Պատրաստի նյութեր

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական ԽՍՀ գյուղատնտեսության տարբեր բնագավառներում աչքի ընկած աշխատողների, արտադրական նախաձեռնությունների և առաջավոր փորձի վերաբերյալ գրականության համակարգված հանձնարարական մատենագիտական ցանկ։ Այն նախատեսված է ընթերցողներին համապատասխան գրքերի, հոդվածների, ակնարկների և այլ հրատարակությունների ընտրության հարցում կողմնորոշելու համար՝ միաժամանակ ներկայացնելով տվյալ ժամանակաշրջանի գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման և աշխատանքի հանրայնացման առանձնահատկությունները։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են վերաբերել դաշտավարության, այգեգործության, խաղողագործության, անասնաբուծության և գյուղատնտեսության այլ ճյուղերում գործունեություն իրականացրած աշխատողների փորձին, աշխատանքի կազմակերպման եղանակներին և արտադրական ձեռքբերումների ներկայացմանը։ Հանձնարարական բնույթը ենթադրում է, որ մատենագիտական գրառումները ընտրվել են որոշակի ընթերցողական և տեղեկատվական նպատակով՝ առաջարկելով այնպիսի հրապարակումներ, որոնք տվյալ ժամանակաշրջանում համարվել են օգտակար գյուղատնտեսական փորձի տարածման և մասնագիտական գիտելիքների փոխանցման համար։ Նման ցանկերի կառուցվածքում կարևոր նշանակություն ունի նյութերի թեմատիկ համակարգումը, որը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին արագ գտնել իրեն հետաքրքրող գյուղատնտեսական ուղղությանը կամ գործունեության ոլորտին վերաբերող գրականությունը։ Հրատարակությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել նաև պատմական տեսանկյունից, քանի որ մատենագիտական նյութերի ընտրությունը արտացոլում է խորհրդային ժամանակաշրջանի գյուղատնտեսական քաղաքականության, աշխատանքի կազմակերպման և արտադրական հաջողությունների հանրային ներկայացման առանձնահատկությունները։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե ինչպիսի մասնագիտական փորձ էր տարածվում, ինչ թեմաներ էին առաջնահերթ համարվում և ինչպես էր գրականությունը ներգրավվում գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածման գործընթացում։ Միաժամանակ նման մատենագիտական աղբյուրը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի գյուղատնտեսության պատմության ուսումնասիրության համար՝ օգնելով հայտնաբերել տվյալ ժամանակաշրջանի առանձին աշխատողների, տնտեսությունների, արտադրական նախաձեռնությունների և մասնագիտական փորձի վերաբերյալ հրատարակություններ։ Գրադարանագիտական տեսանկյունից այն ներկայացնում է թեմատիկ հանձնարարական մատենագիտության օրինակ, որտեղ տեղեկատվական, կրթական և կողմնորոշիչ գործառույթները համակցվում են որոշակի ոլորտի վերաբերյալ գրականության ընտրության ու համակարգման հետ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր աղբյուր է խորհրդային Հայաստանի գյուղատնտեսական գրականության, գյուղատնտեսության պատմության և հանձնարարական մատենագիտության զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցական տարիքում սովորողների հոգևոր դաստիարակության բովանդակության, նպատակների, մանկավարժական պայմանների և իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում դեռահասների ու պատանիների արժեքային համակարգի, բարոյական գիտակցության, ինքնաճանաչման և սոցիալական պատասխանատվության ձևավորման գործընթացներն են՝ կրթական և սոցիալ-մշակութային միջավայրի փոխազդեցության պայմաններում։ Ավագ դպրոցական տարիքը դիտարկվում է որպես անձի զարգացման կարևոր փուլ, երբ առավել ակտիվ են դառնում աշխարհայացքային հարցերի նկատմամբ հետաքրքրությունը, սեփական դիրքորոշումների ձևավորումը, կյանքի նպատակների իմաստավորումը և հասարակության մեջ սեփական դերի գիտակցումը։ Այս համատեքստում հոգևոր դաստիարակությունը կարող է ընդգրկել բարոյական արժեքների, մարդկային արժանապատվության, պատասխանատվության, փոխադարձ հարգանքի, համերաշխության, մշակութային ժառանգության և հասարակական վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքի, դպրոցի, ուսուցչի, հասակակիցների և հասարակական միջավայրի ազդեցությանը, քանի որ սովորողի արժեքային կողմնորոշումները ձևավորվում են տարբեր սոցիալական հարաբերությունների և անձնական փորձառությունների համադրմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել դասավանդման և արտադասարանական գործունեության այն ձևերը, որոնք նպաստում են ինքնուրույն մտածողության, բարոյական դատողության, երկխոսության մշակույթի և սեփական գործողությունների հետևանքները գնահատելու կարողության զարգացմանը։ Կարևորվում է գրականության, պատմության, արվեստի և մշակութային ժառանգության կրթական ներուժը՝ որպես մարդկային փորձի, արժեքային ընտրությունների և հասարակական հարաբերությունների քննարկման միջոց։ Հոգևոր դաստիարակության արդյունավետության համար նշանակություն ունի նաև այնպիսի կրթական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ հարգվում են սովորողների անձնական համոզմունքները, խրախուսվում են հարցադրումը, քննարկումը և տարբեր տեսակետների նկատմամբ հանդուրժողական վերաբերմունքը։ Առանձին ուղղություն է ազգային և համամարդկային արժեքների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ դրանք դիտարկելով սովորողի մշակութային ինքնագիտակցության և լայն սոցիալական պատասխանատվության զարգացման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, տարիքային հոգեբանության, արժեքային կրթության և դաստիարակության տեսության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ավագ դպրոցականների հոգևոր ու բարոյական զարգացմանը նպաստող հիմնական մանկավարժական պայմաններն ու կրթական հնարավորությունները։

Աշխատությունը նվիրված է Շաղախի խոսվածքային համակարգի լեզվաբանական ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Հադրութի ենթաբարբառային միջավայրի և հայերենի տարածքային տարբերակների փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ խոսվածքի հնչյունական, ձևաբանական, բառապաշարային և շարահյուսական առանձնահատկություններն են, որոնց համեմատական քննությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու դրա տեղը շրջանի բարբառային համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն լեզվական հատկանիշներին, որոնք մի կողմից Շաղախի խոսվածքը կապում են Հադրութի ենթաբարբառի հետ, իսկ մյուս կողմից ձևավորում են դրա տեղային ինքնատիպությունը։ Հնչյունաբանական մակարդակում կարող են ուսումնասիրվել ձայնավորների և բաղաձայնների արտասանական առանձնահատկությունները, պատմական հնչյունափոխությունների դրսևորումները, շեշտադրությունը և գրական հայերենի համապատասխան ձևերից շեղվող օրինաչափությունները։ Ձևաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գոյականի հոլովման, հոգնակի թվի կազմության, դերանունների, բայական խոնարհման, ժամանակային ու եղանակային ձևերի և այլ քերականական կարգերի տեղային առանձնահատկությունները։ Բառապաշարի ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում են տեղական բառերը, հնաբանությունները, իմաստային յուրահատկությունները և հարակից խոսվածքների հետ ընդհանուր բառային շերտերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է նաև լեզվական փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ աշխարհագրորեն մերձակա բնակավայրերի խոսվածքները երկարատև հաղորդակցության պայմաններում կարող են փոխադարձաբար ազդել միմյանց վրա՝ ձևավորելով անցումային կամ համատեղ հատկանիշներ։ Համեմատական վերլուծությունը կարող է նպաստել տարբերակիչ և ընդհանուր բարբառային երևույթների առանձնացմանը, ինչպես նաև դրանց պատմական զարգացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Նման նյութերի գրանցումն ու համակարգումը կարևոր նշանակություն ունեն նաև բարբառային բառապաշարի և ոչ գրական խոսքային ձևերի պահպանման տեսանկյունից, հատկապես այն պայմաններում, երբ բնակչության տեղաշարժերը և գրական լեզվի ազդեցությունը կարող են արագացնել ավանդական խոսվածքների փոփոխությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայ բարբառագիտության, պատմական լեզվաբանության, հնչյունաբանության և համեմատական լեզվաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բնութագրել տեղային խոսվածքի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ճշգրտել դրա հարաբերությունը Հադրութի ենթաբարբառային համակարգի հետ։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ծառայությունների ոլորտում զբաղվածության արդյունավետության բարձրացման սոցիալ-տնտեսական, կազմակերպական և կառավարչական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ծառայությունների ոլորտի աշխատաշուկայի առանձնահատկություններն են, աշխատուժի օգտագործման արդյունավետությունը և այն գործոնները, որոնք ազդում են աշխատանքի արտադրողականության, զբաղվածության կայունության ու մատուցվող ծառայությունների որակի վրա։ Ծառայությունների ոլորտը դիտարկվում է որպես տնտեսության բազմաբնույթ հատված, որը ներառում է առևտրի, տրանսպորտի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, ֆինանսական, զբոսաշրջային, կրթական, առողջապահական և այլ ծառայություններ, որոնցում աշխատուժի պահանջարկն ու մասնագիտական որակավորման պահանջները կարող են զգալիորեն տարբերվել։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել զբաղվածության կառուցվածքը, աշխատուժի պահանջարկի և առաջարկի հարաբերակցությունը, աշխատավարձերի ձևավորման առանձնահատկությունները, մասնագիտական հմտությունների համապատասխանությունը գործատուների պահանջներին և աշխատանքի արտադրողականության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մարդկային կապիտալի զարգացմանը, քանի որ աշխատողների կրթությունը, մասնագիտական պատրաստվածությունը, վերապատրաստումը և նոր տեխնոլոգիաներին հարմարվելու կարողությունը ծառայությունների ոլորտում արդյունավետ զբաղվածության կարևոր նախադրյալներ են։ Կարևորվում է նաև աշխատաշուկայի ճկունության և աշխատանքի պայմանների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով լրիվ և ոչ լրիվ զբաղվածության, ժամանակավոր աշխատանքի, ինքնազբաղվածության և աշխատանքի կազմակերպման նոր ձևերի տարածումը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ թվայնացման և տեխնոլոգիական փոփոխությունների ազդեցությանը, որոնք մի կողմից փոխում են ավանդական մասնագիտությունների բովանդակությունը, իսկ մյուս կողմից ստեղծում են նոր մասնագիտական կարողությունների և աշխատատեղերի պահանջարկ։ Զբաղվածության արդյունավետության բարձրացման ուղղությունները կարող են դիտարկվել մասնագիտական կրթության և աշխատաշուկայի պահանջների ավելի սերտ համապատասխանեցման, աշխատուժի շարժունակության խթանման, կառավարման համակարգերի կատարելագործման և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման համատեքստում։ Առանձին նշանակություն ունի պետական զբաղվածության քաղաքականության և մասնավոր հատվածի համագործակցությունը՝ աշխատաշուկայի կառուցվածքային անհամապատասխանությունների նվազեցման և աշխատուժի մրցունակության բարձրացման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է աշխատանքի տնտեսագիտության, ծառայությունների տնտեսագիտության, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և սոցիալական քաղաքականության մոտեցումները՝ բացահայտելով ծառայությունների ոլորտում արդյունավետ զբաղվածության ապահովման հիմնական խնդիրներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է մատակարարման շղթաների կառավարման գործընթացներում անորոշության և պատահական գործոնների հաշվառման համար ստոխաստիկ մոդելավորման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի էներգետիկ համակարգի առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում մատակարարման շղթայի տարբեր օղակների փոխկապակցվածությունն է՝ ռեսուրսների ձեռքբերումից և փոխադրումից մինչև էներգիայի արտադրություն, բաշխում ու վերջնական սպառում։ Էներգետիկ ոլորտում նման գործընթացները կարող են ենթարկվել պահանջարկի տատանումների, մատակարարման ընդհատումների, գների փոփոխությունների, արտադրական հզորությունների սահմանափակումների և այլ անորոշությունների ազդեցությանը, ինչի պատճառով կառավարման որոշումների ընդունման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել բազմաթիվ հնարավոր սցենարներ։ Ստոխաստիկ մոդելավորումը դիտարկվում է որպես գործիք, որը հնարավորություն է տալիս մաթեմատիկական եղանակներով ներկայացնել պատահական փոփոխականների ազդեցությունը համակարգի աշխատանքի վրա և գնահատել տարբեր որոշումների հնարավոր հետևանքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել էներգետիկ ռեսուրսների պահանջարկի և առաջարկի փոփոխականությունը, պաշարների կառավարման խնդիրները, մատակարարման հուսալիությունը, արտադրական և տրանսպորտային սահմանափակումները, ինչպես նաև համակարգի տարբեր օղակների միջև ռեսուրսների արդյունավետ բաշխումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում օպտիմալացման խնդիրներին, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբեր սահմանափակումների և անորոշությունների պայմաններում ընտրել ծախսերի, հուսալիության և սպասարկման մակարդակի տեսանկյունից ընդունելի որոշումներ։ Կարևոր ուղղություն է ռիսկերի գնահատումը և սցենարային վերլուծությունը, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու մատակարարման հնարավոր խափանումների ազդեցությունը և համակարգի դիմակայունությունը տարբեր պայմաններում։ Հայաստանի էներգետիկ ոլորտի օրինակով նման մոդելները կարող են կիրառվել էներգետիկ մատակարարումների պլանավորման, ենթակառուցվածքների օգտագործման, պահանջարկի կանխատեսման և ռեսուրսների բաշխման խնդիրների վերլուծության համար։ Միաժամանակ կարևորվում է մոդելների համար անհրաժեշտ տվյալների որակը, քանի որ ստոխաստիկ գնահատումների արժանահավատությունը մեծապես կախված է օգտագործվող տեղեկատվության ամբողջականությունից և պատահական գործոնների համապատասխան ներկայացումից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մատակարարման շղթաների կառավարման, հավանականային մոդելավորման, գործառնությունների հետազոտության և էներգետիկ տնտեսագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով մշակել անորոշության պայմաններում էներգետիկ համակարգի պլանավորման և կառավարման ավելի հիմնավորված մեթոդներ։

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենի բառապաշարում տեղի ունեցող նորարարական գործընթացների և հոմանիշային հարաբերությունների փոփոխությունների հանրալեզվաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում լեզվի բառային կազմի զարգացումն է հասարակական, մշակութային, տեխնոլոգիական և հաղորդակցական փոփոխությունների ազդեցության ներքո։ Նորաբանությունները դիտարկվում են որպես լեզվի բնական զարգացման կարևոր դրսևորումներ, որոնք առաջանում են նոր առարկաներ, երևույթներ, հասկացություններ և հասարակական իրողություններ անվանելու անհրաժեշտությունից, ինչպես նաև խոսողների ստեղծագործական լեզվագործունեության արդյունքում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել նոր բառերի ձևավորման հիմնական եղանակները, արդեն գոյություն ունեցող բառերի նոր իմաստների առաջացումը, փոխառությունները, բառակազմական նոր մոդելները և տարբեր սոցիալական խմբերում տարածվող լեզվական նորամուծությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես են նոր բառային միավորները ներթափանցում ընդհանուր գործածության մեջ, ինչպիսի փոփոխություններ են կրում դրանց իմաստային և ոճական բնութագրերը և ինչ դեր ունեն զանգվածային հաղորդակցությունը, թվային միջավայրը, մասնագիտական ոլորտներն ու երիտասարդական խոսքը դրանց տարածման գործընթացում։ Հոմանիշային տեղաշարժերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես կարող է նոր բառի կամ նոր իմաստի հայտնվելը վերակազմավորել արդեն գոյություն ունեցող բառերի միջև հարաբերությունները։ Նման փոփոխությունների հետևանքով որոշ միավորներ կարող են ձեռք բերել նոր ոճական երանգներ, սահմանափակվել որոշակի հաղորդակցական միջավայրով կամ, հակառակը, ընդլայնել իրենց գործածության շրջանակը։ Հանրալեզվաբանական մոտեցման շրջանակում կարևորվում է խոսողների տարիքի, սոցիալական միջավայրի, մասնագիտական պատկանելության, հաղորդակցական իրավիճակի և լեզվական հեղինակության ազդեցությունը բառային տարբերակների ընտրության վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ֆրանսերենի և այլ լեզուների շփման հետևանքով առաջացող բառային փոփոխություններին՝ ուսումնասիրելով փոխառությունների և տեղական համարժեքների միջև մրցակցությունն ու համատեղ գործածությունը։ Առանձին նշանակություն ունի լեզվական նորմի և իրական խոսքային գործածության հարաբերակցությունը, քանի որ նորաբանությունների ընդունումը հաճախ ուղեկցվում է լեզվական ընտրության և նորմավորման վերաբերյալ հասարակական քննարկումներով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հանրալեզվաբանության, բառագիտության, իմաստաբանության և նորաբանությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ժամանակակից ֆրանսերենի բառապաշարը որպես հասարակական փոփոխություններին արձագանքող և շարունակաբար վերակազմավորվող լեզվական համակարգ։

Աշխատությունը նվիրված է իրավունքի փիլիսոփայական ըմբռնման ֆենոմենոլոգիական ուղղության հիմնական տեսական և մեթոդաբանական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրավունքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետության կողմից սահմանված նորմերի և իրավական ինստիտուտների ամբողջություն, այլև որպես մարդու գիտակցության, սոցիալական փորձառության, արժեքային ընկալումների և միջանձնային հարաբերությունների մեջ դրսևորվող երևույթ։ Ֆենոմենոլոգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես է իրավական իրականությունը ընկալվում և իմաստավորվում անհատի կողմից, ինչպես են ձևավորվում իրավունքի, պարտականության, արդարության, պատասխանատվության և ազատության վերաբերյալ պատկերացումները, և ինչպիսի դեր ունի մարդկային փորձառությունը իրավական երևույթների բովանդակության բացահայտման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրավական նորմի և իրավական գիտակցության հարաբերակցությանը՝ պարզաբանելով, թե ինչ ճանապարհով է ձևականորեն սահմանված կանոնը ձեռք բերում սոցիալական և անձնական նշանակություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննվել իրավունքի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերի հարաբերությունը, իրավական արժեքների բնույթը, իրավական իմաստների ձևավորման գործընթացը և իրավունքի՝ որպես սոցիալական իրականության յուրահատուկ ոլորտի առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է իրավական սուբյեկտի ուսումնասիրությունը, քանի որ ֆենոմենոլոգիական տեսանկյունից անձը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես իրավական նորմերի հասցեատեր, այլև որպես իրավական հարաբերությունները գիտակցող, մեկնաբանող և իր գործողությունների միջոցով դրանց բովանդակությանը մասնակցող սուբյեկտ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բնական և դրական իրավունքի հարաբերակցության, իրավական արժեքների հիմնավորման և իրավունքի ձևական ու բովանդակային կողմերի փոխկապակցվածության խնդիրներին։ Ֆենոմենոլոգիական մեթոդաբանությունը հնարավորություն է տալիս իրավական երևույթները դիտարկել դրանց իմաստային կառուցվածքների և մարդկային փորձառության հետ ունեցած կապերի միջոցով՝ լրացնելով իրավունքի առավել նորմատիվ կամ ինստիտուցիոնալ մեկնաբանությունները։ Առանձին նշանակություն ունի իրավունքի և բարոյականության փոխհարաբերության հարցը, հատկապես արդարության, արժանապատվության, ազատության և պատասխանատվության գաղափարների տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իրավունքի փիլիսոփայության, ֆենոմենոլոգիայի, իրավագիտակցության տեսության և իրավական մեթոդաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել իրավական իրականության ձևավորման ու ընկալման խորքային իմաստային հիմքերը։

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում խոսքային փոխներգործության ճանաչողական և գործաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ լեզվական հաղորդակցությունը դիտարկելով որպես խոսողների գիտելիքների, մտադրությունների, ենթադրությունների և հաղորդակցական ռազմավարությունների փոխկապակցված համակարգ։ Հետազոտության կենտրոնում այն մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով հաղորդակցության մասնակիցները ձևավորում, փոխանցում և մեկնաբանում են իմաստը՝ հաշվի առնելով ոչ միայն արտահայտության բառային ու քերականական կառուցվածքը, այլև հաղորդակցական իրավիճակը, համատեքստը և զրուցակիցների ընդհանուր գիտելիքները։ Ճանաչողական մոտեցման շրջանակում խոսքային փոխներգործությունը դիտարկվում է որպես տեղեկատվության ընկալման, մշակման և մտային ներկայացումների ակտիվացման գործընթաց, որի ընթացքում լեզվական միավորների նշանակությունը փոխկապակցվում է մարդու փորձի և աշխարհընկալման հետ։ Գործաբանական տեսանկյունից ուշադրություն է հատկացվում խոսողի հաղորդակցական նպատակին, խոսքային ակտերի գործառույթներին, ենթատեքստային իմաստներին և այն եղանակներին, որոնց միջոցով հասցեատերը վերականգնում է խոսողի ակնարկած կամ ուղղակիորեն չարտահայտված բովանդակությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հարցերի, խնդրանքների, առաջարկների, համաձայնության, անհամաձայնության, գնահատման և այլ հաղորդակցական գործողությունների լեզվական իրացման առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է խոսքային փոխներգործության հաջորդական կազմակերպումը, քանի որ երկխոսության յուրաքանչյուր արտահայտություն սովորաբար պայմանավորված է նախորդ հաղորդակցական քայլով և միաժամանակ ձևավորում է հետագա արձագանքի հնարավոր շրջանակը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն քաղաքավարության ռազմավարությունները, խոսքային համագործակցության սկզբունքները, հաղորդակցական ակնկալիքները և սոցիալական հարաբերությունների ազդեցությունը լեզվական միջոցների ընտրության վրա։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև բացահայտ և ներակա իմաստների հարաբերակցությանը, համատեքստային ենթադրություններին, հեգնանքի, ակնարկի և անուղղակի խոսքային գործողությունների մեկնաբանման ճանաչողական հիմքերին։ Անգլերեն խոսքային նյութի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են լեզվական կառուցվածքները և ճանաչողական գործընթացները համատեղ գործում իրական հաղորդակցության ընթացքում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ճանաչողական լեզվաբանության, գործաբանության, դիսկուրսի վերլուծության և հաղորդակցական լեզվաբանության մոտեցումները՝ խոսքային փոխներգործությունը ներկայացնելով որպես լեզվական, մտավոր և սոցիալական գործոնների փոխազդեցությամբ ձևավորվող բարդ հաղորդակցական գործընթաց։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալապես անապահով բնակչության խմբերի կենսամակարդակի բարձրացման գործում պետական կարգավորման դերի, կիրառվող սոցիալ-տնտեսական մեխանիզմների և դրանց կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում սոցիալական խոցելիության պատճառների, աղքատության և եկամուտների անհավասարության դրսևորումների, ինչպես նաև բնակչության տարբեր խմբերի սոցիալական պաշտպանության անհրաժեշտության գնահատումն է։ Կենսամակարդակը դիտարկվում է որպես բազմագործոն հասկացություն, որը ներառում է ոչ միայն տնային տնտեսությունների եկամուտներն ու սպառման հնարավորությունները, այլև աշխատանքի, կրթության, առողջապահության, բնակարանային պայմանների և հիմնական սոցիալական ծառայությունների հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական սոցիալական քաղաքականության այն գործիքներին, որոնք ուղղված են անապահովության հետևանքների մեղմմանը և մարդկանց տնտեսական ինքնուրույնության հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Դրանց շրջանակում կարող են դիտարկվել սոցիալական աջակցության ծրագրերը, նպաստների և այլ փոխանցումների համակարգերը, զբաղվածության խթանման միջոցառումները, մասնագիտական կրթության հնարավորությունները և սոցիալական ծառայությունների կազմակերպումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է սոցիալական աջակցության հասցեականության և արդյունավետության գնահատումը՝ պարզելու համար, թե պետական միջոցներն ինչ չափով են հասնում առավել խոցելի խմբերին և նպաստում նրանց կենսապայմանների կայուն բարելավմանը։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև սոցիալական ծրագրերի ֆինանսավորման, կառավարման, շահառուների ընտրության և տարբեր պետական ու տեղական կառույցների միջև համագործակցության խնդիրները։ Կարևորվում է պասիվ սոցիալական աջակցության և ակտիվ սոցիալական քաղաքականության համադրումը, երբ եկամտային օժանդակությանը զուգահեռ ստեղծվում են աշխատանքի շուկա մուտք գործելու, մասնագիտական կարողություններ զարգացնելու և երկարաժամկետ տնտեսական ինքնաբավություն ապահովելու հնարավորություններ։ Առանձին ուշադրություն կարող է հատկացվել տարածքային անհավասարություններին և քաղաքային ու գյուղական բնակավայրերում սոցիալական ծառայությունների հասանելիության տարբերություններին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական քաղաքականության, հանրային ֆինանսների, աշխատանքի տնտեսագիտության և պետական կառավարման մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով սոցիալապես անապահով բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման պետական մեխանիզմների արդյունավետությունը և սոցիալական պաշտպանության համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հիփոթեքային վարկավորման շուկայի ձևավորման և զարգացման տնտեսական, ֆինանսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բնակարանային շուկայի առանձնահատկությունների օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում հիփոթեքային վարկավորման և բնակելի անշարժ գույքի շուկայի փոխադարձ կապն է, քանի որ բնակարանների պահանջարկը, առաջարկը, գների մակարդակը և բնակչության վճարունակությունը անմիջականորեն կապված են երկարաժամկետ վարկային ռեսուրսների հասանելիության հետ։ Ուսումնասիրվում են հիփոթեքային համակարգի ձևավորման հիմնական նախադրյալները, ֆինանսական կազմակերպությունների մասնակցությունը, վարկավորման պայմանների կառուցվածքը և բնակարան ձեռք բերելու նպատակով երկարաժամկետ ֆինանսավորման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակչության եկամուտների, անշարժ գույքի արժեքի, տոկոսադրույքների, վարկի մարման ժամկետների և սկզբնական վճարի հարաբերակցությանը՝ որպես հիփոթեքային վարկերի հասանելիությունը պայմանավորող հիմնական գործոնների։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև հիփոթեքային շուկային բնորոշ վարկային, տոկոսադրույքային, իրացվելիության և գրավադրված գույքի արժեքի փոփոխության հետ կապված ռիսկերը։ Կարևոր ուղղություն է բնակարանային շուկայի գնային գործընթացների և հիփոթեքային վարկավորման ծավալների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ վարկային միջոցների հասանելիության ընդլայնումը կարող է ազդել բնակարանների պահանջարկի վրա, իսկ գների փոփոխությունները՝ վարկառուների ֆինանսական հնարավորությունների և գրավի արժեքի վրա։ Առանձին նշանակություն ունի անշարժ գույքի գնահատման համակարգը, որի արժանահավատությունը կարևոր է ինչպես վարկ տրամադրող կազմակերպության ռիսկերի կառավարման, այնպես էլ վարկառուի շահերի պաշտպանության համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ հիփոթեքային վարկերի վերաֆինանսավորման, երկրորդային հիփոթեքային շուկայի զարգացման և երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման հնարավորություններին՝ որպես շուկայի կայուն զարգացման պայմանների։ Քննության առարկա կարող են լինել նաև բնակարանային ֆինանսավորման պետական ծրագրերը և դրանց հնարավոր ազդեցությունը բնակչության տարբեր խմբերի համար բնակարան ձեռք բերելու ֆինանսական հասանելիության վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, ֆինանսական շուկաների, անշարժ գույքի տնտեսագիտության և բնակարանային ֆինանսավորման մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանում հիփոթեքային վարկավորման շուկայի ձևավորման հիմնական խոչընդոտներն ու դրա հետագա զարգացման տնտեսական նախադրյալները։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակչության կյանքի որակի ձևավորման հիմնական գործոնների, սոցիալ-տնտեսական պայմանների և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների ուսումնասիրությանը։ Կյանքի որակը դիտարկվում է որպես բազմաբաղադրիչ հասկացություն, որը չի սահմանափակվում միայն բնակչության եկամուտներով կամ նյութական բարեկեցությամբ, այլ ներառում է զբաղվածությունը, կրթության և առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունը, բնակարանային պայմանները, սոցիալական պաշտպանությունը, շրջակա միջավայրի վիճակը, ենթակառուցվածքների զարգացվածությունը և հասարակական ծառայությունների որակը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել բնակչության կենսամակարդակը բնութագրող տնտեսական և սոցիալական ցուցանիշները, դրանց փոխկապակցվածությունը և տարբեր սոցիալական խմբերի միջև առկա անհավասարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում աշխատանքի շուկային և կայուն զբաղվածության նշանակությանը, քանի որ աշխատանքի հնարավորությունները, վարձատրության մակարդակը և մասնագիտական զարգացման պայմանները կարևոր ազդեցություն ունեն տնային տնտեսությունների տնտեսական կայունության վրա։ Կարևորվում է նաև սոցիալական պաշտպանության համակարգի արդյունավետությունը՝ հատկապես այն տեսանկյունից, թե սոցիալական ծրագրերն ու ծառայությունները որքանով են նպաստում խոցելի խմբերի կենսապայմանների բարելավմանը և սոցիալական ռիսկերի մեղմմանը։ Կրթությունը դիտարկվում է մարդկային կապիտալի զարգացման և երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական առաջընթացի կարևոր գործոն, իսկ առողջապահական ծառայությունների հասանելիությունն ու որակը՝ բնակչության բարեկեցության առանցքային բաղադրիչ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարածքային զարգացման անհամաչափություններին՝ ուսումնասիրելով մայրաքաղաքի, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի միջև տնտեսական հնարավորությունների, ծառայությունների և ենթակառուցվածքների հասանելիության տարբերությունները։ Կյանքի որակի բարելավման ուղղությունները կարող են դիտարկվել տնտեսական աճի ներառականության, արդյունավետ զբաղվածության խթանման, մարդկային կապիտալում ներդրումների, սոցիալական ծառայությունների կատարելագործման, բնակարանային պայմանների բարելավման և համայնքային ենթակառուցվածքների զարգացման համատեքստում։ Միաժամանակ կարևորվում է ոչ միայն օբյեկտիվ սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների, այլև մարդկանց սեփական կենսապայմանների վերաբերյալ գնահատականների ուսումնասիրությունը, քանի որ կյանքի որակը ներառում է նաև բարեկեցության սուբյեկտիվ ընկալումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական քաղաքականության, տնտեսագիտության, ժողովրդագրության և մարդկային զարգացման մոտեցումները՝ բնակչության բարեկեցության բարձրացման հիմնական խնդիրներն ու երկարաժամկետ բարելավման ուղղությունները համակարգված ներկայացնելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հիփոթեքային համակարգի ձևավորման, զարգացման և դրա գործունեության ընթացքում առաջացող տնտեսական, ֆինանսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիփոթեքային վարկավորման՝ որպես բնակարանային պայմանների բարելավման, անշարժ գույքի շուկայի ակտիվացման և ֆինանսական համակարգի զարգացման կարևոր գործիքի առանձնահատկություններն են։ Քննության են առնվում հիփոթեքային հարաբերությունների ձևավորման նախադրյալները, վարկատու կազմակերպությունների և վարկառուների փոխհարաբերությունները, անշարժ գույքի գրավադրման նշանակությունը և երկարաժամկետ ֆինանսավորման կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնակչության եկամուտների, բնակարանների արժեքի, վարկերի տոկոսադրույքների, մարման ժամկետների և սկզբնական վճարի չափի փոխկապակցվածությանը, քանի որ այս գործոններն էական ազդեցություն ունեն բնակարանային վարկերի հասանելիության վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև հիփոթեքային վարկերի ֆինանսավորման աղբյուրները, բանկային համակարգի մասնակցությունը, վերաֆինանսավորման հնարավորությունները և երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման մեխանիզմները։ Կարևոր ուղղություն է հիփոթեքային շուկային բնորոշ ռիսկերի գնահատումը, ներառյալ վարկային, տոկոսադրույքային, իրացվելիության և անշարժ գույքի արժեքի փոփոխության հետ կապված ռիսկերը։ Հիփոթեքային համակարգի զարգացումը դիտարկվում է նաև անշարժ գույքի շուկայի հետ փոխադարձ կապի մեջ, քանի որ բնակարանային պահանջարկի, շինարարության ծավալների և գների փոփոխությունները կարող են ազդել վարկավորման պայմանների ու ֆինանսական կազմակերպությունների վարքագծի վրա։ Ուսումնասիրության առանձին բաղադրիչ կարող է լինել պետական աջակցության և բնակարանային ֆինանսավորման ծրագրերի դերի գնահատումը՝ բնակչության տարբեր խմբերի համար հիփոթեքի հասանելիության տեսանկյունից։ Միաժամանակ կարևորվում են վարկառուների իրավունքների պաշտպանությունը, պայմանագրային հարաբերությունների թափանցիկությունը, անշարժ գույքի գնահատման արժանահավատությունը և գրավի հետ կապված իրավական հարաբերությունների արդյունավետ կազմակերպումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բանկային գործի, անշարժ գույքի տնտեսագիտության, ֆինանսական շուկաների և բնակարանային ֆինանսավորման մոտեցումները՝ բացահայտելով Հայաստանում հիփոթեքային համակարգի զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները, առկա սահմանափակումները և դրա գործունեության կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է բնական և սինթետիկ ծագման մետաղապորֆիրինային միացությունների կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրությանը՝ բջջային և մանրէաբանական մոդելների վրա իրականացվող լաբորատոր հետազոտությունների շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում պորֆիրինային կառուցվածք ունեցող և տարբեր մետաղական իոնների հետ համալիրներ կազմող միացությունների հնարավոր հակաուռուցքային ու հակամանրէային հատկությունների գնահատումն է։ Մետաղապորֆիրինները հետաքրքրություն են ներկայացնում կենսաանօրգանական և դեղագործական քիմիայի համար, քանի որ դրանց կենսաբանական ազդեցությունը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես պորֆիրինային համակարգի կառուցվածքով, այնպես էլ կենտրոնական մետաղական իոնի բնույթով և մոլեկուլի ընդհանուր ֆիզիկաքիմիական հատկություններով։ Ուսումնասիրության շրջանակում համեմատվում են տարբեր ծագման և կառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեցող միացությունների ազդեցությունները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրանց կառուցվածքի և կենսաբանական ակտիվության միջև հնարավոր կապերը։ Հակաքաղցկեղային ուղղությամբ ուշադրություն է դարձվում փորձարարական բջջային մոդելներում միացությունների ազդեցությանը բջիջների կենսունակության, բազմացման և այլ կենսաբանական ցուցանիշների վրա՝ միաժամանակ գնահատելով առողջ և փոփոխված բջիջների նկատմամբ հնարավոր ընտրողականությունը։ Հակամանրէային ուսումնասիրությունները նպատակ ունեն պարզելու, թե հետազոտվող նյութերն ինչպիսի ազդեցություն կարող են ունենալ տարբեր մանրէաբանական մոդելների կենսունակության և աճի վրա։ Կարևոր ուղղություն է հնարավոր ազդեցության մեխանիզմների ընդհանուր ուսումնասիրությունը, ներառյալ բջջային օքսիդավերականգնման հավասարակշռության, թաղանթային համակարգերի և կենսական նշանակություն ունեցող մոլեկուլային գործընթացների հետ հնարավոր փոխազդեցությունները։ Լաբորատոր պայմաններում ստացված արդյունքները հնարավորություն են տալիս նախնական մակարդակում համեմատելու տարբեր միացությունների կենսաբանական ներուժը և առանձնացնելու հետագա հիմնարար հետազոտությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող կառուցվածքային խմբերը։ Միաժամանակ նման արդյունքները պետք է մեկնաբանվեն իրենց փորձարարական սահմանափակումների շրջանակում, քանի որ բջջային կամ մանրէաբանական մոդելներում արձանագրված ակտիվությունն ինքնին չի նշանակում կլինիկական արդյունավետություն կամ անվտանգություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաանօրգանական քիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, ուռուցքաբանական հետազոտությունների և մանրէաբանության մոտեցումները՝ մետաղապորֆիրինային միացությունների կենսաբանական հատկությունների և դրանց հետագա գիտական ուսումնասիրման հնարավորությունների գնահատման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է 1996–2007 թվականներին Ստամբուլում հրատարակվող «Ակօս» պարբերականի հրապարակախոսության մեջ հայկական թեմատիկայի ներկայացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն խնդիրներն ու գաղափարական ուղղություններն են, որոնց միջոցով պարբերականը լուսաբանել է Թուրքիայի հայ համայնքի հասարակական և մշակութային կյանքը, ինքնության պահպանման հարցերը, հայոց լեզվի և մշակութային ժառանգության նշանակությունը, հայ-թուրքական հարաբերությունները, պատմական հիշողությունը և հասարակության մեջ հայերին վերաբերող քննարկումները։ Հրապարակախոսական նյութերը դիտարկվում են ոչ միայն որպես լրագրողական տեքստեր, այլև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական տրամադրությունները, բանավեճերը և համայնքային խնդիրներն արտացոլող աղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել պարբերականի հիմնադիր և գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի հրապարակախոսական գործունեությանը, նրա կողմից հայ և թուրք հասարակությունների միջև երկխոսության, փոխադարձ ճանաչողության և պատմական խնդիրների հանրային քննարկման թեմաների ներկայացմանը։ Հետազոտության ժամանակագրական սահմանները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու պարբերականի գործունեության սկզբնական շրջանից մինչև 2007 թվականը հայկական թեմատիկայի զարգացման ընթացքը և հրապարակախոսական շեշտադրումների հնարավոր փոփոխությունները։ Կարևոր ուղղություն է հոդվածների թեմատիկ, ժանրային և լեզվաոճական վերլուծությունը, որի միջոցով կարելի է բացահայտել հեղինակների փաստարկման եղանակները, հասարակական խնդիրների մեկնաբանման առանձնահատկությունները և տարբեր լսարանների հետ հաղորդակցության ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ազգային ինքնության, փոքրամասնությունների իրավունքների, մշակութային հիշողության, քաղաքացիական պատկանելության և խոսքի ազատության վերաբերյալ քննարկումներին՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի Թուրքիայի հասարակական-քաղաքական միջավայրի համատեքստում։ Միաժամանակ կարևոր է պարբերականի դերը հայկական համայնքի ներքին խնդիրները հանրային դաշտ բերելու և հայերին վերաբերող հարցերը ավելի լայն հասարակական քննարկումների առարկա դարձնելու գործում։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից հրապարակախոսական նյութերի համակարգված ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու ոչ միայն առանձին իրադարձությունների լուսաբանումը, այլև այն գաղափարական ու հասարակական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել են հայկական թեմաներին վերաբերող դիրքորոշումները և բանավեճերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մամուլի պատմության, հրապարակախոսության, հայագիտության և հասարակական հաղորդակցության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայկական խնդիրների արտացոլման և մեկնաբանման առանձնահատկությունները նշված ժամանակաշրջանի պարբերական մամուլում։