Ready-made Materials

Աշխատությունը նվիրված է թվային տեխնոլոգիաների և հայագիտական հետազոտությունների փոխգործակցության արդյունքում ձևավորվող գիտական նոր ուղղության տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության կենտրոնում հայոց լեզվին, գրականությանը, պատմությանը, մշակույթին, ձեռագրական և տպագիր ժառանգությանը վերաբերող նյութերի թվայնացման, համակարգման, պահպանման, մշակման և հետազոտական նպատակներով օգտագործման հնարավորություններն են։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թվային շտեմարանների, էլեկտրոնային գրադարանների, տեքստային կորպուսների, թվային բառարանների, մատենագիտական համակարգերի և մշակութային ժառանգության էլեկտրոնային հավաքածուների ստեղծման սկզբունքներին։ Դիտարկվում է համակարգչային մեթոդների կիրառությունը մեծածավալ հայերեն տեքստերի մշակման, որոնման, դասակարգման, լեզվաբանական վերլուծության և տարբեր աղբյուրների միջև կապերի բացահայտման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պատմական աղբյուրների, ձեռագրերի, հնատիպ գրքերի, պարբերական մամուլի, վիմագրական նյութերի, լուսանկարների և այլ սկզբնաղբյուրների թվային ներկայացման խնդիրը՝ շեշտադրելով դրանց երկարաժամկետ պահպանության և գիտական հասանելիության նշանակությունը։ Միաժամանակ քննարկվում են հայերենի տարբեր ուղղագրական համակարգերի, պատմական լեզվական շերտերի, բարբառների, տառատեսակների և ոչ միասնական թվային ձևաչափերի հետ կապված տեխնիկական ու լեզվաբանական դժվարությունները։ Անդրադարձ է կատարվում մետատվյալների միասնական չափանիշների, տվյալների փոխգործունակության, աղբյուրների հավաստիության, թվային հրատարակությունների գիտական սկզբունքների և տվյալների երկարաժամկետ պահպանման անհրաժեշտությանը։ Ուսումնասիրվում են նաև արհեստական բանականության, բնական լեզվի մշակման, մեքենայական ուսուցման և պատկերների թվային վերլուծության հնարավոր կիրառությունները հայագիտական նյութերի հետազոտության մեջ՝ միաժամանակ կարևորելով ավտոմատացված արդյունքների մասնագիտական ստուգումը և աղբյուրագիտական քննադատությունը։ Առանձին խնդիր են հեղինակային իրավունքը, թվային նյութերի հասանելիության պայմանները և գիտական տվյալների պատասխանատու օգտագործումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է ավանդական հայագիտության և թվային հումանիտար գիտությունների փոխհարաբերությունը՝ բացահայտելով նոր հետազոտական գործիքների ընձեռած հնարավորությունները, դրանց կիրառման սահմանափակումները և այն գիտական, տեխնոլոգիական ու կազմակերպական մարտահրավերները, որոնց լուծումը կարևոր է հայագիտական ժառանգության ուսումնասիրման և պահպանման ժամանակակից համակարգերի զարգացման համար։

Աշխատությունը նվիրված է 1920–1930-ական թվականներին ձևավորված բնակելի կառուցապատման զանգվածների արդիականացման և դրանց՝ որպես քաղաքաշինական ժառանգության պահպանության խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պատմական բնակելի թաղամասերի ճարտարապետական և քաղաքաշինական առանձնահատկությունների պահպանման ու ժամանակակից կենսական պահանջներին դրանց հարմարեցման միջև հավասարակշռության ապահովումն է։ Քննվում են տվյալ ժամանակաշրջանի բնակելի կառուցապատմանը բնորոշ հատակագծային սկզբունքները, փողոցային ցանցը, շենքերի տարածական փոխդասավորությունը, բակային համակարգերը, կանաչ տարածքները, կառուցապատման մասշտաբը և ճարտարապետական արտահայտչամիջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն արժեքավոր հատկանիշների բացահայտմանը, որոնց շնորհիվ առանձին շենքերից բացի ամբողջական բնակելի միջավայրը կարող է դիտարկվել որպես քաղաքաշինության պատմության հուշարձան։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի ընթացքում շենքերի ֆիզիկական մաշվածության, ինժեներական ենթակառուցվածքների հնացման, բնակարանային պահանջների փոփոխության և չհամակարգված վերակառուցումների հետևանքով առաջացող խնդիրները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արդիականացման այնպիսի սկզբունքների մշակումը, որոնք հնարավորություն են տալիս բարելավել բնակելի պայմանները, շենքերի գործառական հնարավորությունները և ենթակառուցվածքները՝ հնարավորինս պահպանելով պատմական կառուցապատման տարածական կառուցվածքն ու ճարտարապետական ինքնությունը։ Դիտարկվում են վերականգնման, վերակառուցման, հարմարեցված օգտագործման և պահպանական միջամտությունների տարբեր մոտեցումներ՝ քաղաքաշինական ամբողջականության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև նոր կառուցապատման ազդեցությունը պատմական թաղամասերի ուրվագծի, մասշտաբի և տեսողական ընկալման վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պահպանության իրավական և կազմակերպական մեխանիզմներին, տարածքների պատմամշակութային արժեքի գնահատման չափանիշներին և քաղաքաշինական փաստաթղթերում պահպանական պահանջների ներառման անհրաժեշտությանը։ Բնակելի զանգվածները դիտարկվում են ոչ միայն որպես շենքերի հավաքածու, այլև որպես որոշակի ժամանակաշրջանի սոցիալական, ճարտարապետական և քաղաքաշինական գաղափարները մարմնավորող միասնական միջավայր։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքաշինության պատմության, ճարտարապետական ժառանգության պահպանության, վերականգնման և բնակելի միջավայրի արդիականացման մոտեցումները՝ պատմական կառուցապատման արժեքների և ժամանակակից քաղաքային պահանջների համատեղման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է առևտրային բանկերի կորպորատիվ ռազմավարության ձևավորման, իրականացման և արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում բանկի երկարաժամկետ զարգացման նպատակների սահմանումը, մրցակցային դիրքի ամրապնդումը, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը և փոփոխվող տնտեսական միջավայրին հարմարվելու ռազմավարական կարողությունն են։ Քննվում են կորպորատիվ ռազմավարության հիմնական բաղադրիչները՝ բանկային գործունեության առաջնահերթ ուղղությունների ընտրությունը, ծառայությունների և հաճախորդների հատվածների զարգացումը, ֆինանսական ու մարդկային ռեսուրսների բաշխումը, կազմակերպական կառուցվածքի կատարելագործումը և ռիսկերի կառավարման համակարգի ինտեգրումը ընդհանուր ռազմավարական կառավարմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բանկերի արտաքին և ներքին միջավայրի վերլուծությանը՝ հաշվի առնելով մրցակցությունը, ֆինանսական շուկայի փոփոխությունները, տեխնոլոգիական զարգացումը, հաճախորդների պահանջների փոփոխությունը և կարգավորող միջավայրի ազդեցությունը։ Ուսումնասիրվում է ռազմավարական որոշումների կապը բանկի ֆինանսական արդյունքների հետ՝ դիտարկելով շահութաբերության, ակտիվների ու պարտավորությունների կառավարման, գործառնական արդյունավետության, կապիտալի օգտագործման և ռիսկայնության ցուցանիշները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ռազմավարության արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանական խնդիրը, քանի որ բանկի հաջողությունը պայմանավորված է ոչ միայն կարճաժամկետ ֆինանսական արդյունքներով, այլև կայունությամբ, մրցունակությամբ, հաճախորդների հետ երկարաժամկետ հարաբերություններով և զարգացման ներուժով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բանկային տեխնոլոգիաների, թվային ծառայությունների և նորարարությունների նշանակությանը՝ որպես ռազմավարական զարգացման և գործառնական արդյունավետության բարձրացման գործոնների։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր առևտրային բանկերի գործունեության ցուցանիշները և ռազմավարական մոտեցումները՝ բացահայտելու դրանց միջև առկա ընդհանուր օրինաչափություններն ու տարբերությունները։ Ռազմավարության կատարելագործման ուղղությունները դիտարկվում են կառավարման համակարգի ճկունության, ռիսկերի վերահսկման, ծառայությունների զարգացման, ծախսերի արդյունավետ կառավարման և մրցակցային առավելությունների ձևավորման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, ռազմավարական կառավարման, ֆինանսական կառավարման և արդյունավետության գնահատման մոտեցումները՝ առևտրային բանկերի երկարաժամկետ զարգացման մեխանիզմները համակարգված ուսումնասիրելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Հայաստանում IX–XIV դարերում ձևավորված նվիրատվական արձանագրությունների պատմական, վիմագրական, իրավական և սոցիալ-տնտեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում եկեղեցիների, վանքերի, աշխարհիկ կառույցների և այլ հուշարձանների վրա պահպանված արձանագրություններն են, որոնցում արձանագրվել են հողերի, այգիների, ջրային ռեսուրսների, շինությունների, եկամուտների, շարժական գույքի և այլ արժեքների նվիրատվությունների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Դրանք դիտարկվում են որպես միջնադարյան հասարակության տնտեսական հարաբերությունները, սեփականության ձևերը, սոցիալական կառուցվածքը և հոգևոր հաստատությունների գործունեությունը լուսաբանող կարևոր սկզբնաղբյուրներ։ Քննվում են նվիրատուների սոցիալական կազմը, նվիրատվությունների շարժառիթները, ստացող հաստատությունների կարգավիճակը և նվիրաբերվող ունեցվածքի բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իշխանական տների, հոգևորականության, համայնքների և առանձին անձանց մասնակցությանը նվիրատվական հարաբերություններում՝ բացահայտելով նրանց տեղն ու դերը միջնադարյան Հայաստանի հասարակական և տնտեսական կյանքում։ Ուսումնասիրվում են արձանագրությունների կառուցվածքը, լեզուն, ձևակերպումները, իրավական բնույթի արտահայտությունները և նվիրատվության պայմանները՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել սեփականության փոխանցման և դրա պաշտպանության ընդունված ձևերի մասին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նվիրատվությունների կապը վանական տնտեսության զարգացման, եկեղեցաշինության, կրթական ու հոգևոր գործունեության և մշակութային կենտրոնների պահպանման հետ։ Վիմագրական նյութի ժամանակագրական և տարածքային համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր պատմական շրջաններում նվիրատվական պրակտիկայի փոփոխություններն ու տարածաշրջանային առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արձանագրությունների աղբյուրագիտական արժեքին՝ պատմագրական տեղեկությունների, ձեռագրային հիշատակարանների և այլ միջնադարյան նյութերի հետ դրանց համադրման տեսանկյունից։ Նման վկայությունները կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում տեղանունների, անձնանունների, պաշտոնների, հարկային պարտավորությունների և տնտեսական գործունեության տարբեր ձևերի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայոց միջնադարյան պատմության, վիմագրության, աղբյուրագիտության և իրավունքի պատմության մոտեցումները՝ նվիրատվական հարաբերությունների միջոցով միջնադարյան Հայաստանի հասարակական, տնտեսական և մշակութային կյանքի առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենում պայմանական կառուցվածքների միջոցով արտահայտվող բացահայտ և ներակա իմաստների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում պայմանական հարաբերությունների իմաստային և գործաբանական բնույթն է՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն տեղեկատվությանը, որը խոսքում ուղղակիորեն չի արտահայտվում, սակայն ընկալվում է համատեքստի, հաղորդակցական իրավիճակի, խոսողի մտադրության և զրուցակիցների ընդհանուր գիտելիքների հիման վրա։ Քննվում են իրական, հավանական, ենթադրական և հակափաստական պայմաններ արտահայտող կառուցվածքները՝ պարզելու, թե դրանց քերականական ձևն ինչպես է փոխկապակցվում խոսքային իմաստի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն դեպքերին, երբ պայմանական ասույթը բառացի նշանակությունից բացի փոխանցում է ենթադրություն, ակնարկ, նախազգուշացում, խորհուրդ, խնդրանք, խոստում, գնահատական, պատճառահետևանքային կապ կամ խոսողի վերաբերմունք։ Ուսումնասիրվում է համատեքստի դերը ներակա բովանդակության մեկնաբանման մեջ, քանի որ նույն քերականական կառուցվածքը տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում կարող է ձեռք բերել տարբեր գործաբանական արժեքներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախադրյալների, իմպլիկատուրաների և ենթատեքստային իմաստների հարաբերակցության վերլուծությունը՝ պայմանական ասույթի ամբողջական հաղորդակցական բովանդակությունը բացահայտելու նպատակով։ Դիտարկվում է նաև բայական ժամանակաձևերի, եղանակավորության, մոդալ բայերի և բառային ցուցիչների մասնակցությունը պայմանականության տարբեր աստիճանների արտահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել գրավոր և բանավոր խոսքից վերցված օրինակներ՝ բացահայտելու պայմանական կառույցների գործածության առանձնահատկությունները տարբեր խոսքային իրավիճակներում և ոճական միջավայրերում։ Անդրադարձ է կատարվում խոսողի և ունկնդրի միջև ընդհանուր գիտելիքի նշանակությանը, քանի որ ներակա իմաստի ճիշտ մեկնաբանությունը հաճախ պահանջում է ոչ միայն լեզվական կառուցվածքի ճանաչում, այլև տվյալ հաղորդակցական իրավիճակի վերաբերյալ համապատասխան պատկերացում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իմաստաբանության, լեզվագործաբանության, շարահյուսության և խոսույթի վերլուծության մոտեցումները՝ ժամանակակից անգլերենի պայմանական ասույթների իմաստային բազմաշերտությունը և դրանց հաղորդակցական գործառույթները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է շարժողական ակտիվության երկարատև սահմանափակման պայմաններում գլխուղեղի արյան շրջանառության կարգավորման ֆիզիոլոգիական և հարմարվողական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ուղեղային արյունահոսքի փոփոխությունները և այն կարգավորիչ համակարգերն են, որոնք ապահովում են գլխուղեղի հյուսվածքների համապատասխան արյունամատակարարումն ու նյութափոխանակային պահանջների բավարարումը օրգանիզմի ֆիզիկական ակտիվության նվազման պայմաններում։ Քննվում է հիպոկինեզիայի ազդեցությունը ընդհանուր և տարածաշրջանային հեմոդինամիկայի վրա՝ ուշադրություն դարձնելով անոթային տոնուսի, զարկերակային ճնշման, սրտանոթային համակարգի գործունեության և ուղեղային անոթների ինքնակարգավորման փոխկապակցվածությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում այն մեխանիզմներին, որոնց շնորհիվ ուղեղային անոթային համակարգը կարող է որոշակի սահմաններում պահպանել համեմատաբար կայուն արյունամատակարարում՝ չնայած ընդհանուր շրջանառության ցուցանիշների փոփոխություններին։ Ուսումնասիրվում են նյարդային, հումորալ և նյութափոխանակային կարգավորման գործոնները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր վերափոխումները շարժողական ակտիվության սահմանափակման ընթացքում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում անոթային պատի ֆունկցիոնալ վիճակի, գլխուղեղի տարբեր շրջանների արյունամատակարարման և օրգանիզմի հարմարվողական պատասխանների գնահատումը։ Հիպոկինեզիան դիտարկվում է որպես գործոն, որը կարող է ազդել սրտանոթային համակարգի ընդհանուր հարմարվողական հնարավորությունների վրա և պայմանավորել արյան շրջանառության կարգավորման մեխանիզմների աստիճանական վերակազմավորում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների փոփոխությունները շարժողական սահմանափակման տարբեր փուլերում՝ պարզելու համար վաղ և ավելի երկարատև հարմարվողական արձագանքների առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև բնականոն շարժողական ակտիվության վերականգնման ժամանակ շրջանառության համակարգում տեղի ունեցող փոփոխություններին և հարմարվողական գործընթացների հնարավոր դարձելիությանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են երկարատև անշարժության կամ սահմանափակ շարժունակության ֆիզիոլոգիական հետևանքների ընդհանուր ըմբռնման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյարդաֆիզիոլոգիայի, սրտանոթային ֆիզիոլոգիայի և հեմոդինամիկայի մոտեցումները՝ շարժողական ակտիվության նվազման պայմաններում գլխուղեղի արյան շրջանառության կարգավորման օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական անվտանգության ձևավորման, պահպանման և ամրապնդման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տնտեսության կայուն զարգացման և արտաքին ու ներքին ռիսկերի նկատմամբ դիմադրողականության տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական համակարգի այն գործոններն են, որոնք պայմանավորում են երկրի կարողությունը պահպանելու մակրոտնտեսական կայունությունը, ապահովելու ռազմավարական նշանակություն ունեցող ռեսուրսների հասանելիությունը, արդյունավետորեն օգտագործելու տնտեսական ներուժը և սահմանափակելու տարբեր բնույթի տնտեսական սպառնալիքների ազդեցությունը։ Քննվում են տնտեսական անվտանգության հասկացության տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրա հիմնական բաղադրիչները և գնահատման համար կիրառվող ցուցանիշների համակարգը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆինանսական, էներգետիկ, պարենային, ներդրումային, արտաքին առևտրային և սոցիալ-տնտեսական անվտանգության փոխկապակցվածությանը։ Վերլուծվում են տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, արտադրական կարողությունները, ներմուծումից կախվածության հնարավոր ռիսկերը, արտահանման զարգացման պայմանները, պետական ֆինանսների կայունությունը և ֆինանսական համակարգի նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտաքին տնտեսական միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ ազգային տնտեսության զգայունության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով փոքր և բաց տնտեսություններին բնորոշ մարտահրավերները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներդրումային միջավայրի, նորարարությունների, տեխնոլոգիական զարգացման, ենթակառուցվածքների և մարդկային կապիտալի դերին տնտեսական դիմադրողականության բարձրացման գործում։ Սոցիալական բաղադրիչը դիտարկվում է զբաղվածության, եկամուտների, աղքատության և բնակչության կենսամակարդակի հետ կապված խնդիրների շրջանակում, քանի որ երկարաժամկետ տնտեսական անվտանգությունը սերտորեն կապված է հասարակության սոցիալական կայունության հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տնտեսական անվտանգության ցուցանիշների գնահատման և հնարավոր ռիսկերի վաղ բացահայտման մեթոդաբանական մոտեցումները՝ տարբեր ոլորտների միջև գոյություն ունեցող փոխկախվածությունները հաշվի առնելով։ Տնտեսական անվտանգության ամրապնդման ուղղությունները դիտարկվում են տնտեսության կառուցվածքային բազմազանեցման, արտադրողականության բարձրացման, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման, ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման և ինստիտուցիոնալ համակարգերի կատարելագործման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, տնտեսական քաղաքականության, հանրային ֆինանսների և ազգային անվտանգության տնտեսագիտական մոտեցումները՝ երկրի երկարաժամկետ տնտեսական կայունության վրա ազդող հիմնական գործոնները համակարգված ուսումնասիրելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների հարթաթաթության պայմաններում բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի կիրառման մանկավարժական և վերականգնողական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի հենաշարժական համակարգի տարիքային առանձնահատկությունները, ոտնաթաթի կամարների ձևավորումը, շարժողական զարգացման օրինաչափությունները և ֆիզիկական վարժությունների դերն են՝ որպես համալիր վերականգնողական աշխատանքի բաղադրիչ։ Քննվում են հարթաթաթության հիմնական դրսևորումները, ոտնաթաթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ազդեցությունը քայլքի, մարմնի հավասարակշռության, շարժումների համակարգման և ստորին վերջույթների ծանրաբեռնվածության բաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախադպրոցական տարիքում ֆիզիկական ակտիվության կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով երեխաների շարժողական կարողությունները, զարգացման մակարդակը և վարժությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը պահպանելու անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի ծրագրերի կառուցման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց հաջորդականությունը և երեխայի ֆունկցիոնալ վիճակին համապատասխանեցնելու մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ոտնաթաթի և ստորին վերջույթների մկանային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի, շարժումների կոորդինացիայի, հավասարակշռության և ճիշտ շարժողական սովորությունների զարգացման գնահատումը։ Դիտարկվում է խաղային տարրերի կիրառման նշանակությունը, քանի որ նախադպրոցական տարիքում շարժողական առաջադրանքների հետաքրքիր և հասանելի կազմակերպումը նպաստում է երեխայի ակտիվ մասնակցությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ֆիզիկական զարգացման և ոտնաթաթի ֆունկցիոնալ վիճակի ցուցանիշները վերականգնողական աշխատանքի տարբեր փուլերում՝ կիրառվող մեթոդիկայի արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ծնողների, մանկավարժների և համապատասխան առողջապահական մասնագետների համագործակցության կարևորությանը, քանի որ երեխայի շարժողական ռեժիմի հետևողական կազմակերպումը պահանջում է անհատական մոտեցում և մասնագիտական գնահատում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի, մանկական վերականգնողական բժշկության, ֆիզիկական դաստիարակության և հենաշարժական համակարգի զարգացման վերաբերյալ մոտեցումները՝ նախադպրոցականների շարժողական առողջության պահպանման և ֆունկցիոնալ հնարավորությունների բարելավման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է քվանտային կետերում տեղայնացված մի քանի մասնիկներից կազմված համակարգերի թերմոդինամիկական և օպտիկական հատկությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում նանոմետրային չափերի սահմանափակ տարածության մեջ լիցքավորված մասնիկների քվանտային վարքն է, որտեղ տարածական սահմանափակումը և մասնիկների փոխազդեցությունը կարող են էականորեն փոփոխել համակարգի էներգետիկ կառուցվածքն ու ֆիզիկական բնութագրերը։ Քննվում են էլեկտրոնների, խոռոչների և դրանցից ձևավորվող բազմամասնիկային վիճակների էներգետիկ մակարդակները՝ հաշվի առնելով քվանտային սահմանափակման, միջմասնիկային փոխազդեցությունների և համակարգի երկրաչափական պարամետրերի ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ջերմաստիճանի փոփոխության պայմաններում համակարգի վիճակագրական և թերմոդինամիկական վարքին՝ դիտարկելով էներգիայի, ազատ էներգիայի, ջերմունակության, էնտրոպիայի և հարակից բնութագրերի փոփոխությունները։ Ուսումնասիրվում է, թե մասնիկների թվի, փոխազդեցության ուժգնության և քվանտային կետի չափերի փոփոխությունն ինչպես կարող է անդրադառնալ համակարգի հավասարակշռային հատկությունների վրա։ Օպտիկական բնութագրերի վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում էներգետիկ մակարդակների միջև թույլատրելի անցումներին, լույսի կլանման և ճառագայթման գործընթացներին, ինչպես նաև սպեկտրային առանձնահատկությունների կախվածությանը համակարգի կառուցվածքային և ֆիզիկական պարամետրերից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բազմամասնիկային փոխազդեցությունների դերը օպտիկական արձագանքի ձևավորման մեջ, քանի որ դրանց ազդեցությամբ կարող են փոփոխվել անցումների էներգիաները և համապատասխան սպեկտրային բնութագրերը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել քվանտային մեխանիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի և թվային մոդելավորման մեթոդներ՝ համակարգի սեփական վիճակների ու դիտարկվող ֆիզիկական մեծությունների հաշվարկման նպատակով։ Տարբեր պարամետրերի համար ստացված արդյունքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու քվանտային կետերի ֆիզիկական հատկությունների կառավարման հիմնական օրինաչափությունները։ Նման համակարգերի ուսումնասիրությունը հիմնարար նշանակությունից բացի հետաքրքրություն է ներկայացնում նանոէլեկտրոնիկայի, օպտոէլեկտրոնիկայի և քվանտային տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քվանտային մեխանիկայի, նանոֆիզիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի և կիսահաղորդչային օպտիկայի մոտեցումները՝ սահմանափակ չափայնությամբ բազմամասնիկային համակարգերի ֆիզիկական բնույթն առավել ամբողջական բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է հայ և իրանական ժողովուրդների միջև պատմականորեն ձևավորված մշակութային փոխառնչությունների շարունակականության և ժամանակակից փուլում դրանց դրսևորումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկու հարևան ժողովուրդների բազմադարյա շփումների արդյունքում ձևավորված պատմական հիշողությունը, մշակութային փոխազդեցությունը, լեզվական ու գրական առնչությունները, արվեստի տարբեր ոլորտներում նկատվող ընդհանրություններն ու փոխազդեցությունները, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման խնդիրներն են։ Քննվում են հայ-իրանական հարաբերությունների պատմական նախադրյալները՝ դրանք դիտարկելով որպես արդի մշակութային համագործակցության ձևավորման կարևոր հիմք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական կապերին, թարգմանական գործունեությանը, գիտական ու կրթական շփումներին, մշակութային միջոցառումներին և երկու ժողովուրդների մշակութային արժեքների փոխադարձ ճանաչման գործընթացներին։ Ուսումնասիրվում է նաև Իրանի հայկական համայնքի նշանակությունը՝ որպես հայկական և իրանական մշակութային միջավայրերի միջև պատմականորեն ձևավորված կապող օղակ։ Հայկական եկեղեցիները, պատմաճարտարապետական հուշարձանները, ձեռագրային և տպագիր ժառանգությունը, համայնքային կրթական ու մշակութային հաստատությունները դիտարկվում են մշակութային հիշողության պահպանման և փոխանցման համատեքստում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական փոխազդեցությունների և փոխառությունների ուսումնասիրությունը, որոնք արտացոլում են ժողովուրդների երկարատև շփումների տարբեր ժամանակաշրջանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական ավանդույթների և կենցաղային մշակույթի ոլորտներում առկա պատմամշակութային առնչություններին։ Ժամանակակից փուլում փոխհարաբերությունները դիտարկվում են գիտաժողովների, ցուցահանդեսների, հրատարակությունների, թարգմանությունների, կրթական ծրագրերի և մշակութային երկխոսության այլ ձևերի տեսանկյունից՝ առանց դրանք մեկուսացնելու պատմական զարգացման ընդհանուր ընթացքից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են անցյալի մշակութային շփումները վերաիմաստավորվում նոր պայմաններում և ինչ դեր ունեն պատմական ժառանգությունն ու փոխադարձ մշակութային ճանաչողությունը երկու հասարակությունների միջև կապերի պահպանման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմագիտության, մշակութաբանության, իրանագիտության և հայագիտության մոտեցումները՝ հայ-իրանական մշակութային փոխհարաբերությունների պատմական հիմքերն ու ժամանակակից դրսևորումները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը պատմամշակութային բնույթի ուսումնասիրություն է, որը բազմակողմանի պատկերացում է տալիս հայ ժողովրդի պատմական անցյալի, մշակութային ժառանգության, բնական միջավայրի և աշխարհագրական առանձնահատկությունների մասին։ Նյութը կառուցված է առանձին ակնարկների սկզբունքով՝ հնարավորություն տալով տարբեր տեսանկյուններից ներկայացնել հայկական պատմական և մշակութային իրականությունը։ Ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի պատմական զարգացման հիմնական փուլերին, հասարակական կյանքի առանձնահատկություններին, ժողովրդի պատմական հիշողությանը և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված մշակութային արժեքներին։ Պատմական նյութը համադրվում է երկրի բնության և աշխարհագրության նկարագրությունների հետ, ինչի շնորհիվ հնարավոր է պատկերացում կազմել այն բնական միջավայրի մասին, որտեղ դարերի ընթացքում զարգացել են հայկական բնակավայրերը, տնտեսական կյանքը և մշակույթը։ Առանձին նշանակություն է տրվում լեռնային բնապատկերին, բնական պայմաններին, բնակավայրերի տարածական առանձնահատկություններին և մարդու ու բնության փոխհարաբերություններին։ Մշակութային հատվածներում կարող են ներկայացվել հայկական ճարտարապետությունը, եկեղեցական և աշխարհիկ հուշարձանները, գրականությունը, արվեստը, ժողովրդական ավանդույթները, կենցաղը և հոգևոր ժառանգության տարբեր դրսևորումները։ Այս բաղադրիչների համադրումը նպաստում է հայ ժողովրդի մշակութային ինքնության ձևավորման պատմական պայմանների և դրա շարունակականության ընկալմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նյութական և ոչ նյութական ժառանգության փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, թե պատմական իրադարձությունները, աշխարհագրական միջավայրը և հասարակական կյանքն ինչպես են արտացոլվել մշակութային ստեղծագործության մեջ։ Ակնարկային կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս աշխատությունը դիտարկել նաև որպես ճանաչողական աղբյուր այն ընթերցողների համար, որոնք ցանկանում են ընդհանուր պատկերացում ստանալ Հայաստանի և հայ ժողովրդի մասին՝ առանց սահմանափակվելու պատմության կամ մշակույթի միայն մեկ ոլորտով։ Պատմության, աշխարհագրության, ազգագրության և մշակութաբանության նյութերի համադրումը ստեղծում է ամբողջական պատկեր, որտեղ երկիրը ներկայացվում է ոչ միայն որպես աշխարհագրական տարածք, այլև որպես պատմական հիշողության և բազմաշերտ մշակութային ժառանգության միջավայր։

Աշխատությունը նվիրված է գերբարձր հաճախականությունների տիրույթում գործող դյուրակիր ռադիոլոկացիոն համակարգի նախագծման և դրա կենսաբժշկական կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ոչ կոնտակտային ռադիոալիքային չափումների սկզբունքներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է գրանցել մարդու մարմնի մակերևույթի շատ փոքր շարժումները և դրանց հետ կապված ֆիզիոլոգիական ազդանշանները՝ առանց մարմնին անմիջականորեն ամրացվող տվիչների կիրառման։ Քննվում են համակարգի կառուցվածքային հիմնական հանգույցները, հաղորդվող և ընդունվող ազդանշանների ձևավորման առանձնահատկությունները, ալեհավաքային համակարգի դերը, անդրադարձած ռադիոալիքների մշակումը և կենսաբանական շարժումներով պայմանավորված օգտակար բաղադրիչների առանձնացման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում դյուրակիր սարքի փոքր չափերի, էներգաարդյունավետության, չափումների կայունության և տարբեր միջավայրերում օգտագործման հնարավորության համատեղ ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են շնչառական շարժումների, սրտային գործունեության հետ կապված մարմնի միկրոշարժումների և այլ ֆիզիոլոգիական երևույթների ոչ կոնտակտային հայտնաբերման ընդհանուր սկզբունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օգտակար կենսաբժշկական ազդանշանների առանձնացումը շարժումներից, արտաքին էլեկտրամագնիսական ազդեցություններից և չափման համակարգի սեփական աղմուկներից առաջացող խանգարումներից։ Դիտարկվում են ազդանշանների թվային մշակման, հաճախականային և ժամանակային վերլուծության ու չափման արդյունքների կայունացման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել համակարգի տեսական մոդելավորումը, առանձին էլեկտրոնային հանգույցների նախագծումը և փորձարարական գնահատումը՝ որոշելու սարքի զգայունությունը, չափման կրկնելիությունը և կենսաբժշկական ազդանշանների գրանցման հնարավորությունները։ Դյուրակիր կառուցվածքը նման համակարգերի համար կարևոր է շարժական մոնիթորինգի, հեռավար դիտարկման և այնպիսի իրավիճակների տեսանկյունից, որտեղ կոնտակտային տվիչների կիրառումը նպատակահարմար չէ։ Միաժամանակ կենսաբժշկական կիրառման համար կարևոր են չափումների անվտանգությունը, արդյունքների արժանահավատությունը և համապատասխան բժշկական մեթոդների հետ ստացված տվյալների համադրելիությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ռադիոֆիզիկայի, ռադիոլոկացիայի, էլեկտրոնիկայի, թվային ազդանշանների մշակման և կենսաբժշկական ճարտարագիտության մոտեցումները՝ ոչ կոնտակտային ֆիզիոլոգիական մոնիթորինգի համար կոմպակտ տեխնիկական համակարգերի զարգացման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է լյարդում ճարպային փոփոխությունների և սրտանոթային համակարգի ախտաբանական գործընթացների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը սրտամկանի սուր ինֆարկտ ունեցող հիվանդների շրջանում։ Հետազոտության կենտրոնում նյութափոխանակային, բորբոքային և անոթային այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով լյարդի ճարպային ախտահարումը կարող է կապված լինել սրտանոթային ռիսկի ձևավորման և հիվանդության կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունների հետ։ Քննվում է լյարդային նյութափոխանակության խանգարումների կապը ինսուլինային դիմադրության, լիպիդային փոխանակության փոփոխությունների, համակարգային բորբոքման, օքսիդատիվ սթրեսի և անոթային պատի ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե լյարդի ճարպային փոփոխությունների առկայությունը որքանով կարող է հանդես գալ որպես ընդհանուր սրտանոթային և նյութափոխանակային ռիսկի ցուցիչ՝ ավանդական ռիսկային գործոնների հետ համակցված։ Ուսումնասիրվում են հիվանդների կլինիկական, կենսաքիմիական և գործիքային հետազոտությունների տվյալների հնարավոր փոխկապակցվածությունները՝ գնահատելու լյարդի վիճակի և սրտանոթային ախտահարման արտահայտվածության միջև առկա հարաբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում աթերոգեն լիպիդային փոփոխությունների, ածխաջրային նյութափոխանակության խանգարումների և բորբոքային ցուցանիշների դերի գնահատումը՝ որպես երկու ախտաբանական գործընթացները կապող հնարավոր մեխանիզմներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել լյարդի ճարպային ախտահարում ունեցող և չունեցող հիվանդների տարբեր կլինիկական ու լաբորատոր բնութագրերը՝ սրտանոթային ռիսկի կառուցվածքում հնարավոր տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ուղեկցող նյութափոխանակային խանգարումների նշանակությանը և հիվանդի ընդհանուր ռիսկային պրոֆիլի համալիր գնահատման անհրաժեշտությանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս լյարդային և սրտանոթային փոփոխությունները դիտարկել ոչ թե որպես միմյանցից ամբողջությամբ անկախ երևույթներ, այլ որպես նյութափոխանակային և համակարգային գործընթացներով փոխկապակցված վիճակներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սրտաբանության, լյարդաբանության, ներքին հիվանդությունների և նյութափոխանակային բժշկության մոտեցումները՝ սրտամկանի սուր ինֆարկտ ունեցող հիվանդների սրտանոթային ռիսկերի ձևավորման մեջ լյարդի ճարպային ախտահարման պաթոգենետիկ և կլինիկական նշանակությունը գնահատելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է հայ հասարակական և քաղաքական մտքի պատմական զարգացման շրջանակում հանրային կառավարման վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման, դրանց գաղափարական հիմքերի և հիմնական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կառավարման, իշխանության, պետության, հասարակական կարգի, իրավունքի, պատասխանատվության և հանրային բարօրության վերաբերյալ այն գաղափարներն են, որոնք արտահայտվել են հայկական պատմափիլիսոփայական, իրավական, եկեղեցական և հասարակական մտքի տարբեր աղբյուրներում։ Քննվում է, թե պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններում ինչպես են ընկալվել իշխանության նպատակները, կառավարչի պարտականությունները, հասարակության և իշխանության փոխհարաբերությունները, արդարության ու օրինականության պահանջները և հանրային շահի ապահովման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կառավարման բարոյական ու իրավական հիմքերին՝ բացահայտելով պատասխանատվության, արդարադատության, հասարակական համերաշխության և իշխանության սահմանափակման վերաբերյալ ձևավորված մոտեցումները։ Ուսումնասիրվում են պետականության, ինքնակառավարման և հասարակական կազմակերպման մասին գաղափարների զարգացումները՝ դրանք դիտարկելով համապատասխան պատմական ու մշակութային միջավայրում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմագրական և իրավական ժառանգության վերլուծությունը, քանի որ այդ աղբյուրներում կառավարման խնդիրները հաճախ ներկայացվում են հասարակական կայունության, իրավակարգի, պաշտպանության, հարկային հարաբերությունների, համայնքային կյանքի և իշխանավորի վարքագծի վերաբերյալ դատողությունների միջոցով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերություններին ու դրանց դերին հասարակական կյանքի կազմակերպման մեջ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառավարչական գաղափարների շարունակականությունն ու փոփոխությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են պատմական փորձը, պետականության տարբեր ձևերը և հասարակական արժեքները նպաստել կառավարման վերաբերյալ ինքնատիպ մտքի ձևավորմանը։ Միաժամանակ հին և միջնադարյան գաղափարները դիտարկվում են իրենց ժամանակի պայմաններում՝ խուսափելով ժամանակակից հանրային կառավարման հասկացությունների մեխանիկական տեղափոխումից պատմական իրականություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրային կառավարման տեսության, քաղաքական մտքի պատմության, իրավունքի պատմության և հայագիտության մոտեցումները՝ հայ կառավարչական մտքի սկզբնավորման ու զարգացման գաղափարական ժառանգությունը համակարգված ներկայացնելու նպատակով։