Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է ստամոքսի և տասներկումատնյա աղու խոցային ախտահարումների հետ կապված արյունահոսությունների դեպքում բուժական մարտավարության ձևավորման կլինիկական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիվանդի վիճակի գնահատման, ախտորոշման, բարդության աստիճանի որոշման և համապատասխան բուժական մոտեցման ընտրության փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում են այս վիճակների կլինիկական նշանակությունը, ընթացքի առանձնահատկությունները և այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել հիվանդության զարգացման, կրկնության հավանականության և բուժման արդյունքների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ժամանակին ախտորոշման և հիվանդի ընդհանուր վիճակի համալիր գնահատման կարևորությանը՝ հաշվի առնելով կլինիկական դրսևորումները, լաբորատոր տվյալները և գործիքային հետազոտությունների արդյունքները։ Դիտարկվում է էնդոսկոպիկ հետազոտության նշանակությունը որպես ախտահարման տեղակայման և բնույթի գնահատման կարևոր միջոց, ինչպես նաև բուժական որոշումների կայացման գործընթացում դրա դերը։ Ուսումնասիրվում են պահպանողական, էնդոսկոպիկ և վիրաբուժական մոտեցումների ընտրության ընդհանուր սկզբունքները՝ շեշտադրելով, որ բուժական մարտավարությունը պայմանավորված է յուրաքանչյուր հիվանդի կլինիկական վիճակով և պահանջում է մասնագիտական անհատական գնահատում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուժման արդյունքների գնահատումը, հիվանդության կրկնության ռիսկի ուսումնասիրությունը և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման հարցը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել տարբեր կլինիկական խմբերի տվյալները՝ պարզելու համար հիվանդի վիճակի, ախտահարման բնույթի և ընտրված բուժական մոտեցման միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարբեր մասնագետների համագործակցության նշանակությանը, քանի որ նման դեպքերի կառավարումը կարող է պահանջել գաստրոէնտերոլոգիական, էնդոսկոպիկ, վիրաբուժական և վերակենդանացման ծառայությունների համակարգված աշխատանք։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գաստրոէնտերոլոգիայի, վիրաբուժության և կլինիկական ախտորոշման մոտեցումները՝ խոցային գաստրոդուոդենալ արյունահոսությունների ժամանակ բուժական մարտավարության ընտրության և հիվանդների կլինիկական կառավարման հիմնական սկզբունքները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական միության Արևելյան գործընկերության նախաձեռնության շուրջ համաեվրոպական խորհրդարանական կուսակցությունների և քաղաքական խմբերի ձևավորած քաղաքական խոսույթի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գաղափարները, փաստարկները, քաղաքական հասկացություններն ու մեկնաբանման շրջանակներն են, որոնց միջոցով եվրոպական կուսակցական դերակատարները ներկայացրել և քննարկել են նախաձեռնության նպատակները, զարգացման ուղղությունները և ԵՄ-ի արևելյան հարևանների հետ հարաբերությունները։ Քննվում է խորհրդարանական դիսկուրսի կառուցվածքը՝ ուշադրություն դարձնելով քաղաքական հայտարարություններին, բանավեճերին, ծրագրային փաստաթղթերին, բանաձևերին և այլ հրապարակային նյութերին, որոնց միջոցով արտահայտվել են տարբեր քաղաքական դիրքորոշումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր գաղափարական ուղղություններ ներկայացնող քաղաքական ուժերն ինչպիսի նշանակություն են վերագրել ժողովրդավարությանը, իրավունքի գերակայությանը, տնտեսական համագործակցությանը, տարածաշրջանային կայունությանը, քաղաքական բարեփոխումներին և եվրոպական ինտեգրման տարբեր ձևերին։ Ուսումնասիրվում են տարբեր կուսակցական խմբերի խոսույթներում առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ առանց դրանց քաղաքական գնահատման կամ որևէ մոտեցման առավելություն վերագրելու։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքական լեզվի և բառապաշարի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե ինչպես են որոշ հասկացություններ օգտագործվել նախաձեռնության նպատակների, գործընկեր երկրների և Եվրոպական միության արտաքին քաղաքական դերակատարության վերաբերյալ պատկերացումներ ձևավորելու համար։ Դիտարկվում է նաև քաղաքական դիսկուրսի փոփոխականությունը տարբեր ժամանակահատվածներում՝ միջազգային և տարածաշրջանային զարգացումների, ԵՄ ներքին քաղաքական քննարկումների և գործընկեր երկրների հետ հարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել քաղաքական դիսկուրսի վերլուծության, համեմատական քաղաքականագիտության և եվրոպական ուսումնասիրությունների մեթոդները՝ խորհրդարանական կուսակցությունների հաղորդակցական ռազմավարություններն ու գաղափարական առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե եվրոպական խորհրդարանական քաղաքական միջավայրում ինչպես են ձևավորվել Արևելյան գործընկերության վերաբերյալ տարբեր պատկերացումները և ինչպես են կուսակցական ու գաղափարական տարբերությունները դրսևորվել ԵՄ արտաքին քաղաքականության վերաբերյալ հանրային ու խորհրդարանական քննարկումներում։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տնտեսության մրցունակության ձևավորման և բարձրացման հիմնական գործոնների ուսումնասիրությանը՝ միջազգային ու տարածաշրջանային տնտեսական ինտեգրման գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ազգային տնտեսության կարողությունն է արդյունավետորեն ներգրավվելու ընդլայնվող տնտեսական փոխհարաբերություններում, օգտագործելու արտաքին շուկաների ընձեռած հնարավորությունները և միաժամանակ հարմարվելու մրցակցային միջավայրի փոփոխություններին։ Քննվում են տնտեսության մրցունակության տեսական և մեթոդաբանական մոտեցումները, դրա գնահատման հիմնական չափանիշները և մակրոտնտեսական, կառուցվածքային ու ինստիտուցիոնալ գործոնների փոխազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտադրողականությանը, արտահանման կառուցվածքին, ներդրումային միջավայրին, տեխնոլոգիական զարգացմանը, նորարարական կարողություններին, մարդկային կապիտալին և ենթակառուցվածքների որակին՝ որպես երկարաժամկետ մրցունակության կարևոր բաղադրիչների։ Ուսումնասիրվում է ինտեգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և աշխատանքային ռեսուրսների շարժի վրա, ինչպես նաև տնտեսական կապերի ընդլայնման հնարավոր ազդեցությունները տեղական արտադրողների գործունեության և արտաքին շուկաներում նրանց դիրքերի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արտաքին առևտրի կառուցվածքի և արտահանման բազմազանեցման խնդիրը՝ դիտարկելով բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրության զարգացման և միջազգային տնտեսական կապերում առավել արդյունավետ ներգրավման նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փոքր և բաց տնտեսությանը բնորոշ սահմանափակումներին, արտաքին տնտեսական փոփոխությունների նկատմամբ զգայունությանը և մրցակցային ճնշումների պայմաններում տնտեսության հարմարվողականության բարձրացման անհրաժեշտությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր ոլորտների մրցակցային ներուժը, գործարար միջավայրի առանձնահատկությունները և պետական տնտեսական քաղաքականության այն գործիքները, որոնք կապված են արտադրողականության, ներդրումների ու ձեռնարկատիրության զարգացման հետ։ Ինտեգրումը դիտարկվում է միաժամանակ որպես նոր հնարավորությունների և լրացուցիչ մարտահրավերների աղբյուր, որի տնտեսական արդյունքները պայմանավորված են երկրի ներքին կառուցվածքային ու ինստիտուցիոնալ հնարավորություններով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջազգային տնտեսագիտության, մակրոտնտեսագիտության և մրցունակության տեսության մոտեցումները՝ ինտեգրացիոն միջավայրում Հայաստանի տնտեսության զարգացման և մրցակցային ներուժի բարելավման հիմնախնդիրները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է անձի նկատմամբ ֆիզիկական բռնության հետ կապված իրավախախտումների մոտիվացիոն և հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ քրեաբանական, իրավաբանական և սոցիալ-հոգեբանական տեսանկյուններից։ Հետազոտության կենտրոնում այն շարժառիթներն ու պայմաններն են, որոնք կարող են կապված լինել բռնի վարքագծի ձևավորման և դրսևորման հետ՝ առանց դրանք դիտարկելու որպես նման գործողությունների արդարացում։ Քննվում են անձնական հակամարտությունների, թշնամանքի, վրեժի, գերիշխելու ձգտման, խմբային ազդեցության, իրավիճակային լարվածության և սոցիալական միջավայրի հնարավոր դերերը՝ հաշվի առնելով, որ կոնկրետ դեպքերում շարժառիթները կարող են լինել բազմագործոն և փոխկապակցված։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոտիվի, նպատակի, դիտավորության և հուզական վիճակի տարբերակմանը, քանի որ դրանք իրավական ու հոգեբանական գնահատման ընթացքում ունեն տարբեր նշանակություն։ Ուսումնասիրվում են նաև անձի վարքագծի ձևավորման վրա սոցիալականացման, ընտանեկան և միջանձնային հարաբերությունների, կոնֆլիկտների լուծման սովորությունների և շրջապատի ազդեցության ընդհանուր մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տարբեր բնույթի բռնի արարքների մոտիվացիոն կառուցվածքների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ դրանց միջև հնարավոր ընդհանրություններն ու տարբերությունները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում քրեական վարքագծի պատճառների և պայմանների տարբերակման խնդրին, ինչպես նաև այն հանգամանքին, որ որևէ առանձին հոգեբանական կամ սոցիալական գործոն ինքնին չի նշանակում բռնի վարքագծի անխուսափելիություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել դատահոգեբանական գնահատման, քրեաբանական վերլուծության և իրավական որակման փոխհարաբերությունները՝ հատկապես շարժառիթի բացահայտման նշանակության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է նաև կանխարգելման հարցերը՝ շեշտադրելով հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման, բռնության ռիսկային գործոնների վաղ ճանաչման և համապատասխան սոցիալական ու իրավական կանխարգելիչ մեխանիզմների նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քրեաբանության, քրեական հոգեբանության և իրավագիտության մոտեցումները՝ ֆիզիկական բռնության հետ կապված վարքագծի մոտիվացիոն հիմքերը գիտականորեն վերլուծելու և կանխարգելման հնարավոր ուղղությունները հասկանալու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է պետական կարիքների համար ապրանքների, աշխատանքների և ծառայությունների ձեռքբերման գործընթացում ձևավորվող իրավահարաբերությունների, դրանց կարգավորման սկզբունքների և իրավական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գնումների կազմակերպման իրավական հիմքերը, մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, մրցակցային միջավայրի ապահովումը, հանրային միջոցների արդյունավետ օգտագործումը և գործընթացների թափանցիկության իրավական երաշխիքներն են։ Քննվում են պետական գնումների համակարգի ձևավորման և գործունեության ընդհանուր սկզբունքները, գնումների պլանավորման, ընթացակարգերի կազմակերպման, առաջարկների ներկայացման ու գնահատման, պայմանագրերի կնքման և դրանց կատարման ընթացքում առաջացող իրավական հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատվիրատու մարմինների և տնտեսական գործունեություն իրականացնող մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, նրանց փոխհարաբերություններին և հավասար մրցակցային հնարավորությունների ապահովման նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են գնումների գործընթացում հրապարակայնության, հաշվետվողականության, արդյունավետության, խտրականության բացառման և մրցակցության պաշտպանության սկզբունքները՝ որպես հանրային ֆինանսների կառավարման կարևոր բաղադրիչներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության և գնումների ընթացքում ընդունված որոշումների բողոքարկման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև իրավական վերահսկողության նշանակությունը հնարավոր խախտումների կանխարգելման համար։ Դիտարկվում են պայմանագրային հարաբերությունների առանձնահատկությունները, կողմերի պատասխանատվության հիմքերը և պետական միջոցների նպատակային օգտագործման իրավական երաշխիքները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև էլեկտրոնային գնումների համակարգերի զարգացմանը և դրանց նշանակությանը ընթացակարգերի պարզեցման, տեղեկատվության հասանելիության ու գործընթացների վերահսկելիության բարձրացման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել իրավակարգավորման գործնական կիրառման ընթացքում առաջացող խնդիրները և օրենսդրական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման ընդհանուր ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վարչական, ֆինանսական և պայմանագրային իրավունքի մոտեցումները՝ պետական գնումների համակարգում հանրային և մասնավոր շահերի հավասարակշռման, իրավական որոշակիության և պետական միջոցների արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի բնագավառներին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականության վերաբերյալ համակարգված մատենագիտական տեղեկատվություն և նախատեսված է համապատասխան մասնագիտական աղբյուրների ընթացիկ իրազեկման համար։ Այն ընդգրկում է տարբեր տեսակի հրատարակությունների, գիտական և գիտահանրամատչելի աշխատությունների, հոդվածների, ժողովածուների, ուսումնասիրությունների, տեղեկատուների և այլ նյութերի մատենագիտական նկարագրություններ՝ հնարավորություն տալով հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ հրատարակվող գրականության հոսքին։ Նյութերը կարող են ընդգրկել կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, կիրառական արվեստի, ժողովրդական ստեղծագործության, մշակութային հաստատությունների գործունեության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ գրականություն։ Տեղեկատուի հիմնական նշանակությունը նոր հրատարակությունների մասին տվյալների հավաքումը, դասակարգումը և ընթերցողին հնարավորինս արագ տրամադրելն է՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ մասնագիտական գրականության հայտնաբերումը։ Մատենագիտական գրառումների համակարգված դասավորությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրողներին կողմնորոշվել բազմաբնույթ նյութերի մեջ, բացահայտել հետաքրքրող թեմային վերաբերող աղբյուրներ և հետևել առանձին բնագավառների վերաբերյալ գրականության համալրմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ որպես տեղեկատվական և որոնողական գործիք։ Միաժամանակ այն կարևոր նշանակություն ունի հետադարձ ուսումնասիրությունների համար, քանի որ ժամանակի ընթացքում նման ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուները վերածվում են որոշակի պատմական շրջանի հրատարակչական և գիտական գործունեությունն արտացոլող աղբյուրների։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե մշակույթի և արվեստի որ ոլորտներն են առավել ակտիվորեն ներկայացվել մասնագիտական գրականության մեջ, ինչ թեմատիկ ուղղություններ են զարգացել և ինչպես է ձևավորվել համապատասխան տեղեկատվական միջավայրը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է ընթացիկ մատենագիտության, գրադարանային տեղեկատվության և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականության հաշվառման գործառույթները՝ ծառայելով որպես թեմատիկ գրականության որոնման և համակարգված ուսումնասիրության օժանդակ միջոց։

Աշխատությունը նվիրված է անսահմանափակ տիրույթներում դիտարկվող մի շարք ոչ գծային ինտեգրալ հավասարումների տեսական ուսումնասիրությանը, որոնց ոչ գծային բաղադրիչը բնութագրվում է մոնոտոնության հատկությամբ։ Հետազոտության կենտրոնում նման հավասարումների լուծումների գոյության, միակության, կառուցվածքային հատկությունների և վարքի բացահայտման խնդիրներն են։ Քննվում են ինտեգրալ օպերատորների համապատասխան դասերը և այն ֆունկցիոնալ տարածությունները, որոնց շրջանակում հնարավոր է ձևակերպել ու ուսումնասիրել խնդիրը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մոնոտոն ոչ գծայնության դերին, քանի որ այդ հատկությունը հնարավորություն է տալիս կիրառել ոչ գծային ֆունկցիոնալ անալիզի և օպերատորների տեսության տարբեր մեթոդներ՝ լուծումների վերաբերյալ հիմնարար արդյունքներ ստանալու համար։ Անսահմանափակ տիրույթի առկայությունը առաջացնում է լրացուցիչ մաթեմատիկական դժվարություններ, որոնք կապված են ֆունկցիաների վարքի, ինտեգրալների զուգամիտության, լուծումների սահմանափակության և անվերջության մեջ դրանց ասիմպտոտիկ հատկությունների հետ։ Ուսումնասիրվում են միջուկի և ոչ գծային անդամի նկատմամբ այնպիսի պայմաններ, որոնց դեպքում համապատասխան ինտեգրալ օպերատորը պահպանում է անհրաժեշտ ֆունկցիոնալ հատկությունները և հնարավոր է հիմնավորել լուծման գոյությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լուծումների դրականության, սահմանափակության, մոնոտոնության և կայունության հնարավոր հատկությունների ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև տարբեր դասերի լուծումների միջև կապերի բացահայտումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ֆիքսված կետի տեսության, մոնոտոն օպերատորների տեսության, ֆունկցիոնալ անալիզի և հաջորդական մոտարկումների ընդհանուր սկզբունքները։ Դիտարկվում է նաև հավասարումների պարամետրերից և սկզբնական պայմաններից լուծումների կախվածությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել համապատասխան մաթեմատիկական մոդելների վարքի մասին։ Նման ինտեգրալ հավասարումները տեսական նշանակությունից բացի կարող են առաջանալ մաթեմատիկական ֆիզիկայի, հավանականությունների տեսության և տարբեր ոչ գծային գործընթացների մոդելավորման խնդիրներում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ինտեգրալ հավասարումների տեսության, ոչ գծային անալիզի և օպերատորների տեսության մեթոդները՝ անսահմանափակ տիրույթներում մոնոտոն ոչ գծայնությամբ հավասարումների լուծելիության և լուծումների որակական հատկությունների համակարգված ուսումնասիրության նպատակով։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցության ղեկավար մարմնի գործունեության վերաբերյալ հաշվետու բնույթի նյութերի ժողովածու, որը կարող է արժեքավոր սկզբնաղբյուր հանդիսանալ Խորհրդային Հայաստանի համապատասխան ժամանակաշրջանի քաղաքական, տնտեսական և հասարակական պատմության ուսումնասիրության համար։ Նյութերում հիմնականում արտացոլվում են կուսակցական կազմակերպությունների աշխատանքի ուղղությունները, ընդունված որոշումների իրականացումը, պետական և տնտեսական կառավարման խնդիրները, ինչպես նաև հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման վերաբերյալ պաշտոնական գնահատականներն ու առաջնահերթությունները։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ֆինանսների, աշխատանքի կազմակերպման, կադրային քաղաքականության և տեղական կառավարման վերաբերյալ տվյալներն ու ամփոփումները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կուսակցական կազմակերպական աշխատանքին՝ անդամակցության, տեղական կառույցների գործունեության, ղեկավար կադրերի պատրաստման և կենտրոնական ու տեղական մարմինների միջև փոխհարաբերությունների տեսանկյունից։ Նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նաև կրթության, մշակույթի, մամուլի, գաղափարական աշխատանքի և հասարակական կազմակերպությունների գործունեության նկատմամբ կուսակցական կառավարման մոտեցումները։ Նման փաստաթղթերի աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ դրանք արտացոլում են ոչ միայն կատարված աշխատանքների մասին պաշտոնական տեղեկատվությունը, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական լեզուն, խնդիրների դասակարգման սկզբունքները և իշխանական կառույցների կողմից հասարակական ու տնտեսական գործընթացների ընկալումը։ Միաժամանակ դրանց ուսումնասիրությունը պահանջում է աղբյուրագիտական քննադատական մոտեցում, քանի որ հաշվետու փաստաթղթերը կազմվել են պաշտոնական քաղաքական համակարգի շրջանակում և կարող են ներկայացնել իրադարձությունների ու արդյունքների ինստիտուցիոնալ գնահատականը։ Այլ վիճակագրական, վարչական, մամուլի և արխիվային աղբյուրների հետ համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել փաստաթղթերում ներկայացված գործընթացների վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ ժողովածուն կարևոր նյութ է Խորհրդային Հայաստանի կառավարման համակարգի, կուսակցական հաստատությունների, սոցիալ-տնտեսական քաղաքականության և հասարակական կյանքի պատմության ուսումնասիրման համար՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ինչպես կառավարման առաջնահերթությունները, այնպես էլ տվյալ ժամանակաշրջանին բնորոշ քաղաքական ու վարչական մեխանիզմները։

Աշխատությունը նվիրված է Երևանի բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում սովորող արտասահմանցի ուսանողների սննդային վարքագծի, փաստացի սննդակարգի և առողջական վիճակի հիգիենիկ գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ուսանողների ամենօրյա սննդի կառուցվածքը, սննդանյութերի ընդունման ընդհանուր առանձնահատկությունները, սննդի կազմակերպման պայմանները և դրանց հնարավոր կապը օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի ու ուսումնական կենսակերպի հետ են։ Քննվում են արտասահմանցի ուսանողների՝ նոր բնակլիմայական, սոցիալական և կենցաղային միջավայրին հարմարվելու առանձնահատկությունները, քանի որ բնակության վայրի փոփոխությունը կարող է ուղեկցվել սովորական սննդային ռեժիմի, սննդատեսակների ընտրության և առօրյա կենսակերպի փոփոխություններով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սննդակարգի բազմազանությանը, սննդի ընդունման պարբերականությանը, հիմնական սննդանյութերի հարաբերակցությանը և սննդային սովորությունների համապատասխանությանը առողջ սնուցման ընդհանուր հիգիենիկ սկզբունքներին։ Դիտարկվում են նաև ուսումնական ծանրաբեռնվածության, ֆիզիկական ակտիվության, հանգստի ռեժիմի և կենցաղային պայմանների հնարավոր ազդեցությունները ուսանողների ընդհանուր ինքնազգացողության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում առողջական վիճակի գնահատումը՝ համապատասխան բժշկական և հիգիենիկ ցուցանիշների համադրման միջոցով, ինչը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել սնուցման և առողջության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունները՝ առանց դրանք ինքնաբերաբար պատճառահետևանքային կապ համարելու։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել տարբեր խմբերի սննդային առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով մշակութային սննդային ավանդույթները, Հայաստանում բնակվելու տևողությունը և ուսանողական կենցաղի պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հանրակացարաններում կամ այլ բնակության վայրերում սննդի կազմակերպման, հանրային սննդի ծառայությունների օգտագործման և սննդամթերքի ընտրության հետ կապված հիգիենիկ հարցերին։ Ստացված տվյալների համակարգումը կարող է ծառայել ուսանողական միջավայրում առողջ սնուցման կազմակերպման և կանխարգելիչ առողջապահական միջոցառումների գիտական հիմնավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սննդի հիգիենայի, հանրային առողջության, սննդաբանության և ուսանողների առողջության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ արտասահմանցի ուսանողների սննդային և առողջական վիճակի համալիր բնութագիր ձևավորելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի հասարակական, տնտեսական և քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությանը 1929 թվականի խորքային վերափոխումների համատեքստում։ Քննության կենտրոնում խորհրդային տնտեսական և սոցիալական քաղաքականության փոփոխություններն են, որոնք կապված էին արագացված արդյունաբերականացման, գյուղատնտեսության կոլեկտիվացման, տնտեսության կենտրոնացված կառավարման ընդլայնման և հասարակական հարաբերությունների վերակազմավորման հետ։ Ուսումնասիրվում է հանրապետության տնտեսության վիճակը, արդյունաբերական արտադրության զարգացման ուղղությունները, նոր արտադրական կարողությունների ստեղծման քաղաքականությունը, կապիտալ ներդրումների նշանակությունը և աշխատուժի կառուցվածքում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսությանը, որտեղ պետական քաղաքականության փոփոխությունը էական ազդեցություն էր ունենում գյուղացիական տնտեսությունների կազմակերպման ձևերի, հողօգտագործման, արտադրության կառավարման և գյուղական հասարակության սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Դիտարկվում են կոլեկտիվ տնտեսությունների ձևավորման սկզբնական գործընթացները, դրանց նկատմամբ գյուղացիության տարբեր խմբերի վերաբերմունքը և գյուղի ավանդական տնտեսական կառուցվածքի վերափոխման հետ կապված հակասությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական կառավարման և կուսակցական մարմինների դերակատարության ուսումնասիրությունը՝ տնտեսական ծրագրերի իրականացման, արտադրական ռեսուրսների կենտրոնացման և հասարակական կյանքի վերահսկման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև աշխատավորության սոցիալական վիճակին, քաղաքային բնակչության աճին, աշխատանքային հարաբերությունների փոփոխությանը և նոր տնտեսական քաղաքականությունից կենտրոնացված պլանային համակարգին անցնելու հետևանքներին։ Մշակութային և կրթական գործընթացները դիտարկվում են սոցիալական վերափոխումների ընդհանուր միջավայրում՝ ուշադրություն դարձնելով գրագիտության տարածմանը, մասնագիտական կադրերի պատրաստմանը և նոր հասարակական արժեքների հաստատմանն ուղղված քաղաքականությանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են այդ փոփոխությունների հակասական կողմերը՝ վարչական մեթոդների ուժեղացումը, տնտեսական և սոցիալական ճնշումները և հասարակության տարբեր խմբերի առջև առաջացած դժվարությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս 1929 թվականը դիտարկել որպես Խորհրդային Հայաստանի պատմության կարևոր անցումային փուլ՝ բացահայտելով տնտեսական կառուցվածքի, գյուղատնտեսության, արդյունաբերության, պետական կառավարման և հասարակական հարաբերությունների վերափոխումների փոխկապակցված բնույթը։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի մասնագիտական բառապաշարի կարևոր շերտերից մեկի՝ դեղաբանության և դեղագործության ոլորտներում գործածվող տերմինների լեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մասնագիտական հասկացությունների անվանման ձևերը, տերմինների ծագումը, կառուցվածքը, իմաստային առանձնահատկությունները և հայերենի տերմինակազմական համակարգում դրանց զբաղեցրած տեղն են։ Քննվում են բնիկ և հայերեն լեզվական միջոցներով կազմված տերմինները, ինչպես նաև այլ լեզուներից փոխառված կամ միջազգային գիտական բառապաշարի հիման վրա ձևավորված անվանումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տերմինակազմության բառակազմական եղանակներին՝ ածանցմանը, բառաբարդմանը, բազմաբաղադրիչ անվանումների ձևավորմանը և մասնագիտական հասկացությունների հայերեն համարժեքների ստեղծմանը։ Ուսումնասիրվում են տերմինների իմաստային հարաբերությունները, հոմանիշության և տարբերակային ձևերի առկայությունը, բազմիմաստության հնարավոր դրսևորումները, ինչպես նաև ընդհանուր գործածության բառերի տերմինացման և մասնագիտական բառերի իմաստային մասնագիտացման գործընթացները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում միջազգային տերմինաբանության ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար, թե օտարալեզու անվանումները ինչպիսի հնչյունական, ուղղագրական և ձևաբանական հարմարեցումների են ենթարկվում հայերենում։ Դիտարկվում են նաև մասնագիտական բառապաշարի կանոնարկման և միասնականացման խնդիրները, քանի որ բժշկական ու դեղագործական հաղորդակցության հստակությունը մեծապես պայմանավորված է հասկացությունների միանշանակ և հետևողական անվանումներով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել մասնագիտական բառարանների, գիտական գրականության, ուսումնական նյութերի և ոլորտային այլ տեքստերի տվյալները՝ տերմինների իրական գործածությունը և զարգացման միտումները բացահայտելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում տերմինաբանական համակարգի շարունակական համալրմանը, որը կապված է գիտության, դեղագործական տեխնոլոգիաների և մասնագիտական հաղորդակցության զարգացման հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տերմինագիտության, բառագիտության, բառակազմության և մասնագիտական լեզվի ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ժամանակակից հայերենում դեղաբանական ու դեղագործական բառապաշարի ձևավորման, գործածության և կանոնարկման հիմնական օրինաչափությունները։

Աշխատությունը նվիրված է կաթիլային ոռոգման համակարգերի նախագծման, կազմակերպման և արդյունավետ կիրառման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բնակլիմայական, հողային և գյուղատնտեսական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում ջրային ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործման, մշակաբույսերի ջրապահովվածության բարելավման և ոռոգման գործընթացի արդյունավետության բարձրացման խնդիրներն են։ Քննվում են կաթիլային ոռոգման տեխնոլոգիայի ընդհանուր սկզբունքները, ջրի նպատակային և հավասարաչափ մատակարարման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև համակարգի հիմնական կառուցվածքային տարրերի փոխկապակցված աշխատանքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ոռոգման ռեժիմի ընտրությանը՝ հաշվի առնելով մշակաբույսերի կենսաբանական պահանջները, հողի ջրաֆիզիկական հատկությունները, տեղումների քանակը, օդի ջերմաստիճանը, գոլորշիացումը և տեղանքի բնական պայմանները։ Ուսումնասիրվում են ջրի բաշխման արդյունավետության, հողի խոնավության պահպանման և բույսերի արմատային գոտում անհրաժեշտ ջրային պայմանների ձևավորման հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համակարգերի շահագործման ընթացքում առաջացող տեխնիկական խնդիրների ուսումնասիրությունը՝ կապված ջրի որակի, ֆիլտրման, խողովակաշարերի և ջրամատակարարման տարրերի աշխատանքի կայունության հետ։ Դիտարկվում են նաև տեղանքի ռելիեֆի և ջրի հասանելի ճնշման ազդեցությունները համակարգի աշխատանքի և ոռոգման հավասարաչափության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ավանդական և ջրախնայող ոռոգման եղանակների տեխնիկական, տնտեսական և ագրոնոմիական առանձնահատկությունները՝ գնահատելով դրանց համապատասխանությունը տարբեր գյուղատնտեսական պայմաններին։ Անդրադարձ է կատարվում կաթիլային ոռոգման ներդրման տնտեսական նպատակահարմարությանը, սկզբնական ներդրումների և հետագա շահագործման ծախսերի հարաբերակցությանը, աշխատանքի կազմակերպմանը և ջրային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետությանը։ Կարևորվում է նաև տեխնոլոգիայի կիրառման բնապահպանական նշանակությունը՝ հողերի ջրային ռեժիմի ավելի նպատակային կառավարման և սահմանափակ ջրային պաշարների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ոռոգման ճարտարագիտության, հողագիտության, ագրոնոմիայի և ջրային տնտեսության մոտեցումները՝ Հայաստանի գյուղատնտեսական պայմաններին համապատասխան կաթիլային ոռոգման համակարգերի կիրառման արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է տեղական ծագման հրաբխային հանքային նյութերի օգտագործմամբ բետոնապոլիմերային կոմպոզիտների ստացման, դրանց կառուցվածքի ձևավորման և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ուսումնասիրության խնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում բնական հրաբխային հումքի՝ որպես շինարարական կոմպոզիտային նյութերի բաղադրիչ օգտագործելու հնարավորությունների գնահատումն է՝ հաշվի առնելով դրա հանքաբանական կազմը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ծակոտկենությունը և կապակցող համակարգերի հետ փոխազդեցությունը։ Քննվում են հանքային և պոլիմերային բաղադրիչների համատեղման ընդհանուր սկզբունքները, որոնց միջոցով հնարավոր է նպատակային կերպով փոփոխել նյութի կառուցվածքն ու շահագործական հատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պոլիմերային բաղադրիչների ազդեցությանը կոմպոզիտի ամրության, ջրակայունության, մաշակայունության, խոնավության ներթափանցման նկատմամբ դիմադրության և երկարատև շահագործման ընթացքում կառուցվածքային կայունության վրա։ Ուսումնասիրվում է սկզբնական հումքի հատկությունների և պատրաստի նյութի բնութագրերի միջև կապը՝ պարզելու համար, թե հրաբխային նյութերի առանձնահատկություններն ինչպես կարող են ազդել կոմպոզիտային համակարգի ընդհանուր վարքի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նյութի միկրոկառուցվածքի ձևավորման, հանքային մասնիկների և կապակցող միջավայրի փոխազդեցության, ինչպես նաև ծակոտկեն կառուցվածքի փոփոխությունների գնահատումը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր բաղադրակազմերով ստացված նմուշների ֆիզիկական և մեխանիկական ցուցանիշները՝ առավել արդյունավետ կոմպոզիցիաների ընտրության տեսական և փորձարարական հիմքերը ձևավորելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղական հումքի կիրառման տնտեսական և բնապահպանական նշանակությանը, քանի որ տարածաշրջանում հասանելի բնական ռեսուրսների նպատակային օգտագործումը կարող է նպաստել ներմուծվող նյութերից կախվածության նվազեցմանը և շինանյութերի արտադրության ռեսուրսային արդյունավետության բարձրացմանը։ Դիտարկվում են նման կոմպոզիտների հնարավոր կիրառությունները տարբեր շինարարական տարրերում և կառուցվածքներում՝ դրանց ֆունկցիոնալ հատկությունների և շահագործման պայմանների համապատասխանության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական նյութագիտության, կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիայի, պոլիմերային նյութագիտության և բնական հանքային հումքի ուսումնասիրման մոտեցումները՝ տեղական ռեսուրսների հիման վրա արդյունավետ և բարելավված հատկություններով շինարարական նյութերի ստեղծման գիտական հիմքերը զարգացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է շարժական հեռախոսային կապի համակարգերում հաղորդակցման կապուղիների մաթեմատիկական մոդելավորման, բնութագրերի գնահատման և աշխատանքի օպտիմալացման խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ռադիոկապուղու միջոցով տեղեկատվության փոխանցման գործընթացն է՝ հաշվի առնելով ազդանշանի տարածման միջավայրի առանձնահատկությունները, աղմուկը, միջամտությունները, բազմուղի տարածումը, ազդանշանի թուլացումը և շարժական բաժանորդների տեղաշարժի հետևանքով առաջացող փոփոխությունները։ Քննվում են կապուղիների մոդելավորման տեսական սկզբունքները և այն մաթեմատիկական ու վիճակագրական մոտեցումները, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել շարժական կապի համակարգի վարքը տարբեր պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ազդանշանի որակի, թողունակության, կապի հուսալիության, սպեկտրային արդյունավետության և ռադիոռեսուրսների օգտագործման միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրվում են կապուղիների հատկությունների վրա բազային կայանների տեղաբաշխման, ծածկույթի տարածքի, հաճախականային ռեսուրսների բաշխման և բաժանորդային ծանրաբեռնվածության ազդեցությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օպտիմալացման խնդիրը, որի շրջանակում դիտարկվում են համակարգի սահմանափակ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, հաղորդման որակի պահպանման և սպասարկվող օգտվողների պահանջներին համապատասխան աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել մաթեմատիկական մոդելներ, համակարգչային նմանակումներ և տարբեր սցենարների համեմատական վերլուծություններ՝ կապուղիների աշխատանքային բնութագրերի գնահատման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև շարժական կապի ցանցերում երթևեկության փոփոխականության և տարբեր բջիջների միջև ռեսուրսների բաշխման խնդիրներին, ինչպես նաև շարժվող բաժանորդի սպասարկման շարունակականության ապահովման նշանակությանը։ Մոդելավորման արդյունքները հնարավորություն են տալիս գնահատել տարբեր պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի ընդհանուր արդյունավետության վրա և հիմնավորել կապի որակի բարելավման համար առավել նպատակահարմար մոտեցումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հեռահաղորդակցության տեսության, ռադիոկապի, մաթեմատիկական մոդելավորման և օպտիմալացման մեթոդները՝ շարժական հեռախոսային համակարգերի կապուղիների արդյունավետության, կայունության և ռեսուրսների օգտագործման բարելավման խնդիրները համակարգված ուսումնասիրելու նպատակով։