխկապակցված է հյուրանոցային տնտեսության, տրանսպորտի, հանրային սննդի, մշակույթի, առևտրի, ժամանցի և սպասարկման այլ բնագավառների գործունեության հետ։ Այդ պատճառով զբոսաշրջության մեջ կատարվող ներդրումները կարող են ունենալ բազմակողմանի տնտեսական ազդեցություն՝ նպաստելով նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, տեղական ձեռնարկատիրության զարգացմանը, ծառայությունների արտահանմանը և տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության ընդլայնմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է զբոսաշրջային ներդրումների տնտեսական էությունը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, ֆինանսավորման ներքին և արտաքին աղբյուրները, ներդրումային նախագծերի մշակման առանձնահատկությունները և դրանց արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի մասնավոր կապիտալի, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների, բանկային վարկավորման, պետական աջակցության ծրագրերի և պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության հնարավորությունները զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման գործում։ Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջային ներուժի ուսումնասիրությունը կարևոր է երկրի պատմամշակութային ժառանգության, բնական լանդշաֆտների, առողջարանային ռեսուրսների, ազգային ավանդույթների և աշխարհագրական առանձնահատկությունների տնտեսական օգտագործման հնարավորությունների գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել մշակութային, պատմաճանաչողական, բնապահպանական, գյուղական, արկածային, առողջարանային և այլ զբոսաշրջային ուղղությունների զարգացման ներդրումային պահանջները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների տարածքային տեղաբաշխման, մարզերի զբոսաշրջային ներուժի իրացման և մայրաքաղաքի ու տարածաշրջանների միջև զբոսաշրջային գործունեության հավասարակշռված զարգացման հիմնախնդիրները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հյուրանոցային և կացարանային տնտեսության զարգացման ֆինանսավորման ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով նոր օբյեկտների կառուցման, գործող կառույցների արդիականացման, սպասարկման որակի բարձրացման և միջազգային չափանիշներին համապատասխանության ապահովման հարցերը։ Զբոսաշրջության ներդրումային գրավչության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն նաև տրանսպորտային հասանելիությունը, ճանապարհային ենթակառուցվածքները, տեղեկատվական համակարգերը, զբոսաշրջային երթուղիների կազմակերպումը և այցելուների սպասարկման համար անհրաժեշտ հանրային ծառայությունների զարգացումը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է զբոսաշրջային ներդրումային նախագծերի ֆինանսատնտեսական հիմնավորմանը, կապիտալ ներդրումների վերադարձելիության գնահատմանը, դրամական հոսքերի կանխատեսմանը և ներդրումային ռիսկերի կառավարման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի զբոսաշրջային պահանջարկի սեզոնայնությունը, այցելուների հոսքերի փոփոխականությունը, շուկայական մրցակցությունը, փոխարժեքային տատանումները և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը ներդրումային որոշումների վրա։ Այս համատեքստում կարևորվում է ներդրումային նախագծերի արդյունավետության գնահատման այնպիսի ցուցանիշների կիրառումը, ինչպիսիք են զուտ ներկա արժեքը, եկամտաբերության ներքին նորման, ներդրումների վերադարձելիության ժամկետը և շահութաբերության մակարդակը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև զբոսաշրջության ոլորտում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության ներդրումային հնարավորությունները, ընտանեկան հյուրատների, գյուղական զբոսաշրջային ծառայությունների, տեղական արտադրանքի իրացման և համայնքային զբոսաշրջային նախաձեռնությունների ֆինանսավորման առանձնահատկությունները։ Նման գործունեությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ մարզային տնտեսությունների բազմազանեցման, գյուղական բնակչության եկամուտների ավելացման և տեղական մշակութային ժառանգության տնտեսական արժևորման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային միջավայրի վրա ազդող իրավական և կազմակերպական գործոնների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ ձեռնարկատիրական գործունեության կարգավորումը, հարկային պայմանները, սեփականության իրավունքի պաշտպանությունը, վարչարարական ընթացակարգերը և ներդրողների համար անհրաժեշտ տեղեկատվության հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի զբոսաշրջության պետական քաղաքականության և մասնավոր հատվածի ներդրումային նախաձեռնությունների փոխհարաբերության գնահատումը։ Այս համատեքստում կարող են դիտարկվել զբոսաշրջության զարգացման ռազմավարական ծրագրերը, պետական խրախուսման միջոցները, միջազգային համագործակցության հնարավորությունները և զբոսաշրջային շուկայի առաջմղման գործիքները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև զբոսաշրջային ծառայությունների որակի, մարդկային ռեսուրսների պատրաստման, մասնագիտական կրթության և սպասարկման մշակույթի զարգացման ներդրումային պահանջները։ Զբոսաշրջության ոլորտում կապիտալ ներդրումների արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն նյութատեխնիկական ենթակառուցվածքներով, այլև աշխատուժի մասնագիտական կարողություններով, կառավարման արդյունավետությամբ և այցելուներին առաջարկվող ծառայությունների բազմազանությամբ։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում թվային տեխնոլոգիաների կիրառման, առցանց ամրագրման համակարգերի, զբոսաշրջային տեղեկատվական հարթակների և մարքեթինգային գործիքների զարգացման հնարավորությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչներից է կայուն զբոսաշրջության սկզբունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ ներդրումային ծրագրերի իրականացումը անհրաժեշտ է համադրել բնական ռեսուրսների պահպանության, պատմամշակութային հուշարձանների պաշտպանության և տեղական համայնքների շահերի հաշվառման հետ։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն բնապահպանական ազդեցության գնահատումը, զբոսաշրջային տարածքների ծանրաբեռնվածության կառավարումը և երկարաժամկետ տնտեսական ու սոցիալական արդյունավետության ապահովումը։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել տնտեսական և վիճակագրական վերլուծության, ներդրումային նախագծերի գնահատման, համեմատական ուսումնասիրության, ֆինանսական մոդելավորման և զբոսաշրջային շուկայի հետազոտության մեթոդներ։ Դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոլորտի ներդրումային սահմանափակումները, գնահատելու ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների արդյունավետությունը և հիմնավորելու զբոսաշրջային գործունեության զարգացման տնտեսական առաջնահերթությունները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է զբոսաշրջության և ներդրումային գործունեության փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ, ոլորտի ֆինանսական կառավարման մեխանիզմների վերլուծությամբ և Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի տնտեսական իրացման հնարավորությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է զբոսաշրջային ներդրումային նախագծերի մշակման, գործարար ծրագրերի ֆինանսական հիմնավորման, տարածաշրջանային զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացման և ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ներդրումային վերլուծաբաններին, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետներին, հյուրանոցային և զբոսաշրջային կազմակերպությունների ղեկավարներին, պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցներին, գործարարներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տնտեսագիտական, կառավարչական, ներդրումային և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության զարգացման ֆինանսատնտեսական պայմանների, ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման մեխանիզմների, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների կատարելագործման և ոլորտի երկարաժամկետ մրցունակության ապահովման հիմնախնդիրների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Իրավագիտական և պատմաիրավական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում դատախազության մարմինների ձևավորման, ինստիտուցիոնալ զարգացման, կազմակերպական կառուցվածքի և գործունեության իրավական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1922–1998 թվականների պատմական ժամանակահատվածը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է դատախազության՝ որպես պետական իրավապահ և վերահսկողական համակարգի կարևոր ինստիտուտի զարգացման օրինաչափությունների, իրավասությունների փոփոխությունների, պետական կառավարման համակարգում ունեցած դիրքի և գործունեության կազմակերպման սկզբունքների բացահայտման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատմանը հաջորդած պետական և իրավական վերափոխումները, դատախազական համակարգի ստեղծման պատմական նախադրյալները, խորհրդային իրավակարգի պայմաններում դրա գործունեության առանձնահատկությունները և Հայաստանի Հանրապետության անկախության վերականգնումից հետո իրականացված իրավական ու կազմակերպական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 1920-ական թվականների սկզբի իրավական բարեփոխումները, երբ ձևավորվում էին խորհրդային պետական կառավարման, արդարադատության և իրավապահ մարմինների կազմակերպման նոր սկզբունքները։ Դատախազության համակարգի զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում սահմանվել դատախազական մարմինների իրավասությունները, վերահսկողական գործառույթները, ենթակայության հարաբերությունները և փոխգործակցությունը պետական այլ հաստատությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային Հայաստանի դատախազության կազմակերպական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով Խորհրդային Միության միասնական իրավական համակարգի ազդեցությունը հանրապետական իրավապահ մարմինների գործունեության վրա։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կենտրոնացված կառավարման, դատախազական հսկողության, ծառայողական ենթակայության և օրինականության ապահովման վերաբերյալ խորհրդային իրավական պատկերացումները։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել դատախազության գործունեությունը կարգավորող սահմանադրական դրույթները, օրենսդրական ակտերը, ենթաօրենսդրական կարգավորումները և կազմակերպական որոշումները, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում սահմանել են համապատասխան մարմինների լիազորություններն ու պարտականությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում դատախազական հսկողության պատմական ձևերը, քրեական հետապնդման կազմակերպումը, նախաքննության նկատմամբ վերահսկողությունը, դատարաններում մեղադրանքի պաշտպանությունը և պետական մարմինների գործունեության օրինականության ապահովման հետ կապված գործառույթները։ Նման իրավասությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է դատախազության դերի և իրավական կարգավիճակի պատմական փոփոխությունները հասկանալու համար։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև դատախազության և դատարանների, քննչական մարմինների, ներքին գործերի համակարգի ու պետական կառավարման այլ հաստատությունների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի իրավապահ մարմինների միջև լիազորությունների սահմանազատման, գործառնական համագործակցության և իրավական պատասխանատվության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային իրավական համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում դատախազության գործունեության փոփոխությունների վերլուծությունը։ Այդ գործընթացները պայմանավորված էին պետական կառավարման համակարգի վերակազմակերպումներով, օրենսդրության փոփոխություններով, իրավապահ քաղաքականության առաջնահերթություններով և դատախազական հսկողության վերաբերյալ իրավական մոտեցումների զարգացմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև դատախազական կադրերի պատրաստման, նշանակման, ծառայողական կարգապահության, մասնագիտական պատասխանատվության և կազմակերպական կառավարման առանձնահատկությունները։ Պատմաիրավական տեսանկյունից կարևոր է ուսումնասիրել, թե ինչպես են դատախազության կազմակերպական սկզբունքները և իրավական գործառույթները փոխվել պետական համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում։ Առանձին նշանակություն ունի Հայաստանի անկախության վերականգնմանը հաջորդած ժամանակաշրջանը, երբ անհրաժեշտություն առաջացավ վերանայելու պետական մարմինների գործունեության իրավական հիմքերը և դրանք համապատասխանեցնելու ինքնիշխան պետության սահմանադրական ու օրենսդրական համակարգին։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 1990-ական թվականների իրավական բարեփոխումները, պետական իշխանության մարմինների վերակազմակերպումը և դատախազության տեղը նոր ձևավորվող սահմանադրական կարգում։ Հայաստանի Հանրապետության 1995 թվականի Սահմանադրության ընդունումը կարևոր հանգրվան էր պետական իշխանության կազմակերպման և դատախազության սահմանադրական կարգավիճակի զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտության թեմատիկան կարող է ընդգրկել սահմանադրական դրույթների և դատախազության գործունեությունը կարգավորող օրենսդրության փոխհարաբերությունը, իրավասությունների իրավական ամրագրումը և կազմակերպական ինքնուրույնության ու հաշվետվողականության հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում 1998 թվականի դրությամբ դատախազական համակարգի կազմակերպաիրավական վիճակի գնահատումը՝ նախորդ պատմական փուլերի հետ համեմատության միջոցով։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դատախազության գործունեության իրավական սկզբունքների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ օրինականության, կենտրոնացվածության, իրավասությունների հստակ սահմանման, ծառայողական պատասխանատվության և պետական իշխանության մարմինների հետ փոխհարաբերությունների հարցերը։ Միաժամանակ դատախազության պատմական գործունեության գնահատման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքական և իրավական միջավայրերի առանձնահատկությունները, քանի որ խորհրդային և անկախ պետականության պայմաններում դատախազական մարմինների կարգավիճակն ու գործառույթները ձևավորվել են տարբեր ինստիտուցիոնալ համակարգերում։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել պատմաիրավական, համեմատաիրավական, համակարգային, իրավանորմատիվ և ինստիտուցիոնալ վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու օրենսդրական փոփոխությունների հաջորդականությունը, համեմատելու դատախազության կազմակերպական կառուցվածքի տարբեր մոդելները և բացահայտելու իրավական կարգավորման զարգացման հիմնական միտումները։ Կարևոր նշանակություն ունեն պատմական իրավական ակտերի, սահմանադրական փաստաթղթերի, դատախազական համակարգի գործունեությանը վերաբերող պաշտոնական նյութերի և իրավագիտական գրականության ուսումնասիրությունները։ Դրանց համադրումը կարող է նպաստել դատախազության զարգացման պատմության առավել ամբողջական ներկայացմանը և իրավական ինստիտուտների շարունակականության ու փոփոխությունների բացահայտմանը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է Հայաստանի պետական և իրավական համակարգի զարգացման կարևորագույն ուղղություններից մեկի պատմական ուսումնասիրությամբ, ինչպես նաև դատախազության կազմակերպաիրավական հիմքերի ձևավորման և փոփոխության օրինաչափությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է դատախազական համակարգի պատմական փորձի գնահատման, իրավապահ մարմինների գործունեության իրավական կարգավորման ուսումնասիրության և պետական ինստիտուտների զարգացման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբաններին, իրավունքի պատմաբաններին, դատախազության և այլ իրավապահ մարմինների մասնագետներին, պետական կառավարման հետազոտողներին, սահմանադրական և քրեական դատավարության իրավունքի մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի իրավագիտական, պատմական, ինստիտուցիոնալ և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանում դատախազության մարմինների ձևավորման, կազմակերպական զարգացման, իրավական կարգավիճակի, վերահսկողական և դատավարական գործառույթների, ինչպես նաև խորհրդային և անկախ պետականության պայմաններում դրանց գործունեության առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Լեզվաբանական, գրականագիտական և բանասիրական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է քսաներորդ դարի արևելահայ բանաստեղծական լեզվում հեղինակային բառաստեղծման երևույթների, անհատական նորաբանությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունների, իմաստային բազմազանության և գեղարվեստական գործառույթների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է բանաստեղծների ստեղծագործական լեզվամտածողության, բառապաշարի հարստացման անհատական եղանակների և գեղարվեստական խոսքում նոր բառային միավորների ձևավորման օրինաչափությունների բացահայտման հետ։ Անհատական նորաբանությունները լեզվական այն միավորներն են, որոնք ստեղծվում կամ առանձնահատուկ կիրառություն են ստանում որոշակի հեղինակի ստեղծագործության շրջանակում՝ պայմանավորված գեղարվեստական մտահղացմամբ, արտահայտչական պահանջներով և լեզվական նոր հնարավորությունների որոնմամբ։ Ի տարբերություն հանրալեզվական նորաբանությունների, որոնք կարող են աստիճանաբար տարածվել և ամրապնդվել ընդհանուր բառապաշարում, հեղինակային նորաստեղծ բառերը հաճախ ունենում են սահմանափակ գործածություն և սերտորեն կապված են տվյալ ստեղծագործության պատկերային համակարգի, իմաստային միջավայրի ու հեղինակի անհատական ոճի հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է նորաբանության լեզվաբանական էությունը, բառաստեղծման հիմնական մեխանիզմները, հեղինակային բառերի դասակարգման սկզբունքները և դրանց հարաբերակցությունը գրական լեզվի բառապաշարային համակարգի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի բառակազմական այն միջոցները, որոնց օգնությամբ բանաստեղծական խոսքում ստեղծվում են նոր բառեր՝ ածանցում, բարդում, բարդածանցում, բառային բաղադրիչների անսովոր համադրում և լեզվական արդեն գոյություն ունեցող միավորների ստեղծագործական վերակազմակերպում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նորաստեղծ բառերի ձևաբանական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հայերենի բառակազմական համակարգի արտադրողականությունը, բառաստեղծման ներքին հնարավորությունները և հեղինակների կողմից կիրառվող լեզվական նորարարությունների առանձնահատկությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում այն դեպքերը, երբ բանաստեղծները սովորական բառային բաղադրիչների միավորման միջոցով ձևավորում են անսպասելի իմաստային կապեր՝ ստեղծելով նոր պատկերներ, հուզական երանգներ և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներ։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է անհատական նորաբանությունների իմաստաբանական վերլուծությունը՝ ընդգրկելով բառերի ուղղակի և փոխաբերական նշանակությունները, իմաստային ընդլայնումները, համատեքստային մեկնաբանությունները և գեղարվեստական պատկերավորման հետ ունեցած փոխհարաբերությունները։ Բանաստեղծական խոսքում նորաստեղծ բառը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես առարկա, հատկանիշ կամ գործողություն անվանող միավոր, այլև որպես հեղինակային աշխարհընկալման, զգացմունքային վերաբերմունքի և գեղագիտական գաղափարի արտահայտման միջոց։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն նորաբանությունների պատկերավորությունը, հուզական ներգործությունը, ոճական ընդգծվածությունը և ստեղծագործության ընդհանուր գեղարվեստական կառուցվածքում ունեցած դերը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև բանաստեղծական լեզվի զարգացման պատմությանը, քանի որ քսաներորդ դարի արևելահայ գրականությունը բնութագրվում է գեղարվեստական ուղղությունների, լեզվաոճական որոնումների և բանաստեղծական արտահայտչամիջոցների բազմազանությամբ։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծագործած հեղինակների լեզվական նորարարությունները կարող են արտացոլել ինչպես անհատական գեղագիտական նախասիրությունները, այնպես էլ գրական շարժումների, հասարակական փոփոխությունների և մշակութային միջավայրի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում Վահան Տերյանի, Եղիշե Չարենցի, Պարույր Սևակի և արևելահայ պոեզիայի այլ նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական լեզվի առանձնահատկությունները՝ հեղինակային բառաստեղծման ընդհանուր օրինաչափությունները և անհատական տարբերությունները համեմատելու տեսանկյունից։ Միաժամանակ յուրաքանչյուր հեղինակի նորաբանությունների իրական կազմն ու կիրառության հաճախականությունը հնարավոր է ճշգրիտ որոշել միայն համապատասխան բանաստեղծական տեքստերի մանրամասն ուսումնասիրությամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հեղինակային նորաբանությունների գործառական դասակարգումը, որը կարող է ընդգրկել անվանողական, պատկերավորող, հուզաարտահայտչական, գնահատողական և ոճական նշանակություն ունեցող բառային միավորները։ Նման դասակարգումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչ նպատակներով են բանաստեղծները դիմում նոր բառերի ստեղծմանը և ինչպես են դրանք նպաստում բանաստեղծական մտքի առավել ամբողջական արտահայտմանը։ Առանձին նշանակություն ունի նորաբանությունների և բանաստեղծական տեքստի հնչյունական կազմակերպման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Նորաստեղծ բառերը կարող են ընտրվել կամ կառուցվել՝ հաշվի առնելով չափը, ռիթմը, հանգավորումը, հնչյունական կրկնությունները և խոսքի երաժշտականությունը։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է չափածո խոսքի համար, որտեղ բառի իմաստային արժեքը հաճախ սերտորեն կապված է նրա հնչյունական ձևի և բանաստեղծական կառուցվածքում զբաղեցրած դիրքի հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև նորաբանությունների և փոխաբերության, մակդիրի, խորհրդանշանի, համեմատության ու գեղարվեստական այլ միջոցների փոխազդեցությունները։ Հեղինակային բառաստեղծումը հաճախ նպաստում է սովորական լեզվական կապերի վերաիմաստավորմանը, նոր զուգորդությունների առաջացմանը և ընթերցողի գեղագիտական ընկալման ակտիվացմանը։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև անհատական նորաբանությունների հարաբերակցությունը ժողովրդախոսակցական բառապաշարի, բարբառային տարրերի, հնաբանությունների և գրական լեզվի տարբեր շերտերի հետ։ Բանաստեղծները կարող են նոր բառեր ստեղծել՝ օգտագործելով լեզվի պատմական շերտերը, ժողովրդական խոսքի առանձնահատկությունները և գրական ավանդույթի մեջ ձևավորված բառակազմական միջոցները։ Այս տեսանկյունից հեղինակային նորաբանությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն առանձին ստեղծագործողների լեզվաոճական առանձնահատկությունները բացահայտելու, այլև արևելահայերենի բառապաշարային զարգացման ներքին հնարավորությունները գնահատելու համար։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել նկարագրական, համեմատական, կառուցվածքային, իմաստաբանական, բառակազմական, համատեքստային և ոճագիտական վերլուծության մեթոդներ։ Կարևոր նշանակություն ունի բանաստեղծական տեքստերից նորաստեղծ բառերի առանձնացումը, դրանց բառարանային վկայվածության ստուգումը, կառուցվածքային դասակարգումը և գեղարվեստական գործառույթների մեկնաբանությունը։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս տարբերակելու հեղինակային իրական նորաբանությունները հազվադեպ գործածվող, բարբառային կամ պատմական բառերից և առավել հիմնավորված գնահատելու դրանց լեզվական ինքնատիպությունը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայերենի բառաստեղծման հնարավորությունների, բանաստեղծական լեզվի զարգացման և անհատական հեղինակային ոճի փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է հայոց լեզվի բառագիտության, բառակազմության, ոճագիտության, գրականության պատմության և գեղարվեստական տեքստի վերլուծության դասավանդման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբաններին, գրականագետներին, բառարանագիրներին, հայագետներին, թարգմանաբաններին, բանաստեղծական խոսքի հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի լեզվաբանական, գրականագիտական, բառագիտական և մշակութաբանական նշանակություն՝ նպաստելով քսաներորդ դարի արևելահայ պոեզիայի բառային նորարարությունների, հեղինակային լեզվամտածողության, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների և հայերենի ստեղծագործական հնարավորությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Գիտատեխնիկական և տեղեկատվահաղորդակցական բնույթի աշխատությունը նվիրված է ինտեգրված հեռահաղորդակցական ցանցերի կառավարման միջոցների հետազոտման և մշակման հիմնախնդիրներին՝ ձայնային տեղեկատվության փոխանցման ընթացքում սպասարկման անհրաժեշտ որակի ապահովման նպատակով։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է տարբեր տեխնոլոգիաների և հաղորդակցական ենթակառուցվածքների միավորմամբ ձևավորվող ցանցերի աշխատանքի կազմակերպման, տեղեկատվական հոսքերի կառավարման, հաղորդման ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և ձայնային կապի հուսալիության բարձրացման հետ։ Ժամանակակից հեռահաղորդակցական համակարգերում ձայնային տեղեկատվության փոխանցումը կարևոր տեղ է զբաղեցնում, քանի որ այն կիրառվում է հեռախոսակապի, ինտերնետային հեռախոսակապի, կորպորատիվ հաղորդակցությունների, բազմամեդիա ծառայությունների և իրական ժամանակում գործող տեղեկատվական համակարգերի շրջանակներում։ Տարբեր հաղորդակցական ծառայությունների միավորումը ընդհանուր ցանցային ենթակառուցվածքում առաջացնում է տեխնիկական և կազմակերպական նոր պահանջներ, որոնք կապված են տեղեկատվության փոխանցման արագության, ցանցային ծանրաբեռնվածության, ծառայությունների առաջնահերթության և հաղորդակցության անընդհատության ապահովման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ինտեգրված ցանցերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց կառավարման սկզբունքները, հաղորդակցական հանգույցների փոխգործակցությունը և տարբեր տեսակի տեղեկատվական հոսքերի համատեղ փոխանցման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի սպասարկման որակի ապահովման մեխանիզմները, որոնք հեռահաղորդակցական համակարգերում հայտնի են QoS՝ Quality of Service հասկացությամբ։ Դրանք ներառում են ցանցային ռեսուրսների կառավարման, տվյալների հոսքերի դասակարգման, առաջնահերթությունների սահմանման, թողունակության բաշխման և հաղորդման ընթացքում առաջացող ուշացումների սահմանափակման միջոցները։ Ձայնային տեղեկատվության փոխանցման առանձնահատկությունը պայմանավորված է դրա իրական ժամանակային բնույթով, քանի որ հաղորդակցության ընթացքում նույնիսկ համեմատաբար փոքր ուշացումները կամ փաթեթների անկանոն ժամանումը կարող են բացասաբար ազդել խոսքի ընկալելիության և հաղորդակցության բնական ընթացքի վրա։ Այս համատեքստում կարևոր նշանակություն ունեն տվյալների փոխանցման ուշացման, ուշացման տատանումների, փաթեթների կորստի և ցանցի հասանելիության ցուցանիշների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ձայնային տեղեկատվության որակի վրա ազդող տեխնիկական գործոնների վերլուծությունը, մասնավորապես՝ ցանցային ծանրաբեռնվածության փոփոխությունները, երթուղիչների և կոմուտատորների աշխատանքի առանձնահատկությունները, փոխանցման միջավայրի սահմանափակումները և հաղորդակցական արձանագրությունների փոխազդեցությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել տվյալների փաթեթների հերթերի կառավարման, առաջնահերթ սպասարկման, երթուղայնացման և ցանցային ռեսուրսների ամրագրման մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարելավելու ձայնային հոսքերի սպասարկման պայմանները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ցանցային ծանրաբեռնվածության վերահսկման և կանխատեսման մեթոդները, քանի որ հաղորդակցական ծառայությունների որակը մեծապես կախված է առկա թողունակության և միաժամանակ փոխանցվող տեղեկատվության ծավալների համապատասխանությունից։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև ձայնային տեղեկատվության թվային մշակման և փաթեթային փոխանցման առանձնահատկություններին, խոսքի կոդավորման ու սեղմման մեթոդներին, ինչպես նաև հաղորդակցական համակարգերում օգտագործվող արձանագրությունների արդյունավետությանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ինտերնետային հեռախոսակապի տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությունը, որոնցում ձայնային ազդանշանները փոխակերպվում են թվային տվյալների և փոխանցվում փաթեթային ցանցերով։ Նման համակարգերում սպասարկման որակի ապահովումը պահանջում է հաղորդման ժամանակային բնութագրերի վերահսկում, փաթեթների ընդունման և վերադասավորման արդյունավետ կազմակերպում, ինչպես նաև ցանցային խափանումների ազդեցության նվազեցում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ինտեգրված ցանցերի կառավարման ճարտարապետության ուսումնասիրությունը՝ ներառելով կենտրոնացված և բաշխված կառավարման մոտեցումները, ցանցային սարքավորումների վիճակի մշտադիտարկումը, ռեսուրսների օգտագործման գնահատումը և տեխնիկական խնդիրների հայտնաբերման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կառավարման ավտոմատացված միջոցները, որոնք հնարավորություն են տալիս հավաքագրելու ցանցի աշխատանքի վերաբերյալ տվյալներ, վերլուծելու հիմնական ցուցանիշները և անհրաժեշտության դեպքում փոփոխելու ռեսուրսների բաշխման կամ երթուղայնացման կարգավորումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև ցանցային կառավարման ծրագրային միջոցների կառուցվածքը, դրանց գործառնական հնարավորությունները և տարբեր տեխնոլոգիական միջավայրերում կիրառման առանձնահատկությունները։ Ինտեգրված ցանցերի դեպքում կարևոր է տարբեր սարքավորումների, հաղորդակցական արձանագրությունների և ծառայությունների փոխհամատեղելիության ապահովումը, քանի որ միասնական ենթակառուցվածքում կարող են օգտագործվել տարբեր արտադրողների և տեխնոլոգիական սերունդների համակարգեր։ Այս տեսանկյունից առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում ցանցային կառավարման ստանդարտների, ծառայությունների որակի գնահատման չափանիշների և տեխնիկական ցուցանիշների համադրելիության հարցերը։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև ցանցային հուսալիության, խափանումների նկատմամբ կայունության և պահուստային հաղորդակցական ուղիների օգտագործման հիմնախնդիրները։ Ձայնային ծառայությունների անընդհատության ապահովման համար կարևոր նշանակություն ունեն ցանցային հանգույցների հասանելիությունը, հաղորդակցական ուղիների վերականգնման արագությունը և արտակարգ ծանրաբեռնվածության պայմաններում ծառայությունների առաջնահերթության կազմակերպումը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել հեռահաղորդակցական ցանցերի մաթեմատիկական մոդելավորման, զանգվածային սպասարկման տեսության, հավանականությունների տեսության, համակարգչային փորձարարության և ցանցային ցուցանիշների վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս գնահատելու տարբեր կառավարման ալգորիթմների արդյունավետությունը, համեմատելու ցանցային ծանրաբեռնվածության պայմանները և որոշելու ձայնային տեղեկատվության սպասարկման որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Առանձին նշանակություն ունի մոդելավորման և փորձարարական հետազոտությունների համադրումը, քանի որ տեսական հաշվարկների արդյունքների ստուգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու առաջարկվող տեխնիկական լուծումների կիրառելիությունը իրական հեռահաղորդակցական միջավայրերում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ցանցի թողունակության օպտիմալացման, հաղորդակցական ծախսերի նվազեցման և ծառայությունների որակի ու ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետության միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ինտեգրված հեռահաղորդակցական համակարգերի կառավարման մեթոդների կատարելագործման, իրական ժամանակային տեղեկատվական հոսքերի սպասարկման առանձնահատկությունների բացահայտման և ցանցային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ալգորիթմների ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է հեռախոսային և տվյալների փոխանցման միասնական ցանցերի նախագծման, կորպորատիվ հաղորդակցական համակարգերի զարգացման, ինտերնետային հեռախոսակապի ծառայությունների բարելավման և հեռահաղորդակցական ենթակառուցվածքների հուսալիության բարձրացման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել հեռահաղորդակցության ինժեներներին, համակարգչային ցանցերի մասնագետներին, տեղեկատվական համակարգերի նախագծողներին, ցանցային ադմինիստրատորներին, կապի օպերատորների տեխնիկական աշխատակիցներին, ծրագրային ապահովման մշակողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տեսական, ալգորիթմական, տեխնոլոգիական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ինտեգրված հեռահաղորդակցական ցանցերի կառավարման, ձայնային տեղեկատվության փոխանցման որակի գնահատման, ցանցային ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման և ժամանակակից հաղորդակցական ծառայությունների արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Հոգեբանական, սոցիալ-հոգեբանական և քրեաբանական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է ազատազրկման պայմաններում գտնվող անձանց ինքնավերաբերմունքի առանձնահատկությունների, սեփական անձի նկատմամբ ձևավորված գնահատականների և քրեակատարողական միջավայրին հոգեբանական ու սոցիալական հարմարման գործընթացների փոխկապակցված ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է անձի ինքնագիտակցության, ինքնագնահատականի, ինքնաընդունման, ինքնահարգանքի և սեփական հնարավորությունների ընկալման ազդեցության բացահայտման հետ՝ հաշվի առնելով ազատազրկման պայմաններում առաջացող հոգեբանական դժվարությունները, սոցիալական հարաբերությունների փոփոխությունները և անձի վարքագծային հարմարման առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ինքնավերաբերմունքի հոգեբանական էությունը, դրա կառուցվածքային բաղադրիչները, ձևավորման մեխանիզմները և անձի սոցիալական վարքագծի կարգավորման գործում ունեցած նշանակությունը։ Ինքնավերաբերմունքը դիտարկվում է որպես անձի ինքնագիտակցության կարևոր բաղադրիչ, որն արտահայտում է սեփական անձի նկատմամբ հուզական, գնահատողական և իմաստային վերաբերմունքը։ Այն կարող է ներառել սեփական արժանիքների և սահմանափակումների գիտակցումը, ինքնավստահությունը, ինքնաքննադատությունը, ինքնաընդունումը և սեփական վարքագծի նկատմամբ պատասխանատվության ընկալումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ազատազրկման պայմանների ազդեցության ուսումնասիրությունը անձի հոգեբանական վիճակի, սոցիալական ինքնության և միջանձնային հարաբերությունների վրա։ Քրեակատարողական հաստատությունում գտնվելը կարող է ուղեկցվել սովորական կենսակերպի փոփոխությամբ, անձնական ազատության սահմանափակմամբ, ընտանիքի և սոցիալական միջավայրի հետ հարաբերությունների վերակազմակերպմամբ, ինչպես նաև հաստատության ներքին կանոններին ու սոցիալական պահանջներին հարմարվելու անհրաժեշտությամբ։ Նման պայմաններում անձի ինքնավերաբերմունքը կարող է կարևոր դեր ունենալ հուզական կայունության, ինքնակարգավորման, հաղորդակցական վարքագծի և առօրյա դժվարություններին արձագանքելու եղանակների ձևավորման գործում։ Աշխատության շրջանակում առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ինքնագնահատականի և հարմարման փոխհարաբերությունները, քանի որ սեփական անձի նկատմամբ վերաբերմունքը կարող է կապված լինել սոցիալական իրավիճակների ընկալման, միջանձնային փոխգործակցության և հոգեբանական դժվարությունները հաղթահարելու ռազմավարությունների հետ։ Միաժամանակ ինքնավերաբերմունքի ազդեցությունը չի կարելի դիտարկել մեկուսացված ձևով, քանի որ հարմարման գործընթացը պայմանավորված է նաև անձի կենսափորձով, սոցիալական աջակցությամբ, հաստատության պայմաններով, միջանձնային հարաբերություններով և անհատական հոգեբանական առանձնահատկություններով։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև հոգեբանական հարմարման հիմնական մեխանիզմները, սթրեսային իրավիճակներին դիմակայելու կարողությունները, հուզական ինքնակարգավորումը և փոփոխված սոցիալական միջավայրում վարքագծի կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում անձի ինքնընկալման և սոցիալական կարգավիճակի փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ ազատազրկման ընթացքում սեփական կյանքի, ապագայի և հասարակության մեջ ունեցած տեղի վերագնահատման արդյունքում։ Կարևոր նշանակություն ունի ինքնավերաբերմունքի դրական և բացասական դրսևորումների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով դրանց հնարավոր կապը հուզական լարվածության, անհանգստության, սոցիալական մեկուսացման, միջանձնային հակասությունների և համագործակցային վարքագծի հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դատապարտյալների հարմարման գործընթացի սոցիալ-հոգեբանական բաղադրիչների վերլուծությունը, մասնավորապես՝ խմբային հարաբերությունների, հաղորդակցական հմտությունների, սոցիալական նորմերի ընկալման և հաստատության միջավայրում սեփական դիրքի ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ընտանիքի հետ կապերի պահպանման, սոցիալական աջակցության, կրթական ծրագրերին մասնակցության և մասնագիտական զբաղվածության նշանակությունը անձի հոգեբանական կայունության ու հարմարման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի անձի ինքնավերաբերմունքի և պատասխանատվության գիտակցման փոխհարաբերությունները, քանի որ սեփական վարքագծի գնահատումը և անձնական փոփոխությունների հնարավորության ընկալումը կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ վերասոցիալականացման գործընթացում։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում ինքնաճանաչման, անձնական նպատակների ձևավորման, ինքնակարգավորման և սոցիալականորեն ընդունելի վարքագծային ռազմավարությունների զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև քրեակատարողական հոգեբանության կիրառական խնդիրներին, հոգեբանական աջակցության կազմակերպմանը և անձի անհատական առանձնահատկություններին համապատասխանող վերականգնողական ու կրթական ծրագրերի մշակմանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել հոգեբանական խորհրդատվության, խմբային աշխատանքի, սոցիալական հմտությունների զարգացման և ինքնագնահատականի հավասարակշռված ձևավորման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցաթերթերի, ինքնավերաբերմունքի գնահատման մեթոդիկաների, սոցիալ-հոգեբանական հարմարման չափման գործիքների, անհատական հարցազրույցների, դիտարկումների և վիճակագրական վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ինքնավերաբերմունքի տարբեր բաղադրիչների և հարմարման ցուցանիշների միջև հնարավոր կապերը, համեմատելու անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունները և գնահատելու դրանց նշանակությունը քրեակատարողական միջավայրում։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ նման հետազոտություններում հայտնաբերված վիճակագրական կապերը ինքնին չեն ապացուցում պատճառահետևանքային ազդեցություն։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հետազոտության էթիկական սկզբունքները՝ մասնակցության կամավորությունը, անձնական տվյալների գաղտնիությունը, հոգեբանական անվտանգության ապահովումը և մասնակիցների արժանապատվության նկատմամբ հարգանքը։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է անձի ինքնագիտակցության, սոցիալական հարմարման և քրեակատարողական միջավայրի փոխազդեցության հոգեբանական օրինաչափությունների ուսումնասիրությամբ։ Աշխատության կիրառական արժեքը կապված է դատապարտյալների հոգեբանական աջակցության արդյունավետության բարձրացման, հարմարման դժվարությունների վաղ հայտնաբերման, անհատական վերասոցիալականացման ծրագրերի կատարելագործման և ազատազրկման պայմաններում անձի հոգեբանական բարեկեցության պահպանման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգեբաններին, սոցիալական աշխատողներին, քրեաբաններին, քրեակատարողական համակարգի մասնագետներին, վերասոցիալականացման ծրագրերի մշակողներին, իրավաբաններին, մանկավարժներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի հոգեբանական, սոցիալական, քրեաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով դատապարտյալների ինքնավերաբերմունքի առանձնահատկությունների, հոգեբանական հարմարման մեխանիզմների, սոցիալական հարաբերությունների և անձի վերասոցիալականացման գործընթացների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Գիտատեխնիկական և ինժեներական բնույթի աշխատությունը նվիրված է բարձր հաճախությամբ աշխատող տիրիստորային կերպափոխիչների համար նախատեսված կոմուտացնող կոնդենսատորների մշակման, կառուցվածքային կատարելագործման, էլեկտրական բնութագրերի հետազոտման և շահագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ուժային էլեկտրոնիկայի համակարգերում կոնդենսատորների գործառնական նշանակության, դրանց աշխատանքային ռեժիմների, էլեկտրական ու ջերմային ծանրաբեռնվածությունների և բարձր հաճախականությունների պայմաններում առաջացող տեխնիկական սահմանափակումների ուսումնասիրության հետ։ Տիրիստորային կերպափոխիչները լայնորեն կիրառվում են էլեկտրական էներգիայի փոխակերպման, լարման և հոսանքի կարգավորման, արդյունաբերական էլեկտրաշարժաբերների կառավարման, էլեկտրատեխնոլոգիական սարքավորումների և էներգետիկական տարբեր համակարգերի աշխատանքում։ Նման սարքավորումներում կոմուտացման գործընթացը կարևոր նշանակություն ունի կիսահաղորդչային տարրերի աշխատանքային վիճակների փոփոխման, հոսանքի փոխանցման և էլեկտրական շղթաների կայուն գործունեության ապահովման համար։ Կոմուտացնող կոնդենսատորը կարող է մասնակցել էներգիայի կուտակման և փոխանցման գործընթացներին՝ նպաստելով տիրիստորների անջատման համար անհրաժեշտ էլեկտրական պայմանների ձևավորմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է կոնդենսատորների էլեկտրական և կառուցվածքային պարամետրերի ընտրության սկզբունքները, ունակության, աշխատանքային լարման, թույլատրելի հոսանքի, դիէլեկտրական կորուստների և ջերմային կայունության փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի բարձր հաճախականությամբ կոմուտացման ընթացքում կոնդենսատորների վրա ազդող իմպուլսային հոսանքները, լարման արագ փոփոխությունները և կրկնվող լիցքավորման ու լիցքաթափման գործընթացները։ Այս երևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր է կոնդենսատորի կառուցվածքային լուծումների հիմնավորման, աշխատանքային հուսալիության գնահատման և շահագործման ընթացքում հնարավոր խափանումների կանխարգելման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիէլեկտրական նյութերի հատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց էլեկտրական ամրությունը, դիէլեկտրական թափանցելիությունը, կորուստների գործակիցը և ջերմաստիճանային կայունությունը էական ազդեցություն ունեն կոնդենսատորի աշխատանքային բնութագրերի վրա։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում կոնդենսատորների կառուցվածքում օգտագործվող էլեկտրոդային նյութերը, մեկուսացման համակարգերը, հաղորդիչ միացումները և դրանց երկրաչափական կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Բարձր հաճախականությամբ աշխատող էլեկտրական շղթաներում կարևոր նշանակություն ունեն նաև կոնդենսատորի համարժեք հաջորդական դիմադրությունը և մակաբույծ ինդուկտիվությունը, որոնք կարող են ազդել էներգետիկական կորուստների, լարման անցումային գործընթացների և ամբողջ կերպափոխիչի աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել կոնդենսատորի կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման այնպիսի մոտեցումներ, որոնք ուղղված են մակաբույծ տարրերի ազդեցության նվազեցմանը, ջերմային ռեժիմների բարելավմանը և սարքի չափերի ու զանգվածի արդյունավետ ընտրությանը։ Հատուկ նշանակություն ունի կոնդենսատորի ջերմային վիճակի ուսումնասիրությունը, քանի որ բարձր հաճախականությամբ կրկնվող էլեկտրական գործընթացները կարող են առաջացնել էներգետիկական կորուստներ և հանգեցնել կառուցվածքային տարրերի տաքացման։ Ջերմային ծանրաբեռնվածության գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու աշխատանքային թույլատրելի ռեժիմները, ընտրելու համապատասխան նյութեր և հիմնավորելու ջերմահեռացման անհրաժեշտ միջոցները։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև կոնդենսատորի էլեկտրական ամրության, մեկուսացման հուսալիության, երկարաժամկետ կայունության և շահագործման ռեսուրսի գնահատման հարցերին։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում անցումային գործընթացների ընթացքում առաջացող գերլարումները, հոսանքի տատանումները և ռեզոնանսային երևույթները, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ ինչպես կոմուտացնող կոնդենսատորի, այնպես էլ տիրիստորային կերպափոխիչի մյուս բաղադրիչների աշխատանքի վրա։ Այս համատեքստում կարևոր է կոնդենսատորի պարամետրերի համաձայնեցումը կերպափոխիչի էլեկտրական սխեմայի, կիսահաղորդչային տարրերի բնութագրերի և նախատեսված աշխատանքային հաճախականության հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է կոմուտացման գործընթացների մաթեմատիկական նկարագրությունը, էլեկտրական շղթաների հաշվարկային մոդելների մշակումը և կոնդենսատորի ազդեցության գնահատումը կերպափոխիչի դինամիկական բնութագրերի վրա։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են ներառել լարման և հոսանքի ժամանակային կախվածությունների, էներգիայի կուտակման ու փոխանցման գործընթացների, կոմուտացման տևողության և էներգետիկական կորուստների վերլուծությունը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել էլեկտրական շղթաների տեսության, էլեկտրամագնիսական դաշտերի տեսության, ջերմային հաշվարկների, համակարգչային մոդելավորման և փորձարարական չափումների մեթոդներ։ Դրանց կիրառումը հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր կառուցվածքային լուծումներ, գնահատելու կոնդենսատորի հիմնական պարամետրերը և բացահայտելու սարքի աշխատանքի վրա ազդող գործոնները։ Առանձին նշանակություն ունի փորձարարական նմուշների մշակման և փորձարկման հնարավորությունը, քանի որ տեսական հաշվարկների արդյունքների համադրումը չափումներով ստացված տվյալների հետ կարևոր նախադրյալ է տեխնիկական լուծումների արդյունավետությունը գնահատելու համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև կոնդենսատորների արտադրության տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, նյութերի ընտրության տնտեսական նպատակահարմարությունը, կառուցվածքային տարրերի պատրաստման ճշգրտությունը և արտադրական որակի վերահսկման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրության են արժանի սարքի չափերի փոքրացման, հզորության խտության բարձրացման և տեխնիկական սպասարկման պահանջների նվազեցման հնարավորությունները։ Բարձր հաճախականությամբ տիրիստորային համակարգերի զարգացման տեսանկյունից նման հետազոտությունները կարևոր են էներգիայի փոխակերպման արդյունավետության բարձրացման և ուժային էլեկտրոնային սարքավորումների հուսալիության ապահովման համար։ Միաժամանակ կոնդենսատորի կոնկրետ կառուցվածքը, օգտագործված նյութերը և մշակման արդյունքում ձեռք բերված տեխնիկական ցուցանիշները հնարավոր է ճշգրիտ ներկայացնել միայն աշխատության ամբողջական բովանդակության ուսումնասիրության հիման վրա։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է բարձր հաճախականությամբ էլեկտրական գործընթացների պայմաններում կոնդենսատորների աշխատանքի օրինաչափությունների, կառուցվածքային պարամետրերի և շահագործման բնութագրերի փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է արդյունաբերական էներգափոխակերպիչների, ուժային էլեկտրոնիկայի սարքավորումների, էլեկտրաշարժաբերների կառավարման համակարգերի և բարձր հաճախականությամբ աշխատող էլեկտրատեխնիկական համալիրների կատարելագործման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել էլեկտրատեխնիկայի, ուժային էլեկտրոնիկայի, էլեկտրական սարքերի նախագծման, դիէլեկտրական նյութերի, էներգետիկական համակարգերի և արդյունաբերական ավտոմատացման մասնագետներին, ինչպես նաև գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տեսական, փորձարարական, տեխնոլոգիական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով կոմուտացնող կոնդենսատորների կառուցվածքային կատարելագործման, բարձր հաճախականությամբ տիրիստորային կերպափոխիչների աշխատանքային գործընթացների, էլեկտրական ու ջերմային ծանրաբեռնվածությունների և ուժային էլեկտրոնային համակարգերի արդյունավետ նախագծման սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Գիտատեխնիկական և ինժեներական բնույթի աշխատությունը նվիրված է թվային էլեկտրոնային սխեմաների կառուցվածքային օպտիմալացման մեթոդների մշակման, տրամաբանական տարրերի արդյունավետ կազմակերպման, ապարատային ռեսուրսների օգտագործման բարելավման և թվային համակարգերի նախագծման գործընթացների կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է թվային սխեմաների կառուցվածքի վերլուծության, դրանց ֆունկցիոնալ և տեխնիկական բնութագրերի գնահատման, տրամաբանական կապերի պարզեցման և նախագծային լուծումների արդյունավետության բարձրացման հետ։ Ժամանակակից թվային էլեկտրոնիկան հիմնված է տարբեր բարդության տրամաբանական համակարգերի վրա, որոնք կիրառվում են համակարգիչներում, միկրոպրոցեսորներում, հաղորդակցական սարքավորումներում, ավտոմատ կառավարման համակարգերում, արդյունաբերական էլեկտրոնիկայում և տեղեկատվության մշակման բազմաթիվ տեխնիկական միջոցներում։ Նման համակարգերի նախագծման ընթացքում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն սխեմաների արագագործությունը, էներգասպառումը, ապարատային ծախսերը, հուսալիությունը և արտադրական տեխնոլոգիաների պահանջներին համապատասխանությունը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է թվային սխեմաների կառուցվածքային ներկայացման սկզբունքները, տրամաբանական ֆունկցիաների իրականացման եղանակները, կոմբինացիոն և հաջորդական սխեմաների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց օպտիմալացման տեսական ու գործնական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի տրամաբանական տարրերի քանակի նվազեցման, միջանկյալ կապերի պարզեցման, ազդանշանների տարածման ուշացումների կրճատման և սխեմաների ընդհանուր կառուցվածքի կատարելագործման խնդիրները։ Թվային սխեմաների կառուցվածքային օպտիմալացումը կարևոր է հատկապես այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է ապահովել սահմանափակ ապարատային ռեսուրսների պայմաններում համակարգի առավել արդյունավետ աշխատանքը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տրամաբանական արտահայտությունների և սխեմայական կառուցվածքների փոխակերպման մեթոդների ուսումնասիրությունը, որոնք հնարավորություն են տալիս պահպանելու համակարգի ֆունկցիոնալ համարժեքությունը՝ միաժամանակ բարելավելով դրա տեխնիկական ցուցանիշները։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում բուլյան հանրահաշվի, տրամաբանական ֆունկցիաների նվազարկման, գրաֆային մոդելավորման և ալգորիթմական օպտիմալացման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել թվային սխեմաների ներկայացման տարբեր մակարդակները՝ տրամաբանական ֆունկցիաներից մինչև տարրերի և միջմիացումների կառուցվածքային կազմակերպումը։ Առանձին նշանակություն ունի սխեմաների կառուցվածքային բարդության գնահատումը, որը կարող է հիմնվել տրամաբանական տարրերի քանակի, կապերի երկարության, տրամաբանական մակարդակների խորության, ազդանշանների փոխանցման ուշացումների և այլ տեխնիկական ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև բազմաչափանիշ օպտիմալացման հիմնախնդիրներին, քանի որ թվային սխեմայի մեկ բնութագրի բարելավումը որոշ դեպքերում կարող է հանգեցնել մեկ այլ բնութագրի վատթարացման։ Օրինակ՝ արագագործության բարձրացումը կարող է պահանջել լրացուցիչ ապարատային ռեսուրսներ, իսկ տարրերի քանակի նվազեցումը միշտ չէ, որ ապահովում է էներգասպառման կամ ազդանշանների ուշացման համարժեք կրճատում։ Հետևաբար կարևոր նշանակություն ունի օպտիմալացման չափանիշների հիմնավորված ընտրությունը և նախագծային սահմանափակումների հաշվառումը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է թվային սխեմաների կառուցվածքային վերափոխման ալգորիթմների ուսումնասիրությունը, որոնք կարող են ներառել կրկնվող տրամաբանական հատվածների հայտնաբերումը, ընդհանուր ենթաարտահայտությունների օգտագործումը, սխեմայական հանգույցների վերակազմակերպումը և ֆունկցիոնալ համարժեք կառուցվածքների համեմատական գնահատումը։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս նվազեցնելու նախագծման բարդությունը և բարելավելու ստացված սխեմաների տեխնիկական բնութագրերը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում նաև սխեմաների ավտոմատացված սինթեզի և նախագծման մեթոդները, որոնք հիմնված են համակարգչային ալգորիթմների, մաթեմատիկական մոդելների և մասնագիտացված ծրագրային գործիքների կիրառման վրա։ Էլեկտրոնային նախագծման ավտոմատացման համակարգերը կարևոր դեր են կատարում թվային սխեմաների կառուցվածքային վերլուծության, տրամաբանական սինթեզի, մոդելավորման, ստուգման և տեխնիկական բնութագրերի գնահատման գործընթացներում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև սխեմաների հուսալիության, անսարքությունների նկատմամբ կայունության և նախագծային սխալների հայտնաբերման հարցերը։ Կառուցվածքային օպտիմալացման ընթացքում անհրաժեշտ է ապահովել, որ իրականացվող փոփոխությունները չխախտեն սխեմայի նախատեսված գործառույթները և պահպանեն դրա աշխատանքի ճշգրտությունը։ Այս նպատակով կարևոր նշանակություն ունեն ֆունկցիոնալ համարժեքության ստուգման, տրամաբանական մոդելավորման և փորձարկման մեթոդները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև ինտեգրալ սխեմաների նախագծման առանձնահատկությունները, մասնավորապես՝ մեծ և գերմեծ ինտեգրացիայի թվային համակարգերում տարրերի խտության, էներգասպառման և ժամանակային սահմանափակումների հաշվառումը։ Նման համակարգերում կառուցվածքային օպտիմալացման մեթոդները կարող են նպաստել միկրոէլեկտրոնային սարքերի արդյունավետության բարձրացմանը և նախագծման գործընթացների կատարելագործմանը։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ծրագրավորվող տրամաբանական ինտեգրալ սխեմաների, այդ թվում՝ FPGA համակարգերի, ինչպես նաև մասնագիտացված ինտեգրալ սխեմաների նախագծման ընթացքում կառուցվածքային օպտիմալացման հնարավորությունները։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել մաթեմատիկական տրամաբանության, դիսկրետ մաթեմատիկայի, գրաֆների տեսության, ալգորիթմների տեսության, համակարգչային մոդելավորման և փորձարարական համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս ձևակերպելու օպտիմալացման խնդիրները, մշակելու դրանց լուծման ալգորիթմներ և գնահատելու առաջարկվող մեթոդների արդյունավետությունը տարբեր կառուցվածք ունեցող թվային սխեմաների օրինակներով։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև հաշվարկային բարդության ուսումնասիրությունը, քանի որ մեծ թվով տրամաբանական տարրեր պարունակող սխեմաների համար օպտիմալ կառուցվածքի որոնումը կարող է պահանջել զգալի հաշվողական ռեսուրսներ։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում ճշգրիտ, մոտավոր և էվրիստիկ օպտիմալացման մոտեցումները, որոնց ընտրությունը պայմանավորված է լուծվող խնդրի բարդությամբ և նախագծային պահանջներով։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կապված է թվային համակարգերի նախագծման տեսական հիմքերի զարգացման, կառուցվածքային օպտիմալացման արդյունավետ մեթոդների որոնման և տրամաբանական սխեմաների ավտոմատացված նախագծման հնարավորությունների ընդլայնման հետ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը պայմանավորված է թվային սարքավորումների ապարատային ծախսերի նվազեցման, արագագործության բարձրացման, էներգաարդյունավետության բարելավման և նախագծման գործընթացների տեխնոլոգիական արդյունավետության ապահովման հնարավորություններով։ Այն կարող է օգտակար լինել էլեկտրոնիկայի և միկրոէլեկտրոնիկայի մասնագետներին, համակարգչային ճարտարագետներին, թվային համակարգերի նախագծողներին, ավտոմատացված նախագծման համակարգերի մշակողներին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, ծրագրային և ապարատային ապահովման հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տեսական, ալգորիթմական, ինժեներական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով թվային սխեմաների կառուցվածքային կազմակերպման, տրամաբանական սինթեզի, օպտիմալացման չափանիշների և ժամանակակից էլեկտրոնային համակարգերի արդյունավետ նախագծման սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Պատմատնտեսագիտական, ագրարային և աշխարհագրական բնույթի աշխատությունը նվիրված է պատմական Երևանի նահանգի և Կարսի մարզի հացահատիկագործական շրջանների գյուղատնտեսական տնտեսության, հողօգտագործման համակարգերի, արտադրական պայմանների և գյուղական բնակչության տնտեսական գործունեության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հրատարակության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է տարածաշրջանի բնական և աշխարհագրական պայմանների ազդեցությունը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման վրա, հողային ռեսուրսների օգտագործման եղանակները, մշակաբույսերի տարածվածությունը, հացահատիկային տնտեսության կազմակերպումը և գյուղական արտադրության տնտեսական արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրները։ Պատմական Երևանի նահանգը և Կարսի մարզը Ռուսական կայսրության վարչատարածքային միավորներ էին, որոնց գյուղատնտեսական կյանքը ձևավորվում էր բնակլիմայական պայմանների, հողային հարաբերությունների, բնակչության զբաղմունքների և տնտեսական ենթակառուցվածքների ազդեցությամբ։ Այս տարածքներում գյուղատնտեսությունը կարևոր նշանակություն ուներ բնակչության կենսապահովման, տեղական առևտրի, պարենային մատակարարումների և տարածաշրջանային տնտեսական հարաբերությունների զարգացման համար։ Աշխատության հիմնական ուղղություններից է հացահատիկային մշակաբույսերի արտադրության պայմանների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով հողերի բերրիությունը, տեղումների քանակը, ջերմաստիճանային առանձնահատկությունները, բարձրադիր և հարթավայրային գոտիների տարբերությունները, ինչպես նաև գյուղատնտեսական աշխատանքների սեզոնային բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ցորենի, գարու և տարածաշրջանին բնորոշ այլ հացահատիկային մշակաբույսերի մշակության ավանդական եղանակները, ցանքատարածությունների կազմակերպումը, հողի մշակման տեխնիկան, բերքահավաքի գործընթացները և ստացված արտադրանքի պահպանման ու իրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև գյուղատնտեսական հողերի դասակարգմանը, վարելահողերի և արոտավայրերի հարաբերակցությանը, հողային սեփականության ձևերին և գյուղացիական տնտեսությունների արտադրական հնարավորություններին։ Հողօգտագործման համակարգերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման պատմական առանձնահատկությունները, հողի մշակման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և բնական ռեսուրսների օգտագործման սահմանափակումները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ոռոգման և անջրդի երկրագործության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ տարածաշրջանի տարբեր բնական գոտիներում ջրային ռեսուրսների հասանելիությունը կարող էր էապես ազդել մշակաբույսերի ընտրության, բերքատվության և գյուղատնտեսական տնտեսության կայունության վրա։ Աշխատության շրջանակում հետաքրքրություն են ներկայացնում ավանդական երկրագործական գործիքները, հողամշակման եղանակները, սերմնացուի ընտրությունը, մշակաբույսերի հերթափոխության սովորույթները և գյուղատնտեսական աշխատանքի կազմակերպման համայնքային ձևերը։ Առանձին նշանակություն ունի գյուղացիական ընտանիքների տնտեսական գործունեության ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով աշխատուժի բաշխումը, ընտանեկան տնտեսության կառուցվածքը, արտադրության և սպառման հարաբերակցությունը, ինչպես նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի վաճառքից ստացվող եկամուտների դերը գյուղական բնակչության կենսամակարդակի ձևավորման գործում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկրագործության և անասնապահության փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ պատմական գյուղատնտեսական տնտեսություններում անասնապահությունը հաճախ ապահովում էր հողամշակման համար անհրաժեշտ քարշող ուժը, օրգանական պարարտանյութերը և գյուղացիական ընտանիքների կենսապահովման լրացուցիչ միջոցները։ Այս համատեքստում կարող են դիտարկվել խոշոր և մանր եղջերավոր անասնապահության, արոտավայրերի օգտագործման, կերային ռեսուրսների և գյուղատնտեսական արտադրության բազմաճյուղ կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև գյուղատնտեսական արտադրանքի տեղափոխման, տեղական շուկաների գործունեության, առևտրային կապերի և ճանապարհային հաղորդակցության ազդեցությունը հացահատիկագործական շրջանների տնտեսական զարգացման վրա։ Հացահատիկի արտադրության ծավալների և իրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է տարածաշրջանի պարենային ապահովության, ապրանքային գյուղատնտեսության զարգացման և գյուղական տնտեսության շուկայական հարաբերություններում ներգրավվածության գնահատման տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում գյուղատնտեսական արտադրության վրա ազդող տնտեսական և սոցիալական գործոնները, մասնավորապես՝ հարկային պարտավորությունները, հողային վճարները, վարկային հարաբերությունները, արտադրական ծախսերը և գյուղացիական տնտեսությունների նյութական ապահովվածությունը։ Պատմատնտեսագիտական տեսանկյունից նման ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու գյուղական բնակչության տնտեսական վիճակի, արտադրական հարաբերությունների և տարածաշրջանի ագրարային զարգացման հիմնական միտումների մասին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել վիճակագրական տեղեկությունների, գյուղատնտեսական հաշվառումների, վարչական փաստաթղթերի, աշխարհագրական նկարագրությունների և տնտեսական դիտարկումների համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Նման աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու մշակվող հողերի տարածքները, բերքատվության ցուցանիշները, գյուղատնտեսական արտադրանքի կառուցվածքը և տարբեր բնակավայրերի տնտեսական առանձնահատկությունները։ Միաժամանակ պատմական վիճակագրական տվյալների օգտագործման ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել դրանց հավաքագրման մեթոդները, վարչական սահմանների փոփոխությունները և տվյալ ժամանակաշրջանի հաշվառման հնարավոր սահմանափակումները։ Աշխատության պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ տարածաշրջանի գյուղատնտեսական կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունները կարող են նպաստել հայկական բնակավայրերի տնտեսական պատմության, գյուղական կենցաղի և ավանդական երկրագործական մշակույթի ուսումնասիրությանը։ Առանձին նշանակություն ունի բնական միջավայրի և տնտեսական գործունեության փոխհարաբերության վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են լեռնային և հարթավայրային պայմանները, հողերի որակը և կլիմայական առանձնահատկությունները ձևավորել գյուղատնտեսական մասնագիտացման տարբերությունները։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև պատմական աշխարհագրության տեսանկյունից՝ նպաստելով նախկին վարչատարածքային միավորների տնտեսական կառուցվածքի, գյուղատնտեսական շրջանների տեղաբաշխման և բնակավայրերի արտադրական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը կապված է Հարավային Կովկասի ագրարային պատմության, հացահատիկագործության զարգացման, հողային հարաբերությունների և գյուղական տնտեսության կազմակերպման վերաբերյալ պատմական գիտելիքների ընդլայնման հետ։ Դրա աղբյուրագիտական արժեքը կարող է հատկապես կարևոր լինել տարածաշրջանի տնտեսական պատմության տարբեր փուլերի համեմատական ուսումնասիրության, պատմական գյուղատնտեսական ցուցանիշների վերլուծության և ավանդական արտադրական համակարգերի վերակազմության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, տնտեսագետներին, ագրարային պատմության հետազոտողներին, պատմական աշխարհագրության մասնագետներին, ազգագրագետներին, գյուղատնտեսության պատմությամբ զբաղվող գիտնականներին, հայագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Այն ունի պատմատնտեսագիտական, աշխարհագրական, ագրարային և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով պատմական Երևանի նահանգի և Կարսի մարզի գյուղատնտեսական արտադրության պայմանների, հացահատիկագործական տնտեսության զարգացման, հողօգտագործման ավանդույթների և գյուղական բնակչության տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Մատենագիտական, տեղեկատվական և պատմամշակութային բնույթի հրատարակությունը նվիրված է 1972 թվականի առաջին եռամսյակում՝ հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին, նշվող պատմական, մշակութային, գիտական, գրական և հասարակական նշանակություն ունեցող տարեթվերի համակարգված ներկայացմանը։ Նմանատիպ օրացուցային տեղեկատուները կարևոր տեղ են զբաղեցնում գրադարանային և մատենագիտական գործունեության մեջ՝ նպաստելով պատմական հիշողության պահպանմանը, նշանավոր անձանց կյանքի ու գործունեության հանրահռչակմանը և տարբեր ժամանակաշրջանների կարևոր իրադարձությունների վերաբերյալ տեղեկությունների տարածմանը։ Հրատարակության հիմնական նշանակությունը կապված է հիշարժան տարելիցների, ծննդյան և մահվան թվականների, պատմական իրադարձությունների տարեդարձերի, մշակութային ձեռքբերումների և հասարակական կյանքի նշանակալի հանգրվանների ժամանակագրական համակարգման հետ։ Ամիսների հաջորդականությամբ կազմակերպված նյութերը հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ծանոթանալու տարվա տվյալ ժամանակահատվածին առնչվող հիշարժան իրադարձություններին և անհրաժեշտության դեպքում դրանք օգտագործելու կրթական, մշակութային ու տեղեկատվական աշխատանքներում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը կարող է ընդգրկել հայ և համաշխարհային պատմության նշանավոր դեմքերի, գրողների, բանաստեղծների, գիտնականների, արվեստագետների, հասարակական գործիչների և մշակութային կազմակերպությունների գործունեության հետ կապված տարեթվեր։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում հայ ժողովրդի պատմության, գրականության, գիտության և արվեստի զարգացման կարևոր փուլերի հիշատակումը, ինչպես նաև ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման ու ճանաչման հետ կապված տարեդարձերը։ Հրատարակության մեջ ներկայացվող տեղեկությունների արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն առանձին թվականների արձանագրմամբ, այլև դրանց պատմական և մշակութային նշանակության բացահայտման հնարավորությամբ։ Նման տեղեկատուներում տարեթվերը հաճախ ուղեկցվում են համառոտ կենսագրական, պատմական կամ մատենագիտական տվյալներով, որոնք օգնում են հասկանալու տվյալ անձի կամ իրադարձության տեղը հասարակական և մշակութային զարգացման ընդհանուր գործընթացում։ Միաժամանակ հրատարակության ճշգրիտ բովանդակությունը, ընդգրկված անձանց և իրադարձությունների ցանկը հնարավոր է որոշել միայն համապատասխան համարի անմիջական ուսումնասիրությամբ։ Հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև 1970-ական թվականների սկզբի մշակութային և հասարակական միջավայրը, որի պայմաններում կազմվում և տարածվում էին նման օրացուցային տեղեկատուները։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում հիշարժան տարեթվերի օրացույցները լայնորեն օգտագործվում էին գրադարաններում, կրթական հաստատություններում, մշակույթի տներում և հասարակական կազմակերպություններում՝ թեմատիկ միջոցառումների, գրքային ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, դասախոսությունների և տեղեկատվական ցուցադրությունների կազմակերպման նպատակով։ Դրանք նպաստում էին ընթերցողների հետաքրքրությունների ընդլայնմանը, գիտելիքների տարածմանը և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող իրադարձությունների հանրային ներկայացմանը։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկություններից է ժամանակագրական կառուցվածքը, որը հնարավորություն է տալիս տեղեկատվությունը դասավորելու ըստ օրերի և ամիսների՝ ապահովելով անհրաժեշտ տարեթվերի արագ որոնումը։ Այսպիսի կառուցվածքը հատկապես հարմար է գրադարանավարների, մատենագետների, ուսուցիչների, մշակութային միջոցառումների կազմակերպիչների և կրթական աշխատանքի մասնագետների համար։ Առանձին նշանակություն ունի տեղեկատուի կիրառությունը գրադարանային ցուցահանդեսների թեմաների ընտրության, գրականության ցանկերի կազմման, ընթերցողական քննարկումների կազմակերպման և մշակութային ծրագրերի նախապատրաստման գործընթացներում։ Նման հրատարակությունները կարող են ծառայել նաև որպես օժանդակ աղբյուր պատմական և կենսագրական տեղեկությունների նախնական որոնման համար՝ ընթերցողին ուղղորդելով դեպի առավել մանրամասն ուսումնասիրություններ։ Հետազոտական տեսանկյունից հետաքրքրություն է ներկայացնում հիշարժան տարեթվերի ընտրության սկզբունքների ուսումնասիրությունը, քանի որ տարբեր ժամանակաշրջաններում կազմված օրացույցներն արտացոլում են տվյալ հասարակության մշակութային առաջնահերթությունները, պատմական հիշողության ձևավորման մոտեցումները և հանրային ուշադրության կենտրոնում գտնվող թեմաները։ Հետևաբար նման հրատարակությունները կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես տեղեկատվական միջոցներ, այլև որպես իրենց ժամանակաշրջանի մշակութային քաղաքականության, կրթական գործունեության և հասարակական արժեքային պատկերացումների ուսումնասիրության աղբյուրներ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի դրանց համեմատական ուսումնասիրությունը տարբեր տարիների հրատարակությունների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հիշատակվող անձանց և իրադարձությունների շրջանակի փոփոխությունները, պատմական գնահատականների առանձնահատկությունները և մշակութային հիշողության զարգացման միտումները։ Հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներն ընդգրկող համարի եռամսյակային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս տվյալ ժամանակահատվածի համար նախապես պլանավորելու գրադարանային և մշակութային աշխատանքները, համակարգելու թեմատիկ միջոցառումները և համապատասխան գրականության ընտրությունը։ Հրատարակության մատենագիտական նշանակությունը կապված է տեղեկատվության հավաքագրման, դասակարգման և ընթերցողին մատչելի ձևով ներկայացման հետ։ Պատմամշակութային տեսանկյունից այն կարող է օգտակար լինել նաև խորհրդային շրջանի հայկական գրադարանային գործի, տեղեկատվական հրատարակությունների և մշակութային լուսավորության պատմության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը նախատեսված կարող է լինել գրադարանավարների, մատենագետների, ուսուցիչների, պատմաբանների, մշակութաբանների, լրագրողների, կրթական հաստատությունների աշխատակիցների, ուսանողների և պատմական ու մշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն ունի տեղեկատվական, մատենագիտական, կրթական և պատմամշակութային նշանակություն՝ նպաստելով նշանավոր իրադարձությունների ժամանակագրական համակարգմանը, պատմական հիշողության պահպանմանը, ազգային և համաշխարհային մշակութային ժառանգության ճանաչմանը, ինչպես նաև գրադարանային ու մշակութային գործունեության արդյունավետ կազմակերպմանը։

Կրոնագիտական, աստվածաբանական, պատմաբանասիրական և հայագիտական բնույթի աշխատությունը նվիրված է հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Սուրբ Ներսես Շնորհալու աղոթական ժառանգությանը, քրիստոնեական հավատքի վերաբերյալ նրա պատկերացումներին և հայկական եկեղեցական ավանդության մեջ աղոթքի ունեցած նշանակությանը։ Լատիներեն ձևակերպված անվանումը մատնանշում է Հայոց կաթողիկոս Ներսես Կլայեցու աղոթքները՝ հնարավորություն ընձեռելով ուսումնասիրելու հայ միջնադարյան հոգևոր մշակույթի կարևորագույն արտահայտություններից մեկը։ Ներսես Դ Կլայեցին, որը հայ մատենագրության մեջ առավել հայտնի է Ներսես Շնորհալի անունով, տասներկուերորդ դարի նշանավոր աստվածաբան, բանաստեղծ, շարականագիր և եկեղեցական գործիչ էր, որի ստեղծագործական ժառանգությունը նշանակալի տեղ է զբաղեցնում հայ քրիստոնեական գրականության պատմության մեջ։ Նրա հոգևոր գործունեությունը կապված է Կիլիկյան Հայաստանի եկեղեցական և մշակութային կյանքի զարգացման, քրիստոնեական վարդապետության մեկնաբանության, հավատացյալների հոգևոր դաստիարակության և եկեղեցական միասնության գաղափարների տարածման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է աղոթքի աստվածաբանական բովանդակությունը, մարդու և Աստծու փոխհարաբերության քրիստոնեական ըմբռնումը, մեղքի ու ապաշխարության գաղափարները, աստվածային ողորմածության նկատմամբ հավատը և հոգևոր կատարելագործման ձգտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի աղոթական խոսքի կառուցվածքը, նրա ներքին տրամաբանությունը, աստվածաբանական խորհրդանշանները և հոգևոր ապրումների արտահայտման գրական միջոցները։ Ներսես Շնորհալու աղոթական ստեղծագործություններում կարևոր տեղ են զբաղեցնում խոնարհության, ինքնաքննության, ներողամտության, սիրո, բարեգործության և հոգևոր մաքրագործման գաղափարները, որոնք արտացոլում են միջնադարյան հայկական քրիստոնեական բարոյագիտության հիմնարար սկզբունքները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է աղոթքի՝ որպես անհատական և համայնքային հոգևոր կյանքի բաղադրիչի ուսումնասիրությունը։ Հայկական եկեղեցական ավանդության մեջ աղոթքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես կրոնական ծիսակարգի մաս, այլև որպես մարդու ներաշխարհի վերափոխման, հոգևոր ինքնաճանաչման և բարոյական պատասխանատվության գիտակցման միջոց։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի աղոթական տեքստերի լեզվական և գեղարվեստական կազմակերպումը, քանի որ դրանցում աստվածաբանական գաղափարները հաճախ ներկայացվում են բանաստեղծական պատկերների, խորհրդանշական արտահայտությունների և հուզականորեն ներգործուն խոսքի միջոցով։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև աղոթքների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դիմումների և խնդրանքների հաջորդականությունը, գոհաբանության ու փառաբանության ձևերը, ինչպես նաև աստվածաշնչյան գաղափարների և պատկերների արտացոլումը։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունների կապը Սուրբ Գրքի, եկեղեցու հայրերի ուսմունքի և հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտքի զարգացման հետ։ Նրա աղոթական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են աստվածաշնչյան բարոյական սկզբունքները և քրիստոնեական վարդապետության հիմնական դրույթները վերածվել հավատացյալների առօրյա հոգևոր կյանքի համար նախատեսված գրական արտահայտությունների։ Հատուկ նշանակություն ունի «Հավատով խոստովանիմ» աղոթաշարի հետ առնչվող ավանդույթը, որն առանձնահատուկ տեղ է գրավում հայ քրիստոնեական աղոթական մշակույթում և հայտնի է իր հոգևոր բովանդակությամբ ու քսանչորս աղոթքներից կազմված կառուցվածքով։ Ներսես Շնորհալու աղոթքների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայոց լեզվի պատմության և միջնադարյան գրականության տեսանկյունից, քանի որ նրա ստեղծագործություններում արտահայտվում են գրաբարի լեզվական հարուստ հնարավորությունները, հոգևոր բառապաշարի առանձնահատկությունները և միջնադարյան հայ գրական ոճի արտահայտչական միջոցները։ Լատիներեն անվանումը լրացուցիչ հետաքրքրություն է առաջացնում հայ հոգևոր ժառանգության միջազգային տարածման, թարգմանական ավանդույթների և եվրոպական գիտական ու եկեղեցական միջավայրերում հայկական աստվածաբանական գրականության ընկալման տեսանկյունից։ Նման հրատարակությունների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայերեն բնագրերի և օտարալեզու տարբերակների փոխհարաբերության, թարգմանական սկզբունքների, աստվածաբանական եզրույթների փոխանցման և մշակութային միջնորդության առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Միաժամանակ միայն անվանումից հնարավոր չէ որոշել տվյալ հրատարակության ամբողջական կազմը, բնագրային տարբերակը կամ գիտական մեկնաբանությունների առկայությունը, ուստի դրա կոնկրետ տեքստաբանական առանձնահատկությունները պահանջում են առանձին ուսումնասիրություն։ Պատմական տեսանկյունից կարևոր է նաև տասներկուերորդ դարի հայկական եկեղեցական կյանքի ընդհանուր միջավայրի դիտարկումը, երբ Կիլիկիայի հայկական իշխանական և հոգևոր կենտրոններում զարգանում էին մատենագրությունը, կրթությունը, աստվածաբանական բանավեճերը և միջեկեղեցական հարաբերությունները։ Ներսես Շնորհալու հոգևոր ժառանգությունը ձևավորվել է այդ պատմամշակութային պայմաններում և արտացոլում է ինչպես հայկական եկեղեցական ինքնության պահպանման, այնպես էլ քրիստոնեական համընդհանուր արժեքների արտահայտման ձգտումը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև աղոթքի բարոյադաստիարակչական նշանակությանը, հավատացյալների հոգևոր կրթությանը և քրիստոնեական արժեքների սերնդեսերունդ փոխանցման գործընթացին։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակում կարող են կիրառվել պատմաբանասիրական, տեքստաբանական, աստվածաբանական, համեմատական գրականագիտական և լեզվաոճական վերլուծության մոտեցումներ։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու աղոթական տեքստերի գաղափարական կառուցվածքը, գրական արտահայտչամիջոցները, աստվածաշնչյան հղումների համակարգը և հայկական հոգևոր գրականության զարգացման մեջ դրանց ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում աղոթական ժառանգության ձեռագրական փոխանցման, հրատարակման, թարգմանության և եկեղեցական կիրառության պատմության հարցերը։ Աշխատության գիտական և մշակութային արժեքը պայմանավորված է հայ միջնադարյան աստվածաբանական մտքի, քրիստոնեական բարոյագիտության և հոգևոր բանաստեղծության ուսումնասիրության համար դրա ունեցած նշանակությամբ։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, հայագետներին, եկեղեցու պատմաբաններին, միջնադարագետներին, բանասերներին, կրոնագետներին, թարգմանաբաններին, հոգևոր կրթական հաստատությունների դասախոսներին, ուսանողներին և հայկական քրիստոնեական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Հրատարակությունն ունի կրոնագիտական, պատմական, գրականագիտական և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով Ներսես Շնորհալու աղոթական մտածողության, հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության գեղարվեստական առանձնահատկությունների, քրիստոնեական բարոյական արժեքների և հայկական եկեղեցական մշակույթի պատմական շարունակականության առավել խորքային ըմբռնմանը։

Ճարտարապետագիտական, արվեստաբանական և պատմամշակութային բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է հայ ճարտարապետների ստեղծագործական ժառանգության մեջ կոնստրուկտիվիզմի գեղարվեստական սկզբունքների, տարածական կազմակերպման եղանակների և ճարտարապետական հորինվածքի ձևավորման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է քսաներորդ դարի առաջին տասնամյակներում ձևավորված ճարտարապետական նորարարական շարժումների ազդեցության, հայկական ճարտարապետական մտքի զարգացման և կոնստրուկտիվիստական սկզբունքների տեղական մեկնաբանությունների բացահայտման հետ։ Կոնստրուկտիվիզմը, որպես ճարտարապետության և արվեստի արդիականացման կարևոր ուղղություններից մեկը, առանձնանում է գործառնական նպատակահարմարության, կառուցվածքային տրամաբանության, երկրաչափական ձևերի պարզության, ծավալատարածական հստակ կազմակերպման և շինարարական նոր տեխնոլոգիաների գեղարվեստական հնարավորությունների ընդգծմամբ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է այս ուղղության պատմական նախադրյալները, տեսական հիմքերը, գեղագիտական գաղափարները և դրանց դրսևորումները հայ ճարտարապետների նախագծային գործունեության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ճարտարապետական հորինվածքի կառուցման սկզբունքները, շենքերի ծավալների փոխհարաբերությունները, հորիզոնական և ուղղահայաց տարրերի համադրությունը, երկրաչափական զանգվածների փոխներթափանցումը, ճակատների ռիթմիկ կազմակերպումը և ներքին ու արտաքին տարածությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ճարտարապետական ձևի և գործառույթի փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ կոնստրուկտիվիստական մտածողության մեջ շենքի արտաքին կերպարը սերտորեն առնչվում է նրա նշանակությանը, կառուցվածքային համակարգին և տարածական կազմակերպմանը։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն են ներկայացնում հասարակական, վարչական, բնակելի, արտադրական և մշակութային նշանակության կառույցների նախագծային լուծումները, որոնցում կարող էին կիրառվել նորարարական ծավալատարածական մոտեցումներ և գործառնական կազմակերպման սկզբունքներ։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է հայկական ճարտարապետության զարգացման պատմական միջավայրի ուսումնասիրությունը, հատկապես այն ժամանակաշրջանի, երբ ավանդական ճարտարապետական պատկերացումները փոխազդում էին արդիականացման, քաղաքաշինական վերափոխումների և միջազգային ճարտարապետական շարժումների գաղափարների հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խորհրդային շրջանի վաղ տասնամյակների ճարտարապետական գործունեության դիտարկումը, երբ նոր հասարակական պահանջները, շինարարական ծրագրերը և տեխնիկական հնարավորությունները նպաստում էին նոր ձևերի ու նախագծային մոտեցումների տարածմանը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև Երևանի և Հայաստանի այլ բնակավայրերի քաղաքաշինական զարգացմանը, նոր հասարակական տարածքների ձևավորմանը և ճարտարապետական միջավայրի կերպափոխմանը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել հայ ճարտարապետների անհատական ստեղծագործական ձեռագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են տարբեր հեղինակներ մեկնաբանել կոնստրուկտիվիզմի սկզբունքները և դրանք համադրել տեղական շինարարական ավանդույթների, բնական պայմանների ու քաղաքային միջավայրի պահանջների հետ։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում շենքերի հատակագծային կառուցվածքները, տարածքների գործառնական բաժանումը, հաղորդակցական հանգույցների տեղադրությունը, լուսավորության կազմակերպումը և ներքին տարածությունների ճկուն օգտագործման հնարավորությունները։ Ճարտարապետական հորինվածքի վերլուծության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն նաև համաչափության և անհամաչափության սկզբունքները, ծավալների հավասարակշռությունը, ճակատների հորիզոնական շեշտադրումները, ժապավենաձև պատուհանները, ապակեպատ մակերեսները, բաց պատշգամբները և աստիճանավանդակների արտահայտիչ լուծումները՝ որպես կոնստրուկտիվիստական ճարտարապետության մեջ հանդիպող բնորոշ միջոցներ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է շինարարական նյութերի և կառուցվածքային համակարգերի ազդեցության ուսումնասիրությունը ճարտարապետական ձևի վրա։ Երկաթբետոնի, մետաղի, ապակու և ժամանակաշրջանին բնորոշ այլ նյութերի կիրառման հնարավորությունները նպաստել են նոր տարածական լուծումների, մեծ բացվածքների և արտահայտիչ երկրաչափական ծավալների ձևավորմանը։ Միաժամանակ հայկական ճարտարապետական միջավայրում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում տեղական քարային շինանյութերի, մասնավորապես տուֆի կիրառության և արդիական ճարտարապետական արտահայտչամիջոցների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Այս տեսանկյունից կարևորվում է ավանդույթի և նորարարության փոխազդեցությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու միջազգային ճարտարապետական գաղափարների տեղայնացման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև կոնստրուկտիվիստական կառույցների գեղարվեստական ամբողջականությունը, դրանց փոխհարաբերությունը շրջակա կառուցապատման հետ, քաղաքային տարածության մեջ ունեցած դերը և ճարտարապետական կերպարի ընկալման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել պատմահամեմատական, արվեստաբանական, տիպաբանական, գրաֆիկական և ծավալատարածական վերլուծության մեթոդներ, ինչպես նաև նախագծային փաստաթղթերի, հատակագծերի, ճակատների, պատմական լուսանկարների և պահպանված կառույցների ուսումնասիրությունը։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս համակարգելու ճարտարապետական հորինվածքի հիմնական առանձնահատկությունները, բացահայտելու հեղինակային նախագծային սկզբունքները և գնահատելու կոնստրուկտիվիզմի տեղը հայկական ճարտարապետության զարգացման պատմության մեջ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն նաև ճարտարապետական ժառանգության պահպանության, պատմական կառույցների վերականգնման և դրանց սկզբնական հորինվածքային ամբողջականության պահպանման հիմնախնդիրները։ Ժամանակի ընթացքում բազմաթիվ արդիականիստական կառույցներ կարող են ենթարկվել վերափոխումների, գործառնական փոփոխությունների կամ արտաքին միջամտությունների, ինչի հետևանքով դրանց նախնական գեղարվեստական և կառուցվածքային հատկանիշների ուսումնասիրությունը ձեռք է բերում լրացուցիչ կարևորություն։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է հայ ճարտարապետների ստեղծագործական ժառանգության քիչ ուսումնասիրված կողմերի բացահայտման, ճարտարապետական ոճերի զարգացման օրինաչափությունների վերլուծության և ազգային ու միջազգային ճարտարապետական միտումների փոխազդեցության գնահատման անհրաժեշտությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է ճարտարապետության պատմության դասավանդման, պատմական կառույցների գիտական արժևորման, ճարտարապետական հուշարձանների պահպանության և ժամանակակից նախագծային մտածողության զարգացման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել ճարտարապետներին, ճարտարապետության պատմաբաններին, արվեստաբաններին, քաղաքաշինարարներին, մշակութային ժառանգության պահպանության մասնագետներին, վերականգնող ճարտարապետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի ճարտարապետագիտական, պատմական, արվեստաբանական և մշակութաբանական նշանակություն՝ նպաստելով հայկական կոնստրուկտիվիստական ճարտարապետության ձևավորման նախադրյալների, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների, հորինվածքային սկզբունքների և հայ ճարտարապետների ստեղծագործական ինքնատիպության առավել խորքային ըմբռնմանը։

Մանկավարժական, լեզվաբանական և հաղորդակցական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է լրագրության մասնագիտությամբ սովորող ուսանողների ինքնաբուխ խոսքի հմտությունների ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ միջմշակութային հաղորդակցության ուսուցման գործընթացի համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ապագա լրագրողների բանավոր հաղորդակցական կարողությունների կատարելագործման, օտարալեզու միջավայրում ազատ և անմիջական արտահայտվելու հմտությունների զարգացման, ինչպես նաև տարբեր մշակույթների ներկայացուցիչների հետ արդյունավետ փոխգործակցության համար անհրաժեշտ լեզվական, սոցիալմշակութային և մասնագիտական կարողությունների ձևավորման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ինքնաբուխ խոսքի հոգելեզվաբանական առանձնահատկությունները, հաղորդակցական իրավիճակներում խոսքի արագ կազմակերպման մեխանիզմները, լեզվական միջոցների ինքնուրույն ընտրությունը և նախապես չպատրաստված բանավոր արտահայտությունների կառուցման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի այն դժվարությունները, որոնց հանդիպում են ուսանողները անծանոթ հաղորդակցական իրավիճակներում, երբ անհրաժեշտ է արագ արձագանքել զրուցակցի խոսքին, ձևակերպել սեփական տեսակետը, տալ հստակ հարցեր, ներկայացնել փաստարկներ և պահպանել հաղորդակցության տրամաբանական շարունակականությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակության ձևավորման ուսումնասիրությունը, որը ենթադրում է ոչ միայն օտար լեզվի բառապաշարի և քերականական կառուցվածքների իմացություն, այլև տարբեր հասարակությունների մշակութային արժեքների, հաղորդակցական նորմերի, վարքագծային առանձնահատկությունների և խոսքային վարվելակարգի ընկալում։ Լրագրողական մասնագիտության տեսանկյունից այս կարողությունները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն, քանի որ լրագրողի աշխատանքը հաճախ կապված է տարբեր ազգային, լեզվական և մշակութային միջավայրերի ներկայացուցիչների հետ անմիջական շփման, հարցազրույցների կազմակերպման, տեղեկատվության հավաքագրման և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների լուսաբանման հետ։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է լրագրողական հաղորդակցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով հարցազրույցի վարումը, բանավոր տեղեկատվության ճշգրտումը, քննարկումների կազմակերպումը, հրապարակային ելույթները, մամուլի ասուլիսներին մասնակցությունը և անսպասելի հարցերին արագ արձագանքելու կարողությունը։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ինքնաբուխ երկխոսության և մենախոսության զարգացման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսանողներին հաղթահարելու նախապես պատրաստված տեքստերից կախվածությունը և աստիճանաբար ձեռք բերելու հաղորդակցական ինքնուրույնություն։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև հաղորդակցական ուսուցման մեթոդաբանությանը, առաջադրանքահեն ուսուցմանը, իրավիճակային վարժություններին, դերային խաղերին, բանավեճերին, խմբային քննարկումներին և իրական մասնագիտական հաղորդակցությանը մոտեցված ուսումնական գործունեության կազմակերպմանը։ Նման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս զարգացնելու ուսանողների խոսքային ճկունությունը, հաղորդակցական նախաձեռնողականությունը, լսած տեղեկատվությունը արագ մշակելու կարողությունը և տարբեր իրավիճակներում համապատասխան լեզվական միջոցներ ընտրելու հմտությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ուսուցման գործընթացում մշակութային տարբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների ներառումը, քանի որ տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում հարցադրումների ձևակերպումը, համաձայնության կամ անհամաձայնության արտահայտումը, խոսքի հերթափոխը և քաղաքավարության դրսևորումները կարող են ունենալ տարբեր առանձնահատկություններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մշակութային կարծրատիպերի ազդեցության, միջմշակութային թյուրըմբռնումների առաջացման պատճառների և դրանց հաղթահարման հաղորդակցական ռազմավարությունների ուսումնասիրությունը։ Այս համատեքստում կարևորվում են հանդուրժողականությունը, մշակութային զգայունությունը, զրուցակցի դիրքորոշումը հասկանալու պատրաստակամությունը և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում մասնագիտական էթիկայի պահպանումը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրության են արժանի նաև խոսքային հմտությունների զարգացման հոգեբանական գործոնները, մասնավորապես՝ հաղորդակցական վստահությունը, խոսելու ընթացքում սխալվելու վախը, հուզական լարվածությունը, ուշադրության բաշխումը և արագ որոշումներ կայացնելու անհրաժեշտությունը։ Ինքնաբուխ խոսքի արդյունավետ զարգացման համար կարևոր է ուսումնական այնպիսի միջավայրի ձևավորումը, որտեղ ուսանողները հնարավորություն կունենան ազատորեն արտահայտելու սեփական մտքերը, մասնակցելու քննարկումների, փորձարկելու հաղորդակցական տարբեր ռազմավարություններ և ստանալու կառուցողական հետադարձ կապ։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև խոսքի սահունության, ճշգրտության, տրամաբանական կապակցվածության, բառապաշարի բազմազանության և հաղորդակցական նպատակին համապատասխանության գնահատման չափանիշները։ Հատուկ ուշադրության են արժանի ուսանողների բանավոր խոսքի զարգացման մակարդակի որոշման, ուսուցման արդյունքների գնահատման և կիրառվող մեթոդների արդյունավետության համեմատական ուսումնասիրության հարցերը։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակը կարող է ներառել մանկավարժական դիտարկման, ուսուցողական փորձարարության, հարցումների, բանավոր խոսքի վերլուծության, հաղորդակցական առաջադրանքների արդյունքների գնահատման և համեմատական ուսումնասիրության մեթոդներ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ժամանակակից տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառումը, մասնավորապես՝ տեսաձայնային նյութերի, իրական հարցազրույցների, միջազգային լրատվական հաղորդումների, առցանց քննարկումների և թվային ուսումնական հարթակների օգտագործումը՝ ուսանողների հաղորդակցական փորձառությունը հարստացնելու նպատակով։ Լրագրության մասնագիտական կրթության շրջանակում նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս համատեղելու լեզվի ուսուցումը մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունների զարգացման հետ՝ ուսանողներին նախապատրաստելով բազմամշակութային տեղեկատվական միջավայրում աշխատանքին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, միջմշակութային հաղորդակցության տեսության և մասնագիտական խոսքային կարողությունների զարգացման փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է լրագրության ուսանողների համար արդյունավետ ուսումնական ծրագրերի, հաղորդակցական վարժությունների, մասնագիտական իրավիճակների մոդելավորման և բանավոր խոսքի գնահատման մեխանիզմների մշակման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, լեզվաբաններին, օտար լեզուների դասավանդման մասնագետներին, լրագրության ֆակուլտետների դասախոսներին, հաղորդակցության հետազոտողներին, կրթական ծրագրերի մշակողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի մանկավարժական, լեզվաբանական, մեթոդաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ապագա լրագրողների ինքնաբուխ խոսքի զարգացման, միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակության ձևավորման, մասնագիտական բանավոր հաղորդակցության արդյունավետության բարձրացման և ժամանակակից բազմալեզու տեղեկատվական միջավայրում հաջող փոխգործակցության համար անհրաժեշտ հմտությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Տնտեսագիտական և ագրարային քաղաքականության բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության պարենային ապահովվածության, գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման, սննդամթերքի հասանելիության և ազգային պարենային համակարգի կայունության հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է երկրի պարենային ապահովության մակարդակի գնահատման, ներքին արտադրության հնարավորությունների բացահայտման, ներմուծումից կախվածության, գյուղատնտեսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և պարենային շուկայի կայուն զարգացման տնտեսական ու կազմակերպական նախադրյալների վերլուծության հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է պարենային անվտանգության տնտեսական էությունը, դրա հիմնական բաղադրիչները, գնահատման ցուցանիշները և պետական տնտեսական քաղաքականության համակարգում ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի պարենի ֆիզիկական առկայությունը, բնակչության տնտեսական հասանելիությունը, սննդամթերքի անվտանգությունն ու սննդային արժեքը, ինչպես նաև պարենային մատակարարումների կայունությունը տարբեր տնտեսական և արտակարգ իրավիճակներում։ Հայաստանի աշխարհագրական դիրքը, սահմանափակ հողային ռեսուրսները, լեռնային ռելիեֆը, բնակլիմայական առանձնահատկությունները և արտաքին առևտրային հաղորդակցության պայմանները կարևոր նշանակություն ունեն երկրի պարենային համակարգի ձևավորման և զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գյուղատնտեսական արտադրության կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով բուսաբուծության, անասնապահության, հացահատիկային մշակաբույսերի, բանջարաբոստանային արտադրանքի, կաթնամթերքի, մսամթերքի և սննդամթերքի այլ հիմնական խմբերի արտադրության ու սպառման փոխհարաբերությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում գյուղատնտեսական արտադրանքի ինքնաբավության մակարդակի գնահատումը, տեղական արտադրության և ներմուծվող սննդամթերքի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև պարենային շուկայի արտաքին տնտեսական գործոններից կախվածության առանձնահատկությունները։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ օգտագործման, հողերի բերրիության պահպանման, ոռոգման համակարգերի զարգացման, ջրային ռեսուրսների կառավարման և արտադրական ենթակառուցվածքների արդիականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն գյուղատնտեսական արտադրության վրա կլիմայական փոփոխությունների, երաշտների, ջրային ռեսուրսների սահմանափակության և բնական այլ ռիսկերի ազդեցության գնահատման հարցերը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև գյուղացիական տնտեսությունների տնտեսական կայունությանը, արտադրության մասնատվածությանը, գյուղատնտեսական տեխնիկայի հասանելիությանը, ֆինանսավորման հնարավորություններին, արտադրանքի իրացման պայմաններին և գյուղատնտեսական կոոպերացիայի զարգացման հեռանկարներին։ Պարենային անվտանգության ապահովման կարևոր նախադրյալներից է գյուղատնտեսական արտադրության և սննդարդյունաբերության միջև արդյունավետ փոխկապակցվածության ձևավորումը, որը հնարավորություն է տալիս նվազեցնելու հետբերքահավաքային կորուստները, զարգացնելու վերամշակման կարողությունները և բարձրացնելու տեղական արտադրանքի մրցունակությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև բնակչության եկամուտների, սպառողական գների, աղքատության և սննդամթերքի տնտեսական մատչելիության փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը։ Պարենային ապահովվածությունը պայմանավորված է ոչ միայն սննդամթերքի ընդհանուր ծավալներով, այլև բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի՝ բավարար և որակյալ սնունդ ձեռք բերելու հնարավորություններով։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի պարենային սպառման կառուցվածքը, սննդային հավասարակշռվածության հիմնախնդիրները, սոցիալական անհավասարությունները և խոցելի խմբերի պարենային ապահովության հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել սննդամթերքի գների ձևավորման մեխանիզմները, շուկայական մրցակցությունը, մատակարարման շղթաների արդյունավետությունը, պահեստավորման և փոխադրման ենթակառուցվածքները, ինչպես նաև պարենային ապրանքների շրջանառության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունեն ռազմավարական պարենային պաշարների ձևավորման, արտակարգ իրավիճակներում մատակարարումների շարունակականության ապահովման և արտաքին տնտեսական ցնցումների նկատմամբ պարենային համակարգի դիմակայունության բարձրացման հիմնախնդիրները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև պետական ագրարային քաղաքականության, գյուղատնտեսության սուբսիդավորման, արտոնյալ վարկավորման, ապահովագրական մեխանիզմների, ներդրումային ծրագրերի և գյուղական տարածքների զարգացման միջոցառումների նշանակությունը պարենային անվտանգության ապահովման գործում։ Կարևոր ուղղություններից է միջազգային առևտրային հարաբերությունների, պարենային ապրանքների ներմուծման աշխարհագրական կառուցվածքի և մատակարարման աղբյուրների բազմազանեցման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի պարենային համակարգի կայունության գնահատման տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տարածաշրջանային տնտեսական գործընթացները, տրանսպորտային հաղորդակցության հնարավորությունները և միջազգային շուկաներում պարենային ապրանքների գների փոփոխությունները։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակը կարող է ներառել տնտեսական և վիճակագրական վերլուծության, պարենային հաշվեկշիռների կազմման, ինքնաբավության ցուցանիշների հաշվարկման, համեմատական գնահատման և տնտեսական կանխատեսման մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու պարենային համակարգի հիմնական խոցելիությունները, գնահատելու գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման ներուժը և հիմնավորելու պարենային ապահովության բարձրացմանն ուղղված տնտեսական միջոցառումները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ազգային պարենային համակարգի կայունության, գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության, բնակչության սննդամթերքի հասանելիության և պետական կարգավորման մեխանիզմների փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է գյուղատնտեսական զարգացման ռազմավարությունների մշակման, պարենային ռիսկերի նվազեցման, ներքին արտադրության խթանման, պարենային մատակարարումների կազմակերպման և բնակչության սոցիալական բարեկեցության բարձրացման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ագրարային քաղաքականության մասնագետներին, գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, պարենային շուկայի վերլուծաբաններին, սննդարդյունաբերության մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տնտեսագիտական, ագրարային, սոցիալական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության պարենային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների, գյուղատնտեսական արտադրության ներուժի, պարենային կախվածության, տնտեսական հասանելիության և երկարաժամկետ պարենային կայունության ապահովման հիմնախնդիրների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Տնտեսագիտական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ձեռնարկությունների ներդրումային ռեսուրսների ձևավորման, արդյունավետ բաշխման և կառավարման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ձեռնարկությունների ֆինանսական գործունեության, կապիտալի ներգրավման, ներդրումային քաղաքականության մշակման, արտադրական ներուժի զարգացման և տնտեսական մրցունակության բարձրացման կարևորագույն ուղղությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակային շրջանակը կապված է արդյունաբերական կազմակերպությունների ներդրումային հնարավորությունների գնահատման, ֆինանսավորման ներքին և արտաքին աղբյուրների բացահայտման, ներդրումային որոշումների ընդունման մեխանիզմների կատարելագործման և սահմանափակ ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տնտեսական նախադրյալների ուսումնասիրության հետ։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է ներդրումային ռեսուրսների տնտեսական էությունը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, ձևավորման աղբյուրները և ձեռնարկությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի սեփական կապիտալի, չբաշխված շահույթի, ամորտիզացիոն հատկացումների, բանկային վարկերի, փոխառու միջոցների, բաժնետիրական ֆինանսավորման, օտարերկրյա ներդրումների և պետական աջակցության ծրագրերի դերը արդյունաբերական ձեռնարկությունների ներդրումային գործունեության կազմակերպման գործում։ Ներդրումային ռեսուրսների ձևավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության, վճարունակության, շահութաբերության և երկարաժամկետ զարգացման հնարավորությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի արդյունաբերության կառուցվածքային առանձնահատկությունների և ներդրումային միջավայրի վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով տնտեսության զարգացման պատմական նախադրյալները, արտադրական հզորությունների տեխնիկական վիճակը, կապիտալի հասանելիությունը, ֆինանսական շուկայի զարգացման մակարդակը և ձեռնարկությունների մրցակցային դիրքերը։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում արդյունաբերական կազմակերպությունների հիմնական միջոցների վերարտադրության, տեխնոլոգիական վերազինման, արտադրական գործընթացների արդիականացման և նորարարական գործունեության ֆինանսավորման հիմնախնդիրները։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է ներդրումային պահանջարկի և առկա ֆինանսական հնարավորությունների համապատասխանության գնահատումը, քանի որ ձեռնարկությունների զարգացման ծրագրերի իրականացումը հաճախ պայմանավորված է անհրաժեշտ կապիտալի ժամանակին ներգրավման և նպատակային օգտագործման հնարավորությամբ։ Ներդրումային ռեսուրսների կառավարման տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն ֆինանսական պլանավորումը, կապիտալի կառուցվածքի օպտիմալացումը, ներդրումային նախագծերի ընտրությունը, դրամական հոսքերի կանխատեսումը և ֆինանսական ռիսկերի գնահատումը։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև ներդրումային նախագծերի տնտեսական արդյունավետության գնահատման մեթոդներին, մասնավորապես՝ զուտ ներկա արժեքի, եկամտաբերության ներքին նորմայի, ներդրումների վերադարձելիության ժամկետի և շահութաբերության այլ ցուցանիշների կիրառման հնարավորություններին։ Այս մեթոդների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տարբեր ներդրումային այլընտրանքների ֆինանսական նպատակահարմարությունը և ընտրելու ձեռնարկության ռազմավարական նպատակներին համապատասխանող զարգացման ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ներդրումային գործունեության հետ կապված անորոշությունները, շուկայական պահանջարկի փոփոխությունները, տոկոսադրույքների տատանումները, արժութային ռիսկերը, գնաճային գործընթացները և արտաքին տնտեսական գործոնների ազդեցությունը արդյունաբերական ձեռնարկությունների ֆինանսական որոշումների վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման և կառավարման կազմակերպական մեխանիզմների կատարելագործումը՝ ներառելով ֆինանսական վերահսկողության, կորպորատիվ կառավարման, ռազմավարական պլանավորման և ներդրումային ծրագրերի իրականացման արդյունավետության բարձրացման հարցերը։ Հայաստանի արդյունաբերական ձեռնարկությունների առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև փոքր և միջին արդյունաբերական կազմակերպությունների ֆինանսավորման սահմանափակումների, խոշոր արտադրական համալիրների կապիտալատարության և տարբեր ճյուղերում ներդրումային պահանջների տարբերությունների գնահատման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել արդյունաբերության առանձին ճյուղերի ներդրումային գրավչության վրա ազդող գործոնները, արտադրանքի մրցունակության բարձրացման հնարավորությունները, արտահանման ներուժի զարգացումը և միջազգային տնտեսական համագործակցության միջոցով ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման հեռանկարները։ Առանձին նշանակություն ունեն պետության ներդրումային քաղաքականության, հարկային և ֆինանսավարկային կարգավորման, գործարար միջավայրի բարելավման և արդյունաբերական զարգացման աջակցության գործիքների ուսումնասիրությունները։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև ներդրումային գործունեության խթանման ինստիտուցիոնալ պայմանները, սեփականության իրավունքի պաշտպանության, ֆինանսական տեղեկատվության թափանցիկության և ներդրողների վստահության նշանակությունը կապիտալի ներգրավման գործընթացներում։ Գիտական հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել տնտեսական և ֆինանսական վերլուծության, համեմատական գնահատման, վիճակագրական ուսումնասիրության, տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման և ներդրումային նախագծերի արդյունավետության հաշվարկման մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ներդրումային ռեսուրսների ձևավորման և օգտագործման հիմնական օրինաչափությունները, գնահատելու ֆինանսավորման տարբեր աղբյուրների առավելություններն ու սահմանափակումները և մշակելու ձեռնարկությունների ներդրումային կառավարման կատարելագործման առաջարկություններ։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է արդյունաբերական ձեռնարկությունների ներդրումային գործունեության արդյունավետության բարձրացման, ֆինանսական ռեսուրսների կառավարման համակարգերի զարգացման և Հայաստանի տնտեսության արտադրական ներուժի ամրապնդման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է ձեռնարկությունների երկարաժամկետ զարգացման ռազմավարությունների մշակման, ներդրումային նախագծերի ֆինանսավորման հիմնավորման, կապիտալի օգտագործման արդյունավետության գնահատման և արդյունաբերական կազմակերպությունների ֆինանսական կայունության բարձրացման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, ներդրումային կառավարման մասնագետներին, արդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, պետական տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տնտեսագիտական, ֆինանսական, կառավարչական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերական ձեռնարկությունների ներդրումային ռեսուրսների ձևավորման մեխանիզմների, կապիտալի կառավարման առանձնահատկությունների, ներդրումային ռիսկերի և արտադրական զարգացման ֆինանսական նախադրյալների առավել խորքային ըմբռնմանը։